ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 2.52
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.52.1
यच्चके भगवान्विष्णुर्वसुदेवसुतस्तदा ।
तत्तेऽहं सम्प्रवक्ष्यामि शृणु स्रवमशेषतः ॥ २.५२.१ ॥
ବସୁଦେବଙ୍କ ପୁତ୍ର ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ସେତେବେଳେ ଯାହା କରିଥିଲେ, ତାହା ମୁଁ ତୁମକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କହିବି; ଶୁଣ।
2.52.2
वासुदेवस्य महात्म्यं चरितं च महात्मनः ।
हितार्थं सुरसर्त्यानां लोकानां च हिताय च ॥ २.५२.२ ॥
ବାସୁଦେବଙ୍କ ମହିମା ଓ ସେହି ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଚରିତ୍ର ଦେବ ଓ ମନୁଷ୍ୟ ଏବଂ ଲୋକଙ୍କ ହିତ ପାଇଁ।
2.52.3
यदा दिवि विभुस्तात न रेमे भगवानसौ ।
ततो व्यादिशय भूतानि विभुर्भूमिसुखावहः ॥ २.५२.३ ॥
ହେ ପୁତ୍ର, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ଭଗବାନ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଆନନ୍ଦ ପାଇଲେ ନାହିଁ, ତେବେ ପୃଥିବୀକୁ ସୁଖ ଦେଇଥିବା ସେ ବିଭୁ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ।
2.52.4
निग्रहार्थाय दैत्यानां चोदयामास वै तदा ।
मुरुतश्च वसूंश्चैव सूर्याचन्द्रमसावुभौ ॥ २.५२.४ ॥
ତା'ପରେ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଦମନ କରିବା ପାଇଁ ସେ ମରୁତ୍ ଓ ବସୁମାନଙ୍କୁ ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ଉଭୟଙ୍କୁ ପ୍ରେରଣା ଦେଲେ।
2.52.5
गन्धर्वाप्सरसश्चैव रुद्रादित्यांस्तथाऽश्विनौ ।
जायध्वं मानुषे लोके सर्वलोकमहेश्वराः ॥ २.५२.५ ॥
ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କୁ, ରୁଦ୍ର ଓ ଆଦିତ୍ୟମାନଙ୍କୁ, ଏବଂ ଦୁଇ ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାରଙ୍କୁ — 'ହେ ସର୍ବଲୋକ ମହେଶ୍ୱରଗଣ, ମନୁଷ୍ୟ ଲୋକରେ ଜନ୍ମ ନିଅ' ବୋଲି (ଆଦେଶ ଦେଲେ)।
2.52.6
जङ्गमानि विशालाक्षो ह्यात्मार्थमसृजत्प्रभुः ।
जायन्तामिति गोविन्दस्तिर्यग्योनिगतैः सह ॥ २.५२.६ ॥
ବିଶାଳାକ୍ଷ ପ୍ରଭୁ ନିଜ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପାଇଁ ଜଙ୍ଗମ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। 'ଏମାନେ ଜନ୍ମ ନିଅନ୍ତୁ' ବୋଲି ଗୋବିନ୍ଦ ତିର୍ଯ୍ୟକ୍ ଯୋନିରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ସହିତ (କହିଲେ)।
2.52.7
तानि सर्वाणि सर्वज्ञो व्यजायत यदोः कुले ।
आत्मानमात्मना तात कृत्वा बहुविधं हरिः।
रत्यर्थमिह गास्तत्र ररक्ष पुरुषोत्तमः। ॥ २.५२.७ ॥
ହେ ତାତ, ସର୍ବଜ୍ଞ ହରି ନିଜକୁ ବହୁବିଧ ରୂପରେ ସୃଷ୍ଟି କରି ଯଦୁବଂଶରେ ସେ ସବୁ ରୂପରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ସେଠାରେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ଆନନ୍ଦ ପାଇଁ ଗାଈମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କଲେ।
2.52.8
अजातशत्रो जातस्तु यथेष्ट भुवि भूमिप ।
कीर्त्यमानं मया तात निबोध भरतर्षभ ॥ २.५२.८ ॥
ହେ ଅଜାତଶତ୍ରୁ, ଭୂପତି, ପୃଥିବୀରେ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ସେ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ହେ ତାତ, ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରୁଥିବା କଥା ଶୁଣ।
2.52.9
सागराः समकम्पन्त मुदा चेलुश्च पर्वताः ।
जज्वलुश्चाग्नयः शान्ता जायमाने जनार्दने ॥ २.५२.९ ॥
ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କ ଜନ୍ମ ସମୟରେ ସମୁଦ୍ର କମ୍ପିଲେ; ପର୍ବତମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଚଳିଲେ; ଶାନ୍ତ ଅଗ୍ନି ସବୁ ଜଳିଲେ।
2.52.10
शिवाः सम्प्रववुर्वाताः प्रशान्तमभवद्रजः ।
ज्योतींषि सम्प्रकाशन्त जायमाने जनार्दने ॥ २.५२.१० ॥
ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କ ଜନ୍ମ ସମୟରେ ଶୁଭ ପବନ ବହିଲା; ଧୂଳି ଶାନ୍ତ ହେଲା; ଜ୍ୟୋତି ସବୁ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲେ।
2.52.11
देवदुन्दुभयश्चापि सस्वनुर्भृशमम्बरे ।
अभ्यवर्षंस्तदाऽऽगम्य देवताः पुष्पवृष्टिभिः ॥ २.५२.११ ॥
ଆକାଶରେ ଦିବ୍ୟ ଦୁନ୍ଦୁଭି ମଧ୍ୟ ଗମ୍ଭୀର ରବରେ ବାଜିଲେ; ସେତେବେଳେ ଦେବତାମାନେ ଆସି ପୁଷ୍ପବର୍ଷା କଲେ।
2.52.12
गीर्भिर्मङ्गलयुक्ताभिः स्तुवन्वै मधुसदनम् ।
उपतस्थुस्तदा प्रीताः प्रादुर्भावे महर्षयः ॥ २.५२.१२ ॥
ମଙ୍ଗଳମୟ ବାଣୀରେ ମଧୁସୂଦନଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି, ସେତେବେଳେ ପ୍ରସନ୍ନ ମହର୍ଷିମାନେ ତାଙ୍କ ପ୍ରାଦୁର୍ଭାବ ସମୟରେ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ।
2.52.13
ततस्तानभिसम्प्रेक्ष्य नारदप्रमुखानृषीन् ।
उपानृत्यन्नुपजगुर्गन्धर्वाप्सरसां गणाः ॥ २.५२.१३ ॥
ତା'ପରେ ନାରଦ ପ୍ରମୁଖ ଋଷିମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ଦଳ ନିକଟରେ ନୃତ୍ୟ ଓ ଗାନ କଲେ।
2.52.14
उपतस्थे च गोविन्दं सहस्राक्षः शचीपतिः ।
अभ्यभाषत तेजस्वी महर्षीन्पूजयंस्तदा ॥ २.५२.१४ ॥
ସହସ୍ରାକ୍ଷ ଶଚୀପତି ଇନ୍ଦ୍ର ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ ନିକଟରେ ଠିଆ ହୋଇ, ତେଜସ୍ୱୀ ଭାବେ ମହର୍ଷିମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ କହିଲେ।
2.52.15
कृत्वा च देवकार्याणि कृत्वा देवहितानि च ।
खं लोकं लोककृद्देवः पुनर्गच्छति तेजसा ॥ २.५२.१५ ॥
ଦେବକାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଦେବହିତ ସମ୍ପାଦନ କରି, ଲୋକକର୍ତ୍ତା ଦେବ ତେଜ ସହିତ ପୁନର୍ବାର ଆକାଶଲୋକକୁ ଯାଆନ୍ତି।
2.52.16
इत्युक्त्वा ऋषिभिः सार्घं जगाम त्रिदिवं पुनः ।
अभ्यनुज्ञाय तान्सर्वाञ्छादयन्प्रकृतिं पराम् ॥ २.५२.१६ ॥
ଏହା କହି ଋଷିମାନଙ୍କ ସହିତ ସେ ପୁଣି ତ୍ରିଦିବକୁ ଚାଲିଗଲେ; ସମସ୍ତଙ୍କଠାରୁ ବିଦାୟ ନେଇ, ପରମ ପ୍ରକୃତିକୁ ଆବୃତ କରି।
2.52.17
नन्दगोपकुले कृष्ण उवास बहुलाः समाः ।
ततः कदाचित्सुप्तं तं शकटस्य त्वधः शिशुम् ॥ २.५२.१७ ॥
ନନ୍ଦ ଗୋପଙ୍କ ବଂଶରେ କୃଷ୍ଣ ବହୁ ବର୍ଷ ରହିଲେ। ତା'ପରେ ଥରେ, ଗାଡ଼ିର ତଳେ ଶୋଇଥିବା ସେହି ଶିଶୁକୁ।
2.52.18
यशोदा सम्परित्यज्य जगाम यमुनां नदीम् ।
शिशुलीलां ततः कुर्वन्स्वहस्तचरणौ क्षिपन् ॥ २.५२.१८ ॥
ଯଶୋଦା ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଯମୁନା ନଦୀ ଆଡ଼କୁ ଗଲେ। ତା'ପରେ ସେ ଶିଶୁ ନିଜ ହାତ-ପାଦ ଫିଙ୍ଗି ଶିଶୁଲୀଳା କଲେ।
2.52.19
रुरोद मधुरं कृष्णः पादावूर्ध्वं प्रसारयन् ।
पादाङ्गुष्ठेन शकटं दारयन्नथ केशवः ॥ २.५२.१९ ॥
କୃଷ୍ଣ ମଧୁର ସ୍ୱରରେ କାନ୍ଦିଲେ, ପାଦ ଉପରକୁ ପ୍ରସାରି। ତାପରେ କେଶବ ପାଦ ଅଙ୍ଗୁଠାରେ ସେହି ଶକଟକୁ ଚିରିଦେଲେ।
2.52.20
तत्र एकेन पादेन पातयित्वा तथा शिशुः ।
न्युब्जं पयोधराकाङ्क्षी ससार च रुरोद च ॥ २.५२.२० ॥
ସେଠାରେ ସେ ଶିଶୁ ଗୋଟିଏ ପାଦରେ ତାକୁ ଏପରି ପକାଇ, ସ୍ତନ ଇଚ୍ଛାରେ ଉପୁଡ଼ା ହୋଇ ଘୁସୁରି ଘୁସୁରି କାନ୍ଦିଲା।
2.52.21
पाटितं शकटं दृष्ट्वा भिन्नभाण्डपुटीकटम् ।
जनास्ते शिशुना तेन विस्मयं परमं ययुः ॥ २.५२.२१ ॥
ଶକଟ ଚିରା ହୋଇଯାଇଛି, ତାର ହାଣ୍ଡି ଓ ଝୁଡ଼ି ଭାଙ୍ଗିଯାଇଛି ଦେଖି, ସେ ଶିଶୁର କର୍ମରେ ଲୋକେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ମିତ ହେଲେ।
2.52.22
प्रत्यक्षं शूरसेनानां दृश्यते महदद्भुतम् ।
शयानेन हतः कंसपक्षवांस्तिग्मतेजसा ॥ २.५२.२२ ॥
ଶୂରସେନମାନଙ୍କ ସାକ୍ଷାତରେ ଏକ ମହା ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖାଗଲା — ଶୋଇଥିବା ସମୟରେ ସେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତେଜସ୍ୱୀ କଂସ ପକ୍ଷକୁ ବଧ କଲେ।
2.52.23
पूतना चापि निहता महाकाया महास्तनी ।
ततः काले महाराज संसक्तौ रामकेशवौ ॥ २.५२.२३ ॥
ବୃହତ ଶରୀର ଓ ବଡ଼ ସ୍ତନ ଥିବା ପୂତନା ମଧ୍ୟ ନିହତ ହେଲା। ତା'ପରେ, ହେ ମହାରାଜ, ଯଥାସମୟରେ ରାମ ଓ କେଶବ ମିଳିତ ହେଲେ।
2.52.24
कृष्णः सङ्कर्षणश्चोभौ रिङ्खिणौ च बभूवतुः ।
अन्योन्यकिरणाक्रान्तौ चन्द्रसूर्याविवाम्बरे ॥ २.५२.२४ ॥
କୃଷ୍ଣ ଓ ସଙ୍କର୍ଷଣ ଉଭୟେ ଘୁସୁରି ଶିଶୁ ହେଲେ; ପରସ୍ପରର ତେଜରେ ଆବୃତ ହୋଇ, ଆକାଶରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି।
2.52.25
विसर्पन्तौ च सर्वत्र महासर्पभुजौ तदा ।
रेजतुः पांसुदिग्धाङ्गौ रामकृष्णौ तदा नृप ॥ २.५२.२५ ॥
ସେତେବେଳେ ସର୍ବତ୍ର ଘୁଷୁରି, ମହାସର୍ପ ପରି ବାହୁଥିବା, ଧୂଳି ଲିପ୍ତ ଶରୀରର ରାମ ଓ କୃଷ୍ଣ, ହେ ରାଜନ, ସେତେବେଳେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦିଶୁଥିଲେ।
2.52.26
क्वचिच्च जानुभिः स्पृष्टौ क्रीडमानौ क्वचिद्वने ।
पिबन्तौ दधिकुल्यांश्च मथ्यमाने च भारत ॥ २.५२.२६ ॥
କେବେ ଆଣ୍ଠୁରେ ଚାଲି, କେବେ ବନରେ ଖେଳି, ମନ୍ଥନ ହେଉଥିବା ଦହିର ଧାରା ପିଉଥିଲେ, ହେ ଭାରତ।
2.52.27
ततः स बालो गोविन्दो नवनीतं तदा क्षयम् ।
ग्रासमानस्तु तत्रायं गोपीभिर्ददृशे तथा ॥ २.५२.२७ ॥
ସେତେବେଳେ ସେ ବାଳକ ଗୋବିନ୍ଦ, ନବନୀତ କ୍ଷୟ ହେଉଥିବାବେଳେ ତାହା ଖାଉଥିଲେ, ସେଠାରେ ଗୋପୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେହିପରି ଦେଖାଗଲେ।
2.52.28
दाम्नाऽथोलूखले कृष्णो गोपीभिश्च निबन्धितः ।
तत्तथा शिशुना तेन कर्षता चार्जुनावृभौ ॥ २.५२.२८ ॥
ତା'ପରେ ଦଉଡ଼ିରେ ଉଦୁଖଳ ସହିତ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଗୋପୀମାନେ ବାନ୍ଧିଲେ। ସେହି ଶିଶୁ ତାହା ଟାଣୁଥିବାବେଳେ ଦୁଇଟି ଅର୍ଜୁନ ଗଛ ମଧ୍ୟ।
2.52.29
समूलविटपौ भग्नौ तदद्भुतमिवाभवत् ।
ततस्तौ बाल्यमुत्तीर्णौ कृष्णसङ्कर्षणावुभौ ॥ २.५२.२९ ॥
ମୂଳ ଓ ଡାଳ ସହିତ ଭାଙ୍ଗି ପଡ଼ିଥିବା ସେହି ଗଛ ଦୁଇଟି, ତାହା ଯେପରି ଅଦ୍ଭୁତ ଥିଲା। ତା'ପରେ ସେହି ଦୁଇଜଣ, କୃଷ୍ଣ ଓ ସଙ୍କର୍ଷଣ, ବାଲ୍ୟାବସ୍ଥା ପାର କଲେ।
2.52.30
तस्मिन्नेव व्रजस्थाने सप्तवर्षै बभूवतुः ।
नीलपीताम्बरधरौ पीतश्वेतानुलेपनौ ॥ २.५२.३० ॥
ସେହି ବ୍ରଜସ୍ଥାନରେ ସେହି ଦୁଇଜଣ ସାତ ବର୍ଷ ବୟସର ହେଲେ, ନୀଳ ଓ ପୀତ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ପୀତ ଓ ଧଳା ଲେପ ଲଗାଇ।
2.52.31
बभुवतुर्वत्सपालौ काकपक्षधरावुभौ ।
पर्णवाद्यं श्रुतिसुखं वादयन्तौ वराननौ ॥ २.५२.३१ ॥
ସେ ଦୁଇଜଣ ବତ୍ସପାଳକ ହେଲେ; ଦୁହିଁଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ କାଉ ପକ୍ଷର ମୁକୁଟ ଥିଲା; କାନକୁ ମଧୁର ଲାଗୁଥିବା ପତ୍ର-ବାଦ୍ୟ ବଜାଉଥିଲେ ଓ ସୁନ୍ଦର ମୁଖବିଶିଷ୍ଟ ଥିଲେ।
2.52.32
शुशुभाते वनगतौ त्रिशीर्षाविव पन्नगौ ।
मयूराङ्गजकर्णौ तौ पल्लवापीडधारिणौ ॥ २.५२.३२ ॥
ବନରେ ବୁଲୁଥିବା ସେ ଦୁଇଜଣ ତିନି ମୁଣ୍ଡିଆ ସାପ ପରି ଚମକୁଥିଲେ; ସେମାନଙ୍କ କାନରେ ମୟୂର-ପଖର କୁଣ୍ଡଳ ଥିଲା, ଓ ସେମାନେ କୋମଳ ପତ୍ରର ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିଲେ।
2.52.33
वनमालापरिक्षिप्तौ सालपोताविवोद्गतौ ।
अरविन्दकृतापीडौ रज्जुयज्ञोपवीतिनौ ॥ २.५२.३३ ॥
ବନମାଳାରେ ଘେରାଯାଇଥିବା ସେ ଦୁଇଜଣ ଯେପରି ଉଠିଥିବା ଛୋଟ ସାଲ ବୃକ୍ଷ ପରି ଥିଲେ; ସେମାନେ ପଦ୍ମ-ମୁକୁଟ ପିନ୍ଧି ଦଉଡ଼ିକୁ ଯଜ୍ଞୋପବୀତ କରି ଧାରଣ କରିଥିଲେ।
2.52.34
सशिक्यतुम्बुरुकरौ गोपवेणुप्रवादकौ ।
क्वचिद्वसन्तावन्योन्यं क्रडमानौ क्वचिद्वने ॥ २.५२.३४ ॥
ହାତରେ ଶିକ୍ୟ ଓ ତୁମ୍ବୁରୁ ବାଦ୍ୟ ଧରି, ଗୋପମାନଙ୍କ ବଂଶୀ ବଜାଉଥିଲେ; କେବେ ବନରେ ପରସ୍ପର ସହିତ ଖେଳି ବାସ କରୁଥିଲେ।
2.52.35
पर्णशय्यासु तौ सुप्तौ क्वचिन्निद्रान्तरैषिणौ ।
तौ वत्सान्पालयन्तौ हि शोभयन्तौ महद्वनम् ॥ २.५२.३५ ॥
ପତ୍ର-ଶଯ୍ୟାରେ ସେମାନେ ଶୋଉଥିଲେ; କେବେ ମଝିରେ ନିଦ ଖୋଜୁଥିଲେ; ସେ ଦୁଇଜଣ ବତ୍ସମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରି ମହାବନର ଶୋଭା ବଢ଼ାଉଥିଲେ।
2.52.36
चञ्चूर्यन्तौ रमन्तौ च राजन्नेवं तदा शुभम् ।
ततो बृन्दावनं गत्वा वसुदेवसुतावुभौ।
गोकुलं तत्र कौन्येय चारयन्तौ विजह्रतुः ॥ २.५२.३६ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ସେ ଦୁଇଜଣ ସେତେବେଳେ ଏହିପରି ଶୁଭରୂପେ ବିହାର ଓ ଆନନ୍ଦ କରୁଥିଲେ; ତା'ପରେ ବୃନ୍ଦାବନକୁ ଯାଇ, ବସୁଦେବଙ୍କ ସେହି ଦୁଇ ପୁତ୍ର, ହେ କୌନ୍ତେୟ, ସେଠାରେ ଗୋକୁଳରେ ଗାଈ ଚରାଇ ବିହାର କରିଥିଲେ।