మహాభారతం · అధ్యాయం 2.54
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.54.1
ततस्तौ जग्मतुस्तत्र गुरुं सान्दीपिनिं पुनः ।
गुरुशुश्रूषणायुक्तौ धर्मज्ञौ धर्मचारिणौ ॥ २.५४.१ ॥
అప్పుడు ఆ ఇద్దరూ మళ్ళీ అక్కడ గురువు సాందీపని వద్దకు వెళ్ళారు; గురుసేవలో నిమగ్నులైనవారు, ధర్మజ్ఞులు, ధర్మాచరణ చేసేవారు.
2.54.2
व्रतमुग्रं महात्मानौ विचरन्ताववन्तिषु ।
अहोरात्रैश्चतुष्पष्ट्या साङ्गान्वेदानवापतुः ॥ २.५४.२ ॥
అవంతిలో సంచరిస్తూ ఆ మహాత్ములిద్దరూ కఠిన వ్రతం చేపట్టి, అరవై నాలుగు పగళ్ళు రాత్రుల్లో అంగాలతో సహా వేదాలను పొందారు.
2.54.3
लेख्यं च गणितं चोभौ प्राप्नुतां यदुनन्दनौ ।
गान्धर्ववेदं वैद्यं च सकलं समावापतुः ॥ २.५४.३ ॥
యదువంశ ఆనందకారక ఇద్దరూ లేఖనం, గణితం పొందారు; గాంధర్వవేదం, వైద్యం అన్నీ పూర్తిగా పొందారు.
2.54.4
हस्तिशिक्षामश्विशिक्षां द्वादशाहेन चाप्नुताम् ।
तावुभौ जग्मतुर्वीरौ गुरुं सान्दीपिनिं पुनः ॥ २.५४.४ ॥
ఏనుగుల, గుర్రాల శిక్షణను పన్నెండు రోజుల్లో పొందారు; తర్వాత ఆ ఇద్దరు వీరులు మళ్ళీ గురువు సాందీపని వద్దకు వెళ్ళారు.
2.54.5
धनुर्वेदचिकीर्षार्थं धर्मज्ञौ धर्मचारिणौ ।
ताविष्वासवराचार्यमभिगम्य प्रणम्य च ॥ २.५४.५ ॥
ధనుర్వేదాన్ని నేర్చుకోవాలనే కోరికతో ధర్మజ్ఞులు, ధర్మాచరణ చేసేవారు అయిన ఆ ఇద్దరూ శ్రేష్ఠ విలువిద్యాచార్యుని వద్దకు వెళ్ళి నమస్కరించారు.
2.54.6
तेन वै सत्कृतौ राजंश्चरन्तौ ताववन्तिषु ।
पञ्चाशद्भिरहोरात्रैर्दशाङ्गं सुप्रतिष्ठितम् ॥ २.५४.६ ॥
ఓ రాజా, ఆయన చేత సత్కరించబడి అవంతిలో సంచరించిన ఆ ఇద్దరూ ఏభై పగళ్ళు రాత్రుల్లో పదహారు అంగాలు గల విద్యను బాగా స్థిరపరచుకున్నారు.
2.54.7
सरहस्यं धनुर्वेदं सकलं ताववापतुः ।
दृष्ट्वा कृतार्थो विप्रेन्द्रो गुर्वर्थे तावचोदयत् ॥ २.५४.७ ॥
రహస్యాలతో సహా ధనుర్వేదాన్ని, దాని సంపూర్ణతను ఆ ఇద్దరూ పొందారు. తన ప్రయోజనం నెరవేరినట్లు చూసి ఆ విప్రశ్రేష్ఠుడు గురువు కొరకు వారిద్దరినీ ప్రేరేపించాడు.
2.54.8
अयाचतार्थं गोविन्दं तदा सान्दीपिनिर्विभुम् ।
मम पुत्रः समुद्रेऽस्मिंस्तिमिना चापवाहितः ॥ २.५४.८ ॥
అప్పుడు సాందీపని కుమారుడు సర్వశక్తిమంతుడైన గోవిందుని ఒక దానం కోరాడు. "ఈ సముద్రంలో తిమి నా కుమారుడిని కొట్టుకుపోయేలా చేసింది."
2.54.9
पुत्रमानय भद्रं ते भक्षितं तिमिना मम ।
आर्ताय गुरवे तत्र प्रतिशुश्राव दुष्करम् ॥ २.५४.९ ॥
"నా కుమారుడిని తిరిగి తీసుకురా, నీకు శుభం కలుగుగాక; తిమి అతడిని మింగేసింది." దుఃఖిస్తున్న గురువుకు అక్కడ అతడు కష్టమైన పనిని వాగ్దానం చేశాడు.
2.54.10
अशक्यं सर्वभूतेषु कर्तुमन्येन केनचित् ।
यश्च सान्दीपिनेः पुत्रं जहार भरतर्षभ ॥ २.५४.१० ॥
"సర్వ ప్రాణులలో మరెవరికీ ఇది చేయడం అసాధ్యం; సాందీపని కుమారుడిని అపహరించినవాడు, ఓ భరతశ్రేష్ఠా."
2.54.11
सोऽसुरः समरे ताभ्यां समुद्रे विनिपातितः ।
ततः सान्दीपिनेः पुत्रः प्रसादादमितौजसः ॥ २.५४.११ ॥
ఆ అసురుడు యుద్ధంలో ఆ ఇద్దరిచే సముద్రంలో కూలదోయబడ్డాడు. తరువాత అమితతేజుని అనుగ్రహంతో సాందీపని కుమారుడు (తిరిగి బ్రతికాడు).
2.54.12
दीर्घकालं कृतः प्रेतः पुनरासीच्छरीरवान् ।
तदशक्यमचिन्त्यं च दृष्ट्वा सुमहदद्भुतम् ॥ २.५४.१२ ॥
చాలా కాలం మృతుడుగా ఉండిన అతడు మళ్ళీ శరీరధారి అయ్యాడు. ఆ అసాధ్యమైన, ఊహకందని, అత్యద్భుతమైన సంఘటనను చూసి.
2.54.13
सर्वेषामेव भूतानां विस्मयः समजायत ।
आसनानि च सर्वाणि गवाश्वं च धनादिकम् ॥ २.५४.१३ ॥
సమస్త ప్రాణులకూ ఆశ్చర్యం కలిగింది. అన్ని ఆసనాలు, గోవులు, అశ్వాలు, ధనం మొదలైనవి కూడా.
2.54.14
सर्वं तदुपजहाते गुरवे रामकेशवौ ।
गदापरिघयुद्धे च सर्वास्त्रेषु च केशवः ॥ २.५४.१४ ॥
ఆ సమస్తాన్నీ రామకేశవులు గురువుకు అర్పించారు. గదా, పరిఘ యుద్ధాలలోనూ, సమస్త అస్త్రాలలోనూ కేశవుడు (ప్రవీణుడు).
2.54.15
परमां मुख्यतां प्राप्तः सर्वलोकेषु विश्रुतः ।
कश्च नारायणादन्यः सर्वरत्नविभूषितम् ॥ २.५४.१५ ॥
పరమ ప్రాధాన్యాన్ని పొందినవాడు, సర్వలోకాలలో ప్రసిద్ధుడు. నారాయణుడు తప్ప ఇంకెవరు సర్వరత్నాలతో అలంకరించబడినవాడు?
2.54.16
रथमादित्यसङ्काशमातिष्ठेत शचीपतेः ।
कस्य चाप्रतिमो यन्ता वज्रपाणेः प्रियः सखा ॥ २.५४.१६ ॥
సూర్యునితో సమానమైన రథాన్ని శచీపతి (ఇంద్రుడు) అధిరోహించేవాడు. వజ్రపాణి (ఇంద్రుడి)కి అసమానమైన సారథి, ప్రియ మిత్రుడు ఎవరు?
2.54.17
मातलिः सङ्गृहीता स्यादन्यत्र पुरुषोत्तमात् ।
भोजराजात्मजो वापि कंसस्तात युधिष्ठिर ॥ २.५४.१७ ॥
మాతలిని తప్ప, పురుషోత్తముడు (కృష్ణుడు) తప్ప మరొకరు దానిని స్వీకరించేవారు కాదు. లేదా భోజరాజు కుమారుడు కంసుడైనా, ఓ తాత యుధిష్ఠిరా.
2.54.18
अस्त्रजाते बले वीर्ये कार्तवीर्यसमोऽभवत् ।
तस्य भोजपतेः पुत्राद्भोजराजन्यवर्धनात् ॥ २.५४.१८ ॥
అస్త్రాలలో, బలంలో, పరాక్రమంలో అతడు కార్తవీర్యునితో సమానుడయ్యాడు. ఆ భోజపతి కుమారుని నుండి, భోజ రాజవంశాన్ని పెంచినవాని నుండి.
2.54.19
उद्विजन्ते स्म राजानः सुपर्णादिव पन्नगाः ।
चित्रकार्मुकनिस्त्रिंशविमलप्रासयोधिनः ॥ २.५४.१९ ॥
గరుత్మంతుని చూసి సర్పాలు వణికినట్లు రాజులు వణికిపోయారు; అతడు చిత్ర ధనుస్సు, ఖడ్గం, నిర్మల శూలాలతో పోరాడే యోధుడు.
2.54.20
शतं शतसहस्राणि पादातास्तस्य भारत ।
अष्टौ शतसहस्राणि शूराणामनिवर्तिनाम् ॥ २.५४.२० ॥
ఓ భారతా, అతనికి వందల వేల కాలిబంటులు ఉన్నారు; వెనుదిరగని ఎనిమిది లక్షల శూరులు ఉన్నారు.
2.54.21
अभवन्भोजराजस्य जाम्बूनदमया ध्वजाः ।
रुक्मकाञ्चनकक्ष्यास्तु रथास्तस्य युधिष्ठि ॥ २.५४.२१ ॥
భోజరాజు ధ్వజాలు బంగారంతో చేయబడ్డాయి; అతని రథాలకు బంగారు, బంగారు కట్లు ఉండేవి, యుధిష్ఠిరా.
2.54.22
अभवन्भोजपुत्रस्य द्विपास्तावद्धि तद्बलम् ।
चित्रकार्मुकनिस्त्रिंशविमलप्रासयोधिनाम् ॥ २.५४.२२ ॥
భోజపుత్రునికి అంతే ఏనుగులు ఉన్నాయి; అదే అతని సైన్య బలం — చిత్ర ధనుస్సు, ఖడ్గం, నిర్మల శూలాలు కలిగిన యోధుల సేన.
2.54.23
षोडशाश्वसहस्राणि किंशुकाभानि तस्य वै ।
अपरस्तु महाव्यूहः किशोरणां युधिष्ठिर ॥ २.५४.२३ ॥
అతనికి కింశుక పుష్పంలా ఎరుపు వర్ణంలో పదహారువేల గుర్రాలు ఉన్నాయి; ఓ యుధిష్ఠిరా, యువ గుర్రాల మరో గొప్ప వ్యూహం కూడా ఉంది.
2.54.24
आरोहवरसम्पन्नो दुर्धर्षः केनचिद्बलान् ।
स च षोडशसाहस्रः कंसभ्रातृपुरः सरः ॥ २.५४.२४ ॥
ఉత్తమ సవారులతో కూడిన ఈ వ్యూహం బలంలో ఎవరికీ ఓడించరానిది; పదహారువేలమంది, కంసుని సోదరుల నాయకత్వంలో నడిచేది.
2.54.25
सुनामा सर्वतस्त्वेनं स कंसं पर्यपालयत् ।
सगणो मिश्रको नाम षष्टिमसाहस्र उच्यते ॥ २.५४.२५ ॥
సునామా అన్ని వైపుల నుండి అతడిని, కంసుడిని పూర్తిగా రక్షించాడు. మిశ్రకుడనే ఆ గణం అరవై వేలమంది అని చెప్పబడుతుంది.
2.54.26
कंसरोषमहावेगां वैवस्वतवशानुगाम् ।
मत्तद्विपमहाग्राहां वैवस्वतवशानुगाम् ॥ २.५४.२६ ॥
కంసుని కోపపు మహావేగం కలిగినది, వైవస్వతుని వశాన్ని అనుసరించేది, మదించిన ఏనుగులనే మహా మొసళ్ళు కలిగినది, వైవస్వతుని వశాన్ని అనుసరించేది.
2.54.27
शस्रजालमहाफेनां सादिवेगमहाजलाम् ।
गदापरिघपाठीनां नानाकवचशैवलाम् ॥ २.५४.२७ ॥
ఆయుధాల వలయమనే మహా నురుగు కలది, అశ్వికుల వేగమనే మహా జలం కలది, గదలు, పరిఘలనే చేపలు కలది, నానా కవచాలనే నాచు కలది.
2.54.28
रथनागमहावर्तां नानारुधिरकर्दमाम् ।
चित्रकार्मुककल्लोलां रथाश्वकलिलह्रदाम् ॥ २.५४.२८ ॥
రథాలు, ఏనుగులనే మహా సుడులు కలది, నానా రక్తమనే బురద కలది, చిత్రమైన ధనుస్సులనే అలలు కలది, రథాలు, గుర్రాలతో నిండిన మడుగు వంటిది.
2.54.29
महामृधनदीं घोरां योधावर्तननिस्वनाम् ।
कोऽन्यो नारायणादेत्य कंसहन्ता युधिष्ठिर ॥ २.५४.२९ ॥
మహాయుద్ధమనే భయంకర నది, యోధుల తిరుగుడు ధ్వని కలది. ఓ యుధిష్ఠిరా, నారాయణుడు కాకుండా ఇంకెవరు వచ్చి కంసుని వధించినవాడు?
2.54.30
एष शक्ररथे तिष्ठंस्तान्यनीकानि भारत ।
व्यधमद्भोजपुत्रस्य महाभ्राणीव मारुतः ॥ २.५४.३० ॥
ఇతడు ఇంద్రుని రథంపై నిలిచి, భారతా, భోజపుత్రుని ఆ సేనలను, వాయువు పెద్ద మేఘాలను చెదరగొట్టినట్లు చెదరగొట్టాడు.
2.54.31
तं सभास्थं सहामात्यं हत्वा कंसं सहान्वयम् ।
आनयामास मानार्हां देवकीं समुहृद्गणाम् ॥ २.५४.३१ ॥
సభలో కూర్చున్న ఆ కంసుడిని, అతని మంత్రులతో, అతని వంశంతో సహా చంపి, గౌరవానికి అర్హురాలైన దేవకిని, ఆమె హితులతో కలిసి తీసుకువచ్చాడు.
2.54.32
यशोदां रोहिणीं चैव अभिवाद्य पुनः पुनः ।
उग्रसेनं च राजानमभिषिच्य जनार्दनः ॥ २.५४.३२ ॥
యశోద, రోహిణిలకు మళ్ళీ మళ్ళీ నమస్కరించి, రాజు ఉగ్రసేనునికి అభిషేకం చేసి, జనార్దనుడు.
2.54.33
अर्चितो यदुमुख्यैश्च भगवान्वासवानुजः ।
ततः पार्थिवमायान्तं सहितं सर्वराजभिः।
सरस्वत्यां जरासन्धमजयत्पुरुषोत्तमः ॥ २.५४.३३ ॥
యాదవ ప్రముఖులచే పూజింపబడిన వాసవానుజుడు, భగవంతుడు, తరువాత అన్ని రాజులతో కలిసి వస్తున్న రాజు జరాసంధుడిని సరస్వతీ తీరంలో జయించాడు; ఆ పురుషోత్తముడు.