ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 2.53
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.53.1
ततः कदचिद्गोविन्दो ज्येष्ठं सङ्कर्षणं विना ।
चचार तद्वनं रम्यं सुस्वरूपो वराननः ॥ २.५३.१ ॥
ਇੱਕ ਵਾਰ ਗੋਵਿੰਦ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਸੰਕਰਸ਼ਣ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਉਸ ਰਮਣੀਕ ਵਣ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਨ ਲੱਗੇ; ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਮੁਖ ਵਾਲੇ।
2.53.2
काकपक्षधरः श्रीमाञ्छ्यामः पद्मनिभेक्षणः ।
श्रीवत्सेनोरसा युक्तः शशाङ्क इव लक्ष्मणा ॥ २.५३.२ ॥
ਕਾਂ ਦਾ ਖੰਭ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ, ਸਾਂਵਲੇ ਰੰਗ ਵਾਲਾ, ਕਮਲ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ; ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਾਲਾ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਾਂਗ ਲੱਛਣਾਂ ਵਾਲਾ।
2.53.3
रज्जुयज्ञोपवीती स पीताम्बरधरो युवा ।
श्वेतचन्द्रनलिप्राङ्गो नीलकुञ्चितमूर्धजः ॥ २.५३.३ ॥
ਰੱਸੀ ਨੂੰ ਹੀ ਜਨੇਊ ਬਣਾਈ ਬੈਠਾ ਉਹ ਨੌਜਵਾਨ, ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ; ਚਿੱਟੇ ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਲਿੱਪੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲਾ, ਨੀਲੇ ਘੁੰਗਰਾਲੇ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲਾ।
2.53.4
राजता बर्हिपत्रेण मन्दमारुतकम्पिना ।
क्वचिद्गायन्क्वञ्चित्क्रीडन्क्वचिन्नृत्यन्क्वचिद्धसन् ॥ २.५३.४ ॥
ਮੰਦ ਹਵਾ ਨਾਲ ਹਿੱਲਦੇ ਚਮਕਦੇ ਮੋਰ-ਖੰਭ ਨਾਲ; ਕਿਤੇ ਗਾਉਂਦੇ, ਕਿਤੇ ਖੇਡਦੇ, ਕਿਤੇ ਨੱਚਦੇ, ਕਿਤੇ ਹੱਸਦੇ।
2.53.5
गोपवेणुं सुमधुरं कामं तदपि वादयन् ।
प्रह्लादनार्थं च गवां क क्वचिद्वनगतो युवा ॥ २.५३.५ ॥
ਗਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਬੰਸਰੀ ਬਹੁਤ ਮਿੱਠੇ ਸੁਰ ਵਿੱਚ ਮਨ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਜਾਉਂਦੇ, ਗਊਆਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ, ਕਿਤੇ ਵਣ ਵਿੱਚ ਗਿਆ ਉਹ ਨੌਜਵਾਨ।
2.53.6
गोकुले मेघकाले तु चचार द्युतिमान्प्रभुः ।
बहुरम्येषु देशेषु वनस्य वनराजिपु ॥ २.५३.६ ॥
ਬਰਸਾਤ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਗੋਕੁਲ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਵਿਚਰਦਾ ਸੀ; ਵਣ ਦੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਵਾਲੇ ਅਨੇਕ ਰਮਣੀਕ ਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ।
2.53.7
तासु कृष्णो मुदा युक्तः क्रीडयन्भरतर्षभ ।
स कदाचिद्वने तस्मिन्गोभिः सह परिव्रजन् ॥ २.५३.७ ॥
ਹੇ ਭਰਤਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਖੇਡਦੇ ਸਨ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਉਸ ਵਣ ਵਿੱਚ ਗਾਵਾਂ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦੇ ਸਨ।
2.53.8
भाण्डीरं नाम दृष्ट्वाऽथ न्यग्रोधं केशवो महान् ।
तच्छायायां मतिं चक्रे निवासाय तदा प्रभुः ॥ २.५३.८ ॥
ਫਿਰ ਭਾਂਡੀਰ ਨਾਮ ਦਾ ਬੋਹੜ ਵੇਖ ਕੇ ਮਹਾਨ ਕੇਸ਼ਵ ਨੇ ਉਸਦੀ ਛਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾਇਆ — ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਉਦੋਂ।
2.53.9
स तत्र वयसा तुल्यैर्बत्सपालैस्तदाऽनघ ।
रेमे स दिवसं कृष्णः पुरा स्वर्गगतो यथा ॥ २.५३.९ ॥
ਹੇ ਨਿਰਮਲ, ਉੱਥੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਹਾਣੀ ਵੱਛੇ ਚਾਰਨ ਵਾਲੇ ਗਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਉਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਖੇਡਦਾ ਰਿਹਾ — ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦਾ ਸੀ।
2.53.10
तं क्रीडमानं गोपालाः कृष्णं भाण्डीरवासिनः ।
रमयन्ति स्म बहवो मान्यैः क्रीडनकैस्तदा ॥ २.५३.१० ॥
ਭਾਂਡੀਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਗਵਾਲੇ ਖੇਡਦੇ ਉਸ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਉਦੋਂ ਚੰਗੇ ਖਿਡੌਣਿਆਂ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਕਰਦੇ ਸਨ।
2.53.11
अन्ये स्म परिगायन्ति गोपा मुदितमानसाः ।
गोपालकृष्णमेवान्ये गायन्ति स्म वनप्रियाः ॥ २.५३.११ ॥
ਖੁਸ਼ ਮਨ ਵਾਲੇ ਕੁਝ ਗਵਾਲੇ ਗਾਉਂਦੇ ਸਨ; ਵਣ ਪਿਆਰੇ ਹੋਰ ਕੇਵਲ ਗੋਪਾਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਹੀ ਗਾਉਂਦੇ ਸਨ।
2.53.12
तेषां सङ्गायतामेव वादयामास केशवः ।
पर्णवाद्यान्तरे वेणुं तुम्बवीणां च तत्र वै ॥ २.५३.१२ ॥
ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਗਾਉਂਦਿਆਂ ਹੀ ਕੇਸ਼ਵ ਨੇ ਉੱਥੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦੇ ਵਾਜਿਆਂ ਵਿਚਾਲੇ ਬੰਸਰੀ ਅਤੇ ਤੁੰਬਵੀਣਾ ਵਜਾਈ।
2.53.13
एवं क्रीडान्तरैः कृष्णो गोपालैर्विजहार सः ।
तेन बालेन कौन्तेय कृतं लोकहितं तदा ॥ २.५३.१३ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਗਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਵਿਹਾਰ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਹੇ ਕੌਂਤੇਯ, ਉਸ ਬਾਲਕ ਨੇ ਉਦੋਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਭਲੇ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
2.53.14
पश्यतां सर्वभूतानां वासुदेवेन भारत ।
ह्रदे निपातता तत्र क्रीडितं नागमूर्धनि ॥ २.५३.१४ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਵੇਖਦਿਆਂ ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੇ ਉੱਥੇ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਛਾਲ ਮਾਰ ਕੇ ਨਾਗ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਖੇਡ ਕੀਤੀ।
2.53.15
शासयित्वा तु कालीयं सर्वलोकस्य पश्यतः ।
विजहार ततः कृष्णो बलेदवसहायवान् ॥ २.५३.१५ ॥
ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵੇਖਦਿਆਂ ਕਾਲੀਯ ਨੂੰ ਵੱਸ ਕਰਕੇ ਫਿਰ ਬਲਦੇਵ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਵਿਹਾਰ ਕੀਤਾ।
2.53.16
धेनुको दारुणो राजन्दैत्यो रासभविग्रहः ।
तदा तालवने राजन्बलदेवेन वै हतः ॥ २.५३.१६ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਕਰੂਰ ਦੈਂਤ ਧੇਨੁਕ ਗਧੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਦੋਂ ਤਾਲਵਨ ਵਿੱਚ ਬਲਦੇਵ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
2.53.17
ततः कदाचित्कौन्तेय रामकृष्णौ वनं गतौ ।
चारयन्तौ प्रवृद्धानि गोधनानि शुभाननौ ॥ २.५३.१७ ॥
ਹੇ ਕੌਂਤੇਯ, ਫਿਰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਸੁੰਦਰ ਮੁਖ ਵਾਲੇ ਰਾਮ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਵਨ ਵਿੱਚ ਗਏ ਅਤੇ ਵਧੇ ਹੋਏ ਗੋਧਨ ਨੂੰ ਚਰਾਉਣ ਲੱਗੇ।
2.53.18
विहरन्तौ मुदा युक्तौ वीक्षमाणौ वनानि वै ।
श्वेलयन्तौ प्रगायन्तौ विचिन्वन्तौ च पादपान् ॥ २.५३.१८ ॥
ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਜੰਗਲਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ ਵਿਹਾਰ ਕਰਦੇ ਰਹੇ; ਝੂਟੇ ਲੈਂਦੇ, ਉੱਚੀ ਗਾਉਂਦੇ, ਰੁੱਖ ਲੱਭਦੇ।
2.53.19
नामभिर्व्याहरन्तौ च वत्सान्गाश्च परन्तपौ ।
चेरतुर्लोकसिद्धाभिः क्रीडाभिरपराजितौ ॥ २.५३.१९ ॥
ਪਰੰਤਪ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਵੱਛੜਿਆਂ ਤੇ ਗਾਵਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਲੋਕ-ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਦੇ ਰਹੇ; ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਅਪਰਾਜਿਤ ਸਨ।
2.53.20
तौ देवौ मानुषीं दीक्षां वहन्तौ सुरपूजितौ ।
तज्जातिगुणयुक्ताभिः क्रीडाभिश्चेरतुर्वनम् ॥ २.५३.२० ॥
ਮਨੁੱਖੀ ਰੂਪ ਧਾਰੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਦੇਵਤੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਪੂਜਿਤ, ਆਪਣੀ ਜਾਤੀ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਦੇ ਰਹੇ।
2.53.21
एवं बाल्येऽपि गोपालैः क्रीडाभिश्च विजह्रतुः ॥ २.५३.२१ ॥
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਗਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਖੇਡਦੇ ਰਹੇ।
2.53.22
ततः कृष्णो महातेजास्तदा गत्वा तु गोव्रजम् ।
गिरियज्ञं तमेवैष प्रवृत्तं गोपदारकैः ॥ २.५३.२२ ॥
ਫਿਰ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਗੋਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ, ਗਵਾਲ ਬਾਲਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ ਉਸੇ ਗਿਰਿਯੱਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ।
2.53.23
बुभुजे पायसं शौरिरीश्वरः सर्वभूतकृत् ।
तं दृष्ट्वा गोपकाः सर्वे कृष्णमेव समर्चयन् ॥ २.५३.२३ ॥
ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਈਸ਼ਵਰ ਸ਼ੌਰੀ ਨੇ ਖੀਰ ਖਾਧੀ; ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ ਸਾਰੇ ਗਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਹੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।
2.53.24
पूज्यमानस्तदा देवैर्दिव्यं वपुरधारयत् ।
धृतो गोवर्धनो नाम सप्ताहं पर्वतो धृतः ॥ २.५३.२४ ॥
ਫਿਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਪੂਜਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਉਸ ਨੇ ਦਿਵਿਆ ਰੂਪ ਧਾਰਿਆ; ਗੋਵਰਧਨ ਨਾਮ ਦਾ ਉਹ ਪਰਬਤ ਸੱਤ ਦਿਨ ਚੁੱਕਿਆ ਗਿਆ।
2.53.25
शिशुना वासुदेवेन गवार्थमरिमर्दन ।
क्रीडमानस्तदा कृष्णः कृतवान्कर्म दुष्करम् ॥ २.५३.२५ ॥
ਹੇ ਅਰਿਮਰਦਨ! ਗਊਆਂ ਲਈ ਬਾਲਕ ਵਾਸੂਦੇਵ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਉਦੋਂ ਖੇਡਦਿਆਂ ਹੀ ਦੁਸ਼ਕਰ ਕਰਮ ਕੀਤਾ।
2.53.26
तदद्भुतमतीवासीत्सर्वलोकस्य भारत ।
देवदेवः क्षितं गत्वा कृष्णं नत्वा मुदान्वितः। ॥ २.५३.२६ ॥
ਹੇ ਭਰਤ! ਉਹ ਘਟਨਾ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਅਦਭੁਤ ਸੀ। ਦੇਵਦੇਵ ਧਰਤੀ ਤੇ ਆ ਕੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ।
2.53.27
गोविन्द इति तं ह्युक्त्वा ह्यभ्यषिञ्चत्पुरन्दरः ।
इत्युक्त्वाश्लिष्य गोविन्दं पुरुहूतोभ्ययाद्दिवम् ॥ २.५३.२७ ॥
'ਗੋਵਿੰਦ' ਕਹਿ ਕੇ ਇੰਦਰ ਨੇ ਉਸਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ ਗੋਵਿੰਦ ਨੂੰ ਗਲ ਲਾ ਕੇ ਪੁਰੁਹੂਤ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ।
2.53.28
अथारिष्ट इति ख्यातं दैत्यं वृषभविग्रहम् ।
जघान तरसा कृष्णः पशूनां हितकाम्यया ॥ २.५३.२८ ॥
ਫਿਰ ਅਰਿਸ਼ਟ ਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਬਲਦ ਰੂਪ ਦੈਂਤ ਨੂੰ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਭਲੇ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
2.53.29
केशिनामा ततो दैत्यो राजंस्तुरगविग्रहः ।
तथा वनगतं पार्थ गजायुतबलं हयम् ॥ २.५३.२९ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ! ਫਿਰ ਕੇਸ਼ੀ ਨਾਂ ਦਾ ਦੈਂਤ ਘੋੜੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਇਆ। ਹੇ ਪਾਰਥ! ਵਨ ਵਿੱਚ ਗਏ, ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਬਲ ਵਾਲੇ ਉਸ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਵੀ [ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਮਾਰਿਆ]।
2.53.30
कराम्भोरुहवज्रेण जघान मधुसूदनः ।
अथ मल्लं तु चाणूरं निजघान महाऽसुरम् ॥ २.५३.३० ॥
ਮਧੁਸੂਦਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਮਲ ਵਰਗੇ ਹੱਥਾਂ ਦੇ ਵਜ੍ਰ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਮਾਰਿਆ। ਫਿਰ ਮੱਲ ਚਾਣੂਰ ਨਾਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਅਸੁਰ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
2.53.31
सुदामानममित्रघ्न सर्वसैन्यपुरस्कृतम् ।
बालरूपेण गोविन्दो निजघान च भारत ॥ २.५३.३१ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਗੋਵਿੰਦ ਨੇ ਬਾਲਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਾਰੀ ਫੌਜ ਦੇ ਅੱਗੇ ਖੜ੍ਹੇ ਸੁਦਾਮਾ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
2.53.32
बलदेवेन चायत्नात्समाजे मुष्टिको हतः ।
ताडितश्च सहामात्यः कंसः कृष्णेन भारत ॥ २.५३.३२ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਬਲਰਾਮ ਨੇ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਬਿਨਾਂ ਯਤਨ ਮੁਸ਼ਟਿਕ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ; ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਸਮੇਤ ਕੰਸ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ।
2.53.33
हत्वा कंसममित्रघ्नः सर्वेषां पश्यतां तदा ।
अभिषिच्योग्रसेनं तं पित्रोः पादमवन्दत। ॥ २.५३.३३ ॥
ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੇ ਕੰਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਸਭ ਦੇ ਵੇਖਦਿਆਂ ਉਗ੍ਰਸੇਨ ਦਾ ਰਾਜ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ।
2.53.34
एवमादीनि कर्माणि कृतवान्वै जनार्दनः ॥ २.५३.३४ ॥
ਅਜਿਹੇ ਕਰਮ ਜਨਾਰਦਨ ਨੇ ਕੀਤੇ।