มหาภารตะ · อัธยายะ 2.52
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.52.1
यच्चके भगवान्विष्णुर्वसुदेवसुतस्तदा ।
तत्तेऽहं सम्प्रवक्ष्यामि शृणु स्रवमशेषतः ॥ २.५२.१ ॥
ข้าจะเล่าให้ท่านฟังครบถ้วนทั้งหมด จงฟังเถิด ว่าพระวิษณุผู้ประเสริฐ โอรสของวสุเทพ ได้ทรงกระทำสิ่งใดในครั้งนั้น
2.52.2
वासुदेवस्य महात्म्यं चरितं च महात्मनः ।
हितार्थं सुरसर्त्यानां लोकानां च हिताय च ॥ २.५२.२ ॥
ความยิ่งใหญ่ของพระวาสุเทพ และพระจริยาของพระผู้ยิ่งใหญ่ ย่อมเป็นไปเพื่อประโยชน์แก่เทพและมนุษย์ และเพื่อความดีของโลกทั้งหลาย
2.52.3
यदा दिवि विभुस्तात न रेमे भगवानसौ ।
ततो व्यादिशय भूतानि विभुर्भूमिसुखावहः ॥ २.५२.३ ॥
ลูกรัก เมื่อพระผู้เป็นเจ้าผู้ทรงอำนาจไปทั่วนั้นไม่ทรงยินดีในสวรรค์ พระองค์ผู้ทรงอำนาจไปทั่ว ผู้นำความสุขมาสู่แผ่นดิน จึงทรงบัญชาแก่สรรพสัตว์
2.52.4
निग्रहार्थाय दैत्यानां चोदयामास वै तदा ।
मुरुतश्च वसूंश्चैव सूर्याचन्द्रमसावुभौ ॥ २.५२.४ ॥
เพื่อปราบบรรดาไดตยะ พระองค์จึงทรงกระตุ้นมรุตทั้งหลาย วสุทั้งหลาย และทั้งพระอาทิตย์และพระจันทร์ในครั้งนั้น
2.52.5
गन्धर्वाप्सरसश्चैव रुद्रादित्यांस्तथाऽश्विनौ ।
जायध्वं मानुषे लोके सर्वलोकमहेश्वराः ॥ २.५२.५ ॥
และทรงกระตุ้นคนธรรพ์และอัปสรทั้งหลาย รวมทั้งรุทรและอาทิตย์ทั้งหลาย และอัศวินทั้งสอง ตรัสว่า ท่านทั้งหลายจงอุบัติในโลกมนุษย์ เถิด เหล่าผู้เป็นใหญ่แห่งโลกทั้งปวง
2.52.6
जङ्गमानि विशालाक्षो ह्यात्मार्थमसृजत्प्रभुः ।
जायन्तामिति गोविन्दस्तिर्यग्योनिगतैः सह ॥ २.५२.६ ॥
พระผู้เป็นใหญ่ตาโตได้ทรงสร้างสัตว์เคลื่อนที่เพื่อประโยชน์แก่พระองค์เอง พระโควินทะตรัสว่า ขอให้สัตว์เหล่านั้นจงเกิดมา พร้อมด้วยสัตว์ที่เข้าสู่กำเนิดสัตว์เดรัจฉาน
2.52.7
तानि सर्वाणि सर्वज्ञो व्यजायत यदोः कुले ।
आत्मानमात्मना तात कृत्वा बहुविधं हरिः।
रत्यर्थमिह गास्तत्र ररक्ष पुरुषोत्तमः। ॥ २.५२.७ ॥
พระหริผู้ทรงรอบรู้ทั้งปวง ทรงอุบัติในวงศ์ยทุทั้งหมดนั้น ลูกรัก พระหริทรงแปลงพระองค์เองเป็นหลายรูปแบบ และพระปุรุโษตตมะทรงคุ้มครองโคทั้งหลายที่นั่นเพื่อความยินดี
2.52.8
अजातशत्रो जातस्तु यथेष्ट भुवि भूमिप ।
कीर्त्यमानं मया तात निबोध भरतर्षभ ॥ २.५२.८ ॥
โอ ยุธิษฐิระ ผู้ไม่มีศัตรูพ่ายแพ้ โอ ท่านผู้เป็นกษัตริย์ พระองค์ทรงอุบัติบนแผ่นดินตามที่ทรงปรารถนา ลูกรัก โอ วีรบุรุษแห่งภรตะ จงฟังสิ่งที่ข้ากำลังเล่าอยู่เถิด
2.52.9
सागराः समकम्पन्त मुदा चेलुश्च पर्वताः ।
जज्वलुश्चाग्नयः शान्ता जायमाने जनार्दने ॥ २.५२.९ ॥
เมื่อพระชนารทนะประสูติ มหาสมุทรทั้งหลายก็สั่นสะเทือน ภูเขาทั้งหลายก็เคลื่อนไหวด้วยความยินดี และไฟที่สงบอยู่ก็ลุกโพลง
2.52.10
शिवाः सम्प्रववुर्वाताः प्रशान्तमभवद्रजः ।
ज्योतींषि सम्प्रकाशन्त जायमाने जनार्दने ॥ २.५२.१० ॥
เมื่อพระชนารทนะประสูติ ลมอันเป็นมงคลก็พัดมา ฝุ่นละอองก็สงบลง และดวงดาวทั้งหลายก็ส่องแสงเจิดจ้า
2.52.11
देवदुन्दुभयश्चापि सस्वनुर्भृशमम्बरे ।
अभ्यवर्षंस्तदाऽऽगम्य देवताः पुष्पवृष्टिभिः ॥ २.५२.११ ॥
ในท้องฟ้า กลองทิพย์ก็ดังกึกก้องอย่างยิ่ง และเหล่าเทพก็มาถึงแล้วโปรยดอกไม้ลงมาในครั้งนั้น
2.52.12
गीर्भिर्मङ्गलयुक्ताभिः स्तुवन्वै मधुसदनम् ।
उपतस्थुस्तदा प्रीताः प्रादुर्भावे महर्षयः ॥ २.५२.१२ ॥
เหล่ามหาฤๅษีผู้ปีติยินดีในครั้งที่พระองค์ปรากฏกาย ได้สรรเสริญพระมธุสูทนะด้วยถ้อยคำอันเป็นมงคล แล้วเข้ามาเฝ้า
2.52.13
ततस्तानभिसम्प्रेक्ष्य नारदप्रमुखानृषीन् ।
उपानृत्यन्नुपजगुर्गन्धर्वाप्सरसां गणाः ॥ २.५२.१३ ॥
จากนั้น เมื่อเห็นเหล่าฤๅษีมีพระนารทะเป็นประธาน ฝูงคนธรรพ์และอัปสรก็ร่ายรำเข้ามาใกล้และขับร้อง
2.52.14
उपतस्थे च गोविन्दं सहस्राक्षः शचीपतिः ।
अभ्यभाषत तेजस्वी महर्षीन्पूजयंस्तदा ॥ २.५२.१४ ॥
พระอินทร์ผู้มีพันตา เป็นพระสวามีของพระนางศจี ก็เข้ามาเฝ้าพระโควินทะ และด้วยพระเดชานุภาพ ได้ตรัสกับเหล่ามหาฤๅษี ทรงถวายความเคารพแด่ท่านเหล่านั้นในครั้งนั้น
2.52.15
कृत्वा च देवकार्याणि कृत्वा देवहितानि च ।
खं लोकं लोककृद्देवः पुनर्गच्छति तेजसा ॥ २.५२.१५ ॥
เทพผู้สร้างโลกทั้งหลาย เมื่อได้ทำกิจของเทพและประโยชน์ของเทพแล้ว ก็เสด็จกลับสู่โลกแห่งท้องฟ้าด้วยพระเดชานุภาพอีกครั้ง
2.52.16
इत्युक्त्वा ऋषिभिः सार्घं जगाम त्रिदिवं पुनः ।
अभ्यनुज्ञाय तान्सर्वाञ्छादयन्प्रकृतिं पराम् ॥ २.५२.१६ ॥
เมื่อตรัสดังนี้แล้ว พระองค์ก็เสด็จกลับสู่สวรรค์พร้อมกับเหล่าฤๅษี ทรงลาทุกท่านไป ขณะทรงซ่อนธรรมชาติอันสูงสุดไว้
2.52.17
नन्दगोपकुले कृष्ण उवास बहुलाः समाः ।
ततः कदाचित्सुप्तं तं शकटस्य त्वधः शिशुम् ॥ २.५२.१७ ॥
พระกฤษณะประทับอยู่ในตระกูลของนันทโคบาลเป็นเวลาหลายปี แล้ววันหนึ่งขณะที่ทารกนั้นกำลังหลับอยู่ใต้เกวียน
2.52.18
यशोदा सम्परित्यज्य जगाम यमुनां नदीम् ।
शिशुलीलां ततः कुर्वन्स्वहस्तचरणौ क्षिपन् ॥ २.५२.१८ ॥
พระยโศทาทรงละทารกไว้แล้วเสด็จไปยังแม่น้ำยมุนา จากนั้นทารกก็เล่นสนุกตามวัย โดยขยับมือและเท้าของพระองค์เอง
2.52.19
रुरोद मधुरं कृष्णः पादावूर्ध्वं प्रसारयन् ।
पादाङ्गुष्ठेन शकटं दारयन्नथ केशवः ॥ २.५२.१९ ॥
พระกฤษณะทรงร้องไห้อย่างไพเราะ พระองค์ยกพระบาทขึ้น จากนั้นพระเกศวะทรงใช้นิ้วหัวแม่เท้าผ่าเกวียนออก
2.52.20
तत्र एकेन पादेन पातयित्वा तथा शिशुः ।
न्युब्जं पयोधराकाङ्क्षी ससार च रुरोद च ॥ २.५२.२० ॥
ทารกนั้นใช้เท้าเพียงข้างเดียวเตะเกวียนล้มลงเช่นนั้น แล้วคลานคว่ำหน้า ปรารถนาจะได้นม และร้องไห้
2.52.21
पाटितं शकटं दृष्ट्वा भिन्नभाण्डपुटीकटम् ।
जनास्ते शिशुना तेन विस्मयं परमं ययुः ॥ २.५२.२१ ॥
เมื่อเห็นเกวียนถูกผ่าแยก หม้อและตะกร้าแตกเป็นชิ้นๆ ผู้คนเหล่านั้นก็เกิดความอัศจรรย์อย่างยิ่งต่อสิ่งที่ทารกนั้นได้กระทำ
2.52.22
प्रत्यक्षं शूरसेनानां दृश्यते महदद्भुतम् ।
शयानेन हतः कंसपक्षवांस्तिग्मतेजसा ॥ २.५२.२२ ॥
ต่อหน้าต่อตาชาวศูรเสนะ ปรากฏเหตุอัศจรรย์ใหญ่ยิ่ง ทารกผู้มีรัศมีกล้าแข็งนอนอยู่ตรงนั้น แล้วได้สังหารพวกที่เข้าข้างกังสะ
2.52.23
पूतना चापि निहता महाकाया महास्तनी ।
ततः काले महाराज संसक्तौ रामकेशवौ ॥ २.५२.२३ ॥
แม้ปูตนาผู้มีร่างกายใหญ่โตและมีเต้านมใหญ่ก็ถูกฆ่าเช่นกัน จากนั้น ข้าแต่มหาราช ในกาลอันควร พระรามและพระเกศวะก็มาพบกัน
2.52.24
कृष्णः सङ्कर्षणश्चोभौ रिङ्खिणौ च बभूवतुः ।
अन्योन्यकिरणाक्रान्तौ चन्द्रसूर्याविवाम्बरे ॥ २.५२.२४ ॥
พระกฤษณะและพระสังกรรษณะทั้งสองกลายเป็นทารกที่คลานไปมา ถูกรัศมีของกันและกันโอบล้อม เหมือนดวงจันทร์และดวงอาทิตย์บนท้องฟ้า
2.52.25
विसर्पन्तौ च सर्वत्र महासर्पभुजौ तदा ।
रेजतुः पांसुदिग्धाङ्गौ रामकृष्णौ तदा नृप ॥ २.५२.२५ ॥
ทั้งสองคลานไปทั่วทุกแห่ง มีแขนดุจงูใหญ่ ร่างกายเปรอะไปด้วยฝุ่น พระรามและพระกฤษณะจึงเปล่งประกาย ข้าแต่พระราชา
2.52.26
क्वचिच्च जानुभिः स्पृष्टौ क्रीडमानौ क्वचिद्वने ।
पिबन्तौ दधिकुल्यांश्च मथ्यमाने च भारत ॥ २.५२.२६ ॥
บางครั้งเข่าทั้งสองแตะพื้น บางครั้งเล่นอยู่ในป่า ดื่มน้ำนมเปรี้ยวจากลำธารที่ถูกกวนอยู่ ข้าแต่ภารตะ
2.52.27
ततः स बालो गोविन्दो नवनीतं तदा क्षयम् ।
ग्रासमानस्तु तत्रायं गोपीभिर्ददृशे तथा ॥ २.५२.२७ ॥
จากนั้น เด็กโควินทะนั้นกินเนยที่กำลังถูกใช้หมดไป หญิงเลี้ยงวัวได้เห็นเขาทำอยู่ตรงนั้นในลักษณะเช่นนั้นเอง
2.52.28
दाम्नाऽथोलूखले कृष्णो गोपीभिश्च निबन्धितः ।
तत्तथा शिशुना तेन कर्षता चार्जुनावृभौ ॥ २.५२.२८ ॥
ต่อมา พระกฤษณะถูกหญิงเลี้ยงวัวใช้เชือกผูกติดกับครกตำข้าว เมื่อเด็กนั้นลากครกไป ต้นอรชุนทั้งสองต้น
2.52.29
समूलविटपौ भग्नौ तदद्भुतमिवाभवत् ।
ततस्तौ बाल्यमुत्तीर्णौ कृष्णसङ्कर्षणावुभौ ॥ २.५२.२९ ॥
ต้นไม้เหล่านั้นถูกถอนขึ้นทั้งราก กิ่งก้านหักโค่น ช่างเป็นเหตุอัศจรรย์ยิ่ง จากนั้น ทั้งสองคือพระกฤษณะและพระสังกรรษณะก็ก้าวพ้นวัยเด็ก
2.52.30
तस्मिन्नेव व्रजस्थाने सप्तवर्षै बभूवतुः ।
नीलपीताम्बरधरौ पीतश्वेतानुलेपनौ ॥ २.५२.३० ॥
ในสถานที่วรชะนั้นเอง ทั้งสองมีอายุได้เจ็ดปี ทรงผ้านุ่งสีน้ำเงินและสีเหลือง ทาร่างด้วยของหอมสีเหลืองและขาว
2.52.31
बभुवतुर्वत्सपालौ काकपक्षधरावुभौ ।
पर्णवाद्यं श्रुतिसुखं वादयन्तौ वराननौ ॥ २.५२.३१ ॥
ทั้งสองกลายเป็นผู้เลี้ยงลูกวัว สวมมงกุฎขนนกกา ทั้งสองเป่าขลุ่ยที่ทำจากใบไม้ ซึ่งเสนาะหูฟัง ข้าแต่ผู้มีใบหน้างดงาม
2.52.32
शुशुभाते वनगतौ त्रिशीर्षाविव पन्नगौ ।
मयूराङ्गजकर्णौ तौ पल्लवापीडधारिणौ ॥ २.५२.३२ ॥
ทั้งสองเดินท่องไปในป่า เปล่งประกายดุจงูสามเศียร หูประดับด้วยขนนกยูง และสวมพวงมาลัยทำจากหน่อใบไม้
2.52.33
वनमालापरिक्षिप्तौ सालपोताविवोद्गतौ ।
अरविन्दकृतापीडौ रज्जुयज्ञोपवीतिनौ ॥ २.५२.३३ ॥
ทั้งสองห่อหุ้มด้วยพวงมาลัยดอกไม้ป่า ดุจต้นสาลที่เพิ่งงอกขึ้น สวมมงกุฎดอกบัว และใช้เชือกเป็นสายยัชโญปวีต
2.52.34
सशिक्यतुम्बुरुकरौ गोपवेणुप्रवादकौ ।
क्वचिद्वसन्तावन्योन्यं क्रडमानौ क्वचिद्वने ॥ २.५२.३४ ॥
ถือสายสะพายและเครื่องดนตรีตุมพุรุในมือ เป่าขลุ่ยของคนเลี้ยงวัว บางครั้งพำนักอยู่ในป่า เล่นสนุกร่วมกัน
2.52.35
पर्णशय्यासु तौ सुप्तौ क्वचिन्निद्रान्तरैषिणौ ।
तौ वत्सान्पालयन्तौ हि शोभयन्तौ महद्वनम् ॥ २.५२.३५ ॥
ทั้งสองนอนหลับบนที่นอนใบไม้ บางครั้งพยายามหาการหลับพักระหว่างนั้น ทั้งสองดูแลลูกวัว ทำให้ป่าใหญ่งดงามยิ่ง
2.52.36
चञ्चूर्यन्तौ रमन्तौ च राजन्नेवं तदा शुभम् ।
ततो बृन्दावनं गत्वा वसुदेवसुतावुभौ।
गोकुलं तत्र कौन्येय चारयन्तौ विजह्रतुः ॥ २.५२.३६ ॥
ข้าแต่พระราชา ทั้งสองเที่ยวเล่นและรื่นรมย์อย่างเป็นมงคลเช่นนั้นในเวลานั้น จากนั้น บุตรทั้งสองของวสุเทพไปยังพฤนทาวัน แล้วอยู่ที่โคกุลาตรงนั้น เลี้ยงวัวและเล่นสนุกอยู่ ข้าแต่บุตรแห่งกุนตี