มหาภารตะ · อัธยายะ 2.71
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.71.1
ततः प्रववृते यज्ञो धर्मराजस्य धीमतः ।
शान्तविघ्नार्हणक्षोभो महर्षिगणसङ्कुलः ॥ २.७१.१ ॥
จากนั้นพิธียัญของพระธรรมราชผู้มีปัญญาก็เริ่มขึ้น อุปสรรคทั้งปวงสงบลง มีการต้อนรับและความครึกครื้น เต็มไปด้วยหมู่มหาฤๅษีมากมาย
2.71.2
तं तु यज्ञं महाबाहुरासमाप्तेर्जनार्दनः ।
ररक्ष भगवाञ्छौरिः शार्ङ्गचक्रगदाधरः ॥ २.७१.२ ॥
พระชนารทนะผู้มีพระพาหาใหญ่ ผู้เป็นพระโอรสของศูระอันทรงพระปรีชา ผู้ทรงธนูศารงคะ จักร และคทา ทรงคุ้มครองพิธียัญนั้นจนสำเร็จ
2.71.3
तस्मिन्यज्ञे प्रवृत्ते तु वाग्मिनो हेतुवादिनः ।
हेतुवादान्बहून्प्राहुः परपक्षजिगीषवः ॥ २.७१.३ ॥
เมื่อพิธียัญนั้นดำเนินอยู่ บรรดาผู้เชี่ยวชาญการโต้วาทีด้วยเหตุผลซึ่งเก่งกาจในการพูด ปรารถนาจะเอาชนะฝ่ายตรงข้าม จึงยกเหตุผลขึ้นกล่าวมากมาย
2.71.4
ददृशुस्ते नृपतयो यज्ञस्य विधिमुत्तमम् ।
उपेन्द्रस्येव विहितं सहदेवेन भारत ॥ २.७१.४ ॥
บรรดากษัตริย์เหล่านั้นได้เห็นการจัดพิธียัญอันประเสริฐยิ่ง ดุจจัดขึ้นเพื่อพระอุเปนทระ ซึ่งสหเทวะเป็นผู้จัดการ ข้าแต่โอรสแห่งภรตวงศ์
2.71.5
तद्यज्ञे न्यवसन्राजन्ब्राह्मणा भृशमुत्सुकाः ।
कथयन्तः कथाः पुण्याः पश्यन्तो नटनर्तकान् ॥ २.७१.५ ॥
ข้าแต่พระราชา บรรดาพราหมณ์ผู้กระตือรือร้นยิ่งได้พักอยู่ที่พิธียัญนั้น เล่าเรื่องศักดิ์สิทธิ์ต่าง ๆ พลางชมนักแสดงและนักระบำ
2.71.6
ददृशुस्तोरणान्यत्र हेमतालमयानि च ।
दीप्तभास्करतुल्यानि प्रदीप्तानीव तेजसा ॥ २.७१.६ ॥
ที่นั่นพวกเขาได้เห็นซุ้มประตูที่ทำด้วยทองและใบตาล เทียบเท่าดวงอาทิตย์ที่ส่องแสง ดุจลุกโชติช่วงด้วยรัศมีของตนเอง
2.71.7
स यज्ञस्तोरणैस्तत्र ग्रहैर्द्योरिव सम्बभौ ।
शय्यासनविहारांश्च सुबहून्रत्नसंवृतान् ॥ २.७१.७ ॥
พิธียัญนั้นรุ่งเรืองที่นั่นด้วยซุ้มประตูของมัน ดุจท้องฟ้าด้วยดวงดาว และด้วยเตียง ที่นั่ง และสวนสำราญมากมาย ซึ่งประดับด้วยอัญมณี
2.71.8
घटान्पात्रीकटाहानि कलशानि समन्ततः ।
न ते किञ्चिदसौवर्णमपश्यंस्तत्र पार्थिवाः ॥ २.७१.८ ॥
หม้อ ภาชนะ กระทะ และคนโทน้ำมีอยู่ทุกหนทุกแห่ง บรรดากษัตริย์ที่นั่นไม่เห็นสิ่งใดในนั้นที่มิได้ทำด้วยทองคำเลย
2.71.9
भुञ्जानानां च विप्राणां स्वादुभोज्यैः पृथग्विधैः ।
अनिशं श्रूयते तत्र मुदितानां महात्मनाम् ॥ २.७१.९ ॥
ที่นั่นมีเสียงพราหมณ์ทั้งหลายรับประทานอาหารอันโอชะหลากหลายชนิดอยู่ไม่ขาดสาย ผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่เหล่านั้นต่างรื่นเริง
2.71.10
दीयतां दीयतामेषां भुज्यतां भुज्यतामिति ।
एवम्प्रकाराः सञ्जल्पाः श्रूयन्ते तत्र नित्यशः ॥ २.७१.१० ॥
"จงให้แก่พวกเขา จงให้เถิด!" "ให้พวกเขารับประทานเถิด ให้รับประทานเถิด!" คำพูดเช่นนี้ได้ยินอยู่ที่นั่นเป็นประจำทุกวัน
2.71.11
ओदनानां विकाराणि स्वादूनि च बहूनि च ।
विविधआनि च भक्ष्याणि पेयानि मधुराणि च ॥ २.७१.११ ॥
มีอาหารที่ปรุงจากข้าวหลายอย่างอันโอชะมากมาย มีของกินหลากชนิดและเครื่องดื่มหวานทั้งหลาย
2.71.12
ददुर्द्विजानां सततं राजप्रेष्या महाध्वरे ।
पूर्णे शतसहस्रे तु विप्राणां भुञ्जतां तदा ॥ २.७१.१२ ॥
ในมหายัญนั้น ข้าราชบริพารของพระราชาคอยเสิร์ฟพราหมณ์อยู่เสมอ แม้เมื่อพราหมณ์นับแสนกำลังรับประทานอาหารกันอยู่
2.71.13
स्थापितस्तत्र सञ्ज्ञार्थं शङ्खोऽध्मायत नित्यशः ।
मुहुर्मुहुः प्रणादस्तु तस्य शङ्खस्य भारत ॥ २.७१.१३ ॥
ที่นั่นได้ตั้งสังข์ไว้เป็นสัญญาณ และเป่าอยู่เป็นนิจ ข้าแต่โอรสแห่งภรตวงศ์ เสียงของสังข์นั้นดังก้องซ้ำแล้วซ้ำเล่า
2.71.14
उत्तमः श्रूयते शब्दः श्रुत्वा विस्मयमागमन् ।
एवं प्रवृत्ते यज्ञे तु तुष्टपुष्टजनायुते ॥ २.७१.१४ ॥
ได้ยินเสียงอันกึกก้องสูงส่ง เมื่อได้ยินแล้วผู้คนก็เกิดความอัศจรรย์ใจ เมื่อพิธียัญดำเนินไปเช่นนี้ ก็เต็มไปด้วยผู้คนที่อิ่มเอมและมีความสมบูรณ์
2.71.15
अन्नस्य बहुशो राजन्नुत्सेधाः पर्वतोपमाः ।
दधिकुल्याश्च ददृशुः सर्पिषश्च ह्रदाञ्जनाः ॥ २.७१.१५ ॥
ข้าแต่พระราชา มีกองอาหารจำนวนมากสูงดุจภูเขา และมองเห็นแม่น้ำแห่งนมข้นและทะเลสาบแห่งเนยใสสำหรับผู้คน
2.71.16
जम्बूद्वीपो हि सकलो नानाजनपदायुतः ।
राजन्नदृश्यतैकस्थो राज्ञस्तस्मिन्महाक्रतौ ॥ २.७१.१६ ॥
ข้าแต่พระราชา ชมพูทวีปทั้งสิ้น ซึ่งเต็มไปด้วยแว่นแคว้นนานาชนิด ปรากฏว่ารวมอยู่ ณ ที่เดียวใกล้พระราชาในมหายัญนั้น
2.71.17
तत्र राजसहस्राणि पुरुषाणां ततस्ततः ।
गृहीत्वा धनमाजग्मुस्तस्य राज्ञो महाक्रतौ ॥ २.७१.१७ ॥
ที่นั่น กษัตริย์และบุรุษนับพันจากทุกทิศทุกทาง ได้นำทรัพย์สินมาเพื่อมหายัญของพระราชานั้น
2.71.18
राजानः स्रग्विणश्चैव संमृष्टमणिकुण्डलाः ।
तान्परीविविषुर्विप्राञ्छतशोऽथ सहस्रशः ॥ २.७१.१८ ॥
บรรดากษัตริย์สวมพวงมาลัยและตุ้มหูที่ประดับอัญมณีอันขัดเงาแล้ว ได้ปรนนิบัติพราหมณ์เหล่านั้นนับร้อยนับพัน
2.71.19
विविधान्यन्नपानानि लेह्यानि विविधानि च ।
तेषां नृपोपभोग्यानि ब्राह्मणेभ्यो ददुः स्म ते ॥ २.७१.१९ ॥
พวกเขาถวายแก่พราหมณ์ซึ่งอาหารและเครื่องดื่มหลากชนิด และของเลียเลาะหลากชนิด อันควรแก่การเสวยของกษัตริย์
2.71.20
नानाविधानि भक्ष्याणि स्वादुपुष्पफलानि च ।
गुलानि स्वादुक्षौद्राणि ददुस्ते ब्राह्मणेषु वै ॥ २.७१.२० ॥
พวกเขาถวายแก่พราหมณ์ซึ่งขนมนานาชนิด ดอกไม้และผลไม้อันหวาน ของหวานทำจากน้ำอ้อย และน้ำผึ้งหวานทั้งหลาย
2.71.21
एतानि सततं भुक्त्वा तस्मिन्यज्ञे द्विजातयः ।
परां प्रीतिं ययुः सर्वे मोदमानास्ततस्ततः ॥ २.७१.२१ ॥
ทุกคนเหล่าทวิชาติได้กินของเหล่านี้อย่างไม่ขาดสายในพิธียัญนั้น ต่างได้รับความยินดียิ่ง และเดินเที่ยวไปมาด้วยความปีติ
2.71.22
एवं प्रमुदितं सर्वं बहुशो धनधान्यवत् ।
यज्ञवाटं नृपा दृष्ट्वा विस्मयं परमं ययुः ॥ २.७१.२२ ॥
เมื่อเห็นทุกสิ่งอันเปี่ยมด้วยความยินดีเช่นนี้ ทั้งในหลายวิธี และอุดมด้วยทรัพย์และธัญญาหาร เหล่ากษัตริย์เมื่อได้เห็นบริเวณพิธียัญก็บังเกิดความพิศวงอย่างยิ่ง
2.71.23
यथाबद्धूयमानाग्निं राजसूयं महाक्रतुम् ।
पाण्डवस्य यथाशास्त्रं जुहुवुः सर्वयाजकाः ॥ २.७१.२३ ॥
เมื่อไฟถูกจุดขึ้นตามวิธี ในพิธีราชสูยมหากรตุของพระปาณฑพ ยาชกทั้งปวงได้บูชาไฟตามที่คัมภีร์กำหนด
2.71.24
व्यासधौम्यादयः सर्वे विधिवत्षोडशर्त्विजः ।
स्वस्वकर्माणि चक्रुस्ते पाण्डवस्य महाक्रतौ ॥ २.७१.२४ ॥
วยาส ธौมยะ และผู้อื่นทั้งหมด คือยาชกสิบหกคน ได้ปฏิบัติหน้าที่ของตนแต่ละคนตามวิธี ในพิธียัญอันยิ่งใหญ่ของพระปาณฑพ
2.71.25
नाषडङ्गविदत्रासीत्सदस्यो नाबहुश्रुतः ।
नाव्रतो नानुपाध्यायो न पापो नाक्षमो द्विजः ॥ २.७१.२५ ॥
ไม่มีสทัสยะผู้ใดในที่นั้นที่ไม่รู้เวทางค์ทั้งหกประการ ไม่ขาดการศึกษา ไม่ขาดศีลวัตร ไม่ไร้อาจารย์ ไม่เป็นคนบาป หรือไม่อดทน ทวิชาติทุกคนเป็นเช่นนั้น
2.71.26
न तत्र कृपणः कश्चिद्दरिद्रो न बभूव ह ।
क्षुधितो दुःखितो वापि प्राकृतो वापि मानुषः ॥ २.७१.२६ ॥
ในที่นั้นไม่มีผู้ใดตระหนี่หรือยากจน ไม่มีผู้ใดหิวโหย ทุกข์ระทม หรือแม้แต่เป็นมนุษย์สามัญ
2.71.27
भोजनं भोजनार्थिभ्यो दापयामास सर्वदा ।
सहदेवो महातेजाः सततं राजशासनात् ॥ २.७१.२७ ॥
สหเทวะผู้มีเดชรุ่งโรจน์ ตามพระบัญชาของพระราชา ได้ให้อาหารแก่ผู้ที่แสวงหาอาหารอยู่เสมอ
2.71.28
संस्तरे कुशलाश्चापि सर्वकर्माणि याजकाः ।
दिवस दिवसे चक्रुर्यथाशास्त्रार्थचक्षुषः ॥ २.७१.२८ ॥
บรรดายาชกผู้ชำนาญบนลานพิธี ได้ประกอบพิธีกรรมทั้งปวงในทุกวัน โดยมีความหมายของคัมภีร์เป็นดวงตา
2.71.29
ब्राह्मणा देवशास्त्रज्ञः कथाश्चक्रुश्च सर्वतः ।
रेमिरे च कथान्ते तु सर्वे तस्मिन्महाक्रतौ ॥ २.७१.२९ ॥
พราหมณ์ผู้รู้คัมภีร์ของเหล่าเทพได้กล่าวเรื่องเล่าทั่วทุกทิศ เมื่อจบเรื่องเล่า ทุกคนในพิธีมหากรตุนั้นต่างก็รื่นเริง
2.71.30
सा वेदिर्वेदसम्पन्नैर्देवद्विजमहर्षिभिः ।
बभासे तदा कीर्णा नक्षत्रैर्द्यौरिवामला ॥ २.७१.३० ॥
แท่นบูชานั้นเต็มไปด้วยเทพ ทวิชาติ และมหาฤๅษีผู้เปี่ยมด้วยเวท เมื่อนั้นก็รุ่งโรจน์ดุจท้องฟ้าอันปราศจากมลทิน ประดับด้วยดวงดาว
2.71.31
पाण्डित्यदर्शनार्थाय केचन द्विजसत्तमाः ।
तर्कार्थमागताः केचित्केचिद्विद्याभिमानिनः ॥ २.७१.३१ ॥
บางท่านในทวิชาติผู้ประเสริฐมาเพื่อแสดงความรู้ของตน บางท่านมาเพื่อโต้วาที และบางท่านก็ภาคภูมิในความรู้ของตน
2.71.32
केचिद्दिदृक्षया केचिद्भीत्या राज्ञः प्रतापिनः ।
सर्वेऽप्यवभृथस्नाता याजकाः केचन द्विजाः ॥ २.७१.३२ ॥
บางท่านมาด้วยความปรารถนาจะเห็น บางท่านมาด้วยความกลัวพระราชาผู้ทรงอานุภาพ ทุกท่านได้อาบน้ำในพิธีอวภฤถแล้ว และบางท่านเป็นยาชกในหมู่พราหมณ์
2.71.33
ततो वै हेमयूपांश्च सर्वरत्नसमाचितान् ।
शोभार्थं कारयामास सहदेवो महाद्युतिः ॥ २.७१.३३ ॥
ต่อมา สหเทวะผู้มีรัศมีเจิดจ้า ได้ให้สร้างเสาบูชาทองคำที่ประดับด้วยรัตนะทุกชนิด เพื่อความงดงาม
2.71.34
ददृशुस्तोरणान्यत्र हेमतालमयानि च ।
स यज्ञस्तोरणैस्तैश्च ग्रहैर्द्योरिव सम्बभौ ॥ २.७१.३४ ॥
ที่นั่นพวกเขาได้เห็นซุ้มประตูที่ทำด้วยต้นตาลทองคำ พิธียัญนั้นรุ่งเรืองดุจท้องฟ้าด้วยซุ้มประตูเหล่านั้นและดวงดาวทั้งหลาย
2.71.35
तालानां तोरणैर्हैमैर्दान्तैरिव दिशागजैः ।
दिक्षु सर्वासु विन्यस्तैस्तेजोभिर्भास्करैर्यथा ॥ २.७१.३५ ॥
ซุ้มตาลทองคำที่ตั้งไว้ในทุกทิศ เหมือนช้างทิศที่มีงา และส่องแสงดุจพระอาทิตย์ทั้งหลาย
2.71.36
सकिरीटैर्नृपैश्चैव शुशुभे तत्सदस्तदा ।
देवैर्दिव्यैश्च यक्षैश्च उरगैर्दिव्यमानुषैः ॥ २.७१.३६ ॥
ที่ประชุมนั้นรุ่งโรจน์ขึ้นด้วยพระราชาผู้สวมมงกุฎ และด้วยเทพทิพย์ ยักษ์ นาค และมนุษย์ทิพย์
2.71.37
विद्याधरगणैः कीर्णः पाण्डवस्य महात्मनः ।
स राजसूयः शुशुभे धर्मराजस्य धीमतः ॥ २.७१.३७ ॥
พิธีราชสูยะของพระปาณฑพผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ของพระธรรมราชาผู้ทรงปัญญา เต็มไปด้วยหมู่วิทยาธร ได้รุ่งโรจน์ขึ้น
2.71.38
गन्धर्वगणसङ्कीर्णः शोभितोऽप्सरसां गणैः ।
देवैर्मुनिगणैर्यक्षैर्देवलोक इवापरः ॥ २.७१.३८ ॥
พิธีนั้นเต็มไปด้วยหมู่คันธรรพ์ และงดงามด้วยหมู่อัปสร มีเทพ มุนี และยักษ์ ดุจอีกโลกหนึ่งของเหล่าเทพ
2.71.39
स किम्पुरुषगीतैश्च किन्नरैरुपशोभितः ।
नारदश्च जगौ तत्र तुम्बुरुश्च महाद्युतिः ॥ २.७१.३९ ॥
พิธีนั้นประดับด้วยเพลงของกิมปุรุษและกินนร และที่นั่นนารทะกับตุมพุรุผู้มีรัศมีเจิดจ้าได้ขับร้อง
2.71.40
विश्वासुश्चित्रसेनस्तथाऽन्ये गीतकोविदाः ।
रमयन्ति स्म तान्सर्वान्यज्ञकर्मान्तरेष्वथ ॥ २.७१.४० ॥
วิศวาสุ จิตรเสนะ และผู้อื่นที่ชำนาญในการขับร้อง ได้ทำให้ทุกคนเหล่านั้นรื่นรมย์ในระหว่างพิธีกรรมต่างๆ ของยัญ
2.71.41
तत्र चाप्सरसः सर्वाः सुन्दर्यः प्रियदर्शनाः ।
ननृतुश्च जगुश्चात्र नित्यं कर्मान्तरेष्वथ ॥ २.७१.४१ ॥
ที่นั่นนางอัปสรทั้งปวง งามและน่ามองทุกนาง ได้ร่ายรำและขับร้อง ในระหว่างพิธีกรรมทั้งหลาย พวกนางรำและขับร้องอยู่เสมอ
2.71.42
इतिहासपुराणानि आख्यानानि च सर्वशः ।
ऊचुर्वै शब्दशास्त्रज्ञा नित्यं कर्मान्तरेष्वथ ॥ २.७१.४२ ॥
บรรดาปวงปราชญ์ผู้เชี่ยวชาญไวยากรณ์และศาสตร์แห่งถ้อยคำ ได้ท่องอิติหาส ปุราณะ และเรื่องเล่าต่าง ๆ ทุกประเภท ในระหว่างพิธีกรรมทั้งหลาย ท่านเหล่านั้นกล่าวอยู่เสมอ
2.71.43
भेर्यश्च मुरजाश्चैव मड्डुका गोमुखाश्च ये ।
शृङ्गवंशाम्बुजा वीणाः श्रूयन्ते स्म सहस्रशः ॥ २.७१.४३ ॥
กลองใหญ่ กลองมุรชะ กลองมัฑฑุกะ และแตรรูปหน้าโค กับสังข์ ขลุ่ย เครื่องดนตรีรูปดอกบัว และพิณ ได้ยินกันเป็นพัน ๆ
2.71.44
लोकेऽस्मिन्सर्वविप्राश्च वैश्याः शूद्रा नृपादयः ।
सर्वे म्लेच्छाः सर्वगणास्त्वादिमध्यान्तजास्तथा। ॥ २.७१.४४ ॥
ในโลกนี้ พราหมณ์ทุกผู้ แพศย์ ศูทร และกษัตริย์เป็นต้น คนป่าเถื่อนทั้งปวง และหมู่ชนทั้งหลาย ผู้เกิดแต่ต้น กลาง และปลายแห่งระเบียบสังคม ก็ล้วนอยู่ที่นั่นเช่นกัน
2.71.45
नानादेशसमुद्भूतैर्नानाजातिभिरागतैः ।
पर्याप्त इव लोकोऽयं युधिष्ठिरनिवेशने ॥ २.७१.४५ ॥
ผู้เกิดในดินแดนต่าง ๆ มากมาย และมาจากวรรณะต่าง ๆ มากมาย ด้วยผู้คนเหล่านี้ โลกนี้ดูเหมือนเต็มเปี่ยมอยู่ในที่พำนักของพระยุธิษฐิระ
2.71.46
भीष्मद्रोणादयः सर्वे कुरवः ससुयोधनाः ।
वृष्णयश्च समग्राश्च पाञ्चालाश्चापि सर्वशः ॥ २.७१.४६ ॥
ภีษมะ โทรณะ และชาวกุรุทั้งปวง พร้อมด้วยทุรโยธน์ ชาววฤษณีทั้งสิ้น และชาวปาญจาลทั้งหลายด้วย ล้วนอยู่ที่นั่นครบทุกคน
2.71.47
यज्ञेऽस्मिन्सर्वकर्माणि चक्रुर्दासा इव क्रतौ ।
एवं प्रवृत्तो यज्ञः स धर्मराजस्य धीमतः ॥ २.७१.४७ ॥
ในพิธียัญนี้ ทุกคนทำงานทั้งปวงดุจบ่าวไพร่ในพิธีบูชา พิธียัญของพระธรรมราชาผู้ปัญญาเลิศจึงดำเนินไปเช่นนี้
2.71.48
शुशुभे च महाबाहो सोमस्येव क्रतुर्यथा ।
वस्त्राणि कम्बलांश्चैव प्रावारांश्चैव सर्वदा ॥ २.७१.४८ ॥
ข้าแต่ผู้มีแขนทรงพลัง พิธีนั้นงดงามดุจพิธีโสมฉะนั้น ผ้านุ่งห่ม ผ้าห่มขนสัตว์ และผ้าคลุมไหล่ ได้ถูกแจกจ่ายอยู่เสมอ
2.71.49
निष्कहेमजभाण्डानि भूषणानि च सर्वशः ।
प्रददौ तत्र विप्राणां धर्मराजो युधिष्ठिरः ॥ २.७१.४९ ॥
ที่นั่น พระยุธิษฐิระ ผู้เป็นพระธรรมราชา ได้ถวายแก่พราหมณ์ทั้งหลาย ทั้งภาชนะและเงินตราทำจากทองคำ และเครื่องประดับทุกชนิด
2.71.50
यानि तत्र महीपालैर्लब्धवान्भरतर्षभः ।
तानि सर्वाणि रत्नानि ब्राह्मणानां ददौ तदा ॥ २.७१.५० ॥
บรรดารัตนะทั้งหมดที่พระยุธิษฐิระ ผู้เป็นพฤษภแห่งภรตวงศ์ ได้รับจากพระมหากษัตริย์ทั้งหลายที่นั่น พระองค์ก็ถวายแก่พราหมณ์ทั้งหมดในครานั้น