మహాభారతం · అధ్యాయం 2.49
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.49.1
तथा भृगुकुले जन्म यदर्थं च महात्मनः ।
जामदग्न्य इति ख्यातः प्रादुर्भावश्च वैष्णवः ॥ २.४९.१ ॥
ఈ విధంగా భృగు వంశంలో ఆ మహాత్ముని జన్మం జరిగింది; జమదగ్ని కుమారుడిగా ప్రసిద్ధుడైన ఆయన ఆవిర్భావం విష్ణు అవతారమే.
2.49.2
जमदग्निसुतो राजन्त्रामो नाम स वीर्यवान् ।
हेहयान्तकरो राजन्स रामो बलिनां वरः ॥ २.४९.२ ॥
జమదగ్ని కుమారుడైన ఆ వీర్యవంతుడు రాముడనే పేరు కలవాడు; ఓ రాజా, హేహయులను సంహరించిన ఆ రాముడు బలవంతులలో శ్రేష్ఠుడు.
2.49.3
कार्तावीर्यो महावीर्यो बलेनाप्रतिमस्तदा ।
रामेण जामदग्न्येन हतो विषममाचरन् ॥ २.४९.३ ॥
మహా పరాక్రమవంతుడైన కార్తవీర్యుడు ఆ కాలంలో బలంలో సాటిలేనివాడు; అన్యాయంగా ప్రవర్తించి అతడు జమదగ్ని కుమారుడైన రాముని చేత వధించబడ్డాడు.
2.49.4
तं कार्तवीर्यं राजानं हेहयानामरिन्दमम् ।
रथस्थं पार्थिवं रामः पातयित्वाऽवधीद्रणे ॥ २.४९.४ ॥
రాముడు ఆ హేహయ రాజు కార్తవీర్యుని, శత్రువులను అణచేవాడు, రథంపై నిలిచి ఉన్నవాడు, అతనిని పడగొట్టి యుద్ధంలో వధించాడు.
2.49.5
जम्भस्य यज्ञं हत्वा स ऋत्विजश्चैव संस्तरे ।
जम्भस्य मूर्ध्नि भेत्ता च हन्ता च शतदुन्दुभेः ॥ २.४९.५ ॥
ఆయన జంభుని యజ్ఞాన్ని నాశనం చేశాడు, యజ్ఞవేదిపై ఉన్న ఋత్విజులను కూడా; జంభుని తలను చీల్చినవాడు, శతదుందుభిని వధించినవాడు కూడా ఆయనే.
2.49.6
स एष कृष्णो गोविन्दो जातो भृगुषु वीर्यवान् ।
सहस्रबाहुमुद्धर्तुं सहस्रजितमाहवे ॥ २.४९.६ ॥
ఆ కృష్ణ గోవిందుడే భృగువంశంలో వీర్యవంతుడిగా జన్మించాడు; యుద్ధంలో వేయి బాహువులు గల, వేయిమందిని జయించిన అతడిని పెకలించడానికి.
2.49.7
क्षत्रियाणां चतुष्पष्टिमयुतानि महायशाः ।
सरस्वत्यां समेतानि एष वै धनुषाऽजयत् ॥ २.४९.७ ॥
మహాయశస్వి సరస్వతీ నది ఒడ్డున సమకూడిన క్షత్రియుల అరవై నాలుగు అయుతాలను తన ధనుస్సుతో జయించాడు.
2.49.8
ब्रह्मद्विषां धे तस्मिन्महस्राणि चतुर्दश ।
पुनर्जघान शूराणामतिक्रूरो रथर्षभः ॥ २.४९.८ ॥
ఆ సమయంలో బ్రాహ్మణ-ద్వేషులైన పదునాలుగు వేలు… మళ్లీ ఆ అతి క్రూరుడైన రథశ్రేష్ఠుడు శూరులను సంహరించాడు.
2.49.9
ततो राज्ञां सहस्रं स भङ्क्ता पूर्वमरिन्दमः ।
सहस्रं मुसलेनाहन्सहस्रमुदकृन्तत ॥ २.४९.९ ॥
తరువాత ఆ శత్రుదమనుడు, పూర్వం కూడా భంజకుడైనవాడు, రాజులలో వెయ్యి మందిని రోకలితో కొట్టాడు, వెయ్యి మందిని నరికాడు.
2.49.10
चतुर्दशसहस्राणि कृणदूममपाययत् ।
शिष्टान्ब्रह्मद्विषो जित्वा ततोऽस्नायत भार्गवः ॥ २.४९.१० ॥
పదునాలుగు వేలను… ప్రవాహంగా రక్తాన్ని పారించి, మిగిలిన బ్రాహ్మణ-ద్వేషులను జయించాక భార్గవుడు స్నానం చేశాడు.
2.49.11
रामरामेत्यमिक्रुष्टो ब्राह्मणैः क्षत्रियार्दितैः ।
निघ्नञ्शतसहस्राणि रामः परशुनाभिभूः ॥ २.४९.११ ॥
క్షత్రియుల వల్ల పీడించబడిన బ్రాహ్మణులు "రామా, రామా" అని పిలవగా, గొడ్డలితో ఆధిపత్యం చూపుతూ రాముడు లక్షలాదిమందిని సంహరించాడు.
2.49.12
न ह्यमृष्यत तां वाचमार्तैर्भृशमुदीरिताम् ।
भृगो रामाभिधावेति यदाऽक्रन्दन्द्विजातयः ॥ २.४९.१२ ॥
బాధితులు అధికంగా పలికిన ఆ మాటను అతను సహించలేకపోయాడు — "భృగూ, రామా, పరుగెత్తి రా!" అని ద్విజులు అరచినప్పుడు.
2.49.13
काश्मीरान्दरदान्कुन्तीन्क्षुद्रकान्मालवाञ्छवान् ।
चेदिकाशिकरूशांश्च ऋषिकान्क्रथकैशिकान् ॥ २.४९.१३ ॥
కాశ్మీరులు, దరదులు, కుంతులు, క్షుద్రకులు, మాలవులు, శవులు, చేదులు, కాశులు, కరూషులు, ఋషికులు, క్రథులు, కైశికులు.
2.49.14
अङ्गान्वङ्गान्कलिङ्गांश्च मागधान्काशिकोसलान् ।
रात्रायणान्वीतिहोत्रान्किरातान्कार्तिकावतान् ॥ २.४९.१४ ॥
అంగులు, వంగులు, కలింగులు, మగధులు, కాశులు మరియు కోసలులు, రాత్రాయణులు, వీతిహోత్రులు, కిరాతులు, కార్తికావతులు.
2.49.15
एतानन्यांश्च राजन्यान्देशेदेशे सहस्रशः ।
निकृत्य निशितैर्बाणैः सम्प्रदाय विवस्वते ॥ २.४९.१५ ॥
వీరిని, ఇతర రాజన్యులను, దేశదేశాలలో వేలకొలదిగా, పదునైన బాణాలతో నరికి, వివస్వంతునికి అర్పించెను.
2.49.16
कीर्णा क्षत्रियकोटीभिर्मेरुमन्दरभूषणा ।
त्रिः सप्तकृत्वः पृथिवी तेन निःक्षत्रिया कृता ॥ २.४९.१६ ॥
కోట్లకొలది క్షత్రియులతో నిండి, మేరు మందర పర్వతాలచే అలంకృతమైన భూమిని, ఇరవై ఒక్కసారి ఆయన క్షత్రియ రహితం చేసెను.
2.49.17
कृत्वा निःक्षत्रियां चैव भार्गवः स महायशाः ।
इन्द्रगोपकवर्णस्य जीवञ्जीवनिभस्य च ॥ २.४९.१७ ॥
క్షత్రియ రహితం చేసిన తర్వాత, మహాయశస్వి అయిన భార్గవుడు (పరశురాముడు) ఇంద్రగోపక కీటకపు వర్ణం, జీవంజీవ పక్షి వర్ణం గలవారిని కూడా (చంపెను).
2.49.18
पूरयित्वा च सरितः क्षतजस्य सरांसि च ।
चकार तर्पणं वीरः पितॄणां तासु तेषु च ॥ २.४९.१८ ॥
నదులను, సరస్సులను రక్తంతో నింపి, ఆ వీరుడు వాటిలో, వాటిలో పితృదేవతలకు తర్పణం చేసెను.
2.49.19
सर्वानष्टादश द्वीपान्वशमानीय भार्गवः ।
सोऽश्वमेधसहस्राणि नरमेधशतानि च ॥ २.४९.१९ ॥
భార్గవుడు పద్దెనిమిది ద్వీపాలన్నింటినీ తన వశం చేసుకుని, వేలాది అశ్వమేధాలు, వందలాది నరమేధాలు చేశాడు.
2.49.20
इष्ट्वा सागरपर्यन्तां काश्यपाय महीं ददौ ।
तस्याग्रेणानुपर्येति भूमिं कृत्वा विपांसुलाम् ॥ २.४९.२० ॥
యజ్ఞాలు చేసి సముద్రం వరకు ఉన్న భూమిని కశ్యపునికి దానం చేశాడు; దాని అంచున తిరుగుతూ భూమిని ధూళి లేనిదిగా చేశాడు.
2.49.21
ततः कालकृतां सत्यां भार्गवाय महात्मने ।
गाधामप्यत्र गायन्ति ये पुराणविदो जनाः ॥ २.४९.२१ ॥
తరువాత కాలంచేత నిర్ణయించబడిన ఆ సత్యాన్ని గురించి, మహాత్ముడైన భార్గవునికి సంబంధించి పురాణజ్ఞులు ఈ గాథను కూడా పాడతారు.
2.49.22
वेदिमष्टादशोत्सेधां हिरण्यस्यातिपौरुषीम् ।
रामेण जामदग्न्येन प्रतिजग्राह काश्यपः ॥ २.४९.२२ ॥
జమదగ్ని కుమారుడైన రాముడు ఇచ్చిన, పద్దెనిమిది మూరల ఎత్తున్న, మానవాతీత పరిమాణమైన బంగారు వేదికను కశ్యపుడు స్వీకరించాడు.
2.49.23
एवमिष्ट्वा महाबाहुः क्रतुभिर्भूरिदक्षिणैः ।
अन्यद्वर्षशतं रामः सौभे साल्वमयोधयत् ॥ २.४९.२३ ॥
ఇలా విస్తారమైన దక్షిణలతో యజ్ఞాలు చేసిన మహాబాహు రాముడు మరో నూరు సంవత్సరాలు సౌభ విమానంలో ఉన్న సాల్వుడితో యుద్ధం చేశాడు.
2.49.24
ततः स भृगुशार्दूलस्तं सौभं योधयन्प्रभुः ।
सुबन्धुरं रथं राजन्नास्थाय भरतर्षभ ॥ २.४९.२४ ॥
అప్పుడు ఆ భృగు శ్రేష్ఠుడు, సమర్థుడైన రాముడు, అందమైన రథం ఎక్కి ఆ సౌభ విమానంతో యుద్ధం చేశాడు, ఓ రాజా, భరతశ్రేష్ఠా.
2.49.25
नग्निकानां कुमारीणां गायन्तीनामुपाशृणोत् ।
रामराम महाबाहो भृगूणां कीर्तिवर्धन ॥ २.४९.२५ ॥
నగ్నికలు, కన్యలు పాడుతుండగా ఆయన విన్నాడు — "రామా, రామా, మహాబాహూ, భృగువంశ కీర్తిని పెంచువాడా!"
2.49.26
त्यज शस्त्राणि सर्वाणि न त्वं सौभं वधिष्यसि ।
शङ्खचक्रगदापाणिर्देवानामभयङ्गरः ॥ २.४९.२६ ॥
అన్ని ఆయుధాలను విడిచిపెట్టు; నీవు సౌభను వధించవు. శంఖ, చక్ర, గదలను చేతధరించినవాడు దేవతలకు అభయమిచ్చువాడు.
2.49.27
युधि प्रद्युम्नसाम्बाभ्यां कृष्णः सौभं वधिष्यति ।
तच्छ्रुत्वा पुरुषव्याघ्रस्तत एव वनं ययौ ॥ २.४९.२७ ॥
యుద్ధంలో ప్రద్యుమ్నుడు, సాంబుడితో కలిసి కృష్ణుడు సౌభను వధిస్తాడు. అది విని పురుషశ్రేష్ఠుడు వెంటనే అడవికి వెళ్లాడు.
2.49.28
न्यस्य सर्वाणि शस्त्राणि कालकाङ्क्षी महायशाः ।
रथं सर्वायुधं चैव शरान्परशुमेव च ॥ २.४९.२८ ॥
సమస్త ఆయుధాలను విడిచి, కాలం కోసం ఎదురుచూసిన మహాయశస్వి రథాన్ని, దాని ఆయుధాలన్నింటిని, బాణాలను, గొడ్డలిని కూడా విడిచాడు.
2.49.29
धनूंष्यप्सु प्रतिष्ठाप्य रामस्तेपे परं तपः ।
ह्रियं प्रज्ञां श्रियं कीर्तिं लक्ष्मीं चामित्रकर्शनः ॥ २.४९.२९ ॥
విల్లులను నీటిలో ఉంచి రాముడు పరమ తపస్సు చేశాడు. శత్రుసంహారకుడు సిగ్గు, ప్రజ్ఞ, శ్రీ, కీర్తి, లక్ష్మి (కోసం తపించాడు).
2.49.30
पञ्चाधिष्ठाय धर्मात्मा तं रथं विससर्ज ह ।
आदिकाले प्रवृत्तं तु व्यभजत्करमीश्वरः ॥ २.४९.३० ॥
ఐదవవాడిగా దానిపై ఎక్కి, ధర్మాత్ముడు ఆ రథాన్ని విడిచాడు. ఆదికాలంలో ప్రవర్తించిన విధాన్ని ఈశ్వరుడు పన్నులుగా విభజించాడు.
2.49.31
नाघ्नतं श्रद्धया सौभं न ह्यशक्तो महायशाः ।
जामदग्न्य इति ख्यातो यस्त्वयं भगवानुपिः। ॥ २.४९.३१ ॥
మహాయశస్వి అయిన జమదగ్ని కుమారుడు, ప్రసిద్ధుడు, శ్రద్ధతో దానిని నాశనం చేయలేనివాడు కాదు; ఈ భగవాన్ ఋషి కూడా అలాగే.
2.49.32
सोऽस्य भागस्तपस्तेपे भार्गवो लोकविश्रुतः ॥ २.४९.३२ ॥
అతని భాగాన్ని, లోకప్రసిద్ధుడైన భార్గవుడు తపస్సు చేశాడు.