મહાભારત · અધ્યાય 2.56
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.56.1
निहत्य नरकं भौमं सत्यभामासहायवान् ।
सहितो लोकपालैश्च ददर्श नरकालयम् ॥ २.५६.१ ॥
ભૌમ નરકનો વધ કરીને, સત્યભામા સાથે અને લોકપાલો સાથે મળીને તેમણે નરકનું નિવાસસ્થાન જોયું.
2.56.2
अथास्य गृहमासाद्य नारकस्य महात्मनः ।
ददर्श धनमक्षय्यं रत्नानि विविधानि च। ॥ २.५६.२ ॥
પછી તે મહાત્મા નરકના ઘરે પહોંચીને તેમણે અક્ષય ધન અને વિવિધ રત્નો જોયાં.
2.56.3
मणिमुक्ताप्रवालानि वैडूर्यविकृतानि च ।
विस्ताराल्पांश्चार्कमणीन्विपुलान्स्फाटिकानपि ॥ २.५६.३ ॥
મણિ, મોતી, પરવાળાં, ઘડેલાં વૈડૂર્ય, નાનાં-મોટાં સૂર્યકાંત મણિ અને મોટાં સ્ફટિક પણ.
2.56.4
जाम्बूनदमयान्येव शातकुम्भमयानि च ।
प्रदीप्तज्वलनाभानि शीतरश्मिप्रभाणि च ॥ २.५६.४ ॥
જાંબૂનદ સોનાનાં, શાતકુંભ સોનાનાં; પ્રજ્વલિત અગ્નિ જેવાં અને શીતલ કિરણોવાળા ચંદ્ર જેવી પ્રભાવાળાં.
2.56.5
हिरण्यवर्णं रुचिरं श्वेतमभ्यन्तरं गृहम् ।
तदक्षय्यं गृहे दृष्टं नरकस्य धनं बहु ॥ २.५६.५ ॥
સોનેરી વર્ણનું, સુંદર, સફેદ આંતરિક ગૃહ; નરકના ઘરમાં તેમણે ઘણું અક્ષય ધન જોયું.
2.56.6
न हि राज्ञः कुबेरस्य तावद्धनसमुच्छ्रयः ।
दृष्टपूर्वः पुरा साक्षान्महेन्द्रभवनेष्वपि ॥ २.५६.६ ॥
રાજા કુબેરનો ધનસંચય પણ પૂર્વે સાક્ષાત આટલો મોટો જોવાયો નહોતો; મહેન્દ્રના ભવનોમાં પણ નહીં.
2.56.7
हते भौमे निशुम्भे च वासवः सगणोऽब्रवीत् ।
दाशार्हपतिमासीनमाहृत्य मणिकुण्डले ॥ २.५६.७ ॥
ભૌમ અને નિશુંભ હણાયા પછી, ગણો સાથે વાસવ (ઇન્દ્ર) બેઠેલા દાશાર્હપતિને બોલ્યા અને મણિકુંડળ લાવીને આપ્યાં.
2.56.8
हेमसूत्रा महाकक्ष्यास्तोमरैर्वीर्यशालिनः ।
विमलानि पताकानि वासांसि विविधानि च ॥ २.५६.८ ॥
સુવર્ણ સૂત્રોથી બંધાયેલા, મોટી કક્ષ્યાવાળા, ભાલાધારી, પરાક્રમી તે; નિર્મળ ધ્વજો અને વિવિધ વસ્ત્રો પણ.
2.56.9
भीमरूपाश्च मातङ्गाः प्रवालविकृताः कुथाः ।
ते च विंशतिसाहस्रा द्वास्तावत्यः करेणवः ॥ २.५६.९ ॥
ભયાનક રૂપવાળા માતંગ (હાથીઓ), પરવાળા જેવા શણગારેલા ઝૂલ; તે વીસ હજાર અને એટલી જ બે હજાર માદા હાથીઓ.
2.56.10
अष्टौ शतसहस्राणि देशजाश्चोत्तमा हयाः ।
गोभिश्चाविकृतैर्यावत्कामात्तव जनार्दन ॥ २.५६.१० ॥
આઠ લાખ ઉત્તમ દેશી ઘોડા, અને નિર્દોષ ગાયો પણ; જેટલું તમને ગમે તેટલું, હે જનાર્દન.
2.56.11
एतत्ते प्रापयिष्याणि वृष्ण्यावासमरिन्दम ।
वसु यत्रिषु लोकेषु धर्मेणावर्जितं त्वया ॥ २.५६.११ ॥
હે શત્રુદમન, આ બધું હું વૃષ્ણિઓના નિવાસસ્થાને તમને પહોંચાડીશ — ત્રણે લોકમાં તમે ધર્મથી મેળવેલું આ ધન.
2.56.12
देवगन्धर्वरत्नानि दैतेयासुरजानि च ।
यानि सन्ति हिरण्यानि नरकस्य निवेशने ॥ २.५६.१२ ॥
દેવ-ગંધર્વોનાં રત્નો, દૈત્ય-અસુરોથી ઉત્પન્ન રત્નો પણ; અને નરકના નિવાસમાં જે સુવર્ણ છે.
2.56.13
एतत्तु गरुडे सर्वं क्षिप्रमारोप्य वासवः ।
दार्शार्हपतिना सार्धमुपायान्मणिपर्वतम् ॥ २.५६.१३ ॥
આ બધું ઇન્દ્રે ગરુડ પર ઝડપથી ચડાવીને દાશાર્હપતિ સાથે મણિપર્વત તરફ પ્રયાણ કર્યું.
2.56.14
चित्रग्रथितमेघाभः प्रबभौ मणिपर्वतः ।
हेमचित्रवितानैश्च प्रासादैरुपशोभितः ॥ २.५६.१४ ॥
વિચિત્ર રીતે ગૂંથેલા મેઘો જેવી આભાવાળો મણિપર્વત સોનેરી વિચિત્ર મંડપો અને મહેલોથી શોભીને ઝળહળી ઊઠ્યો.
2.56.15
हर्म्याणि च विशालानि मणिसोपानवन्ति च ।
तत्रस्था वरवर्णिन्यो ददृशुर्मधुसूदनम् ॥ २.५६.१५ ॥
ત્યાં વિશાળ મહેલો હતા, જેમને મણિની સીડીઓ હતી; ત્યાં ઊભેલી સુંદર વર્ણની સ્ત્રીઓએ મધુસૂદનને જોયા.
2.56.16
गन्धर्वसुरमुख्यानां प्रिया दुहितरस्तदा ।
त्रिविष्टपसमे देशे तिष्ठन्तमपराजितम् ॥ २.५६.१६ ॥
ત્યારે ગંધર્વ અને અસુરપ્રમુખોની પ્રિય પુત્રીઓએ, ત્રિવિષ્ટપ સમાન તે પ્રદેશમાં ઊભેલા અપરાજિતને જોયા.
2.56.17
परिवव्रुर्महाबाहुमेकवेणीधराः स्त्रियः ।
पर्वाः काषायवासिन्यः सर्वाश्च नियतेन्द्रियाः ॥ २.५६.१७ ॥
મહાબાહુને એક વેણી ધારણ કરનારી, કેસરી વસ્ત્રધારિણી અને ઇન્દ્રિયોનો સંયમ રાખનારી સ્ત્રીઓએ ઘેરી લીધા.
2.56.18
व्रतसन्तापजः शोके नात्र कश्चिदपीडयत् ।
अरजांसि च वासांसि बिभ्रत्यः कौशिकान्यपि ॥ २.५६.१८ ॥
વ્રતના તાપથી ઉત્પન્ન શોકથી અહીં કોઈ પીડિત નહોતું; તેઓ નિર્મળ રેશમી વસ્ત્રો પણ ધારણ કરતી હતી.
2.56.19
समेत्य यदुसिंहस्य चक्रुरस्याञ्जलिं स्त्रियः ।
ऊचुश्चैनं हृषीकेशं सर्वास्ताः कमलेक्षणाः ॥ २.५६.१९ ॥
યદુસિંહ પાસે આવીને તે બધી કમળનયના સ્ત્રીઓએ તેમને અંજલિ આપી અને હૃષીકેશને કહ્યું.
2.56.20
नारदेन समाख्यातमस्माकं पुरुषोत्तम ।
आगमिष्यति गोविन्दः सुरकार्यार्थसिद्धये ॥ २.५६.२० ॥
હે પુરુષોત્તમ, દેવકાર્યની સિદ્ધિ માટે ગોવિંદ આવશે એમ નારદે અમને કહ્યું હતું.
2.56.21
सोऽसुरं नरकं हत्वा निशुम्भं मुरमेव च ।
भौमं च सपरीवारं हयग्रीवं च दानवम् ॥ २.५६.२१ ॥
તેમણે અસુર નરકને, નિશુંભ અને મુરને, પરિવાર સહિત ભૌમને અને દાનવ હયગ્રીવને મારીને.
2.56.22
तथा पञ्चजनं चैव प्राप्स्यते धनमक्षयम् ।
सोऽचिरेणैव कालेन युष्मन्मोक्ता भविष्यति ॥ २.५६.२२ ॥
તેવી જ રીતે પંચજનને મારીને તે અક્ષય ધન મેળવશે. તે થોડા સમયમાં, યોગ્ય કાળે, તમારો મુક્તિદાતા બનશે.
2.56.23
एवमुक्त्वागमद्धीरो देवर्षिर्नारदस्तथा ।
त्वां चिन्तयानाः सततं तपो घोरमुपास्महे ॥ २.५६.२३ ॥
આમ કહીને ધીર દેવર્ષિ નારદ ચાલ્યા ગયા. તમારું સતત ચિંતન કરતાં અમે ઘોર તપ કરીએ છીએ.
2.56.24
कालेऽतीते महाबाहुं कदा द्रक्ष्याम माधवम् ।
इत्येवं हृदि सङ्कल्पं कृत्वा पुरुषसत्तम।
तपश्चराम सततं रक्ष्यमाणा हि दानवैः ॥ २.५६.२४ ॥
હે પુરુષોત્તમ, સમય વીત્યા પછી મહાબાહુ માધવને અમે ક્યારે જોઈશું? એવો સંકલ્પ હૃદયમાં રાખીને, દાનવોથી રક્ષાયેલા અમે સતત તપ કર્યું.
2.56.25
ततोऽस्मत्प्रियकामार्थं भगवान्मारुतोऽब्रवीत् ।
यथोक्तं नारदेनाथ न चिरात्तद्भविष्यति ॥ २.५६.२५ ॥
ત્યારે અમારી પ્રિય ઇચ્છા પૂરી કરવા ભગવાન વાયુએ કહ્યું; નારદે કહ્યા પ્રમાણે તે થોડા સમયમાં જ થશે.
2.56.26
तासां परमनारीणामृषभाक्षं पुरः स्थितम् ।
ददृशुर्देवगन्धर्वा गृष्टीनामिव गोपतिम् ॥ २.५६.२६ ॥
તે પરમ સુંદર સ્ત્રીઓ સામે ઊભેલા વૃષભાક્ષને દેવો અને ગંધર્વોએ જોયો, જેમ ગાયોની વચ્ચે વૃષભને.
2.56.27
तस्य चन्द्रोपमं वक्त्रमुदीक्ष्य मुदितेन्द्रियाः ।
सम्प्रहृष्टा महाबाहुमिदं वचनमब्रुवन्। ॥ २.५६.२७ ॥
તેનું ચંદ્ર જેવું મુખ જોઈ, આનંદિત ઇન્દ્રિયો સાથે, અત્યંત હર્ષિત થઈ તેમણે તે મહાબાહુને આ વચનો કહ્યાં.
2.56.28
सत्यव्रत पुरा वायुरिदमस्मानिहाब्रवीत् ।
सर्वभूतहितज्ञश्च महर्षिरपि नारदः ॥ २.५६.२८ ॥
હે સત્યવ્રત! પહેલાં અહીં વાયુએ આપણને આ કહ્યું હતું; સર્વ ભૂતોના હિતને જાણનારા મહર્ષિ નારદે પણ.
2.56.29
विष्णुर्नारायणो देवः शङ्खचक्रगदासिभृत् ।
स भौमं नरकं हत्वा भर्ता वो भविता ध्रुवम् ॥ २.५६.२९ ॥
શંખ, ચક્ર, ગદા અને ખડ્ગ ધારણ કરનારા વિષ્ણુ નારાયણ દેવ ભૌમ નરકને હણીને નિશ્ચિત રીતે તમારા સ્વામી થશે.
2.56.30
दिष्ट्या तस्यर्षिमुख्यस्य नारदस्य महात्मनः ।
वचनादेव सत्यं नो भर्ता भवितुमर्हसि ॥ २.५६.३० ॥
સદ્ભાગ્યે, તે મહાત્મા ઋષિશ્રેષ્ઠ નારદના વચનથી જ તું અમારો સાચો પતિ થવાને યોગ્ય છે.
2.56.31
यत्प्रियं बत पश्याम श्रुतं प्रियमरिन्दम ।
दर्शनेन कृतार्थाः स्मो वयमस्य महात्मनः ॥ २.५६.३१ ॥
હે શત્રુદમન, અમે જોયું અને સાંભળ્યું તે પ્રિય હતું. આ મહાત્માના દર્શનથી અમે કૃતાર્થ થયા છીએ.
2.56.32
उवाच हि यदुश्रेष्ठः सर्वास्ता जातमन्मथाः ।
यथा ब्रूत विशालाक्ष्यस्तत्सर्वं वो भविष्यति ॥ २.५६.३२ ॥
યદુશ્રેષ્ઠે જેમની કામના જાગી હતી તે સર્વને કહ્યું: હે વિશાળનયના, તમે જે કહેશો તે બધું તમારું થશે.
2.56.33
ततस्ता गरुडे सर्वाः सरत्नधनसञ्चयाः ।
क्षिप्रमारोपयाञ्चक्रे भगवान्देवकीसुतः ॥ २.५६.३३ ॥
પછી ભગવાન દેવકીપુત્રે તે સર્વને રત્નો અને ધનના ઢગલા સાથે તરત જ ગરુડ પર ચઢાવી દીધા.
2.56.34
सपक्षिगणमातङ्गं सव्यालमृगपन्नगम् ।
शाखामृगगणैर्जुष्टं सप्रस्तरशिलातलम् ॥ २.५६.३४ ॥
પક્ષીઓના ટોળાં અને હાથીઓ, હિંસક પશુઓ, મૃગો અને સાપોથી ભરેલો, વાંદરાઓના ટોળાંથી સેવાયેલો, ખડકો અને શિલાતળવાળો.
2.56.35
न्यङ्कुभिश्च वराहैश्च रुरुभिश्च निषेवितम् ।
सप्रपातमहासानुं विचित्रशिखिसङ्कुलम् ॥ २.५६.३५ ॥
ઝાઉ, ભૂંડ અને રુરુ હરણો દ્વારા સેવાયેલો, કરાડવાળા મોટા શિખરવાળો, રંગબેરંગી મોરથી ભરેલો.
2.56.36
स महेन्द्रानुजः शौरिश्चकार गुरुडोपरि ।
पश्यतां सर्वभूतानामुत्पाट्य मणिपर्वतम् ॥ २.५६.३६ ॥
ઇન્દ્રના નાના ભાઈ તે શૌરિએ, સર્વ પ્રાણીઓ જોઈ રહ્યા હતા ત્યારે, મણિપર્વતને ઉખાડીને ગરુડ પર મૂક્યો.
2.56.37
उपेन्द्रं बलदेवं च वासवं च महाबलम् ।
स्वपक्षबलविक्षेपैर्महाद्रिशिखरोपमः ॥ २.५६.३७ ॥
ઉપેન્દ્ર, બલદેવ અને મહાબલી વાસવ (ઇન્દ્ર) ને પણ તેણે ડગાવ્યા. પોતાના પક્ષના બળના પ્રચંડ પ્રહારોથી તે મહાપર્વતના શિખર જેવો લાગતો હતો.
2.56.38
दिक्षु सर्वासु संरावं स चक्रे गरुडो वहन् ।
आरुजन्पर्वताग्राणि पादपांश्च समुत्क्षिपन् ॥ २.५६.३८ ॥
ગરુડને વહન કરીને તેણે બધી દિશાઓમાં મોટો કોલાહલ કર્યો. પર્વત-શિખરો તોડતાં અને વૃક્ષો ઉખેડીને ઉપર ફેંકતાં તેણે એવું કર્યું.
2.56.39
सञ्जहार महाभ्राणि वैश्वानरपथं गतः ।
ग्रहनक्षत्रताराणां सप्तर्षीणां स्वतेजसा ॥ २.५६.३९ ॥
વૈશ્વાનર માર્ગે જઈને તેણે મહામેઘોને વિખેરી નાખ્યા. પોતાના તેજથી ગ્રહો, નક્ષત્રો, તારાઓ અને સપ્તર્ષિઓના (પ્રકાશને) તેણે ઢાંકી દીધો.
2.56.40
प्रभाजालमतिक्रम्य चाश्विनोश्च परन्तप ।
प्राप्य पुण्यतमं स्थानं देवलोकमरिन्दमः ॥ २.५६.४० ॥
હે પરંતપ! અશ્વિનીકુમારોની પ્રકાશજાળ પાર કરીને અરિંદમે પરમ પુણ્યમય સ્થાન અને દેવલોક પ્રાપ્ત કર્યો.
2.56.41
शक्रसद्म समासाद्य चावरुह्य जनार्दनः ।
सोऽभिवाद्यादितेः पादावर्चितः सर्वदैवतैः।
ब्रह्मदक्षपुरोगैश्च प्रजापतिभिरेव च ॥ २.५६.४१ ॥
ઇન્દ્રના નિવાસે પહોંચી ઊતરીને જનાર્દને અદિતિના ચરણોમાં પ્રણામ કર્યા. બ્રહ્મા, દક્ષ આદિના નેતૃત્વમાં સર્વ દેવો અને પ્રજાપતિઓ દ્વારા તેઓ પૂજાયા.
2.56.42
अदितेः कुण्डले दिव्ये ददावथ तदा विभुः ।
रत्नान च परार्घ्याणि रामेण सह केशवः ॥ २.५६.४२ ॥
ત્યારે સર્વવ્યાપી પ્રભુએ અદિતિને બે દિવ્ય કુંડળ આપ્યાં. બલરામ સાથે કેશવે અત્યંત મૂલ્યવાન રત્નો પણ આપ્યાં.
2.56.43
प्रतिगृह्य च तत्सर्वमदितिर्वासवानुजम् ।
पूजयामास दाशार्हं रामं च विगतज्वरा ॥ २.५६.४३ ॥
અદિતિએ તે બધું સ્વીકારીને, વાસવના નાના ભાઈ દાશાર્હ (કૃષ્ણ) અને રામનો શોકરહિત થઈને સત્કાર કર્યો.
2.56.44
शची महेन्द्रमहिषी कृष्णस्य महिषीं तदा ।
सत्यभामां तु सङ्गृह्य अदित्यै सा न्यवेदयत् ॥ २.५६.४४ ॥
ઇન્દ્રની પટ્ટરાણી શચીએ ત્યારે કૃષ્ણની પટ્ટરાણી સત્યભામાને લઈને અદિતિ સમક્ષ રજૂ કરી.
2.56.45
सा तस्याः सत्यभामायाः कृष्णाप्रियचिकीर्षया ।
वरं प्रादाद्देवमाता सत्यायै विगतज्वरा ॥ २.५६.४५ ॥
કૃષ્ણને પ્રિય થવાની ઇચ્છાથી, શોકરહિત દેવમાતાએ તે સત્યભામાને વર આપ્યો.
2.56.46
जरां न यास्यसि शुभे यावत्कृष्णोऽस्ति भूतले ।
सर्वगन्धगुणोपेता भविष्यसि वरानने ॥ २.५६.४६ ॥
હે શુભે, જ્યાં સુધી પૃથ્વી પર કૃષ્ણ છે ત્યાં સુધી તું વૃદ્ધાવસ્થા નહીં પામે; હે સુંદર મુખી, તું સર્વ સુગંધ-ગુણોથી યુક્ત થઈશ.
2.56.47
विसृज्य सत्यभामा वै पौलोमीं च सुमध्यमा ।
शच्यापि समनुज्ञाता ययौ कृष्णनिवेशनम् ॥ २.५६.४७ ॥
સુમધ્યમા સત્યભામાએ પૌલોમી (શચી)ની રજા લઈ, શચીની અનુમતિ પામીને કૃષ્ણના નિવાસ તરફ પ્રયાણ કર્યું.
2.56.48
सम्पूज्यमानस्त्रिदशैर्महर्षिगणसेवितः ।
द्वारकां प्रययौ कृष्णो देवलोकादरिन्दमः ॥ २.५६.४८ ॥
દેવો વડે પૂજાયેલો, મહર્ષિગણો વડે સેવાયેલો શત્રુદમન કૃષ્ણ દેવલોકથી દ્વારકા તરફ ગયો.
2.56.49
शीघ्रादेत्य महाबाहुर्दीर्घमध्वानमच्युतः। ॥ २.५६.४९ ॥
મહાબાહુ અચ્યુત ઝડપથી લાંબો માર્ગ કાપીને આવ્યા.
2.56.59
वर्घमानपुरद्वारमाससाद सुरोत्तमः ॥ २.५६.५९ ॥
દેવોત્તમ વર્ધમાનપુરના દ્વારે પહોંચ્યા.