ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 2.54
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.54.1
ततस्तौ जग्मतुस्तत्र गुरुं सान्दीपिनिं पुनः ।
गुरुशुश्रूषणायुक्तौ धर्मज्ञौ धर्मचारिणौ ॥ २.५४.१ ॥
ତା'ପରେ ସେମାନେ ଦୁହେଁ ପୁଣି ସେଠାରେ ଗୁରୁ ସାନ୍ଦୀପନିଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ; ଗୁରୁସେବାରେ ନିଯୁକ୍ତ, ଧର୍ମଜ୍ଞ ଓ ଧର୍ମାଚାରୀ ସେମାନେ।
2.54.2
व्रतमुग्रं महात्मानौ विचरन्ताववन्तिषु ।
अहोरात्रैश्चतुष्पष्ट्या साङ्गान्वेदानवापतुः ॥ २.५४.२ ॥
ଅବନ୍ତୀରେ ବିଚରଣ କରୁଥିବା ସେହି ମହାତ୍ମାମାନେ କଠୋର ବ୍ରତ ଧାରଣ କରି ଚଉଷଠି ଦିନରାତିରେ ଅଙ୍ଗ ସହିତ ବେଦ ଲାଭ କଲେ।
2.54.3
लेख्यं च गणितं चोभौ प्राप्नुतां यदुनन्दनौ ।
गान्धर्ववेदं वैद्यं च सकलं समावापतुः ॥ २.५४.३ ॥
ଯଦୁବଂଶର ସେହି ଦୁଇ ଆନନ୍ଦବର୍ଦ୍ଧନ ଲେଖନ ଓ ଗଣିତ ପାଇଲେ; ଗାନ୍ଧର୍ବବେଦ ଓ ଚିକିତ୍ସା ମଧ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ପାଇଲେ।
2.54.4
हस्तिशिक्षामश्विशिक्षां द्वादशाहेन चाप्नुताम् ।
तावुभौ जग्मतुर्वीरौ गुरुं सान्दीपिनिं पुनः ॥ २.५४.४ ॥
ହାତୀ ଓ ଘୋଡ଼ାର ଶିକ୍ଷା ବାର ଦିନରେ ପାଇଲେ; ତା'ପରେ ସେହି ଦୁଇ ବୀର ପୁଣି ଗୁରୁ ସାନ୍ଦୀପନିଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।
2.54.5
धनुर्वेदचिकीर्षार्थं धर्मज्ञौ धर्मचारिणौ ।
ताविष्वासवराचार्यमभिगम्य प्रणम्य च ॥ २.५४.५ ॥
ଧନୁର୍ବେଦ ଶିଖିବାର ଇଚ୍ଛାରେ ଧର୍ମଜ୍ଞ ଓ ଧର୍ମାଚାରୀ ସେହି ଦୁହେଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୁର୍ଧର ଆଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ ପ୍ରଣାମ କଲେ।
2.54.6
तेन वै सत्कृतौ राजंश्चरन्तौ ताववन्तिषु ।
पञ्चाशद्भिरहोरात्रैर्दशाङ्गं सुप्रतिष्ठितम् ॥ २.५४.६ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସତ୍କୃତ ହୋଇ ଅବନ୍ତୀରେ ବିଚରଣ କରୁଥିବା ସେହି ଦୁହେଁ ପଚାଶ ଦିନରାତିରେ ଦଶାଙ୍ଗ ବିଦ୍ୟାକୁ ସୁପ୍ରତିଷ୍ଠିତ କଲେ।
2.54.7
सरहस्यं धनुर्वेदं सकलं ताववापतुः ।
दृष्ट्वा कृतार्थो विप्रेन्द्रो गुर्वर्थे तावचोदयत् ॥ २.५४.७ ॥
ରହସ୍ୟ ସହିତ ଧନୁର୍ବେଦ ଏବଂ ତାହାର ସମଗ୍ର ବିଦ୍ୟା ସେ ଦୁଇ ଜଣ ଲାଭ କଲେ। ନିଜ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସିଦ୍ଧ ହୋଇଥିବା ଦେଖି ସେହି ବିପ୍ରଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୁରୁଙ୍କ ନିମନ୍ତେ ସେମାନଙ୍କୁ ପ୍ରେରଣା ଦେଲେ।
2.54.8
अयाचतार्थं गोविन्दं तदा सान्दीपिनिर्विभुम् ।
मम पुत्रः समुद्रेऽस्मिंस्तिमिना चापवाहितः ॥ २.५४.८ ॥
ସେତେବେଳେ ସାନ୍ଦୀପନିଙ୍କ ପୁତ୍ର ସର୍ବଶକ୍ତିମାନ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ ନିକଟରେ ଏକ ଦାନ ମାଗିଲେ। "ଏହି ସମୁଦ୍ରରେ ଏକ ତିମି ମୋର ପୁତ୍ରକୁ ଭସାଇ ନେଇଛି।"
2.54.9
पुत्रमानय भद्रं ते भक्षितं तिमिना मम ।
आर्ताय गुरवे तत्र प्रतिशुश्राव दुष्करम् ॥ २.५४.९ ॥
"ମୋ ପୁତ୍ରକୁ ଫେରାଇ ଆଣ, ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ; ତିମି ତାକୁ ଗିଳି ଦେଇଛି।" ଦୁଃଖିତ ଗୁରୁଙ୍କୁ ସେଠାରେ ସେ ଏକ ଦୁଷ୍କର କାର୍ଯ୍ୟର ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଲେ।
2.54.10
अशक्यं सर्वभूतेषु कर्तुमन्येन केनचित् ।
यश्च सान्दीपिनेः पुत्रं जहार भरतर्षभ ॥ २.५४.१० ॥
"ସର୍ବଭୂତରେ ଅନ୍ୟ କାହା ଦ୍ୱାରା ଏହା କରିବା ଅସମ୍ଭବ; ଯେ ସାନ୍ଦୀପନିଙ୍କ ପୁତ୍ରକୁ ହରଣ କରିଥିଲା, ହେ ଭରତର୍ଷଭ।"
2.54.11
सोऽसुरः समरे ताभ्यां समुद्रे विनिपातितः ।
ततः सान्दीपिनेः पुत्रः प्रसादादमितौजसः ॥ २.५४.११ ॥
ସେହି ଅସୁର ଯୁଦ୍ଧରେ ସେ ଦୁଇ ଜଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମୁଦ୍ରରେ ପାତିତ ହେଲା। ତାପରେ ଅମିତତେଜଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହରେ ସାନ୍ଦୀପନିଙ୍କ ପୁତ୍ର (ପୁନର୍ଜୀବିତ ହେଲେ)।
2.54.12
दीर्घकालं कृतः प्रेतः पुनरासीच्छरीरवान् ।
तदशक्यमचिन्त्यं च दृष्ट्वा सुमहदद्भुतम् ॥ २.५४.१२ ॥
ଦୀର୍ଘକାଳ ମୃତ ରହିଥିବା ସେ ପୁନର୍ବାର ଶରୀରଧାରୀ ହେଲା। ସେହି ଅସମ୍ଭବ, ଅଚିନ୍ତ୍ୟ ଓ ଅତି ଅଦ୍ଭୁତ ଘଟଣା ଦେଖି।
2.54.13
सर्वेषामेव भूतानां विस्मयः समजायत ।
आसनानि च सर्वाणि गवाश्वं च धनादिकम् ॥ २.५४.१३ ॥
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ବିସ୍ମୟ ଜାତ ହେଲା। ସମସ୍ତ ଆସନ, ଗାଈ-ଘୋଡ଼ା ଏବଂ ଧନାଦି ମଧ୍ୟ।
2.54.14
सर्वं तदुपजहाते गुरवे रामकेशवौ ।
गदापरिघयुद्धे च सर्वास्त्रेषु च केशवः ॥ २.५४.१४ ॥
ସେ ସମସ୍ତ ରାମ ଓ କେଶବ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କଲେ। ଗଦା ଓ ପରିଘ ଯୁଦ୍ଧରେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରରେ କେଶବ (ନିପୁଣ)।
2.54.15
परमां मुख्यतां प्राप्तः सर्वलोकेषु विश्रुतः ।
कश्च नारायणादन्यः सर्वरत्नविभूषितम् ॥ २.५४.१५ ॥
ପରମ ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ପ୍ରାପ୍ତ, ସର୍ବଲୋକରେ ବିଶ୍ରୁତ। ନାରାୟଣ ବିନା ଆଉ କିଏ, ସର୍ବରତ୍ନ ବିଭୂଷିତ?
2.54.16
रथमादित्यसङ्काशमातिष्ठेत शचीपतेः ।
कस्य चाप्रतिमो यन्ता वज्रपाणेः प्रियः सखा ॥ २.५४.१६ ॥
ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ ରଥରେ ଶଚୀପତି (ଇନ୍ଦ୍ର) ଆରୋହଣ କରନ୍ତି। ବଜ୍ରପାଣିଙ୍କର ଅତୁଳନୀୟ ସାରଥି ଓ ପ୍ରିୟ ସଖା କିଏ?
2.54.17
मातलिः सङ्गृहीता स्यादन्यत्र पुरुषोत्तमात् ।
भोजराजात्मजो वापि कंसस्तात युधिष्ठिर ॥ २.५४.१७ ॥
ମାତଲି ଓ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ (କୃଷ୍ଣ) ବ୍ୟତୀତ ଆଉ କେହି ତାହା ଗ୍ରହଣ କରି ନ ଥାଆନ୍ତେ। କିମ୍ବା ଭୋଜରାଜଙ୍କ ପୁତ୍ର କଂସ ମଧ୍ୟ, ହେ ତାତ ଯୁଧିଷ୍ଠିର।
2.54.18
अस्त्रजाते बले वीर्ये कार्तवीर्यसमोऽभवत् ।
तस्य भोजपतेः पुत्राद्भोजराजन्यवर्धनात् ॥ २.५४.१८ ॥
ଅସ୍ତ୍ରସମୂହ, ବଳ ଓ ବୀର୍ଯ୍ୟରେ ସେ କାର୍ତବୀର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ସମାନ ହେଲା। ସେଇ ଭୋଜପତିଙ୍କ ପୁତ୍ରଠାରୁ, ଭୋଜରାଜବଂଶର ବର୍ଦ୍ଧକ ଯେ।
2.54.19
उद्विजन्ते स्म राजानः सुपर्णादिव पन्नगाः ।
चित्रकार्मुकनिस्त्रिंशविमलप्रासयोधिनः ॥ २.५४.१९ ॥
ଗରୁଡ଼ଙ୍କୁ ଦେଖି ସାପମାନେ ଯେପରି କମ୍ପନ୍ତି, ସେପରି ରାଜାମାନେ ତାଙ୍କୁ ଭୟ କରୁଥିଲେ; ସେ ବିଚିତ୍ର ଧନୁ, ଖଡ୍ଗ ଓ ନିର୍ମଳ ବର୍ଚ୍ଛା ଧାରଣ କରୁଥିବା ଯୋଦ୍ଧା ଥିଲେ।
2.54.20
शतं शतसहस्राणि पादातास्तस्य भारत ।
अष्टौ शतसहस्राणि शूराणामनिवर्तिनाम् ॥ २.५४.२० ॥
ହେ ଭାରତ, ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଶହ ଶହ ହଜାର ପଦାତିକ ସୈନ୍ୟ ଥିଲେ, ଏବଂ କେବେ ବି ପଛକୁ ନ ହଟିବା ଆଠ ଲକ୍ଷ ଶୂରବୀର ଥିଲେ।
2.54.21
अभवन्भोजराजस्य जाम्बूनदमया ध्वजाः ।
रुक्मकाञ्चनकक्ष्यास्तु रथास्तस्य युधिष्ठि ॥ २.५४.२१ ॥
ଭୋଜରାଜଙ୍କ ଧ୍ୱଜା ସୁନାର ଥିଲା; ତାଙ୍କ ରଥରେ ସୁନା ଓ ସୁନାର ବନ୍ଧନୀ ଥିଲା, ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର।
2.54.22
अभवन्भोजपुत्रस्य द्विपास्तावद्धि तद्बलम् ।
चित्रकार्मुकनिस्त्रिंशविमलप्रासयोधिनाम् ॥ २.५४.२२ ॥
ଭୋଜପୁତ୍ରଙ୍କ ପାଖରେ ସେତିକି ହାତୀ ଥିଲେ; ସେଥିରେ ହିଁ ତାଙ୍କ ସେନାବଳ ଥିଲା — ବିଚିତ୍ର ଧନୁ, ଖଡ୍ଗ ଓ ନିର୍ମଳ ବର୍ଚ୍ଛାଧାରୀ ଯୋଦ୍ଧାଙ୍କ ସେନା।
2.54.23
षोडशाश्वसहस्राणि किंशुकाभानि तस्य वै ।
अपरस्तु महाव्यूहः किशोरणां युधिष्ठिर ॥ २.५४.२३ ॥
ତାଙ୍କ ପାଖରେ କିଂଶୁକ ଫୁଲ ପରି ଲାଲ ଷୋଳ ହଜାର ଘୋଡ଼ା ଥିଲେ; ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଯୁବା ଘୋଡ଼ାମାନଙ୍କର ଆଉ ଏକ ମହାବ୍ୟୂହ ମଧ୍ୟ ଥିଲା।
2.54.24
आरोहवरसम्पन्नो दुर्धर्षः केनचिद्बलान् ।
स च षोडशसाहस्रः कंसभ्रातृपुरः सरः ॥ २.५४.२४ ॥
ଉତ୍ତମ ସବାରୀରେ ସମ୍ପନ୍ନ ଏହି ବ୍ୟୂହ ବଳରେ କାହାରିଦ୍ୱାରା ପରାଜିତ ହେବା କଷ୍ଟକର ଥିଲା; ଷୋଳ ହଜାର ସୈନ୍ୟର ଏହି ବ୍ୟୂହ କଂସଙ୍କ ଭାଇମାନଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଚାଲୁଥିଲା।
2.54.25
सुनामा सर्वतस्त्वेनं स कंसं पर्यपालयत् ।
सगणो मिश्रको नाम षष्टिमसाहस्र उच्यते ॥ २.५४.२५ ॥
ସୁନାମା ସବୁ ଦିଗରୁ ତାହାକୁ, କଂସକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରକ୍ଷା କଲେ। ମିଶ୍ରକ ନାମକ ସେ ଗଣ ଷାଠିଏ ହଜାରର ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
2.54.26
कंसरोषमहावेगां वैवस्वतवशानुगाम् ।
मत्तद्विपमहाग्राहां वैवस्वतवशानुगाम् ॥ २.५४.२६ ॥
କଂସଙ୍କ କ୍ରୋଧର ମହାବେଗଯୁକ୍ତା, ବୈବସ୍ୱତଙ୍କ ବଶକୁ ଅନୁସରଣକାରିଣୀ, ମତ୍ତ ହସ୍ତୀରୂପ ମହାକୁମ୍ଭୀରଯୁକ୍ତା, ବୈବସ୍ୱତଙ୍କ ବଶକୁ ଅନୁସରଣକାରିଣୀ।
2.54.27
शस्रजालमहाफेनां सादिवेगमहाजलाम् ।
गदापरिघपाठीनां नानाकवचशैवलाम् ॥ २.५४.२७ ॥
ଅସ୍ତ୍ରଜାଳରୂପୀ ମହା ଫେନଯୁକ୍ତା, ଅଶ୍ୱାରୋହୀଙ୍କ ବେଗରୂପୀ ମହା ଜଳଯୁକ୍ତା, ଗଦା ଓ ପରିଘରୂପୀ ମତ୍ସ୍ୟଯୁକ୍ତା, ନାନାବିଧ କବଚରୂପୀ ଶୈବାଳଯୁକ୍ତା।
2.54.28
रथनागमहावर्तां नानारुधिरकर्दमाम् ।
चित्रकार्मुककल्लोलां रथाश्वकलिलह्रदाम् ॥ २.५४.२८ ॥
ରଥ ଓ ହସ୍ତୀରୂପୀ ମହା ଆବର୍ତ୍ତଯୁକ୍ତା, ନାନାବିଧ ରକ୍ତର ପଙ୍କଯୁକ୍ତା, ବିଚିତ୍ର ଧନୁରୂପୀ ତରଙ୍ଗଯୁକ୍ତା, ରଥ ଓ ଅଶ୍ୱରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହ୍ରଦ ପରି।
2.54.29
महामृधनदीं घोरां योधावर्तननिस्वनाम् ।
कोऽन्यो नारायणादेत्य कंसहन्ता युधिष्ठिर ॥ २.५४.२९ ॥
ମହାଯୁଦ୍ଧରୂପୀ ଭୟଙ୍କର ନଦୀ, ଯୋଦ୍ଧାଙ୍କ ଆବର୍ତ୍ତନର ଗର୍ଜନଯୁକ୍ତା। ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ନାରାୟଣ ବ୍ୟତୀତ ଆଉ କିଏ ଆସି କଂସହନ୍ତା ହେଲା?
2.54.30
एष शक्ररथे तिष्ठंस्तान्यनीकानि भारत ।
व्यधमद्भोजपुत्रस्य महाभ्राणीव मारुतः ॥ २.५४.३० ॥
ଏ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ରଥରେ ଠିଆ ହୋଇ, ହେ ଭାରତ, ଭୋଜପୁତ୍ରଙ୍କର ସେହି ସେନାମାନଙ୍କୁ ପବନ ବଡ ମେଘକୁ ଯେପରି ବିଚ୍ଛିନ୍ନ କରେ, ସେପରି ବିଚ୍ଛିନ୍ନ କଲେ।
2.54.31
तं सभास्थं सहामात्यं हत्वा कंसं सहान्वयम् ।
आनयामास मानार्हां देवकीं समुहृद्गणाम् ॥ २.५४.३१ ॥
ସଭାରେ ବସିଥିବା ସେହି କଂସକୁ, ତାର ମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ସମସ୍ତ ବଂଶ ସହିତ ବଧ କରି, ସମ୍ମାନର ଯୋଗ୍ୟ ଦେବକୀଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ହିତୈଷୀମାନଙ୍କ ସହିତ ସେ ଆଣିଲେ।
2.54.32
यशोदां रोहिणीं चैव अभिवाद्य पुनः पुनः ।
उग्रसेनं च राजानमभिषिच्य जनार्दनः ॥ २.५४.३२ ॥
ଯଶୋଦା ଓ ରୋହିଣୀଙ୍କୁ ବାରମ୍ବାର ପ୍ରଣାମ କରି, ଏବଂ ରାଜା ଉଗ୍ରସେନଙ୍କ ଅଭିଷେକ କରି, ଜନାର୍ଦ୍ଦନ।
2.54.33
अर्चितो यदुमुख्यैश्च भगवान्वासवानुजः ।
ततः पार्थिवमायान्तं सहितं सर्वराजभिः।
सरस्वत्यां जरासन्धमजयत्पुरुषोत्तमः ॥ २.५४.३३ ॥
ଯାଦବ ପ୍ରମୁଖମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ଇନ୍ଦ୍ରାନୁଜ ଭଗବାନ, ତାପରେ ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କ ସହିତ ଆସୁଥିବା ରାଜା ଜରାସନ୍ଧଙ୍କୁ ସରସ୍ଵତୀ ତୀରରେ ଜିତିଲେ; ସେହି ପୁରୁଷୋତ୍ତମ।