Vedyatra वेदयात्रा
ଖୋଜନ୍ତୁ

ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 2.49

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

ଶବ୍ଦାର୍ଥ ସହ ପଢ଼ନ୍ତୁ

2.49.1

तथा भृगुकुले जन्म यदर्थं च महात्मनः ।
जामदग्न्य इति ख्यातः प्रादुर्भावश्च वैष्णवः ॥ २.४९.१ ॥

ଏହିପରି ଭୃଗୁ ବଂଶରେ ସେହି ମହାତ୍ମାଙ୍କର ଜନ୍ମ ହେଲା; ଜମଦଗ୍ନିଙ୍କ ପୁତ୍ର ଭାବେ ଖ୍ୟାତ ତାଙ୍କର ଆବିର୍ଭାବ ବୈଷ୍ଣବ ଥିଲା।

2.49.2

जमदग्निसुतो राजन्त्रामो नाम स वीर्यवान् ।
हेहयान्तकरो राजन्स रामो बलिनां वरः ॥ २.४९.२ ॥

ଜମଦଗ୍ନିଙ୍କ ପୁତ୍ର, ହେ ରାଜନ୍, ସେ ପରାକ୍ରମୀ ରାମ ନାମରେ ଥିଲେ; ହେ ରାଜନ୍, ହୈହୟମାନଙ୍କୁ ସଂହାର କରିଥିବା ସେହି ରାମ ବଳବାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଥିଲେ।

2.49.3

कार्तावीर्यो महावीर्यो बलेनाप्रतिमस्तदा ।
रामेण जामदग्न्येन हतो विषममाचरन् ॥ २.४९.३ ॥

ମହାପରାକ୍ରମୀ କାର୍ତବୀର୍ଯ୍ୟ ସେ ସମୟରେ ବଳରେ ଅତୁଳନୀୟ ଥିଲେ; କିନ୍ତୁ ଅନ୍ୟାୟ ଆଚରଣ କରି ସେ ଜମଦଗ୍ନିଙ୍କ ପୁତ୍ର ରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହତ ହେଲେ।

2.49.4

तं कार्तवीर्यं राजानं हेहयानामरिन्दमम् ।
रथस्थं पार्थिवं रामः पातयित्वाऽवधीद्रणे ॥ २.४९.४ ॥

ରାମ ସେହି ହୈହୟ ରାଜା କାର୍ତବୀର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ, ଯିଏ ଶତ୍ରୁଦମନକାରୀ ଏବଂ ରଥରେ ଠିଆ ହୋଇଥିଲେ, ଭୂପାତିତ କରି ଯୁଦ୍ଧରେ ବଧ କଲେ।

2.49.5

जम्भस्य यज्ञं हत्वा स ऋत्विजश्चैव संस्तरे ।
जम्भस्य मूर्ध्नि भेत्ता च हन्ता च शतदुन्दुभेः ॥ २.४९.५ ॥

ସେ ଜମ୍ଭଙ୍କ ଯଜ୍ଞ ନଷ୍ଟ କଲେ, ଯଜ୍ଞବେଦୀର ଋତ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ; ଜମ୍ଭଙ୍କ ମସ୍ତକ ଚିରିଥିବା ଏବଂ ଶତଦୁନ୍ଦୁଭିଙ୍କୁ ବଧ କରିଥିବା ମଧ୍ୟ ସେହି।

2.49.6

स एष कृष्णो गोविन्दो जातो भृगुषु वीर्यवान् ।
सहस्रबाहुमुद्धर्तुं सहस्रजितमाहवे ॥ २.४९.६ ॥

ସେହି ଏହି କୃଷ୍ଣ ଗୋବିନ୍ଦ ଭୃଗୁ ବଂଶରେ ପରାକ୍ରମୀ ଭାବେ ଜନ୍ମିଲେ; ଯୁଦ୍ଧରେ ସହସ୍ରବାହୁ, ସହସ୍ରଜୟୀ ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ପାଟନ କରିବାକୁ।

2.49.7

क्षत्रियाणां चतुष्पष्टिमयुतानि महायशाः ।
सरस्वत्यां समेतानि एष वै धनुषाऽजयत् ॥ २.४९.७ ॥

ମହାଯଶସ୍ୱୀ ସେ ସରସ୍ବତୀ ନଦୀ କୂଳରେ ସମବେତ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କର ଚଉଷଠି ଅଯୁତ ଧନୁ ଦ୍ୱାରା ଜିତିଥିଲେ।

2.49.8

ब्रह्मद्विषां धे तस्मिन्महस्राणि चतुर्दश ।
पुनर्जघान शूराणामतिक्रूरो रथर्षभः ॥ २.४९.८ ॥

ସେହି ସମୟରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ-ଦ୍ୱେଷୀ ଚଉଦ ହଜାର… ପୁଣି ସେହି ଅତି କ୍ରୂର ରଥଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶୂରମାନଙ୍କୁ ବଧ କଲେ।

2.49.9

ततो राज्ञां सहस्रं स भङ्क्ता पूर्वमरिन्दमः ।
सहस्रं मुसलेनाहन्सहस्रमुदकृन्तत ॥ २.४९.९ ॥

ତା'ପରେ ସେହି ଶତ୍ରୁଦମନ, ଯିଏ ପୂର୍ବରୁ ମଧ୍ୟ ଭଞ୍ଜକ ଥିଲେ, ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ହଜାରକୁ ମୁସଳରେ ମାରିଲେ ଏବଂ ହଜାରକୁ କାଟିଦେଲେ।

2.49.10

चतुर्दशसहस्राणि कृणदूममपाययत् ।
शिष्टान्ब्रह्मद्विषो जित्वा ततोऽस्नायत भार्गवः ॥ २.४९.१० ॥

ଚଉଦ ହଜାରକୁ… ରକ୍ତର ସ୍ରୋତ ବହାଇ, ଅବଶିଷ୍ଟ ବ୍ରାହ୍ମଣ-ଦ୍ୱେଷୀମାନଙ୍କୁ ଜିତି ତା'ପରେ ଭାର୍ଗବ ସ୍ନାନ କଲେ।

2.49.11

रामरामेत्यमिक्रुष्टो ब्राह्मणैः क्षत्रियार्दितैः ।
निघ्नञ्शतसहस्राणि रामः परशुनाभिभूः ॥ २.४९.११ ॥

କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୀଡିତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ "ରାମ, ରାମ" ବୋଲି ଚିତ୍କାର କଲେ; କୁରାଢ଼ି ଦ୍ୱାରା ଜୟୀ ରାମ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଲୋକଙ୍କୁ ବଧ କଲେ।

2.49.12

न ह्यमृष्यत तां वाचमार्तैर्भृशमुदीरिताम् ।
भृगो रामाभिधावेति यदाऽक्रन्दन्द्विजातयः ॥ २.४९.१२ ॥

ଆର୍ତମାନେ ଅତ୍ୟଧିକ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିଥିବା ସେହି ବାଣୀ ସେ ସହିପାରିଲେ ନାହିଁ — "ହେ ଭୃଗୁ, ହେ ରାମ, ଦୌଡ଼ି ଆସ!" ବୋଲି ଦ୍ୱିଜମାନେ ଚିତ୍କାର କଲେ ବେଳେ।

2.49.13

काश्मीरान्दरदान्कुन्तीन्क्षुद्रकान्मालवाञ्छवान् ।
चेदिकाशिकरूशांश्च ऋषिकान्क्रथकैशिकान् ॥ २.४९.१३ ॥

କାଶ୍ମୀର, ଦରଦ, କୁନ୍ତି, କ୍ଷୁଦ୍ରକ, ମାଳବ, ଶବ, ଚେଦି, କାଶି, କରୂଷ, ଋଷିକ, କ୍ରଥ ଓ କୈଶିକମାନଙ୍କୁ।

2.49.14

अङ्गान्वङ्गान्कलिङ्गांश्च मागधान्काशिकोसलान् ।
रात्रायणान्वीतिहोत्रान्किरातान्कार्तिकावतान् ॥ २.४९.१४ ॥

ଅଙ୍ଗ, ବଙ୍ଗ, କଳିଙ୍ଗ, ମାଗଧ, କାଶୀ ଓ କୋଶଳ, ରାତ୍ରାୟଣ, ବୀତିହୋତ୍ର, କିରାତ ଓ କାର୍ତ୍ତିକାବତମାନଙ୍କୁ।

2.49.15

एतानन्यांश्च राजन्यान्देशेदेशे सहस्रशः ।
निकृत्य निशितैर्बाणैः सम्प्रदाय विवस्वते ॥ २.४९.१५ ॥

ଏମାନଙ୍କୁ ଓ ଅନ୍ୟ ରାଜନ୍ୟମାନଙ୍କୁ, ଦେଶେ ଦେଶେ ହଜାରେ ହଜାରେ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ କାଟି ବିବସ୍ବାନଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କଲେ।

2.49.16

कीर्णा क्षत्रियकोटीभिर्मेरुमन्दरभूषणा ।
त्रिः सप्तकृत्वः पृथिवी तेन निःक्षत्रिया कृता ॥ २.४९.१६ ॥

କୋଟି କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କ ଶବରେ ଆକୀର୍ଣ୍ଣ, ମେରୁ ଓ ମନ୍ଦର ପର୍ବତରେ ଶୋଭିତ ପୃଥିବୀକୁ ସେ ଏକୁଶ ଥର କ୍ଷତ୍ରିୟଶୂନ୍ୟ କଲେ।

2.49.17

कृत्वा निःक्षत्रियां चैव भार्गवः स महायशाः ।
इन्द्रगोपकवर्णस्य जीवञ्जीवनिभस्य च ॥ २.४९.१७ ॥

କ୍ଷତ୍ରିୟଶୂନ୍ୟ କରିବା ପରେ, ମହାଯଶସ୍ୱୀ ଭାର୍ଗବ (ପରଶୁରାମ) ଇନ୍ଦ୍ରଗୋପକ କୀଟ ଓ ଜୀବଞ୍ଜୀବ ପକ୍ଷୀ ପରି ବର୍ଣ୍ଣର ଲୋକମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ (ବଧ କଲେ)।

2.49.18

पूरयित्वा च सरितः क्षतजस्य सरांसि च ।
चकार तर्पणं वीरः पितॄणां तासु तेषु च ॥ २.४९.१८ ॥

ନଦୀ ଓ ସରୋବରକୁ ରକ୍ତରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ସେ ବୀର ସେଥିରେ ଓ ସେଥିପାଖରେ ପିତୃମାନଙ୍କ ପାଇଁ ତର୍ପଣ କଲେ।

2.49.19

सर्वानष्टादश द्वीपान्वशमानीय भार्गवः ।
सोऽश्वमेधसहस्राणि नरमेधशतानि च ॥ २.४९.१९ ॥

ଭାର୍ଗବ ଅଠର ଦ୍ୱୀପକୁ ନିଜ ବଶରେ ଆଣି ହଜାର ଅଶ୍ୱମେଧ ଏବଂ ଶହ ଶହ ନରମେଧ ଯଜ୍ଞ କଲେ।

2.49.20

इष्ट्वा सागरपर्यन्तां काश्यपाय महीं ददौ ।
तस्याग्रेणानुपर्येति भूमिं कृत्वा विपांसुलाम् ॥ २.४९.२० ॥

ଯଜ୍ଞ କରି ସମୁଦ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଥିବା ପୃଥିବୀକୁ କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ଦାନ କଲେ; ତାହାର କୂଳ ଦେଇ ଘୁରି ଭୂମିକୁ ଧୂଳିହୀନ କଲେ।

2.49.21

ततः कालकृतां सत्यां भार्गवाय महात्मने ।
गाधामप्यत्र गायन्ति ये पुराणविदो जनाः ॥ २.४९.२१ ॥

ତା'ପରେ କାଳ ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥିର ହୋଇଥିବା ସେ ସତ୍ୟ ବିଷୟରେ, ମହାତ୍ମା ଭାର୍ଗବଙ୍କ ସମ୍ବନ୍ଧରେ, ପୁରାଣଜ୍ଞ ଲୋକେ ଏହି ଗାଥା ମଧ୍ୟ ଗାନ କରନ୍ତି।

2.49.22

वेदिमष्टादशोत्सेधां हिरण्यस्यातिपौरुषीम् ।
रामेण जामदग्न्येन प्रतिजग्राह काश्यपः ॥ २.४९.२२ ॥

ଜମଦଗ୍ନିପୁତ୍ର ରାମ ଦେଇଥିବା ଅଠର ହାତ ଉଚ୍ଚ, ମାନବାତୀତ ଆକାରର ସୁନା ବେଦି କଶ୍ୟପ ଗ୍ରହଣ କଲେ।

2.49.23

एवमिष्ट्वा महाबाहुः क्रतुभिर्भूरिदक्षिणैः ।
अन्यद्वर्षशतं रामः सौभे साल्वमयोधयत् ॥ २.४९.२३ ॥

ଏହିପରି ପ୍ରଚୁର ଦକ୍ଷିଣାସହ ଯଜ୍ଞ କରି ମହାବାହୁ ରାମ ଆଉ ଶହେ ବର୍ଷ ସୌଭ ବିମାନରେ ଥିବା ସାଲ୍ୱ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।

2.49.24

ततः स भृगुशार्दूलस्तं सौभं योधयन्प्रभुः ।
सुबन्धुरं रथं राजन्नास्थाय भरतर्षभ ॥ २.४९.२४ ॥

ତା'ପରେ ସେହି ଭୃଗୁ ବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସମର୍ଥ ରାମ ସୁନ୍ଦର ରଥରେ ଚଢ଼ି ସେ ସୌଭ ବିମାନ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ, ହେ ରାଜନ୍, ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ।

2.49.25

नग्निकानां कुमारीणां गायन्तीनामुपाशृणोत् ।
रामराम महाबाहो भृगूणां कीर्तिवर्धन ॥ २.४९.२५ ॥

ନଗ୍ନିକା ଓ କୁମାରୀମାନେ ଗାଉଥିବାର ସେ ଶୁଣିଲେ — "ହେ ରାମ, ରାମ, ହେ ମହାବାହୁ, ଭୃଗୁମାନଙ୍କ କୀର୍ତ୍ତି ବଢ଼ାଉଥିବା!"

2.49.26

त्यज शस्त्राणि सर्वाणि न त्वं सौभं वधिष्यसि ।
शङ्खचक्रगदापाणिर्देवानामभयङ्गरः ॥ २.४९.२६ ॥

ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ତ୍ୟାଗ କର; ତୁମେ ସୌଭକୁ ବଧ କରିବ ନାହିଁ। ଶଙ୍ଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା ହାତରେ ଧାରଣ କରିଥିବା ଦେବତାମାନଙ୍କର ଅଭୟଦାତା।

2.49.27

युधि प्रद्युम्नसाम्बाभ्यां कृष्णः सौभं वधिष्यति ।
तच्छ्रुत्वा पुरुषव्याघ्रस्तत एव वनं ययौ ॥ २.४९.२७ ॥

ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଓ ସାମ୍ବଙ୍କ ସହ କୃଷ୍ଣ ସୌଭକୁ ବଧ କରିବେ। ଏହା ଶୁଣି ପୁରୁଷବ୍ୟାଘ୍ର ସେହିକ୍ଷଣି ବନକୁ ଚାଲିଗଲେ।

2.49.28

न्यस्य सर्वाणि शस्त्राणि कालकाङ्क्षी महायशाः ।
रथं सर्वायुधं चैव शरान्परशुमेव च ॥ २.४९.२८ ॥

ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ରଖି, କାଳର ଅପେକ୍ଷାରେ ଥିବା ମହାଯଶସ୍ୱୀ ରଥ, ତା'ର ସକଳ ଆୟୁଧ, ବାଣ ଓ ପରଶୁ ମଧ୍ୟ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।

2.49.29

धनूंष्यप्सु प्रतिष्ठाप्य रामस्तेपे परं तपः ।
ह्रियं प्रज्ञां श्रियं कीर्तिं लक्ष्मीं चामित्रकर्शनः ॥ २.४९.२९ ॥

ଧନୁଗୁଡ଼ିକୁ ଜଳରେ ରଖି ରାମ ପରମ ତପ କଲେ। ଶତ୍ରୁ ଦମନକାରୀ ଲଜ୍ଜା, ପ୍ରଜ୍ଞା, ଶ୍ରୀ, କୀର୍ତ୍ତି ଓ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ପାଇଁ ତପ କଲେ।

2.49.30

पञ्चाधिष्ठाय धर्मात्मा तं रथं विससर्ज ह ।
आदिकाले प्रवृत्तं तु व्यभजत्करमीश्वरः ॥ २.४९.३० ॥

ପଞ୍ଚମ ଭାବରେ ତା ଉପରେ ଚଢ଼ି ଧର୍ମାତ୍ମା ସେ ରଥ ଛାଡ଼ିଦେଲେ। ଆଦିକାଳରେ ପ୍ରବର୍ତ୍ତିତ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ଈଶ୍ୱର କରରୂପେ ବିଭକ୍ତ କଲେ।

2.49.31

नाघ्नतं श्रद्धया सौभं न ह्यशक्तो महायशाः ।
जामदग्न्य इति ख्यातो यस्त्वयं भगवानुपिः। ॥ २.४९.३१ ॥

ମହାଯଶସ୍ୱୀ ଜମଦଗ୍ନିଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଯିଏ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ତାହାକୁ ନଷ୍ଟ କରିବାକୁ ଅସମର୍ଥ ନଥିଲେ; ଏହି ଭଗବାନ ଋଷି ମଧ୍ୟ ସେହିପରି।

2.49.32

सोऽस्य भागस्तपस्तेपे भार्गवो लोकविश्रुतः ॥ २.४९.३२ ॥

ତାହାର ଭାଗ ପାଇଁ, ଲୋକବିଶ୍ରୁତ ଭାର୍ଗବ ତପସ୍ୟା କଲେ।