મહાભારત · અધ્યાય 2.53
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.53.1
ततः कदचिद्गोविन्दो ज्येष्ठं सङ्कर्षणं विना ।
चचार तद्वनं रम्यं सुस्वरूपो वराननः ॥ २.५३.१ ॥
એક વાર ગોવિંદ જ્યેષ્ઠ સંકર્ષણ વિના તે રમણીય વનમાં વિચરવા લાગ્યા; સુંદર રૂપ અને સુંદર મુખવાળા.
2.53.2
काकपक्षधरः श्रीमाञ्छ्यामः पद्मनिभेक्षणः ।
श्रीवत्सेनोरसा युक्तः शशाङ्क इव लक्ष्मणा ॥ २.५३.२ ॥
કાગડાની પાંખ ધારણ કરનાર, શ્રીમાન, શ્યામવર્ણ, કમળ જેવી આંખોવાળા; છાતી પર શ્રીવત્સ ચિહ્નવાળા, ચંદ્ર જેવા લક્ષણવાળા.
2.53.3
रज्जुयज्ञोपवीती स पीताम्बरधरो युवा ।
श्वेतचन्द्रनलिप्राङ्गो नीलकुञ्चितमूर्धजः ॥ २.५३.३ ॥
દોરીને જ યજ્ઞોપવીત તરીકે ધારણ કરનાર એ યુવાન, પીળાં વસ્ત્ર પહેરેલો; સફેદ ચંદનથી લેપાયેલા અંગવાળો, ઘેરા વાંકડિયા વાળવાળો.
2.53.4
राजता बर्हिपत्रेण मन्दमारुतकम्पिना ।
क्वचिद्गायन्क्वञ्चित्क्रीडन्क्वचिन्नृत्यन्क्वचिद्धसन् ॥ २.५३.४ ॥
મંદ પવનથી ધ્રૂજતા ચમકતા મોરપિચ્છ સાથે; ક્યાંક ગાતા, ક્યાંક રમતા, ક્યાંક નાચતા, ક્યાંક હસતા.
2.53.5
गोपवेणुं सुमधुरं कामं तदपि वादयन् ।
प्रह्लादनार्थं च गवां क क्वचिद्वनगतो युवा ॥ २.५३.५ ॥
ગોવાળોની વાંસળી અત્યંત મધુર સ્વરે મનગમતી રીતે વગાડતા, ગાયોને આનંદ આપવા, ક્યાંક વનમાં ગયેલા એ યુવાન.
2.53.6
गोकुले मेघकाले तु चचार द्युतिमान्प्रभुः ।
बहुरम्येषु देशेषु वनस्य वनराजिपु ॥ २.५३.६ ॥
વર્ષાકાળમાં ગોકુળમાં તેજસ્વી પ્રભુ વિચરતા; વનની હારમાળાવાળા અનેક રમણીય પ્રદેશોમાં.
2.53.7
तासु कृष्णो मुदा युक्तः क्रीडयन्भरतर्षभ ।
स कदाचिद्वने तस्मिन्गोभिः सह परिव्रजन् ॥ २.५३.७ ॥
હે ભરતશ્રેષ્ઠ, તેમાં કૃષ્ણ આનંદથી રમતા હતા. એક વાર તે વનમાં ગાયો સાથે ફરતા હતા.
2.53.8
भाण्डीरं नाम दृष्ट्वाऽथ न्यग्रोधं केशवो महान् ।
तच्छायायां मतिं चक्रे निवासाय तदा प्रभुः ॥ २.५३.८ ॥
પછી ભાંડીર નામનું વડ વૃક્ષ જોઈને મહાન કેશવે તેની છાયામાં નિવાસ કરવાનો નિશ્ચય કર્યો — તે પ્રભુ ત્યારે.
2.53.9
स तत्र वयसा तुल्यैर्बत्सपालैस्तदाऽनघ ।
रेमे स दिवसं कृष्णः पुरा स्वर्गगतो यथा ॥ २.५३.९ ॥
હે નિષ્પાપ, ત્યાં ત્યારે સમાન વયના વાછરડાં ચરાવતા ગોવાળો સાથે તે કૃષ્ણ આખો દિવસ રમ્યા — પહેલાં સ્વર્ગમાં જેમ રમતા હતા તેમ.
2.53.10
तं क्रीडमानं गोपालाः कृष्णं भाण्डीरवासिनः ।
रमयन्ति स्म बहवो मान्यैः क्रीडनकैस्तदा ॥ २.५३.१० ॥
ભાંડીરમાં રહેતા ઘણા ગોવાળો રમતા તે કૃષ્ણને ત્યારે ઉત્તમ રમકડાંથી પ્રસન્ન કરતા.
2.53.11
अन्ये स्म परिगायन्ति गोपा मुदितमानसाः ।
गोपालकृष्णमेवान्ये गायन्ति स्म वनप्रियाः ॥ २.५३.११ ॥
આનંદિત મનવાળા કેટલાક ગોવાળો ગાતા હતા; વનપ્રિય બીજા લોકો કેવળ ગોપાલકૃષ્ણનું જ ગાન કરતા.
2.53.12
तेषां सङ्गायतामेव वादयामास केशवः ।
पर्णवाद्यान्तरे वेणुं तुम्बवीणां च तत्र वै ॥ २.५३.१२ ॥
તેઓ ગાતા હતા ત્યારે જ કેશવે ત્યાં પાનના વાદ્યોની વચ્ચે વાંસળી અને તુંબવીણા વગાડી.
2.53.13
एवं क्रीडान्तरैः कृष्णो गोपालैर्विजहार सः ।
तेन बालेन कौन्तेय कृतं लोकहितं तदा ॥ २.५३.१३ ॥
આ રીતે કૃષ્ણ રમતોની વચ્ચે ગોપાળો સાથે વિહાર કરતા હતા. હે કૌન્તેય, તે બાળકે ત્યારે લોકહિતનું કાર્ય કર્યું.
2.53.14
पश्यतां सर्वभूतानां वासुदेवेन भारत ।
ह्रदे निपातता तत्र क्रीडितं नागमूर्धनि ॥ २.५३.१४ ॥
હે ભારત, સર્વ પ્રાણીઓ જોતા હતા ત્યારે વાસુદેવે ત્યાં સરોવરમાં કૂદીને નાગના માથા પર ક્રીડા કરી.
2.53.15
शासयित्वा तु कालीयं सर्वलोकस्य पश्यतः ।
विजहार ततः कृष्णो बलेदवसहायवान् ॥ २.५३.१५ ॥
સર્વ લોક જોતા હતા ત્યારે કાલિયને વશ કરીને બલદેવની સહાયથી કૃષ્ણ પછી વિહાર કરતા રહ્યા.
2.53.16
धेनुको दारुणो राजन्दैत्यो रासभविग्रहः ।
तदा तालवने राजन्बलदेवेन वै हतः ॥ २.५३.१६ ॥
હે રાજન, ક્રૂર દૈત્ય ધેનુક ગધેડાના રૂપમાં હતો. હે રાજન, ત્યારે તાલવનમાં બલદેવે તેનો વધ કર્યો.
2.53.17
ततः कदाचित्कौन्तेय रामकृष्णौ वनं गतौ ।
चारयन्तौ प्रवृद्धानि गोधनानि शुभाननौ ॥ २.५३.१७ ॥
હે કૌન્તેય, પછી એક વાર શુભ મુખવાળા રામ અને કૃષ્ણ વનમાં ગયા અને વધેલું ગોધન ચરાવવા લાગ્યા.
2.53.18
विहरन्तौ मुदा युक्तौ वीक्षमाणौ वनानि वै ।
श्वेलयन्तौ प्रगायन्तौ विचिन्वन्तौ च पादपान् ॥ २.५३.१८ ॥
આનંદથી યુક્ત થઈને વન જોતા બંનેએ વિહાર કર્યો; ઝૂલતા, જોરથી ગાતા, વૃક્ષો શોધતા.
2.53.19
नामभिर्व्याहरन्तौ च वत्सान्गाश्च परन्तपौ ।
चेरतुर्लोकसिद्धाभिः क्रीडाभिरपराजितौ ॥ २.५३.१९ ॥
પરંતપ એ બંને નામો લઈને વાછરડાં અને ગાયોને બોલાવતા, લોકપ્રસિદ્ધ રમતોમાં વિચરતા રહ્યા; એ બંને અપરાજિત હતા.
2.53.20
तौ देवौ मानुषीं दीक्षां वहन्तौ सुरपूजितौ ।
तज्जातिगुणयुक्ताभिः क्रीडाभिश्चेरतुर्वनम् ॥ २.५३.२० ॥
માનવ વેશ ધારણ કરેલા એ બંને દેવો, દેવોથી પૂજિત, પોતાની જાતિના ગુણોથી યુક્ત રમતોથી વનમાં વિચર્યા.
2.53.21
एवं बाल्येऽपि गोपालैः क्रीडाभिश्च विजह्रतुः ॥ २.५३.२१ ॥
આ રીતે બાળપણમાં પણ ગોપાલો સાથે રમતોમાં એ બંને રમ્યા.
2.53.22
ततः कृष्णो महातेजास्तदा गत्वा तु गोव्रजम् ।
गिरियज्ञं तमेवैष प्रवृत्तं गोपदारकैः ॥ २.५३.२२ ॥
પછી મહાતેજસ્વી કૃષ્ણ ગોશાળામાં જઈને, ગોપબાળકોએ આરંભેલા એ જ ગિરિયજ્ઞમાં જોડાયા.
2.53.23
बुभुजे पायसं शौरिरीश्वरः सर्वभूतकृत् ।
तं दृष्ट्वा गोपकाः सर्वे कृष्णमेव समर्चयन् ॥ २.५३.२३ ॥
સર્વ ભૂતોના સર્જક ઈશ્વર શૌરિએ પાયસ આરોગ્યું; તે જોઈને બધા ગોપોએ કૃષ્ણની જ પૂજા કરી.
2.53.24
पूज्यमानस्तदा देवैर्दिव्यं वपुरधारयत् ।
धृतो गोवर्धनो नाम सप्ताहं पर्वतो धृतः ॥ २.५३.२४ ॥
ત્યારે દેવો દ્વારા પૂજિત થઈને તેમણે દિવ્ય રૂપ ધારણ કર્યું; ગોવર્ધન નામનો એ પર્વત સાત દિવસ ઊંચકી રાખવામાં આવ્યો.
2.53.25
शिशुना वासुदेवेन गवार्थमरिमर्दन ।
क्रीडमानस्तदा कृष्णः कृतवान्कर्म दुष्करम् ॥ २.५३.२५ ॥
હે શત્રુમર્દન! ગાયો માટે બાળક વાસુદેવ કૃષ્ણે ત્યારે રમતાં રમતાં દુષ્કર કર્મ કર્યું.
2.53.26
तदद्भुतमतीवासीत्सर्वलोकस्य भारत ।
देवदेवः क्षितं गत्वा कृष्णं नत्वा मुदान्वितः। ॥ २.५३.२६ ॥
હે ભરત! તે ઘટના સર્વ લોકો માટે અત્યંત અદ્ભુત હતી. દેવદેવ પૃથ્વી પર આવી, કૃષ્ણને નમીને આનંદથી ભરાયા.
2.53.27
गोविन्द इति तं ह्युक्त्वा ह्यभ्यषिञ्चत्पुरन्दरः ।
इत्युक्त्वाश्लिष्य गोविन्दं पुरुहूतोभ्ययाद्दिवम् ॥ २.५३.२७ ॥
'ગોવિંદ' કહીને ઇન્દ્રે તેમનો અભિષેક કર્યો. એમ કહી ગોવિંદને આલિંગન આપીને પુરુહૂત સ્વર્ગે ગયા.
2.53.28
अथारिष्ट इति ख्यातं दैत्यं वृषभविग्रहम् ।
जघान तरसा कृष्णः पशूनां हितकाम्यया ॥ २.५३.२८ ॥
પછી અરિષ્ટ નામે પ્રસિદ્ધ, વૃષભરૂપ દૈત્યને પશુઓના હિતની ઇચ્છાથી કૃષ્ણે ઝડપથી માર્યો.
2.53.29
केशिनामा ततो दैत्यो राजंस्तुरगविग्रहः ।
तथा वनगतं पार्थ गजायुतबलं हयम् ॥ २.५३.२९ ॥
હે રાજન! પછી કેશી નામનો દૈત્ય ઘોડાના રૂપે આવ્યો. હે પાર્થ! વનમાં ગયેલા, દસ હજાર હાથીઓના બળવાળા તે ઘોડાને પણ [કૃષ્ણે માર્યો].
2.53.30
कराम्भोरुहवज्रेण जघान मधुसूदनः ।
अथ मल्लं तु चाणूरं निजघान महाऽसुरम् ॥ २.५३.३० ॥
મધુસૂદને પોતાના કમળ જેવા હાથોના વજ્રથી તેને માર્યો. પછી મલ્લ ચાણૂર નામના મહાસુરને પણ માર્યો.
2.53.31
सुदामानममित्रघ्न सर्वसैन्यपुरस्कृतम् ।
बालरूपेण गोविन्दो निजघान च भारत ॥ २.५३.३१ ॥
હે ભારત, શત્રુઓનો સંહાર કરનાર ગોવિંદે બાળકના રૂપે સર્વ સૈન્યમાં અગ્રેસર સુદામાનો વધ કર્યો.
2.53.32
बलदेवेन चायत्नात्समाजे मुष्टिको हतः ।
ताडितश्च सहामात्यः कंसः कृष्णेन भारत ॥ २.५३.३२ ॥
હે ભારત, બલરામે સભામાં સહેલાઈથી મુષ્ટિકનો વધ કર્યો; કૃષ્ણે અમાત્યો સહિત કંસને પ્રહાર કર્યો.
2.53.33
हत्वा कंसममित्रघ्नः सर्वेषां पश्यतां तदा ।
अभिषिच्योग्रसेनं तं पित्रोः पादमवन्दत। ॥ २.५३.३३ ॥
શત્રુઓનો નાશ કરનારે કંસને મારી, સૌની નજર સામે ઉગ્રસેનનો અભિષેક કર્યો અને પછી માતાપિતાનાં ચરણોમાં વંદન કર્યા.
2.53.34
एवमादीनि कर्माणि कृतवान्वै जनार्दनः ॥ २.५३.३४ ॥
આવાં કર્મો જનાર્દને કર્યાં.