มหาภารตะ · อัธยายะ 2.54
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.54.1
ततस्तौ जग्मतुस्तत्र गुरुं सान्दीपिनिं पुनः ।
गुरुशुश्रूषणायुक्तौ धर्मज्ञौ धर्मचारिणौ ॥ २.५४.१ ॥
จากนั้นทั้งสองก็กลับไปหาครูสานฑีปนีอีกครั้ง ทั้งสองอุทิศตนรับใช้ครู เป็นผู้รู้ธรรมและประพฤติธรรม
2.54.2
व्रतमुग्रं महात्मानौ विचरन्ताववन्तिषु ।
अहोरात्रैश्चतुष्पष्ट्या साङ्गान्वेदानवापतुः ॥ २.५४.२ ॥
ทั้งสองผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ ท่องเที่ยวอยู่ในอวันตี ได้ถือวัตรอันเคร่งครัด และในหกสิบสี่วันกลางวันกลางคืน ก็ได้เวทพร้อมทั้งองค์ประกอบ
2.54.3
लेख्यं च गणितं चोभौ प्राप्नुतां यदुनन्दनौ ।
गान्धर्ववेदं वैद्यं च सकलं समावापतुः ॥ २.५४.३ ॥
ทั้งสองผู้เป็นความยินดีของตระกูลยทุ ได้เรียนการเขียนและคณิตศาสตร์ และได้เรียนคันธรรววิทยาและการแพทย์จนครบถ้วน
2.54.4
हस्तिशिक्षामश्विशिक्षां द्वादशाहेन चाप्नुताम् ।
तावुभौ जग्मतुर्वीरौ गुरुं सान्दीपिनिं पुनः ॥ २.५४.४ ॥
ในสิบสองวัน ทั้งสองได้เรียนวิชาการฝึกช้างและการฝึกม้า แล้วทั้งสองวีรบุรุษก็กลับไปหาครูสานฑีปนีอีกครั้ง
2.54.5
धनुर्वेदचिकीर्षार्थं धर्मज्ञौ धर्मचारिणौ ।
ताविष्वासवराचार्यमभिगम्य प्रणम्य च ॥ २.५४.५ ॥
ด้วยความปรารถนาจะเรียนธนุรเวท ทั้งสองผู้รู้ธรรมและประพฤติธรรม ได้เข้าไปหาอาจารย์ผู้เลิศในหมู่ผู้ยิงธนู กราบไหว้ท่าน
2.54.6
तेन वै सत्कृतौ राजंश्चरन्तौ ताववन्तिषु ।
पञ्चाशद्भिरहोरात्रैर्दशाङ्गं सुप्रतिष्ठितम् ॥ २.५४.६ ॥
ข้าแต่พระราชา ทั้งสองได้รับการต้อนรับจากท่าน ขณะท่องเที่ยวอยู่ในอวันตี ได้ตั้งมั่นวิชาธนุรเวทสิบองค์ได้ในห้าสิบวันกลางวันกลางคืน
2.54.7
सरहस्यं धनुर्वेदं सकलं ताववापतुः ।
दृष्ट्वा कृतार्थो विप्रेन्द्रो गुर्वर्थे तावचोदयत् ॥ २.५४.७ ॥
ทั้งสองได้รับธนุรเวทพร้อมทั้งความลับจนครบถ้วน เมื่อเห็นว่าจุดประสงค์ของตนสำเร็จ พราหมณ์ผู้เป็นเลิศก็ขอให้ทั้งสองช่วยทำการเพื่อครู
2.54.8
अयाचतार्थं गोविन्दं तदा सान्दीपिनिर्विभुम् ।
मम पुत्रः समुद्रेऽस्मिंस्तिमिना चापवाहितः ॥ २.५४.८ ॥
ตอนนั้น สานฑีปนีผู้เป็นเจ้าได้ขอสิ่งหนึ่งจากพระโควินท์ผู้ยิ่งใหญ่ว่า "ในมหาสมุทรนี้ บุตรของข้าถูกติมิพัดพาไปแล้ว"
2.54.9
पुत्रमानय भद्रं ते भक्षितं तिमिना मम ।
आर्ताय गुरवे तत्र प्रतिशुश्राव दुष्करम् ॥ २.५४.९ ॥
"ขอให้นำบุตรของข้ากลับมาเถิด ขอให้เจ้าโชคดี ข้าพเจ้าถูกติมิกลืนกินไปแล้ว" ต่อหน้าครูผู้เศร้าโศก พระองค์ทรงรับปากจะทำการที่ยากยิ่ง
2.54.10
अशक्यं सर्वभूतेषु कर्तुमन्येन केनचित् ।
यश्च सान्दीपिनेः पुत्रं जहार भरतर्षभ ॥ २.५४.१० ॥
"ไม่มีผู้อื่นใดในบรรดาสัตว์ทั้งปวงที่จะทำเช่นนี้ได้ ผู้ที่พัดพาบุตรของสานฑีปนีไปนั้น ข้าแต่ยอดแห่งวงศ์ภรต"
2.54.11
सोऽसुरः समरे ताभ्यां समुद्रे विनिपातितः ।
ततः सान्दीपिनेः पुत्रः प्रसादादमितौजसः ॥ २.५४.११ ॥
อสูรตนนั้นถูกทั้งสองปราบล้มลงในมหาสมุทรด้วยการรบ จากนั้น ด้วยพระกรุณาของพระผู้มีพลังไม่มีประมาณ บุตรของสานฑีปนีก็ได้ฟื้นคืนชีวิต
2.54.12
दीर्घकालं कृतः प्रेतः पुनरासीच्छरीरवान् ।
तदशक्यमचिन्त्यं च दृष्ट्वा सुमहदद्भुतम् ॥ २.५४.१२ ॥
ผู้ที่ถูกทำให้ตายไปนานแล้ว ก็กลับมามีร่างอีกครั้ง เมื่อเห็นเหตุการณ์อันมหัศจรรย์ยิ่งที่เป็นไปไม่ได้และคิดไม่ถึงนั้น
2.54.13
सर्वेषामेव भूतानां विस्मयः समजायत ।
आसनानि च सर्वाणि गवाश्वं च धनादिकम् ॥ २.५४.१३ ॥
ความอัศจรรย์ใจก็เกิดขึ้นในสรรพสัตว์ทั้งปวง ทั้งอาสนะทั้งหมด โค ม้า และทรัพย์สมบัติเป็นต้นด้วย
2.54.14
सर्वं तदुपजहाते गुरवे रामकेशवौ ।
गदापरिघयुद्धे च सर्वास्त्रेषु च केशवः ॥ २.५४.१४ ॥
พระรามและพระเกศวะได้นำสิ่งเหล่านั้นทั้งหมดถวายแด่ครู ในการต่อสู้ด้วยคทาและลูกระเบิด และในอาวุธทุกชนิด พระเกศวะเป็นผู้ยอดเยี่ยม
2.54.15
परमां मुख्यतां प्राप्तः सर्वलोकेषु विश्रुतः ।
कश्च नारायणादन्यः सर्वरत्नविभूषितम् ॥ २.५४.१५ ॥
ทรงบรรลุความเป็นเลิศสูงสุด และเป็นที่เลื่องลือไปทั่วทุกโลก ใครเล่าอื่นนอกจากพระนารายณ์ที่ประดับด้วยอัญมณีทั้งปวง
2.54.16
रथमादित्यसङ्काशमातिष्ठेत शचीपतेः ।
कस्य चाप्रतिमो यन्ता वज्रपाणेः प्रियः सखा ॥ २.५४.१६ ॥
รถศึกที่ส่องแสงเหมือนดวงอาทิตย์ พระอินทร์ผู้เป็นพระสวามีของพระศจีจะทรงขึ้นประทับ ผู้ใดเล่าเป็นสารถีที่ไม่มีใครเทียบได้ และเป็นมิตรสหายอันเป็นที่รักของผู้ถือสายฟ้า
2.54.17
मातलिः सङ्गृहीता स्यादन्यत्र पुरुषोत्तमात् ।
भोजराजात्मजो वापि कंसस्तात युधिष्ठिर ॥ २.५४.१७ ॥
นอกจากมาตลี ก็คงไม่มีใครจะถือบังเหียนได้ นอกจากบุรุษสูงสุด ข้าแต่พ่อยุธิษฐิระ หรือแม้แต่กังสะ โอรสของพระราชาแห่งโภชะ
2.54.18
अस्त्रजाते बले वीर्ये कार्तवीर्यसमोऽभवत् ।
तस्य भोजपतेः पुत्राद्भोजराजन्यवर्धनात् ॥ २.५४.१८ ॥
ในหมู่อาวุธ กำลัง และความกล้าหาญ เขาได้เป็นเทียบเท่ากับการตวีรยะ เพราะโอรสของเจ้าโภชะ ผู้เพิ่มพูนวงศ์กษัตริย์แห่งโภชะ
2.54.19
उद्विजन्ते स्म राजानः सुपर्णादिव पन्नगाः ।
चित्रकार्मुकनिस्त्रिंशविमलप्रासयोधिनः ॥ २.५४.१९ ॥
บรรดากษัตริย์หวาดหวั่นต่อเขา เหมือนงูหวาดหวั่นต่อสุบรรณ คือครุฑ นักรบผู้ถือคันธนูลวดลาย ดาบ และหอกอันแวววาว
2.54.20
शतं शतसहस्राणि पादातास्तस्य भारत ।
अष्टौ शतसहस्राणि शूराणामनिवर्तिनाम् ॥ २.५४.२० ॥
ข้าแต่ภารตะ เขามีพลเดินเท้าหนึ่งร้อยแสนนาย และทหารกล้าที่ไม่หันหลังกลับอีกแปดแสนนาย
2.54.21
अभवन्भोजराजस्य जाम्बूनदमया ध्वजाः ।
रुक्मकाञ्चनकक्ष्यास्तु रथास्तस्य युधिष्ठि ॥ २.५४.२१ ॥
ธงของกษัตริย์โภชะทำด้วยทองคำ และรถของพระองค์มีเครื่องประดับทองคำและสายรัดทองคำ ข้าแต่ยุธิษฐิระ
2.54.22
अभवन्भोजपुत्रस्य द्विपास्तावद्धि तद्बलम् ।
चित्रकार्मुकनिस्त्रिंशविमलप्रासयोधिनाम् ॥ २.५४.२२ ॥
โอรสของโภชะมีช้างจำนวนเท่ากัน เพราะนั่นคือกำลังพลของพระองค์ ประกอบด้วยนักรบที่ถือคันธนูลวดลายงดงาม ดาบ และหอกเงาวับ
2.54.23
षोडशाश्वसहस्राणि किंशुकाभानि तस्य वै ।
अपरस्तु महाव्यूहः किशोरणां युधिष्ठिर ॥ २.५४.२३ ॥
พระองค์มีม้าสิบหกพันตัว เรืองแสงดุจดอกกิงศุกะ และอีกกองทัพใหญ่ของลูกม้าหนุ่ม ข้าแต่ยุธิษฐิระ
2.54.24
आरोहवरसम्पन्नो दुर्धर्षः केनचिद्बलान् ।
स च षोडशसाहस्रः कंसभ्रातृपुरः सरः ॥ २.५४.२४ ॥
กองทัพนั้นประกอบด้วยผู้ขี่ที่ยอดเยี่ยม ไม่มีผู้ใดในกำลังจะต่อกรได้ มีจำนวนสิบหกพัน นำโดยพี่น้องของกังสะ
2.54.25
सुनामा सर्वतस्त्वेनं स कंसं पर्यपालयत् ।
सगणो मिश्रको नाम षष्टिमसाहस्र उच्यते ॥ २.५४.२५ ॥
สุนามาคุ้มครองกังสะไว้รอบด้านโดยสมบูรณ์ กองพลที่ชื่อมิศรกะกล่าวกันว่ามีหกหมื่นนาย
2.54.26
कंसरोषमहावेगां वैवस्वतवशानुगाम् ।
मत्तद्विपमहाग्राहां वैवस्वतवशानुगाम् ॥ २.५४.२६ ॥
ทั้งเร็วด้วยความโกรธอันรุนแรงของกังสะ และตกอยู่ในอำนาจของพระไววัสวตะ มีจระเข้ใหญ่คือช้างตกมัน และตกอยู่ในอำนาจของพระไววัสวตะ
2.54.27
शस्रजालमहाफेनां सादिवेगमहाजलाम् ।
गदापरिघपाठीनां नानाकवचशैवलाम् ॥ २.५४.२७ ॥
มีฟองใหญ่คือตาข่ายอาวุธ มีน้ำใหญ่คือความเร็วของผู้ขี่ มีปลาคือกระบองและดาบเหล็ก มีตะไคร่คือเกราะหลากชนิด
2.54.28
रथनागमहावर्तां नानारुधिरकर्दमाम् ।
चित्रकार्मुककल्लोलां रथाश्वकलिलह्रदाम् ॥ २.५४.२८ ॥
มีวนน้ำใหญ่คือรถและช้าง มีโคลนเลือดหลากสี มีคลื่นคือคันธนูเงาวับ เป็นบึงที่คับคั่งด้วยรถและม้า
2.54.29
महामृधनदीं घोरां योधावर्तननिस्वनाम् ।
कोऽन्यो नारायणादेत्य कंसहन्ता युधिष्ठिर ॥ २.५४.२९ ॥
เป็นแม่น้ำศึกใหญ่ที่น่าสะพรึง มีเสียงคำรามของวนนักรบ ข้าแต่ยุธิษฐิระ ผู้ใดอื่นนอกจากนารายณ์ที่มาถึงแล้วกลายเป็นผู้สังหารกังสะได้
2.54.30
एष शक्ररथे तिष्ठंस्तान्यनीकानि भारत ।
व्यधमद्भोजपुत्रस्य महाभ्राणीव मारुतः ॥ २.५४.३० ॥
พระองค์ผู้ประทับอยู่บนรถของพระอินทร์ ข้าแต่ภารตะ ทรงทำลายกองทัพเหล่านั้นของโอรสโภชะ ดุจลมพัดกระจายเมฆก้อนใหญ่
2.54.31
तं सभास्थं सहामात्यं हत्वा कंसं सहान्वयम् ।
आनयामास मानार्हां देवकीं समुहृद्गणाम् ॥ २.५४.३१ ॥
ทรงปลงพระชนม์กังสะผู้ประทับในท้องพระโรงพร้อมเหล่าอำมาตย์และวงศ์ญาติทั้งหมด แล้วทรงนำเทวกีผู้ควรแก่การให้เกียรติ พร้อมด้วยเพื่อนและผู้หวังดีของนาง มาอยู่ด้วย
2.54.32
यशोदां रोहिणीं चैव अभिवाद्य पुनः पुनः ।
उग्रसेनं च राजानमभिषिच्य जनार्दनः ॥ २.५४.३२ ॥
ทรงกราบไหว้ยโศทาและโรหิณีซ้ำแล้วซ้ำเล่า และทรงอภิเษกพระเจ้าอุครเสน พระชนารทนะ (กฤษณะ)
2.54.33
अर्चितो यदुमुख्यैश्च भगवान्वासवानुजः ।
ततः पार्थिवमायान्तं सहितं सर्वराजभिः।
सरस्वत्यां जरासन्धमजयत्पुरुषोत्तमः ॥ २.५४.३३ ॥
พระผู้เป็นเจ้า น้องชายของพระวาสวะ ได้รับการเคารพจากเหล่าผู้นำของยาทพ แล้วพระบุรุโษตตมะก็ทรงชนะพระเจ้าชราสันธะ ผู้กำลังยกมาพร้อมกษัตริย์ทั้งปวง ณ ฝั่งแม่น้ำสรัสวตี