మహాభారతం · అధ్యాయం 2.52
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.52.1
यच्चके भगवान्विष्णुर्वसुदेवसुतस्तदा ।
तत्तेऽहं सम्प्रवक्ष्यामि शृणु स्रवमशेषतः ॥ २.५२.१ ॥
వసుదేవుని కుమారుడైన భగవానుడు విష్ణువు అప్పుడు చేసినదంతా నేను నీకు పూర్తిగా చెబుతాను; వినుము.
2.52.2
वासुदेवस्य महात्म्यं चरितं च महात्मनः ।
हितार्थं सुरसर्त्यानां लोकानां च हिताय च ॥ २.५२.२ ॥
వాసుదేవుని మహిమ, ఆ మహాత్ముని చరితము దేవతలు మానవులు, లోకాల హితం కోసం.
2.52.3
यदा दिवि विभुस्तात न रेमे भगवानसौ ।
ततो व्यादिशय भूतानि विभुर्भूमिसुखावहः ॥ २.५२.३ ॥
నాయనా, విభుడైన ఆ భగవానుడు స్వర్గంలో ఆనందించనప్పుడు, భూమికి సుఖం కలిగించే ఆ విభుడు జీవులకు ఆజ్ఞాపించాడు.
2.52.4
निग्रहार्थाय दैत्यानां चोदयामास वै तदा ।
मुरुतश्च वसूंश्चैव सूर्याचन्द्रमसावुभौ ॥ २.५२.४ ॥
అప్పుడు ఆయన దైత్యులను అణచడానికి మరుత్తులను, వసువులను, సూర్య చంద్రులిద్దరినీ ప్రేరేపించాడు.
2.52.5
गन्धर्वाप्सरसश्चैव रुद्रादित्यांस्तथाऽश्विनौ ।
जायध्वं मानुषे लोके सर्वलोकमहेश्वराः ॥ २.५२.५ ॥
గంధర్వులను, అప్సరసలను, రుద్రులను, ఆదిత్యులను, అలాగే ఇద్దరు అశ్వినులను, 'సర్వలోక మహేశ్వరులారా, మానవ లోకంలో జన్మించండి' అని (ఆజ్ఞాపించాడు).
2.52.6
जङ्गमानि विशालाक्षो ह्यात्मार्थमसृजत्प्रभुः ।
जायन्तामिति गोविन्दस्तिर्यग्योनिगतैः सह ॥ २.५२.६ ॥
విశాలాక్షుడైన ప్రభువు తన ప్రయోజనం కోసం చరజీవులను సృష్టించాడు. 'వీరు జన్మించనీ' అని గోవిందుడు తిర్యగ్యోనులలో పుట్టినవారితో కలిసి (అన్నాడు).
2.52.7
तानि सर्वाणि सर्वज्ञो व्यजायत यदोः कुले ।
आत्मानमात्मना तात कृत्वा बहुविधं हरिः।
रत्यर्थमिह गास्तत्र ररक्ष पुरुषोत्तमः। ॥ २.५२.७ ॥
ప్రియుడా, సర్వజ్ఞుడైన హరి తనను అనేక విధాలుగా సృష్టించుకొని యదు వంశంలో ఆ జన్మలన్నింటినీ ధరించాడు. అక్కడ పురుషోత్తముడు ఆనందం కోసం ఆవులను రక్షించాడు.
2.52.8
अजातशत्रो जातस्तु यथेष्ट भुवि भूमिप ।
कीर्त्यमानं मया तात निबोध भरतर्षभ ॥ २.५२.८ ॥
అజాతశత్రువా, భూపతీ, భూమిపై ఇష్టానుసారంగా ఆయన జన్మించాడు. ప్రియుడా, భరతశ్రేష్ఠా, నేను వర్ణిస్తున్నదాన్ని వినుము.
2.52.9
सागराः समकम्पन्त मुदा चेलुश्च पर्वताः ।
जज्वलुश्चाग्नयः शान्ता जायमाने जनार्दने ॥ २.५२.९ ॥
జనార్దనుడు జన్మించినప్పుడు సముద్రాలు వణికాయి; పర్వతాలు ఆనందంతో కదిలాయి; శాంతంగా ఉన్న అగ్నులు జ్వలించాయి.
2.52.10
शिवाः सम्प्रववुर्वाताः प्रशान्तमभवद्रजः ।
ज्योतींषि सम्प्रकाशन्त जायमाने जनार्दने ॥ २.५२.१० ॥
జనార్దనుడు జన్మించినప్పుడు శుభకరమైన గాలులు వీచాయి; ధూళి శాంతించింది; జ్యోతులు ప్రకాశించాయి.
2.52.11
देवदुन्दुभयश्चापि सस्वनुर्भृशमम्बरे ।
अभ्यवर्षंस्तदाऽऽगम्य देवताः पुष्पवृष्टिभिः ॥ २.५२.११ ॥
ఆకాశంలో దివ్య దుందుభులు కూడా గంభీరంగా మ్రోగాయి; అప్పుడు దేవతలు వచ్చి పుష్పవర్షం కురిపించారు.
2.52.12
गीर्भिर्मङ्गलयुक्ताभिः स्तुवन्वै मधुसदनम् ।
उपतस्थुस्तदा प्रीताः प्रादुर्भावे महर्षयः ॥ २.५२.१२ ॥
మంగళకరమైన వాక్యాలతో మధుసూదనుని స్తుతిస్తూ, అప్పుడు సంతోషించిన మహర్షులు ఆయన ప్రాదుర్భావ సమయంలో సమీపించారు.
2.52.13
ततस्तानभिसम्प्रेक्ष्य नारदप्रमुखानृषीन् ।
उपानृत्यन्नुपजगुर्गन्धर्वाप्सरसां गणाः ॥ २.५२.१३ ॥
అప్పుడు నారదుడు మొదలైన ఋషులను చూసి, గంధర్వులు మరియు అప్సరసల సమూహాలు దగ్గరగా నాట్యం చేసి పాడాయి.
2.52.14
उपतस्थे च गोविन्दं सहस्राक्षः शचीपतिः ।
अभ्यभाषत तेजस्वी महर्षीन्पूजयंस्तदा ॥ २.५२.१४ ॥
వేయి కన్నులున్న శచీపతి ఇంద్రుడు గోవిందుని సమీపంలో నిలిచి, తేజోవంతుడై, ఆ మహర్షులను గౌరవిస్తూ మాట్లాడాడు.
2.52.15
कृत्वा च देवकार्याणि कृत्वा देवहितानि च ।
खं लोकं लोककृद्देवः पुनर्गच्छति तेजसा ॥ २.५२.१५ ॥
దేవకార్యాలు, దేవతల హితాలు చేసి, లోకకర్త అయిన దేవుడు తన తేజస్సుతో మళ్ళీ ఆకాశలోకానికి వెళ్తాడు.
2.52.16
इत्युक्त्वा ऋषिभिः सार्घं जगाम त्रिदिवं पुनः ।
अभ्यनुज्ञाय तान्सर्वाञ्छादयन्प्रकृतिं पराम् ॥ २.५२.१६ ॥
ఇలా చెప్పి ఋషులతో కలిసి మళ్ళీ త్రిదివానికి వెళ్ళాడు; వారందరికీ వీడ్కోలు చెప్పి, పరమ ప్రకృతిని కప్పి ఉంచుతూ.
2.52.17
नन्दगोपकुले कृष्ण उवास बहुलाः समाः ।
ततः कदाचित्सुप्तं तं शकटस्य त्वधः शिशुम् ॥ २.५२.१७ ॥
నంద గోపుని వంశంలో కృష్ణుడు ఎన్నో సంవత్సరాలు నివసించాడు. తరువాత ఒకసారి బండి కింద నిద్రిస్తున్న ఆ శిశువుగా.
2.52.18
यशोदा सम्परित्यज्य जगाम यमुनां नदीम् ।
शिशुलीलां ततः कुर्वन्स्वहस्तचरणौ क्षिपन् ॥ २.५२.१८ ॥
యశోద అతన్ని వదిలి యమునా నదికి వెళ్ళింది. అప్పుడు ఆ శిశువు తన చేతులు కాళ్ళు విసురుతూ శిశు లీలలు చేశాడు.
2.52.19
रुरोद मधुरं कृष्णः पादावूर्ध्वं प्रसारयन् ।
पादाङ्गुष्ठेन शकटं दारयन्नथ केशवः ॥ २.५२.१९ ॥
కృష్ణుడు మధురంగా ఏడ్చాడు, కాళ్ళను పైకి చాచుతూ. అప్పుడు కేశవుడు కాలి బొటనవేలితో ఆ బండిని చీల్చాడు.
2.52.20
तत्र एकेन पादेन पातयित्वा तथा शिशुः ।
न्युब्जं पयोधराकाङ्क्षी ससार च रुरोद च ॥ २.५२.२० ॥
అక్కడ ఆ శిశువు ఒక కాలితో దానిని ఈ విధంగా పడగొట్టి, స్తనాన్ని కోరుతూ బోర్లా పడి పాకుతూ ఏడ్చాడు.
2.52.21
पाटितं शकटं दृष्ट्वा भिन्नभाण्डपुटीकटम् ।
जनास्ते शिशुना तेन विस्मयं परमं ययुः ॥ २.५२.२१ ॥
బండి చీలిపోయి, దాని కుండలు బుట్టలు విరిగిపోయి ఉండటం చూసి, ఆ శిశువు చేసిన దానికి ప్రజలు గొప్ప ఆశ్చర్యం చెందారు.
2.52.22
प्रत्यक्षं शूरसेनानां दृश्यते महदद्भुतम् ।
शयानेन हतः कंसपक्षवांस्तिग्मतेजसा ॥ २.५२.२२ ॥
శూరసేనుల కళ్ళ ముందు ఒక గొప్ప అద్భుతం కనిపించింది — పడుకునే ఉండి ఆ తీక్ష్ణ తేజస్వి కంసుని పక్షం వారిని చంపాడు.
2.52.23
पूतना चापि निहता महाकाया महास्तनी ।
ततः काले महाराज संसक्तौ रामकेशवौ ॥ २.५२.२३ ॥
పెద్ద శరీరం, పెద్ద స్తనాలు గల పూతన కూడా చంపబడింది. తరువాత, మహారాజా, కాలం వచ్చినప్పుడు రాముడు కేశవుడు కలిసి ఉన్నారు.
2.52.24
कृष्णः सङ्कर्षणश्चोभौ रिङ्खिणौ च बभूवतुः ।
अन्योन्यकिरणाक्रान्तौ चन्द्रसूर्याविवाम्बरे ॥ २.५२.२४ ॥
కృష్ణుడు, సంకర్షణుడు ఇద్దరూ పాకే శిశువులయ్యారు; ఒకరి కాంతితో మరొకరు చుట్టబడి, ఆకాశంలో చంద్రుడు సూర్యుడు వలె.
2.52.25
विसर्पन्तौ च सर्वत्र महासर्पभुजौ तदा ।
रेजतुः पांसुदिग्धाङ्गौ रामकृष्णौ तदा नृप ॥ २.५२.२५ ॥
అప్పుడు ఎక్కడైనా పాకుతూ, మహాసర్పాల వంటి బాహువులతో, ధూళి అంటిన దేహాలతో, ఓ రాజా, రామకృష్ణులు అప్పుడు ప్రకాశించారు.
2.52.26
क्वचिच्च जानुभिः स्पृष्टौ क्रीडमानौ क्वचिद्वने ।
पिबन्तौ दधिकुल्यांश्च मथ्यमाने च भारत ॥ २.५२.२६ ॥
కొన్నిసార్లు మోకాళ్లపై కదులుతూ, కొన్నిసార్లు అడవిలో ఆడుతూ, చిలకబడుతున్న పెరుగు ప్రవాహాలను త్రాగుతూ, ఓ భారతా.
2.52.27
ततः स बालो गोविन्दो नवनीतं तदा क्षयम् ।
ग्रासमानस्तु तत्रायं गोपीभिर्ददृशे तथा ॥ २.५२.२७ ॥
అప్పుడు ఆ బాలుడు గోవిందుడు, వెన్న క్షీణిస్తుండగా దానిని తింటూ ఉండగా, అక్కడ గోపికలచే అలాగే చూడబడ్డాడు.
2.52.28
दाम्नाऽथोलूखले कृष्णो गोपीभिश्च निबन्धितः ।
तत्तथा शिशुना तेन कर्षता चार्जुनावृभौ ॥ २.५२.२८ ॥
అప్పుడు తాడుతో రోటికి కృష్ణుడిని గోపికలు కట్టేశారు. ఆ శిశువు దానిని లాగినప్పుడు రెండు అర్జున వృక్షాలూ.
2.52.29
समूलविटपौ भग्नौ तदद्भुतमिवाभवत् ।
ततस्तौ बाल्यमुत्तीर्णौ कृष्णसङ्कर्षणावुभौ ॥ २.५२.२९ ॥
వేళ్లతో కొమ్మలతో విరిగిన ఆ వృక్షాలు, అది అద్భుతంగా ఉంది. అప్పుడు ఆ ఇద్దరు, కృష్ణుడు, సంకర్షణుడు, బాల్యాన్ని దాటారు.
2.52.30
तस्मिन्नेव व्रजस्थाने सप्तवर्षै बभूवतुः ।
नीलपीताम्बरधरौ पीतश्वेतानुलेपनौ ॥ २.५२.३० ॥
అదే వ్రజ స్థానంలో ఆ ఇద్దరు ఏడేళ్ల వారయ్యారు, నీలం పసుపు వస్త్రాలు ధరించి, పసుపు తెలుపు లేపనాలు పూసుకున్నవారై.
2.52.31
बभुवतुर्वत्सपालौ काकपक्षधरावुभौ ।
पर्णवाद्यं श्रुतिसुखं वादयन्तौ वराननौ ॥ २.५२.३१ ॥
వారిద్దరూ దూడలను కాచే గోపాలురయ్యారు; ఇద్దరూ కాకి రెక్కల శిరోభూషణం ధరించారు; వినసొంపైన ఆకుల వాద్యం వాయిస్తూ అందమైన ముఖాలు కలవారై ఉన్నారు.
2.52.32
शुशुभाते वनगतौ त्रिशीर्षाविव पन्नगौ ।
मयूराङ्गजकर्णौ तौ पल्लवापीडधारिणौ ॥ २.५२.३२ ॥
అడవిలో తిరుగుతున్న వారిద్దరూ మూడు తలల సర్పాల వలె ప్రకాశించారు; వారి చెవులకు నెమలి పింఛాల కుండలాలు ఉన్నాయి, వారు చిగురుటాకుల మాల ధరించి ఉన్నారు.
2.52.33
वनमालापरिक्षिप्तौ सालपोताविवोद्गतौ ।
अरविन्दकृतापीडौ रज्जुयज्ञोपवीतिनौ ॥ २.५२.३३ ॥
వనమాలతో చుట్టబడిన వారిద్దరూ మొలచి లేచిన చిన్న సాల వృక్షాల వలె ఉన్నారు; వారు తామరపూల కిరీటం ధరించి, తాడునే యజ్ఞోపవీతంగా ధరించారు.
2.52.34
सशिक्यतुम्बुरुकरौ गोपवेणुप्रवादकौ ।
क्वचिद्वसन्तावन्योन्यं क्रडमानौ क्वचिद्वने ॥ २.५२.३४ ॥
చేతిలో శిక్యం, తుంబురు వాద్యం పట్టుకుని, గోపుల వేణువు ఊదుతూ; కొన్నిసార్లు అడవిలో ఒకరితో ఒకరు ఆడుకుంటూ నివసించారు.
2.52.35
पर्णशय्यासु तौ सुप्तौ क्वचिन्निद्रान्तरैषिणौ ।
तौ वत्सान्पालयन्तौ हि शोभयन्तौ महद्वनम् ॥ २.५२.३५ ॥
ఆకుల పరుపులపై వారు నిద్రించారు; కొన్నిసార్లు మధ్యమధ్యలో నిద్రను కోరుతూ; ఆ ఇద్దరూ దూడలను కాపాడుతూ గొప్ప అడవికి అందాన్ని చేకూర్చారు.
2.52.36
चञ्चूर्यन्तौ रमन्तौ च राजन्नेवं तदा शुभम् ।
ततो बृन्दावनं गत्वा वसुदेवसुतावुभौ।
गोकुलं तत्र कौन्येय चारयन्तौ विजह्रतुः ॥ २.५२.३६ ॥
రాజా, వారిద్దరూ ఆ సమయంలో ఇలా శుభకరంగా విహరిస్తూ ఆనందించారు; తరువాత బృందావనానికి వెళ్ళి, వసుదేవుని ఇద్దరు కుమారులు, కుంతీ పుత్రుడా, అక్కడ గోకులంలో ఆవులను కాస్తూ ఆడుకున్నారు.