মহাভারত · অধ্যায় 2.6
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.6.1
सम्पूज्याथाभ्यनुज्ञातो महर्षेर्वचनात्परम् ।
प्रत्युवाचानुपूर्व्येण धर्मराजो युधिष्ठिरः ॥ २.६.१ ॥
মহর্ষির বচনে অনুমতি পেয়ে, তাঁকে সম্মান জানিয়ে ধর্মরাজ যুধিষ্ঠির যথাক্রমে উত্তর দিলেন।
2.6.2
भगवत्याय्यमाहैतं यथावद्धर्मनिश्चयम् ।
यथाशक्ति यथान्यायं क्रियतेऽयं विधिर्मया ॥ २.६.२ ॥
পূজনীয় তিনি যে ধর্মনিশ্চয় বললেন তা যথাযথ বলছি; আমার সামর্থ্য ও ন্যায় অনুসারে এই বিধি আমি পালন করছি।
2.6.3
राजभिर्यद्यथा कार्यं पुरा वै तन्न संशयः ।
यथान्यायोपनीतार्थं कृतं हेतुमदर्थवत् ॥ २.६.३ ॥
রাজাদের পূর্বে যেভাবে করণীয় ছিল তাতে সন্দেহ নেই; ন্যায়ানুসারে যে উদ্দেশ্য সাধিত হয়, তা সকারণ ও সার্থক।
2.6.4
वयं तु सत्पथं तेषां यातुमिच्छामहे प्रभो ।
न तु शक्यं तथा गन्तुं यथा तैर्नियतात्मभिः ॥ २.६.४ ॥
প্রভু, আমরা তাঁদের সৎপথে চলতে ইচ্ছা করি; কিন্তু সংযতচিত্তরা যেভাবে চলেছেন, সেভাবে চলা আমাদের পক্ষে সম্ভব নয়।
2.6.5
एकमुक्त्वा स धर्मात्मा वाक्यं तदभिपूज्य च ।
तं तु विश्रान्तमासीनं देवर्षिममितद्युतिम्
मुहूर्तात्प्राप्तकालं च दृष्ट्वा लोकचरं मुनिम् ॥ २.६.५ ॥
ধর্মাত্মা এইটুকু বলে, সেই বাক্যকে সম্মান জানিয়ে, বিশ্রামরত অমিততেজা দেবর্ষি ও লোকচারী মুনিকে মুহূর্তেই উপযুক্ত কাল বুঝে দেখলেন।
2.6.6
नादरदं सुस्थमासीनमुपासीनो युधिष्ठिरः ।
अपृच्छत्पाण्डवस्तत्र राजमध्ये माहद्युतिः ॥ २.६.६ ॥
সুখে আসীন তাঁর কাছে উপবিষ্ট যুধিষ্ঠির — রাজাদের মাঝে সেই মহাদীপ্তিমান পাণ্ডব — সেখানে প্রশ্ন করলেন।
2.6.7
भवात्सञ्चरते लोकान्सदा नानाविधान्बहून् ।
ब्रह्मणा निर्मितान्पूर्वं प्रेक्षमाणो मनोजवः। ॥ २.६.७ ॥
ভব থেকে আগত তিনি ব্রহ্মার পূর্বে সৃষ্ট নানা প্রকারের বহু লোকে সর্বদা বিচরণ করেন, মনের মতো বেগে সেগুলি দেখতে দেখতে।
2.6.8
ईदृशी भविता काचिद्दृष्टपूर्वा सभा क्वचित् ।
इतो वा श्रेयसी ब्रह्मंस्तन्ममाचक्ष्व पृच्छतः ॥ २.६.८ ॥
এমন, কিংবা এর চেয়েও শ্রেষ্ঠ কোনো সভা কি কোথাও পূর্বে দেখা গেছে? হে ব্রাহ্মণ, জিজ্ঞাসাকারী আমাকে তা বর্ণনা করুন।
2.6.9
वैशम्पायन उवाच ।
तच्छ्रुत्वा नारदस्तस्य धर्मराजस्य भाषितम्।
पाण्डवं प्रत्युवाचेदं स्मयन्मधुरया गिरा ॥ २.६.९ ॥
ধর্মরাজের সেই কথা শুনে নারদ হেসে মধুর স্বরে পাণ্ডুপুত্রকে এই কথা বললেন।
2.6.10
मानुषेषु न मे तात दृष्टपूर्वा न च श्रुता ।
सभा मणिमयी राजन्यथेयं तव भारत ॥ २.६.१० ॥
হে তাত, মানুষের মধ্যে আমি পূর্বে এমন মণিময় সভা দেখিনি বা শুনিনি, হে রাজা, হে ভারত, তোমার এই সভার মতো।
2.6.11
सभां तु पितृराजस्य वरुणस्य च धीमतः ।
कथयिष्ये तथेन्द्रस्य कैलासनिलयस्य च ॥ २.६.११ ॥
পিতৃরাজ (যম), বুদ্ধিমান বরুণ, এবং কৈলাসে বাসকারী ইন্দ্রের সভার কথা আমি বর্ণনা করব।
2.6.12
ब्रह्मणश्च सभां दिव्यां कथयिष्ये गतक्लमाम् ।
दिव्यादिव्यैरभिप्रायैरुपेतां विश्वरूपिणीम् ॥ २.६.१२ ॥
ব্রহ্মার দিব্য সভার কথাও আমি বর্ণনা করব; তা ক্লান্তিহীন, দিব্যের চেয়েও দিব্য অভিপ্রায়ে সমৃদ্ধ, বিশ্বরূপিণী।
2.6.13
देवैः पितृगणैः साध्यैर्यज्वभिर्नियतात्मभिः ।
जुष्टां मुनिगणैः शान्तैर्वेदयज्ञैः सदक्षिणैः
यदि ते श्रवणे बुद्धिर्वर्तते भरतर्षभ ॥ २.६.१३ ॥
দেবতা, পিতৃগণ, সাধ্যগণ, যজ্ঞকারী, সংযতাত্মা মুনিগণ, শান্ত ঋষিগণ, বেদযজ্ঞ ও দক্ষিণাসহ সেবিত (সেই সভা)। হে ভরতশ্রেষ্ঠ, যদি তোমার শোনার ইচ্ছা থাকে।
2.6.14
नारदेनैवमुक्तस्तु धर्मराजो युधिष्ठिरः ।
प्राञ्जलिर्भ्रातृभिः सार्धं तैश्च सर्वैर्द्विजोत्तमैः ॥ २.६.१४ ॥
নারদ এরূপ বললে ধর্মরাজ যুধিষ্ঠির ভ্রাতাদের সঙ্গে এবং সেই সকল শ্রেষ্ঠ দ্বিজদের সঙ্গে করজোড়ে (বসলেন)।
2.6.15
नारदं प्रत्यवाचेदं धर्मराजो महामनाः ।
सभाः कथय ताः सर्वाः श्रोतुमिच्छामहे वयम् ॥ २.६.१५ ॥
মহামনা ধর্মরাজ নারদকে বললেন: "সেই সকল সভার বর্ণনা করুন; আমরা শুনতে ইচ্ছুক।"
2.6.16
किन्द्रव्यास्ताः सभा ब्रह्मन्किंविस्ताराः किमायताः ।
पितामहं च के तस्यां सभायां पर्युपासते ॥ २.६.१६ ॥
হে ব্রাহ্মণ! সেই সভাগুলি কী দ্রব্যে নির্মিত, কত বিস্তৃত ও কত দীর্ঘ? সেই সভায় পিতামহের উপাসনা কারা করেন?
2.6.17
वासवं देवराजं च यमं वैवस्वतं च के ।
वरुणं च कुबेरं च सभायां पर्युपासते ॥ २.६.१७ ॥
দেবরাজ বাসব (ইন্দ্র), বৈবস্বত যম, বরুণ ও কুবেরকে সেই সভায় কারা উপাসনা করেন?
2.6.18
एतत्सर्वं यथान्यायं ब्रह्मर्षे वदतस्तव ।
श्रोतुमिच्छाम सहिताः परं कौतूहलं हि नः ॥ २.६.१८ ॥
হে ব্রহ্মর্ষি! এই সবকিছু যথাযথভাবে আপনি বলুন। আমরা সকলে একসঙ্গে শুনতে চাই, কারণ আমাদের অত্যন্ত কৌতূহল রয়েছে।
2.6.19
एवमुक्तः पाण्डवेन नारदः प्रत्यभाषत ।
क्रमेण राजन्दिव्यास्ताः श्रूयन्तामिह नः सभाः ॥ २.६.१९ ॥
পাণ্ডবের এই কথায় নারদ উত্তর দিলেন। হে রাজন, সেই দিব্য সভাগুলি এখানে আমাদের ক্রমানুসারে শুনুন।