മഹാഭാരതം · അധ്യായം 2.71
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.71.1
ततः प्रववृते यज्ञो धर्मराजस्य धीमतः ।
शान्तविघ्नार्हणक्षोभो महर्षिगणसङ्कुलः ॥ २.७१.१ ॥
അപ്പോൾ ബുദ്ധിമാനായ ധർമ്മരാജന്റെ (യുധിഷ്ഠിരന്റെ) യജ്ഞം ആരംഭിച്ചു; വിഘ്നങ്ങൾ ശമിച്ചു, പൂജകളും ആരവവും നിറഞ്ഞു, മഹർഷിസംഘങ്ങളാൽ തിങ്ങിനിറഞ്ഞു.
2.71.2
तं तु यज्ञं महाबाहुरासमाप्तेर्जनार्दनः ।
ररक्ष भगवाञ्छौरिः शार्ङ्गचक्रगदाधरः ॥ २.७१.२ ॥
യജ്ഞം പൂർത്തിയാകുന്നതുവരെ മഹാബാഹുവായ ജനാർദ്ദനൻ അതിനെ രക്ഷിച്ചു; ശാർങ്ഗവില്ലും ചക്രവും ഗദയും ധരിച്ച ഭഗവാൻ ശൗരി (കൃഷ്ണൻ) അതിനെ കാത്തു.
2.71.3
तस्मिन्यज्ञे प्रवृत्ते तु वाग्मिनो हेतुवादिनः ।
हेतुवादान्बहून्प्राहुः परपक्षजिगीषवः ॥ २.७१.३ ॥
ആ യജ്ഞം നടക്കുമ്പോൾ വാക്സാമർത്ഥ്യമുള്ള തർക്കവാദികൾ എതിർപക്ഷത്തെ ജയിക്കാനാഗ്രഹിച്ച് പല വാദങ്ങളും ഉന്നയിച്ചു.
2.71.4
ददृशुस्ते नृपतयो यज्ञस्य विधिमुत्तमम् ।
उपेन्द्रस्येव विहितं सहदेवेन भारत ॥ २.७१.४ ॥
ആ രാജാക്കന്മാർ യജ്ഞത്തിന്റെ ഉത്തമമായ ക്രമീകരണം കണ്ടു; ഉപേന്ദ്രനു (വിഷ്ണുവിനു) വേണ്ടിയെന്നപോലെ സഹദേവൻ അത് ചിട്ടപ്പെടുത്തിയിരുന്നു, ഓ ഭാരതാ.
2.71.5
तद्यज्ञे न्यवसन्राजन्ब्राह्मणा भृशमुत्सुकाः ।
कथयन्तः कथाः पुण्याः पश्यन्तो नटनर्तकान् ॥ २.७१.५ ॥
രാജാവേ, ആ യജ്ഞത്തിൽ ബ്രാഹ്മണർ അത്യന്തം ഉത്സാഹത്തോടെ വസിച്ചു; പുണ്യകഥകൾ പറഞ്ഞും നടന്മാരെയും നർത്തകരെയും കണ്ടും.
2.71.6
ददृशुस्तोरणान्यत्र हेमतालमयानि च ।
दीप्तभास्करतुल्यानि प्रदीप्तानीव तेजसा ॥ २.७१.६ ॥
അവിടെ അവർ സ്വർണ്ണവും പനയും കൊണ്ടുണ്ടാക്കിയ തോരണങ്ങൾ കണ്ടു; ജ്വലിക്കുന്ന സൂര്യനു തുല്യമായി, തേജസ്സോടെ എരിയുന്നതുപോലെ.
2.71.7
स यज्ञस्तोरणैस्तत्र ग्रहैर्द्योरिव सम्बभौ ।
शय्यासनविहारांश्च सुबहून्रत्नसंवृतान् ॥ २.७१.७ ॥
അവിടെ ആ യജ്ഞം തോരണങ്ങളാലും ഗ്രഹങ്ങളാലും ആകാശംപോലെ പ്രകാശിച്ചു; രത്നങ്ങളാൽ മൂടപ്പെട്ട പല ശയ്യകളും ആസനങ്ങളും വിഹാരസ്ഥലങ്ങളും ഉണ്ടായിരുന്നു.
2.71.8
घटान्पात्रीकटाहानि कलशानि समन्ततः ।
न ते किञ्चिदसौवर्णमपश्यंस्तत्र पार्थिवाः ॥ २.७१.८ ॥
കുടങ്ങളും പാത്രങ്ങളും ചട്ടികളും കലശങ്ങളും എല്ലായിടത്തും ഉണ്ടായിരുന്നു; അവിടെ രാജാക്കന്മാർ അവയിൽ സ്വർണ്ണമല്ലാത്തതൊന്നും കണ്ടില്ല.
2.71.9
भुञ्जानानां च विप्राणां स्वादुभोज्यैः पृथग्विधैः ।
अनिशं श्रूयते तत्र मुदितानां महात्मनाम् ॥ २.७१.९ ॥
അവിടെ സന്തുഷ്ടരായ മഹാത്മാക്കളായ ബ്രാഹ്മണർ സ്വാദിഷ്ടവും പലവിധവുമായ ഭോജ്യങ്ങൾ കഴിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു; അവരുടെ ശബ്ദം ഇടവിടാതെ കേൾക്കപ്പെട്ടു.
2.71.10
दीयतां दीयतामेषां भुज्यतां भुज्यतामिति ।
एवम्प्रकाराः सञ्जल्पाः श्रूयन्ते तत्र नित्यशः ॥ २.७१.१० ॥
"ഇവർക്ക് കൊടുക്കൂ, കൊടുക്കൂ", "ഉണ്ണട്ടെ, ഉണ്ണട്ടെ" — ഇങ്ങനെയുള്ള വാക്കുകൾ അവിടെ എപ്പോഴും കേൾക്കപ്പെട്ടു.
2.71.11
ओदनानां विकाराणि स्वादूनि च बहूनि च ।
विविधआनि च भक्ष्याणि पेयानि मधुराणि च ॥ २.७१.११ ॥
ചോറുകൊണ്ടുള്ള പല സ്വാദിഷ്ടമായ വിഭവങ്ങളും പലവിധ ഭക്ഷ്യവസ്തുക്കളും മധുരപാനീയങ്ങളും ഉണ്ടായിരുന്നു.
2.71.12
ददुर्द्विजानां सततं राजप्रेष्या महाध्वरे ।
पूर्णे शतसहस्रे तु विप्राणां भुञ्जतां तदा ॥ २.७१.१२ ॥
മഹായജ്ഞത്തിൽ രാജഭൃത്യന്മാർ ദ്വിജന്മാർക്ക് തുടർച്ചയായി വിളമ്പി; ലക്ഷക്കണക്കിന് ബ്രാഹ്മണർ ഭക്ഷിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നപ്പോഴും.
2.71.13
स्थापितस्तत्र सञ्ज्ञार्थं शङ्खोऽध्मायत नित्यशः ।
मुहुर्मुहुः प्रणादस्तु तस्य शङ्खस्य भारत ॥ २.७१.१३ ॥
അവിടെ സൂചനയ്ക്കായി ഒരു ശംഖ് സ്ഥാപിച്ചു; അത് നിത്യവും ആവർത്തിച്ച് മുഴക്കപ്പെട്ടു. ഓ ഭാരതാ, ആ ശംഖനാദം വീണ്ടും വീണ്ടും മുഴങ്ങി.
2.71.14
उत्तमः श्रूयते शब्दः श्रुत्वा विस्मयमागमन् ।
एवं प्रवृत्ते यज्ञे तु तुष्टपुष्टजनायुते ॥ २.७१.१४ ॥
ഒരു ഉത്തമമായ ശബ്ദം കേൾക്കപ്പെട്ടു; അതു കേട്ട് ജനങ്ങൾ വിസ്മയിച്ചു. ഇങ്ങനെ യജ്ഞം ആരംഭിച്ചപ്പോൾ, തൃപ്തരും പുഷ്ടരുമായ ജനങ്ങളാൽ അത് നിറഞ്ഞിരുന്നു.
2.71.15
अन्नस्य बहुशो राजन्नुत्सेधाः पर्वतोपमाः ।
दधिकुल्याश्च ददृशुः सर्पिषश्च ह्रदाञ्जनाः ॥ २.७१.१५ ॥
ഓ രാജാവേ, പർവതങ്ങൾ പോലെയുള്ള അന്നക്കൂമ്പാരങ്ങൾ പലതുണ്ടായിരുന്നു; തൈരിന്റെ തോടുകളും, ജനങ്ങൾക്കായുള്ള നെയ്യിന്റെ കുളങ്ങളും കാണപ്പെട്ടു.
2.71.16
जम्बूद्वीपो हि सकलो नानाजनपदायुतः ।
राजन्नदृश्यतैकस्थो राज्ञस्तस्मिन्महाक्रतौ ॥ २.७१.१६ ॥
ഓ രാജാവേ, അനേകം ജനപദങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞ സമസ്ത ജംബൂദ്വീപവും ആ മഹായജ്ഞത്തിൽ രാജാവിനരികെ ഒരിടത്ത് ഒത്തുകൂടിയതായി കാണപ്പെട്ടു.
2.71.17
तत्र राजसहस्राणि पुरुषाणां ततस्ततः ।
गृहीत्वा धनमाजग्मुस्तस्य राज्ञो महाक्रतौ ॥ २.७१.१७ ॥
അവിടെ ആയിരക്കണക്കിന് രാജാക്കന്മാരും മനുഷ്യരും പലയിടങ്ങളിൽ നിന്നും ധനം കൊണ്ടുവന്ന് ആ രാജാവിന്റെ മഹായജ്ഞത്തിൽ എത്തി.
2.71.18
राजानः स्रग्विणश्चैव संमृष्टमणिकुण्डलाः ।
तान्परीविविषुर्विप्राञ्छतशोऽथ सहस्रशः ॥ २.७१.१८ ॥
മാലയണിഞ്ഞവരും മിനുക്കിയ മണികുണ്ഡലങ്ങൾ ധരിച്ചവരുമായ രാജാക്കന്മാർ നൂറുകണക്കിനും ആയിരക്കണക്കിനും ബ്രാഹ്മണർക്ക് വിളമ്പി.
2.71.19
विविधान्यन्नपानानि लेह्यानि विविधानि च ।
तेषां नृपोपभोग्यानि ब्राह्मणेभ्यो ददुः स्म ते ॥ २.७१.१९ ॥
പലതരം ഭക്ഷണപാനീയങ്ങളും നക്കിക്കഴിക്കാവുന്ന വിവിധ വസ്തുക്കളും — രാജാക്കന്മാർക്ക് യോഗ്യമായവ — അവർ ബ്രാഹ്മണർക്ക് നൽകി.
2.71.20
नानाविधानि भक्ष्याणि स्वादुपुष्पफलानि च ।
गुलानि स्वादुक्षौद्राणि ददुस्ते ब्राह्मणेषु वै ॥ २.७१.२० ॥
പലതരം ഭക്ഷ്യവസ്തുക്കളും മധുരമുള്ള പൂക്കളും പഴങ്ങളും ശർക്കരപ്പലഹാരങ്ങളും മധുരതേനും — അവ അവർ ബ്രാഹ്മണർക്ക് നൽകി.
2.71.21
एतानि सततं भुक्त्वा तस्मिन्यज्ञे द्विजातयः ।
परां प्रीतिं ययुः सर्वे मोदमानास्ततस्ततः ॥ २.७१.२१ ॥
ആ യജ്ഞത്തിൽ ഇവയെല്ലാം ഇടവിടാതെ കഴിച്ച് ദ്വിജാതികളെല്ലാം പരമമായ സന്തോഷം നേടി, ആനന്ദിച്ച് ഇവിടെയും അവിടെയും സഞ്ചരിച്ചു.
2.71.22
एवं प्रमुदितं सर्वं बहुशो धनधान्यवत् ।
यज्ञवाटं नृपा दृष्ट्वा विस्मयं परमं ययुः ॥ २.७१.२२ ॥
ഇങ്ങനെ എല്ലാം പലവിധത്തിൽ സന്തോഷഭരിതവും ധനധാന്യസമൃദ്ധവുമായിരിക്കുന്നത് കണ്ട് രാജാക്കന്മാർ യജ്ഞവാടം കണ്ട് അത്യന്തം വിസ്മയിച്ചു.
2.71.23
यथाबद्धूयमानाग्निं राजसूयं महाक्रतुम् ।
पाण्डवस्य यथाशास्त्रं जुहुवुः सर्वयाजकाः ॥ २.७१.२३ ॥
ശാസ്ത്രപ്രകാരം അഗ്നി ജ്വലിപ്പിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ, ആ മഹാ രാജസൂയയജ്ഞത്തിൽ പാണ്ഡവന്റെ എല്ലാ യാജകരും ശാസ്ത്രവിധിപ്രകാരം ആഹുതികൾ അർപ്പിച്ചു.
2.71.24
व्यासधौम्यादयः सर्वे विधिवत्षोडशर्त्विजः ।
स्वस्वकर्माणि चक्रुस्ते पाण्डवस्य महाक्रतौ ॥ २.७१.२४ ॥
വ്യാസൻ, ധൗമ്യൻ തുടങ്ങിയ പതിനാറ് ഋത്വിക്കുകളെല്ലാം വിധിപ്രകാരം തങ്ങളുടെ കർമ്മങ്ങൾ പാണ്ഡവന്റെ ആ മഹായജ്ഞത്തിൽ ചെയ്തു.
2.71.25
नाषडङ्गविदत्रासीत्सदस्यो नाबहुश्रुतः ।
नाव्रतो नानुपाध्यायो न पापो नाक्षमो द्विजः ॥ २.७१.२५ ॥
അവിടെ ആറു വേദാംഗങ്ങൾ അറിയാത്തവനോ, ബഹുശ്രുതനല്ലാത്തവനോ, വ്രതമില്ലാത്തവനോ, ഗുരുവില്ലാത്തവനോ, പാപിയോ, ക്ഷമയില്ലാത്തവനോ ആയ സദസ്യൻ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല; ഒരു ദ്വിജനും അങ്ങനെയായിരുന്നില്ല.
2.71.26
न तत्र कृपणः कश्चिद्दरिद्रो न बभूव ह ।
क्षुधितो दुःखितो वापि प्राकृतो वापि मानुषः ॥ २.७१.२६ ॥
അവിടെ ആരും പിശുക്കനോ ദരിദ്രനോ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല; വിശക്കുന്നവനോ ദുഃഖിതനോ സാധാരണ മനുഷ്യനോ പോലും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല.
2.71.27
भोजनं भोजनार्थिभ्यो दापयामास सर्वदा ।
सहदेवो महातेजाः सततं राजशासनात् ॥ २.७१.२७ ॥
മഹാതേജസ്വിയായ സഹദേവൻ രാജാജ്ഞപ്രകാരം ഭക്ഷണം ആഗ്രഹിച്ചവർക്ക് എപ്പോഴും തുടർച്ചയായി ഭക്ഷണം നൽകിച്ചു.
2.71.28
संस्तरे कुशलाश्चापि सर्वकर्माणि याजकाः ।
दिवस दिवसे चक्रुर्यथाशास्त्रार्थचक्षुषः ॥ २.७१.२८ ॥
യാഗവേദിയിൽ നൈപുണ്യമുള്ള യാജകന്മാർ ശാസ്ത്രാർത്ഥത്തെ കണ്ണാക്കി ദിനംതോറും എല്ലാ കർമങ്ങളും നടത്തി.
2.71.29
ब्राह्मणा देवशास्त्रज्ञः कथाश्चक्रुश्च सर्वतः ।
रेमिरे च कथान्ते तु सर्वे तस्मिन्महाक्रतौ ॥ २.७१.२९ ॥
ദേവശാസ്ത്രജ്ഞരായ ബ്രാഹ്മണർ എല്ലായിടത്തും കഥകൾ പറഞ്ഞു; ആ മഹായാഗത്തിൽ കഥകൾക്കൊടുവിൽ എല്ലാവരും ആനന്ദിച്ചു.
2.71.30
सा वेदिर्वेदसम्पन्नैर्देवद्विजमहर्षिभिः ।
बभासे तदा कीर्णा नक्षत्रैर्द्यौरिवामला ॥ २.७१.३० ॥
വേദസമ്പന്നരായ ദേവന്മാരും ദ്വിജന്മാരും മഹർഷിമാരും നിറഞ്ഞ ആ വേദി അപ്പോൾ നക്ഷത്രങ്ങൾ നിറഞ്ഞ നിർമ്മലമായ ആകാശം പോലെ തിളങ്ങി.
2.71.31
पाण्डित्यदर्शनार्थाय केचन द्विजसत्तमाः ।
तर्कार्थमागताः केचित्केचिद्विद्याभिमानिनः ॥ २.७१.३१ ॥
ചിലർ പാണ്ഡിത്യം പ്രദർശിപ്പിക്കാനായി, ചിലർ തർക്കത്തിനായി വന്നു; മറ്റു ചിലർ തങ്ങളുടെ വിദ്യയിൽ അഭിമാനമുള്ളവരായിരുന്നു.
2.71.32
केचिद्दिदृक्षया केचिद्भीत्या राज्ञः प्रतापिनः ।
सर्वेऽप्यवभृथस्नाता याजकाः केचन द्विजाः ॥ २.७१.३२ ॥
ചിലർ കാണാനുള്ള ആഗ്രഹത്താലും, ചിലർ പ്രതാപിയായ രാജാവിനെ ഭയന്നും വന്നു; എല്ലാവരും അവഭൃഥസ്നാനം ചെയ്തവരായിരുന്നു, ചിലർ യാജക ബ്രാഹ്മണരുമായിരുന്നു.
2.71.33
ततो वै हेमयूपांश्च सर्वरत्नसमाचितान् ।
शोभार्थं कारयामास सहदेवो महाद्युतिः ॥ २.७१.३३ ॥
പിന്നീട് മഹാതേജസ്വിയായ സഹദേവൻ ശോഭയ്ക്കായി സർവരത്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച സ്വർണയൂപങ്ങൾ നിർമ്മിപ്പിച്ചു.
2.71.34
ददृशुस्तोरणान्यत्र हेमतालमयानि च ।
स यज्ञस्तोरणैस्तैश्च ग्रहैर्द्योरिव सम्बभौ ॥ २.७१.३४ ॥
അവിടെ സ്വർണ്ണപ്പനകളാൽ നിർമ്മിച്ച തോരണങ്ങൾ അവർ കണ്ടു; ആ യജ്ഞം ആ തോരണങ്ങളാലും ഗ്രഹങ്ങളാലും ആകാശംപോലെ ശോഭിച്ചു.
2.71.35
तालानां तोरणैर्हैमैर्दान्तैरिव दिशागजैः ।
दिक्षु सर्वासु विन्यस्तैस्तेजोभिर्भास्करैर्यथा ॥ २.७१.३५ ॥
സ്വർണ്ണത്തിലുള്ള താളതോരണങ്ങൾ എല്ലാ ദിക്കുകളിലും നിറുത്തിയ ദന്തമുള്ള ദിഗ്ഗജങ്ങളെപ്പോലെയും സൂര്യന്മാരെപ്പോലെ തേജസ്സോടെയും ശോഭിച്ചു.
2.71.36
सकिरीटैर्नृपैश्चैव शुशुभे तत्सदस्तदा ।
देवैर्दिव्यैश्च यक्षैश्च उरगैर्दिव्यमानुषैः ॥ २.७१.३६ ॥
അന്ന് കിരീടധാരികളായ രാജാക്കന്മാരാലും ദിവ്യദേവന്മാരാലും യക്ഷന്മാരാലും ഉരഗങ്ങളാലും ദിവ്യമനുഷ്യരാലും ആ സദസ്സ് ശോഭിച്ചു.
2.71.37
विद्याधरगणैः कीर्णः पाण्डवस्य महात्मनः ।
स राजसूयः शुशुभे धर्मराजस्य धीमतः ॥ २.७१.३७ ॥
വിദ്യാധരഗണങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞ ആ രാജസൂയം മഹാത്മാവായ പാണ്ഡവന്റെയും ബുദ്ധിമാനായ ധർമ്മരാജന്റെയും യാഗമായി ശോഭിച്ചു.
2.71.38
गन्धर्वगणसङ्कीर्णः शोभितोऽप्सरसां गणैः ।
देवैर्मुनिगणैर्यक्षैर्देवलोक इवापरः ॥ २.७१.३८ ॥
ഗന്ധർവ്വഗണങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞ്, അപ്സരസ്സുകളാൽ ശോഭിച്ച ആ യാഗം ദേവന്മാരും മുനിമാരും യക്ഷന്മാരുമായി മറ്റൊരു ദേവലോകം പോലെയായിരുന്നു.
2.71.39
स किम्पुरुषगीतैश्च किन्नरैरुपशोभितः ।
नारदश्च जगौ तत्र तुम्बुरुश्च महाद्युतिः ॥ २.७१.३९ ॥
ആ യാഗം കിംപുരുഷഗീതങ്ങളാലും കിന്നരന്മാരാലും ശോഭിച്ചു; അവിടെ നാരദനും മഹാതേജസ്വിയായ തുംബുരുവും പാടി.
2.71.40
विश्वासुश्चित्रसेनस्तथाऽन्ये गीतकोविदाः ।
रमयन्ति स्म तान्सर्वान्यज्ञकर्मान्तरेष्वथ ॥ २.७१.४० ॥
വിശ്വാസു, ചിത്രസേനൻ, സംഗീതപണ്ഡിതരായ മറ്റുള്ളവരും യാഗകർമ്മങ്ങളുടെ ഇടവേളകളിൽ എല്ലാവരെയും രമിപ്പിച്ചു.
2.71.41
तत्र चाप्सरसः सर्वाः सुन्दर्यः प्रियदर्शनाः ।
ननृतुश्च जगुश्चात्र नित्यं कर्मान्तरेष्वथ ॥ २.७१.४१ ॥
അവിടെ സുന്ദരികളും കാണാൻ മനോഹരികളുമായ എല്ലാ അപ്സരസ്സുകളും നൃത്തം ചെയ്തു, പാടി; യാഗകർമ്മങ്ങളുടെ ഇടവേളകളിൽ അവർ എന്നും നൃത്തഗാനം ചെയ്തു.
2.71.42
इतिहासपुराणानि आख्यानानि च सर्वशः ।
ऊचुर्वै शब्दशास्त्रज्ञा नित्यं कर्मान्तरेष्वथ ॥ २.७१.४२ ॥
ഇതിഹാസങ്ങളും പുരാണങ്ങളും ആഖ്യാനങ്ങളും എല്ലാ വിധത്തിലും ശബ്ദശാസ്ത്രജ്ഞർ യാഗകർമ്മങ്ങളുടെ ഇടവേളകളിൽ എന്നും പറഞ്ഞു.
2.71.43
भेर्यश्च मुरजाश्चैव मड्डुका गोमुखाश्च ये ।
शृङ्गवंशाम्बुजा वीणाः श्रूयन्ते स्म सहस्रशः ॥ २.७१.४३ ॥
ഭേരികളും മുരജങ്ങളും മഡ്ഡുകങ്ങളും ഗോമുഖങ്ങളും; ശംഖുകളും കുഴലുകളും താമരരൂപ വാദ്യങ്ങളും വീണകളും ആയിരക്കണക്കിന് കേൾക്കപ്പെട്ടു.
2.71.44
लोकेऽस्मिन्सर्वविप्राश्च वैश्याः शूद्रा नृपादयः ।
सर्वे म्लेच्छाः सर्वगणास्त्वादिमध्यान्तजास्तथा। ॥ २.७१.४४ ॥
ഈ ലോകത്തിലെ എല്ലാ ബ്രാഹ്മണരും വൈശ്യരും ശൂദ്രരും രാജാക്കന്മാരും മറ്റുള്ളവരും; എല്ലാ മ്ലേച്ഛരും എല്ലാ ഗണങ്ങളും ആദി-മധ്യ-അന്തങ്ങളിൽ ജനിച്ചവരും.
2.71.45
नानादेशसमुद्भूतैर्नानाजातिभिरागतैः ।
पर्याप्त इव लोकोऽयं युधिष्ठिरनिवेशने ॥ २.७१.४५ ॥
വിവിധ ദേശങ്ങളിൽ ജനിച്ച, വിവിധ ജാതികളിൽപ്പെട്ട ജനങ്ങൾ വന്നതിനാൽ, ഈ ലോകം തന്നെ യുധിഷ്ഠിരന്റെ വാസസ്ഥലത്ത് നിറഞ്ഞതുപോലെ തോന്നി.
2.71.46
भीष्मद्रोणादयः सर्वे कुरवः ससुयोधनाः ।
वृष्णयश्च समग्राश्च पाञ्चालाश्चापि सर्वशः ॥ २.७१.४६ ॥
ഭീഷ്മനും ദ്രോണനും മറ്റുള്ള എല്ലാ കൗരവരും സുയോധനനോടൊപ്പം; സമസ്തരായ വൃഷ്ണികളും പാഞ്ചാലരും എല്ലാവരും.
2.71.47
यज्ञेऽस्मिन्सर्वकर्माणि चक्रुर्दासा इव क्रतौ ।
एवं प्रवृत्तो यज्ञः स धर्मराजस्य धीमतः ॥ २.७१.४७ ॥
ഈ യജ്ഞത്തിൽ അവർ എല്ലാ കർമ്മങ്ങളും ദാസന്മാരെപ്പോലെ ചെയ്തു. ഇങ്ങനെ ബുദ്ധിമാനായ ധർമ്മരാജന്റെ ആ യജ്ഞം നടന്നു.
2.71.48
शुशुभे च महाबाहो सोमस्येव क्रतुर्यथा ।
वस्त्राणि कम्बलांश्चैव प्रावारांश्चैव सर्वदा ॥ २.७१.४८ ॥
ഹേ മഹാബാഹോ! സോമയാഗം പോലെ ആ യജ്ഞം ശോഭിച്ചു; വസ്ത്രങ്ങളും കമ്പിളികളും മേൽമുണ്ടുകളും എപ്പോഴും (വിതരണം ചെയ്യപ്പെട്ടു).
2.71.49
निष्कहेमजभाण्डानि भूषणानि च सर्वशः ।
प्रददौ तत्र विप्राणां धर्मराजो युधिष्ठिरः ॥ २.७१.४९ ॥
അവിടെ ധർമ്മരാജാവായ യുധിഷ്ഠിരൻ ബ്രാഹ്മണർക്ക് സ്വർണ്ണപ്പാത്രങ്ങളും സ്വർണ്ണനാണയങ്ങളും ആഭരണങ്ങളും എല്ലാവിധത്തിലും നൽകി.
2.71.50
यानि तत्र महीपालैर्लब्धवान्भरतर्षभः ।
तानि सर्वाणि रत्नानि ब्राह्मणानां ददौ तदा ॥ २.७१.५० ॥
അവിടെ രാജാക്കന്മാരിൽനിന്ന് ഭരതശ്രേഷ്ഠനായ യുധിഷ്ഠിരൻ നേടിയിരുന്ന എല്ലാ രത്നങ്ങളും അപ്പോൾ ബ്രാഹ്മണർക്ക് നൽകി.