మహాభారతం · అధ్యాయం 2.53
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.53.1
ततः कदचिद्गोविन्दो ज्येष्ठं सङ्कर्षणं विना ।
चचार तद्वनं रम्यं सुस्वरूपो वराननः ॥ २.५३.१ ॥
ఒకప్పుడు గోవిందుడు జ్యేష్ఠుడైన సంకర్షణుడు లేకుండా ఆ రమణీయమైన అరణ్యంలో సంచరించాడు; సుందర రూపం, సుముఖం కలవాడు.
2.53.2
काकपक्षधरः श्रीमाञ्छ्यामः पद्मनिभेक्षणः ।
श्रीवत्सेनोरसा युक्तः शशाङ्क इव लक्ष्मणा ॥ २.५३.२ ॥
కాకి రెక్కను ధరించిన, శోభాయుతుడు, నల్లని వర్ణం కలవాడు, పద్మాల వంటి కన్నులున్నవాడు; వక్షస్థలంపై శ్రీవత్స చిహ్నం కలవాడు, చంద్రునివలె లక్షణాలు కలవాడు.
2.53.3
रज्जुयज्ञोपवीती स पीताम्बरधरो युवा ।
श्वेतचन्द्रनलिप्राङ्गो नीलकुञ्चितमूर्धजः ॥ २.५३.३ ॥
తాడునే యజ్ఞోపవీతంగా ధరించిన ఆ యువకుడు, పసుపు వస్త్రాలు ధరించినవాడు; తెల్ల చందనం పూసిన దేహం, నల్లని ఉంగరాల జుట్టు కలవాడు.
2.53.4
राजता बर्हिपत्रेण मन्दमारुतकम्पिना ।
क्वचिद्गायन्क्वञ्चित्क्रीडन्क्वचिन्नृत्यन्क्वचिद्धसन् ॥ २.५३.४ ॥
మందమారుతానికి కదిలే మెరిసే నెమలి ఈకతో; ఎక్కడ పాడుతూ, ఎక్కడ ఆడుతూ, ఎక్కడ నాట్యం చేస్తూ, ఎక్కడ నవ్వుతూ.
2.53.5
गोपवेणुं सुमधुरं कामं तदपि वादयन् ।
प्रह्लादनार्थं च गवां क क्वचिद्वनगतो युवा ॥ २.५३.५ ॥
గోపాలుల వేణువును అత్యంత మధురంగా ఇష్టానుసారం వాయిస్తూ, గోవులను ఆనందింపజేయడానికి, ఎక్కడో అరణ్యానికి వెళ్లిన ఆ యువకుడు.
2.53.6
गोकुले मेघकाले तु चचार द्युतिमान्प्रभुः ।
बहुरम्येषु देशेषु वनस्य वनराजिपु ॥ २.५३.६ ॥
వర్షాకాలంలో గోకులంలో ప్రకాశవంతుడైన ప్రభువు సంచరించాడు; అరణ్యపు వనశ్రేణులతో కూడిన అనేక రమణీయ ప్రదేశాలలో.
2.53.7
तासु कृष्णो मुदा युक्तः क्रीडयन्भरतर्षभ ।
स कदाचिद्वने तस्मिन्गोभिः सह परिव्रजन् ॥ २.५३.७ ॥
భరతశ్రేష్ఠా, వాటిలో కృష్ణుడు ఆనందంతో ఆడుకుంటూ ఉండేవాడు. ఒకసారి ఆ అడవిలో ఆవులతో కలిసి తిరుగుతూ ఉన్నాడు.
2.53.8
भाण्डीरं नाम दृष्ट्वाऽथ न्यग्रोधं केशवो महान् ।
तच्छायायां मतिं चक्रे निवासाय तदा प्रभुः ॥ २.५३.८ ॥
అప్పుడు భాండీరం అనే మర్రిచెట్టును చూసిన మహాకేశవుడు, దాని నీడలో నివసించాలని సంకల్పించాడు — ఆ ప్రభువు అప్పుడు.
2.53.9
स तत्र वयसा तुल्यैर्बत्सपालैस्तदाऽनघ ।
रेमे स दिवसं कृष्णः पुरा स्वर्गगतो यथा ॥ २.५३.९ ॥
పాపరహితుడా, అక్కడ అప్పుడు సమవయస్కులైన దూడలు కాచే గోపబాలురతో ఆ కృష్ణుడు రోజంతా ఆనందించాడు — పూర్వం స్వర్గంలో ఉన్నట్లు.
2.53.10
तं क्रीडमानं गोपालाः कृष्णं भाण्डीरवासिनः ।
रमयन्ति स्म बहवो मान्यैः क्रीडनकैस्तदा ॥ २.५३.१० ॥
భాండీరంలో నివసించే అనేక గోపబాలురు ఆడుతున్న ఆ కృష్ణుణ్ణి అప్పుడు మంచి ఆటవస్తువులతో సంతోషపెట్టేవారు.
2.53.11
अन्ये स्म परिगायन्ति गोपा मुदितमानसाः ।
गोपालकृष्णमेवान्ये गायन्ति स्म वनप्रियाः ॥ २.५३.११ ॥
సంతోష మనస్కులైన కొందరు గోపాలురు పాడారు; వనప్రియులైన ఇతరులు కేవలం గోపాల కృష్ణుణ్నే పాడారు.
2.53.12
तेषां सङ्गायतामेव वादयामास केशवः ।
पर्णवाद्यान्तरे वेणुं तुम्बवीणां च तत्र वै ॥ २.५३.१२ ॥
వారు పాడుతుండగానే కేశవుడు అక్కడ ఆకు వాద్యాల మధ్య వేణువును, తుంబవీణను వాయించాడు.
2.53.13
एवं क्रीडान्तरैः कृष्णो गोपालैर्विजहार सः ।
तेन बालेन कौन्तेय कृतं लोकहितं तदा ॥ २.५३.१३ ॥
ఈ విధంగా కృష్ణుడు ఆటల మధ్య గోపాలురతో విహరించాడు. కౌంతేయా, ఆ బాలుడు అప్పుడు లోకహితమైన కార్యం చేశాడు.
2.53.14
पश्यतां सर्वभूतानां वासुदेवेन भारत ।
ह्रदे निपातता तत्र क्रीडितं नागमूर्धनि ॥ २.५३.१४ ॥
భరతుడా, సర్వప్రాణులు చూస్తుండగా వాసుదేవుడు అక్కడ సరస్సులో దూకి నాగఫణిపై క్రీడించాడు.
2.53.15
शासयित्वा तु कालीयं सर्वलोकस्य पश्यतः ।
विजहार ततः कृष्णो बलेदवसहायवान् ॥ २.५३.१५ ॥
లోకమంతా చూస్తుండగా కాళీయుని అణచి, బలదేవుని సహాయంతో కృష్ణుడు అప్పుడు విహరించాడు.
2.53.16
धेनुको दारुणो राजन्दैत्यो रासभविग्रहः ।
तदा तालवने राजन्बलदेवेन वै हतः ॥ २.५३.१६ ॥
రాజా, క్రూరుడైన దైత్యుడు ధేనుకుడు గాడిద రూపంలో ఉండెను. రాజా, అప్పుడు తాలవనంలో బలదేవుడు అతడిని సంహరించాడు.
2.53.17
ततः कदाचित्कौन्तेय रामकृष्णौ वनं गतौ ।
चारयन्तौ प्रवृद्धानि गोधनानि शुभाननौ ॥ २.५३.१७ ॥
కౌంతేయా, తరువాత ఒకప్పుడు శుభముఖులైన రామకృష్ణులు అడవికి వెళ్లి పెరిగిన గోధనాన్ని మేపారు.
2.53.18
विहरन्तौ मुदा युक्तौ वीक्षमाणौ वनानि वै ।
श्वेलयन्तौ प्रगायन्तौ विचिन्वन्तौ च पादपान् ॥ २.५३.१८ ॥
ఆనందంతో కూడిన వారిద్దరూ అడవులను చూస్తూ విహరించారు; ఊగుతూ, గట్టిగా పాడుతూ, చెట్లను వెతుకుతూ.
2.53.19
नामभिर्व्याहरन्तौ च वत्सान्गाश्च परन्तपौ ।
चेरतुर्लोकसिद्धाभिः क्रीडाभिरपराजितौ ॥ २.५३.१९ ॥
పరంతపులైన ఆ ఇద్దరూ పేర్లతో దూడలను, ఆవులను పిలుస్తూ, లోకప్రసిద్ధ క్రీడలతో సంచరించారు; వారు అపరాజితులు.
2.53.20
तौ देवौ मानुषीं दीक्षां वहन्तौ सुरपूजितौ ।
तज्जातिगुणयुक्ताभिः क्रीडाभिश्चेरतुर्वनम् ॥ २.५३.२० ॥
మానవ రూపాన్ని ధరించిన ఆ ఇద్దరు దేవతలు, దేవతలచే పూజింపబడినవారై, తమ జాతి గుణాలతో కూడిన క్రీడలతో అడవిలో సంచరించారు.
2.53.21
एवं बाल्येऽपि गोपालैः क्रीडाभिश्च विजह्रतुः ॥ २.५३.२१ ॥
ఈ విధంగా బాల్యంలోనూ గోపాలురతో కలిసి క్రీడలలో ఆ ఇద్దరూ ఆడారు.
2.53.22
ततः कृष्णो महातेजास्तदा गत्वा तु गोव्रजम् ।
गिरियज्ञं तमेवैष प्रवृत्तं गोपदारकैः ॥ २.५३.२२ ॥
అప్పుడు మహాతేజస్వి అయిన కృష్ణుడు గోశాలకు వెళ్ళి, గోపబాలురు ప్రారంభించిన ఆ గిరియజ్ఞంలో పాల్గొన్నాడు.
2.53.23
बुभुजे पायसं शौरिरीश्वरः सर्वभूतकृत् ।
तं दृष्ट्वा गोपकाः सर्वे कृष्णमेव समर्चयन् ॥ २.५३.२३ ॥
సర్వభూతాలను సృష్టించిన ఈశ్వరుడైన శౌరి పాయసం భుజించాడు; అది చూసి గోపులందరూ కృష్ణుణ్నే పూజించారు.
2.53.24
पूज्यमानस्तदा देवैर्दिव्यं वपुरधारयत् ।
धृतो गोवर्धनो नाम सप्ताहं पर्वतो धृतः ॥ २.५३.२४ ॥
అప్పుడు దేవతలచే పూజింపబడుతూ ఆయన దివ్యరూపాన్ని ధరించాడు; గోవర్ధనం అనే ఆ పర్వతాన్ని ఏడు రోజులు ఎత్తి పట్టాడు.
2.53.25
शिशुना वासुदेवेन गवार्थमरिमर्दन ।
क्रीडमानस्तदा कृष्णः कृतवान्कर्म दुष्करम् ॥ २.५३.२५ ॥
శత్రువులను మర్దించువాడా! గోవుల కోసం బాలుడైన వాసుదేవ కృష్ణుడు అప్పుడు ఆడుతూనే కష్టమైన కార్యాన్ని చేశాడు.
2.53.26
तदद्भुतमतीवासीत्सर्वलोकस्य भारत ।
देवदेवः क्षितं गत्वा कृष्णं नत्वा मुदान्वितः। ॥ २.५३.२६ ॥
భరతా! అది సర్వలోకాలకూ అత్యద్భుతంగా ఉంది. దేవదేవుడు భూమికి వచ్చి, కృష్ణుని నమస్కరించి ఆనందంతో నిండాడు.
2.53.27
गोविन्द इति तं ह्युक्त्वा ह्यभ्यषिञ्चत्पुरन्दरः ।
इत्युक्त्वाश्लिष्य गोविन्दं पुरुहूतोभ्ययाद्दिवम् ॥ २.५३.२७ ॥
"గోవిందుడు" అని ఆయనను పిలిచి ఇంద్రుడు అభిషేకించాడు. అలా చెప్పి గోవిందుని కౌగిలించి పురుహూతుడు స్వర్గానికి వెళ్లాడు.
2.53.28
अथारिष्ट इति ख्यातं दैत्यं वृषभविग्रहम् ।
जघान तरसा कृष्णः पशूनां हितकाम्यया ॥ २.५३.२८ ॥
తరువాత అరిష్టుడు అని ప్రసిద్ధుడైన, వృషభ రూపం గల దైత్యుడిని పశువుల శ్రేయస్సును కోరి కృష్ణుడు వేగంగా సంహరించాడు.
2.53.29
केशिनामा ततो दैत्यो राजंस्तुरगविग्रहः ।
तथा वनगतं पार्थ गजायुतबलं हयम् ॥ २.५३.२९ ॥
రాజా! తరువాత కేశి అనే దైత్యుడు గుర్రం రూపంలో వచ్చాడు. పార్థా! అడవిలో ఉన్న, పదివేల ఏనుగుల బలం గల ఆ గుర్రాన్ని కూడా [కృష్ణుడు సంహరించాడు].
2.53.30
कराम्भोरुहवज्रेण जघान मधुसूदनः ।
अथ मल्लं तु चाणूरं निजघान महाऽसुरम् ॥ २.५३.३० ॥
మధుసూదనుడు తన కమలహస్తాల వజ్రంతో అతనిని సంహరించాడు. తరువాత మల్లుడైన చాణూరుడు అనే మహాసురుని కూడా సంహరించాడు.
2.53.31
सुदामानममित्रघ्न सर्वसैन्यपुरस्कृतम् ।
बालरूपेण गोविन्दो निजघान च भारत ॥ २.५३.३१ ॥
భారతా, శత్రువులను సంహరించే గోవిందుడు బాలరూపంలో సైన్యాలకు ముందున్న సుదాముడిని సంహరించాడు.
2.53.32
बलदेवेन चायत्नात्समाजे मुष्टिको हतः ।
ताडितश्च सहामात्यः कंसः कृष्णेन भारत ॥ २.५३.३२ ॥
భారతా, బలదేవుడు సభలో అప్రయత్నంగా ముష్టికుడిని సంహరించాడు; కృష్ణుడు మంత్రులతో ఉన్న కంసుడిని కొట్టాడు.
2.53.33
हत्वा कंसममित्रघ्नः सर्वेषां पश्यतां तदा ।
अभिषिच्योग्रसेनं तं पित्रोः पादमवन्दत। ॥ २.५३.३३ ॥
శత్రునాశకుడు కంసుడిని సంహరించి, అందరూ చూస్తుండగా ఉగ్రసేనుడికి అభిషేకం చేసి, తల్లిదండ్రుల పాదాలకు నమస్కరించాడు.
2.53.34
एवमादीनि कर्माणि कृतवान्वै जनार्दनः ॥ २.५३.३४ ॥
ఇటువంటి కర్మలను జనార్దనుడు చేశాడు.