ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 2.76
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.76.1
अनुभूय तु राज्ञस्तं राजसूयं सुदुर्मतिः ।
युधिष्ठिरस्य शकुनिर्दुर्योधसुसंयुतः ॥ २.७६.१ ॥
ਰਾਜਾ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦੇ ਉਸ ਰਾਜਸੂਯ ਯੱਗ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਅਤਿ ਦੁਸ਼ਟ-ਬੁੱਧੀ ਸ਼ਕੁਨੀ ਦੁਰਯੋਧਨ ਨਾਲ ਜਾ ਮਿਲਿਆ।
2.76.2
विवेश हास्तिनपुरं दुर्योधनमतेन सः ।
वाढमित्येव शकुनिर्दृढं हृदि चकार ह ॥ २.७६.२ ॥
ਉਹ ਦੁਰਯੋਧਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਨਾਲ ਹਸਤਿਨਾਪੁਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਇਆ; ਸ਼ਕੁਨੀ ਨੇ 'ਠੀਕ ਹੈ' ਆਖ ਕੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਪੱਕਾ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕਰ ਲਿਆ।
2.76.3
अस्वस्थतां चतां दृष्ट्वा धार्तराष्ट्रस्य पापकृत् ।
भारतानां च दुष्टात्मा क्षयाय हि नृपक्षयः ॥ २.७६.३ ॥
ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਬੇਚੈਨੀ ਅਤੇ ਚਿੰਤਾ ਵੇਖ ਕੇ ਦੁਸ਼ਟ-ਆਤਮਾ ਪਾਪੀ ਨੇ ਭਾਰਤਾਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਲਈ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਦੀ ਠਾਨ ਲਈ।
2.76.4
प्रियकृन्मतमाज्ञाय पूर्वं दुर्योधनस्य तत् ।
प्रज्ञाचक्षुषमासीनं शकुनिः सौबलस्तदा ॥ २.७६.४ ॥
ਦੁਰਯੋਧਨ ਦੇ ਉਸ ਮਤ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸਮਝ ਕੇ ਪਿਆਰਾ ਸੌਬਲ ਸ਼ਕੁਨੀ ਉਸ ਵੇਲੇ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਚਕਸ਼ੂ (ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ) ਕੋਲ ਬੈਠਾ ਸੀ।
2.76.5
दुर्योधनवचः श्रुत्वा धृतराष्ट्रं जनाधिपम् ।
उपगम्य महाप्राज्ञं शकुनिर्वाक्यमब्रवीत् ॥ २.७६.५ ॥
ਦੁਰਯੋਧਨ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਸ਼ਕੁਨੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਇਹ ਬਚਨ ਬੋਲਿਆ।
2.76.6
दुर्योधनो महाराज विवर्णो हरिणः कृशः ।
दीनश्चिन्तापरश्चैव तं विद्धि मनुजाधिप ॥ २.७६.६ ॥
ਮਹਾਰਾਜ, ਦੁਰਯੋਧਨ ਫਿੱਕਾ, ਕਮਜ਼ੋਰ, ਦੀਨ ਅਤੇ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਇਹ ਜਾਣੋ।
2.76.7
न वै परीक्षसे सम्यगसह्यं शत्रुसंभवम् ।
ज्येष्ठपुत्रस्य हृच्छोकं किमर्थं नावबुध्यसे ॥ २.७६.७ ॥
ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਅਸਹਿ ਸੋਗ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰਖਦੇ ਨਹੀਂ; ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੇ?
2.76.8
एवमुक्तः शकुनिना धृतराष्ट्रो जनेश्वरः ।
दुर्योधनं समाहूयं इदं वचनमब्रवीत् ॥ २.७६.८ ॥
ਸ਼ਕੁਨੀ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ ਤੇ ਜਨਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਨੇ ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਿਹਾ।
2.76.9
दुर्योधन कृतोमूलं भृशमार्तोऽसि पुत्रक ।
श्रोतव्यश्चेन्मया सोऽर्थो ब्रूहि मे कुरुनन्दन ॥ २.७६.९ ॥
ਦੁਰਯੋਧਨ, ਪੁੱਤਰ, ਤੇਰੇ ਦੁੱਖ ਦਾ ਕੋਈ ਕਾਰਨ ਹੈ; ਤੂੰ ਬਹੁਤ ਪੀੜਤ ਹੈਂ। ਜੇ ਮੇਰੇ ਸੁਣਨ ਯੋਗ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਗੱਲ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ, ਹੇ ਕੁਰੂਨੰਦਨ।
2.76.10
अयं त्वां शकुनिः प्राह विवर्णं हरिमं कृशम् ।
चिन्तयंश्च न पश्यामि शोकस्य तव सम्भवम् ॥ २.७६.१० ॥
ਸ਼ਕੁਨੀ ਤੈਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੂੰ ਫਿੱਕਾ ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈਂ। ਸੋਚਣ ਤੇ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੇ ਸੋਗ ਦਾ ਮੂਲ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦਾ।
2.76.11
ऐश्वर्यं हि महत्पुत्र त्वयि सर्वं प्रतिष्ठितम् ।
भ्रातरः सुहृदश्चैव नाचरन्ति तवाप्रियम् ॥ २.७६.११ ॥
ਪੁੱਤਰ, ਵੱਡਾ ਐਸ਼ਵਰਜ ਸਭ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਭਰਾ ਅਤੇ ਮਿੱਤਰ ਵੀ ਤੇਰਾ ਅਪ੍ਰਿਯ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।
2.76.12
आच्छादयसि प्रावारानश्नासि पिशितौदनम् ।
आजानेया वहन्त्यश्वाः केनासि हरिणः कृशः ॥ २.७६.१२ ॥
ਤੂੰ ਵਧੀਆ ਦੁਸ਼ਾਲੇ ਓੜ੍ਹਦਾ ਹੈਂ, ਮਾਸ-ਭਾਤ ਖਾਂਦਾ ਹੈਂ, ਉੱਤਮ ਨਸਲ ਦੇ ਘੋੜੇ ਤੈਨੂੰ ਚੁੱਕਦੇ ਹਨ; ਫਿਰ ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਫਿੱਕਾ ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੈਂ?
2.76.13
शयनानि महार्हाणि योषितश्च मनोरमाः ।
गुणवन्ति च वेश्मानि विहाराश्च यथासुखम् ॥ २.७६.१३ ॥
ਬਹੁਤ ਕੀਮਤੀ ਬਿਸਤਰੇ, ਮਨ ਮੋਹਣ ਵਾਲੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ, ਉੱਤਮ ਮਹਿਲ ਅਤੇ ਮਨ ਮਰਜ਼ੀ ਸੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਵਿਹਾਰ-ਸਥਲ ਹਨ।
2.76.14
देवनामिव ते सर्वं वाचि बद्धं न संशयः ।
स दीन इव दुर्धर्ष कस्माच्छोचसि पुत्रक ॥ २.७६.१४ ॥
ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਤੇਰੇ ਬੋਲ ਵਿੱਚ ਸਭ ਕੁਝ ਬੱਝਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਦੁਰਧਰਸ਼ ਪੁੱਤਰ, ਦੀਨ ਵਾਂਗ ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਸੋਗ ਕਰਦਾ ਹੈਂ?
2.76.15
मात्रा पित्रा च पुत्रस्य यद्वै कार्यं परं स्मृतम् ।
प्राप्तस्त्वमसि तत्तात निखिलां नः कुलश्रियम् ॥ २.७६.१५ ॥
ਮਾਤਾ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਜੋ ਪਰਮ ਫਰਜ਼ ਦੱਸਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਤੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ, ਪਿਆਰੇ ਪੁੱਤਰ — ਸਾਡੇ ਕੁਲ ਦੀ ਸਾਰੀ ਸ਼ੋਭਾ ਤੂੰ ਹੀ ਹੈਂ।
2.76.16
उपस्थितः सर्वकामैस्त्रिदिवे वासवो यथा ।
विविधैरन्नपानैश्च प्रवरैः किं नु शोचसि ॥ २.७६.१६ ॥
ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਜਿਵੇਂ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸੇਵਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉੱਤਮ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਹਾਜ਼ਰ ਹਨ — ਫਿਰ ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਸੋਗ ਕਰਦਾ ਹੈਂ?
2.76.17
निरुक्तं निगमं छन्दः षडङ्गान्यस्त्रशास्त्रवान् ।
अधीती कृतविद्यस्त्वं दशव्याकरणैः कृपात् ॥ २.७६.१७ ॥
ਨਿਰੁਕਤ, ਵੇਦ, ਛੰਦ, ਛੇ ਵੇਦਾਂਗ — ਤੂੰ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਸ਼ਸਤਰ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵੀ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ; ਕ੍ਰਿਪਾਚਾਰੀਆ ਤੋਂ ਦਸ ਵਿਆਕਰਣਾਂ ਸਮੇਤ ਵਿੱਦਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋਇਆ ਹੈਂ।
2.76.18
हलायुधात्कृपाद्द्रोणादस्त्रविद्यामधीतवान् ।
भ्राताज्येष्ठः स्थितो राज्ये किमु शोचसि पुत्रक ॥ २.७६.१८ ॥
ਹਲਾਇੱਧ ਬਲਰਾਮ, ਕ੍ਰਿਪ ਅਤੇ ਦ੍ਰੋਣ ਤੋਂ ਤੂੰ ਅਸਤਰ ਵਿੱਦਿਆ ਸਿੱਖੀ ਹੈ; ਤੇਰਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਕਾਇਮ ਹੈ — ਫਿਰ ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਸੋਗ ਕਰਦਾ ਹੈਂ?
2.76.19
पृथग्जनैरलभ्यं यदशनाच्छादनं बहु ।
प्रभुः सन्भुञ्जसे पुत्र संस्तुतः सूतमागधैः ॥ २.७६.१९ ॥
ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਮਿਲਣ ਵਾਲਾ ਭੋਜਨ ਤੇ ਕੱਪੜਾ ਬਹੁਤ ਹੈ। ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਪ੍ਰਭੂ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਭੋਗਦਾ ਹੈਂ ਅਤੇ ਸੂਤ ਤੇ ਮਾਗਧ ਤੇਰੀ ਉਸਤਤਿ ਕਰਦੇ ਹਨ।
2.76.20
तस्य ते विदितप्रज्ञ शोकमूलमिदं कथम् ।
लोकेस्मिञ्ज्येष्ठभागन्यस्तन्ममाचक्ष्व पृच्छतः ॥ २.७६.२० ॥
ਹੇ ਵਿਦਿਤਪ੍ਰਜ, ਤੇਰੇ ਇਸ ਸੋਗ ਦਾ ਮੂਲ ਕੀ ਹੈ? ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਜੇਠਾ ਭਾਗ ਮੈਨੂੰ ਸੌਂਪਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਪੁੱਛਣ ਵਾਲੇ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ।
2.76.21
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा मन्दः क्रोधवशानुगः ।
पितरं प्रत्युवाचेदं स्वमतिं सम्प्रकाशयन् ॥ २.७६.२१ ॥
ਉਸ ਦੇ ਉਹ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੰਦਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਗੁੱਸੇ ਦੇ ਵੱਸ ਹੋਇਆ ਉਹ ਆਪਣਾ ਮਤ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਇਹ ਬੋਲਿਆ।
2.76.22
अश्नाम्याच्छादये चाहं यथा कुपुरुषस्तथा ।
अमर्षं धारये चोग्रं निनीषुः कालपर्ययम् ॥ २.७६.२२ ॥
ਮੈਂ ਨੀਚ ਪੁਰਸ਼ ਵਾਂਗ ਖਾਂਦਾ ਹਾਂ ਤੇ ਪਹਿਨਦਾ ਹਾਂ; ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਮੈਂ ਤੇਜ਼ ਅਮਰਸ਼ ਧਾਰਦਾ ਹਾਂ।
2.76.23
अमर्षणः स्वाः प्रकृतीरभिभूय परं स्थितः ।
क्लेशान्मुमुक्षुः परजान्स वै पुरुष उच्यते ॥ २.७६.२३ ॥
ਅਮਰਸ਼ ਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੀ ਪਰਜਾ ਨੂੰ ਦਬਾ ਕੇ ਪਰਮ ਪਦ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਤੋਂ ਆਏ ਕਲੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲਾ, ਉਹੀ ਸੱਚਾ ਪੁਰਸ਼ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
2.76.24
सन्तोषो वै श्रियं हन्ति ह्यभिमानं च भारत ।
अनुक्रोशभये चोभे यैर्वृतो नाश्नुते महत् ॥ २.७६.२४ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਸੰਤੋਖ ਯਕੀਨਨ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਤੇ ਹੰਕਾਰ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਦਇਆ ਅਤੇ ਡਰ ਦੋਹਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਮਨੁੱਖ ਮਹਾਨਤਾ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ।
2.76.25
न मां प्रीणाति मद्भुक्तं श्रियं दृष्ट्वा युधिष्ठेरे ।
अतिज्वलन्तीं कौन्तेये विवर्णकरणीं मम ॥ २.७६.२५ ॥
ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਵਿੱਚ ਅਤਿ ਚਮਕਦੀ ਉਸ ਸ਼ੋਭਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੇਰਾ ਖਾਧਾ ਭੋਜਨ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ; ਉਹ ਮੇਰਾ ਚਿਹਰਾ ਫਿੱਕਾ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
2.76.26
नृद्व्यतोत्मानं हीयमानं निशाम्य च ।
अदृश्यामपि कौन्तेय श्रियं पश्यन्निवोद्यताम् ॥ २.७६.२६ ॥
ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਘਟਦਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਅਤੇ ਕੁੰਤੀਪੁੱਤਰ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਦੈ ਹੁੰਦੀ ਜਾਪਦੀ ਵੇਖ ਕੇ…
2.76.27
तस्मादहं विवर्णश्च दीनश्च हरिमः कृशः ।
अष्टाशीतिसहस्राणि स्नातका गृहमेधिनः ॥ २.७६.२७ ॥
ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਫਿੱਕਾ, ਦੀਨ ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਅੱਠਾਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸਨਾਤਕ, ਗ੍ਰਹਿਸਥੀ…
2.76.28
त्रिंशद्दासीक एकैको यान्बिभर्ति युधिष्ठिरः ।
दशान्यानि सहस्राणि यतीनामूर्ध्वरेतसाम्।
भुञ्जते रुक्मपात्रीभिर्युधिष्ठिरनिवेशने ॥ २.७६.२८ ॥
ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਹਰੇਕ ਨੂੰ ਤੀਹ ਦਾਸੀਆਂ ਸਮੇਤ ਪਾਲਦਾ ਹੈ; ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਹੋਰ ਊਰਧ੍ਵਰੇਤਾ ਯਤੀ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦੇ ਭਾਂਡਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭੋਜਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
2.76.29
कदलीमृगमोकानि कृष्णश्यामारुणानि च ।
काम्भोजः प्राहिणोत्तस्मै परार्ध्यानपि कम्बलान्।
गजयोषिद्गवाश्वस्य शतशोऽथ सहस्रशः ॥ २.७६.२९ ॥
ਕਦਲੀ ਅਤੇ ਮ੍ਰਿਗ ਦੀਆਂ ਖੱਲਾਂ, ਕਾਲੇ, ਸਾਂਵਲੇ ਅਤੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੀਆਂ; ਕੰਬੋਜ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਅਤਿ ਕੀਮਤੀ ਕੰਬਲ ਭੇਜੇ; ਹਾਥੀ, ਔਰਤਾਂ, ਗਾਵਾਂ ਅਤੇ ਘੋੜੇ ਸੈਂਕੜੇ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ।
2.76.30
शतं चोष्ट्रवामीनां शतानि विचरन्त्युत ।
राजन्या बलिमादाय समेता हि नृपक्षये ॥ २.७६.३० ॥
ਸੌ ਊਠਣੀਆਂ, ਅਤੇ ਸੈਂਕੜੇ ਵਿਚਰਦੀਆਂ ਹਨ; ਰਾਜੇ ਕਰ ਲੈ ਕੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਰਾਜਸੂਯ ਯੱਗ ਦੇ ਸਮੇਂ।
2.76.31
पृथग्विधानि रत्नान पार्थिवाः पृथिवीपते ।
आहरन्क्रतुमुख्येऽस्मिन्कुन्तीपुत्राय भूरिशः ॥ २.७६.३१ ॥
ਹੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਇਸ ਮੁੱਖ ਯੱਗ ਵਿੱਚ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਕੁੰਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਤਨ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲਿਆਂਦੇ।
2.76.32
न क्वचिद्धि मया तादृग्दृष्टपूर्वो न च श्रुतः ।
यादृग्धनागमो यज्ञे पाण्डुपुत्रस्य धीमतः ॥ २.७६.३२ ॥
ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਪਾਂਡੂ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਯੱਗ ਵਿੱਚ ਆਏ ਐਸੇ ਧਨ ਦਾ ਆਗਮਨ ਮੈਂ ਕਦੇ ਨਾ ਵੇਖਿਆ ਸੀ ਤੇ ਨਾ ਸੁਣਿਆ ਸੀ।
2.76.33
असत्यं चेदिदं सर्वं सञ्जयं प्रष्टुमर्हसि ।
अपर्यन्तं धनौघं तं दृष्ट्वा शत्रोरहं नृप।
शर्म नैवाभिगच्छामि चिन्तयानो विशाम्पते ॥ २.७६.३३ ॥
ਜੇ ਇਹ ਸਭ ਝੂਠ ਹੈ ਤਾਂ ਸੰਜੈ ਤੋਂ ਪੁੱਛਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਵੈਰੀ ਦੇ ਉਸ ਬੇਅੰਤ ਧਨ-ਪ੍ਰਵਾਹ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਹੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਚਿੰਤਾ ਕਰਦਿਆਂ ਮੈਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ।
2.76.34
ब्रह्मणा वाटधानाश्च गोमन्तः शतसङ्घशः ।
त्रिखर्वं बलिमादाय द्वारि तिष्ठन्ति वारिताः ॥ २.७६.३४ ॥
ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੇ ਵਾਟਧਾਨ ਅਤੇ ਗੋਮੰਤ ਸੈਂਕੜੇ ਟੋਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਖਰਵ ਕਰ ਲੈ ਕੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੇ ਰੋਕੇ ਹੋਏ ਖੜ੍ਹੇ ਹਨ।
2.76.35
कमण्डलूनुपादाय जातरूपमयाञ्शुभान् ।
त्रैखर्वाः प्रतिवेद्यास्मै लेभिरेऽथ प्रवेशनम् ॥ २.७६.३५ ॥
ਸੋਨੇ ਦੇ ਬਣੇ ਸੁੰਦਰ ਕਮੰਡਲ ਲੈ ਕੇ ਤ੍ਰੈਖਰਵਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਦੱਸ ਕੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਪਾਇਆ।
2.76.36
यथैव मधु शक्राय धारयन्त्यमरस्त्रियटः ।
तदस्मै कांस्यमाहार्षीद्वारुणं कलशोदधिः ॥ २.७६.३६ ॥
ਜਿਵੇਂ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਇੰਦਰ ਲਈ ਮਧੂ ਧਾਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਕਲਸ਼ੋਦਧੀ ਨੇ ਇਸ ਲਈ ਵਰੁਣ ਦਾ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਪਾਤਰ ਲਿਆਂਦਾ।
2.76.37
शङ्खप्रवरमादाय वासुदेवोऽभिषिक्तवान् ।
शक्यं रुक्मसहस्रस्य बहुरत्नविभूषितम् ॥ २.७६.३७ ॥
ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਸ਼ੰਖ ਲੈ ਕੇ ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੇ ਉਸਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਕੇ ਭੇਟ ਕੀਤਾ; ਉਹ ਹਜ਼ਾਰ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਮੋਹਰਾਂ ਦੇ ਮੁੱਲ ਦਾ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
2.76.38
दृष्ट्वा च मम तत्सर्वं ज्वररूपमिवाभवत् ।
गृहीत्वा तत्तु गच्छन्ति समुद्रौ पूर्वदक्षिणौ ॥ २.७६.३८ ॥
ਇਹ ਸਭ ਵੇਖ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਤਾਪ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ। ਉਸਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਉਹ ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਦੇ ਦੋ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
2.76.39
तथैव पश्चिमं यान्ति गृहीत्वा भरतर्षभ ।
त्तरं तु न गच्छन्ति विना तात पतत्रिणः।
तत्र गत्वाऽर्जुनो दण्डमाजहारामितं धनम् ॥ २.७६.३९ ॥
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਪੱਛਮੀ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਭਰਤਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ। ਪਰ ਹੇ ਤਾਤ, ਪੰਛੀਆਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਉਹ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ। ਉੱਥੇ ਜਾ ਕੇ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਅਪਾਰ ਧਨ ਕਰ ਵਜੋਂ ਲਿਆਂਦਾ।
2.76.40
कृतां बैन्दुसरै रत्नैर्मयेन स्फाटिकच्छदाम् ।
अपश्यं नलिनीं पूर्णामुदकस्येव भारत ॥ २.७६.४० ॥
ਮਯ ਦੁਆਰਾ ਬਿੰਦੂ-ਰਤਨਾਂ ਅਤੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ, ਸਫ਼ਟਿਕ ਦੀ ਛੱਤ ਵਾਲਾ, ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਕਮਲਾਂ ਦਾ ਤਲਾਬ ਮੈਂ ਵੇਖਿਆ, ਹੇ ਭਾਰਤ।
2.76.41
उत्कर्षन्तं च वासश्च प्राहसन्मां वृकोदरः ।
किङ्कराश्च सभापाला जहसुर्भरतर्षभ ॥ २.७६.४१ ॥
ਮੇਰਾ ਵਸਤਰ ਚੁੱਕਦਿਆਂ ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ ਨੇ ਮੇਰੇ ਵੱਲ ਵੇਖ ਕੇ ਹੱਸਿਆ। ਹੇ ਭਰਤਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਸੇਵਕ ਅਤੇ ਸਭਾਪਾਲ ਵੀ ਹੱਸੇ।
2.76.42
पित्रोरर्थे विशेषेण प्रावृण्वं तत्र जीवितम् ।
तत्र त्म यदि शक्तः स्यां घातयेयं वृकोदरम् ॥ २.७६.४२ ॥
ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੀ ਖ਼ਾਤਰ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ, ਉੱਥੇ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਢਕ ਲਈ। ਜੇ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਕਤੀ ਹੁੰਦੀ ਤਾਂ ਮੈਂ ਉਸ ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੰਦਾ।
2.76.43
सपत्नेनापहासो हि स मां दहति भारत ॥ २.७६.४३ ॥
ਹੇ ਭਰਤ, ਵੈਰੀ ਦਾ ਉਹ ਮਜ਼ਾਕ ਮੈਨੂੰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸਾੜਦਾ ਹੈ।
2.76.44
तत्र स्फाटिकतोयां हि स्फाटिकाम्बुजशोभिताम् ।
सभां पुष्करिणीं मत्वा पतितोऽस्मि नराधिप ॥ २.७६.४४ ॥
ਉੱਥੇ ਸਫ਼ਟਿਕ ਜਲ ਅਤੇ ਸਫ਼ਟਿਕ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਉਸ ਸਭਾ ਨੂੰ ਤਲਾਬ ਸਮਝ ਕੇ, ਹੇ ਨਰਾਧਿਪ, ਮੈਂ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
2.76.45
तत्र मामहसद्भीमः सह पार्थेन सस्वरम् ।
द्रौपदी चसह स्त्रीभिः पातयन्ती मनो मम ॥ २.७६.४५ ॥
ਉੱਥੇ ਭੀਮ ਨੇ ਅਰਜੁਨ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਮੇਰਾ ਮਜ਼ਾਕ ਉਡਾਇਆ; ਅਤੇ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਨੇ ਇਸਤਰੀਆਂ ਸਮੇਤ ਮੇਰਾ ਮਨ ਡੇਗ ਦਿੱਤਾ।
2.76.46
क्लिन्नवस्त्रस्य च जले किङ्करा राजचोदिताः ।
ददुर्वासांसि मेऽन्यानि तच्च दुःखतरं मम ॥ २.७६.४६ ॥
ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਭਿੱਜੇ ਕੱਪੜਿਆਂ ਵਾਲੇ ਮੈਨੂੰ ਰਾਜੇ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਨਾਲ ਸੇਵਕਾਂ ਨੇ ਹੋਰ ਕੱਪੜੇ ਦਿੱਤੇ; ਅਤੇ ਇਹ ਮੇਰੇ ਲਈ ਹੋਰ ਵੀ ਦੁਖਦਾਈ ਸੀ।
2.76.47
अस्तम्भा इव तिष्ठन्ति स्तम्भा इव सहस्रशः ।
सोहं तत्राहतो राजन्स्फटिकाभ्यन्तरे विभो ॥ २.७६.४७ ॥
ਥੰਮ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਵੀ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਥੰਮ੍ਹਾਂ ਵਾਂਗ ਉਹ ਖੜ੍ਹੇ ਹਨ; ਹੇ ਰਾਜਨ, ਹੇ ਵਿਭੂ, ਉਸ ਸਫ਼ਟਿਕ ਭਵਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਮੈਂ ਉੱਥੇ ਟਕਰਾ ਗਿਆ।
2.76.48
अद्वारेण विनिर्गच्छन्द्वारसंस्थानरूपिणा ।
अभिहत्य शिलां भूयो ललाटेनास्मि विक्षतः ॥ २.७६.४८ ॥
ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਵਾਲੇ ਪਰ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਨਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਰਸਤੇ ਰਾਹੀਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਦਿਆਂ, ਫਿਰ ਇੱਕ ਪੱਥਰ ਨਾਲ ਟਕਰਾ ਕੇ ਮੈਂ ਮੱਥੇ ਤੋਂ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋ ਗਿਆ।
2.76.49
आमृशन्निव तां दृष्ट्वा मार्गान्तरमुपाविशम् ।
इदं द्वारमिदं राजन्नद्वारमिति मां प्रति।
अद्भुतं प्रहसन्वाक्यं बभाषे स वृकोदरः ॥ २.७६.४९ ॥
ਉਸ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਵਾਂਗ ਵੇਖ ਕੇ ਮੈਂ ਦੂਜੇ ਰਾਹ ਬੈਠ ਗਿਆ। "ਰਾਜਨ, ਇਹ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਹੈ; ਇਹ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਨਹੀਂ" ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਸ ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ ਨੇ ਹੱਸਦਿਆਂ ਅਦਭੁਤ ਬੋਲ ਕਹੇ।
2.76.50
स्त्रियश्च तत्र मां दृष्ट्वा जहसुस्तादृशं नृप ।
सर्वं हासकरं तेषां सदस्यानां नरर्षभ ॥ २.७६.५० ॥
ਉੱਥੇ ਦੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੱਸੀਆਂ। ਹੇ ਨਰਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦਾ ਸਾਰਾ ਵਿਹਾਰ ਹਾਸਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ।
2.76.51
न श्रुतानि न दृष्टानि यानि रत्नान मे क्वचित् ।
तानि मे तत्र दृष्टानि तेन तप्तोस्मि दुःखितः ॥ २.७६.५१ ॥
ਜਿਹੜੇ ਰਤਨ ਮੈਂ ਕਦੇ ਸੁਣੇ ਜਾਂ ਵੇਖੇ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਉਹ ਮੈਂ ਉੱਥੇ ਵੇਖੇ। ਉਸੇ ਕਾਰਨ ਮੈਂ ਤਪਿਆ ਤੇ ਦੁਖੀ ਹਾਂ।
2.76.52
हुताशनं प्रवेक्ष्यामि प्रवेक्ष्यामि महोदधिम् ।
सम्भावितस्य चाकीर्तिर्मरणादतिरिच्यते ॥ २.७६.५२ ॥
ਮੈਂ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਾਂਗਾ, ਮਹਾਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਾਂਗਾ। ਸਨਮਾਨਿਤ ਬੰਦੇ ਲਈ ਬਦਨਾਮੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਹੈ।
2.76.53
इदं चाद्भुतमत्रासीत्तन्मे निगदतः शृणु ॥ २.७६.५३ ॥
ਇੱਥੇ ਇਹ ਅਦਭੁਤ ਗੱਲ ਵੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਮੇਰੇ ਕਹਿਣ ਨੂੰ ਸੁਣੋ।
2.76.54
पूर्णे शतसहस्रे तु विप्राणां भुञ्जतां सदा ।
स्थापितस्तत्र सञ्ज्ञार्थं शङ्खो ध्मायति नित्यसः ॥ २.७६.५४ ॥
ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਲੱਖ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸਦਾ ਭੋਜਨ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਤਦ ਉੱਥੇ ਸੰਕੇਤ ਲਈ ਸੰਖ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ; ਉਹ ਨਿੱਤ ਵਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
2.76.55
मुहुर्मुहुः प्रणदतस्तस्य शङ्खस्य भारत ।
अनिशं शब्दमश्रौषं ततो रोमाणि मेऽहृषन् ॥ २.७६.५५ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਉਸ ਸ਼ੰਖ ਦੀ ਧੁਨੀ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਲਗਾਤਾਰ ਗੂੰਜਦੀ ਮੈਂ ਸੁਣੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਰੋਮ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਗਏ।
2.76.56
पार्थिवैर्बहुभिः कीर्णमुपस्थानं दिदृक्षुभिः ।
अशोभत महाराज नक्षत्रैर्द्यैरिवामला ॥ २.७६.५६ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਦੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਉਹ ਸਭਾ, ਨਿਰਮਲ ਅਸਮਾਨ ਤਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਦਾ ਹੈ ਤਿਵੇਂ ਸ਼ੋਭ ਉੱਠੀ।
2.76.57
सर्वरत्नान्युपादाय पार्थिवा वै जनेश्वर ।
ज्ञे तस्य महाराज पाण्डुपुत्रस्य धीमतः ॥ २.७६.५७ ॥
ਹੇ ਜਨੇਸ਼ਵਰ, ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਸਾਰੇ ਰਤਨ ਲੈ ਕੇ ਉਸ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਪਾਂਡੂਪੁੱਤਰ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਭੇਟ ਕੀਤੇ।
2.76.58
वैश्या इव महीपाला द्विजातिपरिवेषकाः ।
न सा श्रीर्देवराजस्य यमस्य वरुणस्य च।
गुह्यकाधिपतेर्वापि या श्री राजन्युधिष्ठिरे ॥ २.७६.५८ ॥
ਰਾਜੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਪਰੋਸਣ ਵਾਲੇ ਵੈਸ਼ਾਂ ਵਰਗੇ ਸਨ। ਦੇਵਰਾਜ, ਯਮ, ਵਰੁਣ ਜਾਂ ਗੁਹਯਕਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਕੋਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜੋ ਸ਼ੋਭਾ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹ ਯੁਧਿਸ਼ਠਰ ਵਿੱਚ ਹੈ।
2.76.59
तां दृष्ट्वा पाण्डुपुत्रस्य श्रियं परमिक्रामहम् ।
शान्तिं न परिगच्छामि दह्यमानेन चेतसा ॥ २.७६.५९ ॥
ਪਾਂਡੂਪੁੱਤਰ ਦੀ ਉਸ ਪਰਮ ਸ਼ੋਭਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਸੜਦੇ ਮਨ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ।
2.76.60
अप्राप्य पाण्डवैश्वर्यं शमो मम न विद्यते ।
अरीन्बाणैः शाययिष्ये शयिष्ये वा हतः परैः ॥ २.७६.६० ॥
ਪਾਂਡਵਾਂ ਦਾ ਐਸ਼ਵਰਜ ਪਾਏ ਬਿਨਾਂ ਮੈਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਸੁਆ ਦਿਆਂਗਾ, ਜਾਂ ਵੈਰੀਆਂ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰਿਆ ਜਾ ਕੇ ਸੌਾਂਗਾ।
2.76.61
एतादृशस्य मे किं तु जीवितेन परन्तप ।
वर्धन्ते पाण्डवा राजन्वयं हि स्थितवृद्धयः ॥ २.७६.६१ ॥
ਹੇ ਪਰੰਤਪ, ਐਸੇ ਮੇਰੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ? ਹੇ ਰਾਜਨ, ਪਾਂਡਵ ਵਧ ਰਹੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਠਹਿਰੀ ਹੋਈ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਵਿੱਚ ਹਾਂ।
2.76.62
यामेतामतुलां लक्ष्मीं दृष्टवानसि पाण्डवे ।
तस्याटः प्राप्तावुपायं मे शृणु सत्यपराक्रम ॥ २.७६.६२ ॥
ਪਾਂਡਵ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਜੋ ਇਹ ਅਤੁਲ ਲੱਛਮੀ ਵੇਖੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਉਣ ਦਾ ਉਪਾਇ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਸੁਣ, ਹੇ ਸੱਚੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ।
2.76.63
अहमक्षेष्वभिज्ञोऽस्मि पृथिव्यामपि भारत ।
हृदयज्ञः पणज्ञश्च विशेषज्ञश्च देवने ॥ २.७६.६३ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵੀ ਮੈਂ ਪਾਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਦਿਲ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ, ਦਾਅ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਜੂਏ ਦੀਆਂ ਖਾਸੀਅਤਾਂ ਵੀ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ।
2.76.64
द्यूतप्रियश्च कौन्तेयो न च जानाति देवितुम् ।
आहूतश्चैष्यति व्यक्तं नित्यमेवाह्वयत्स्वयम् ॥ २.७६.६४ ॥
ਜੂਏ ਦਾ ਪ੍ਰੇਮੀ ਕੌਂਤੇਯ ਪਾਸੇ ਖੇਡਣੇ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ; ਸੱਦਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਜ਼ਰੂਰ ਆਵੇਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਆਪ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੱਦਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
2.76.65
नियतं तं विजेष्यामि कृत्वा तु कपटं विभो ।
आनयामि समृद्धिं तां दिव्यां चोपाह्वयस्व तम् ॥ २.७६.६५ ॥
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਕਪਟ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਜਿੱਤਾਂਗਾ ਅਤੇ ਉਹ ਦਿਵਯ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਲਿਆਵਾਂਗਾ; ਤੂੰ ਉਸਨੂੰ ਮੁੜ ਸੱਦ।
2.76.66
एवमुक्तः शकुनिना राजा दुर्योधनस्ततः ।
धृतराष्ट्रमिदं वाक्यमपदान्तरमब्रवीत् ॥ २.७६.६६ ॥
ਸ਼ਕੁਨੀ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖਿਆ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਜੇ ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੇ ਫਿਰ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਆਖੀ।
2.76.67
अयमुत्सहते राजञ्श्रियमाहर्तुमक्षवित् ।
द्यूतेन पाण्डुपुत्रस्य तदनुज्ञातुमर्हसि ॥ २.७६.६७ ॥
ਹੇ ਰਾਜਾ, ਪਾਸਿਆਂ ਦੀ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁਣ ਇਹ ਪਾਂਡੂ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਨੂੰ ਜੂਏ ਰਾਹੀਂ ਖੋਹਣ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਹੈ; ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਸਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
2.76.68
क्षत्ता मन्त्री महाप्राज्ञः स्थितो यस्यास्मि शासने ।
तेन सङ्गम्य वेत्स्यामि कार्यस्यास्य विनिश्चयम् ॥ २.७६.६८ ॥
ਜਿਸ ਦੇ ਹੁਕਮ ਹੇਠ ਮੈਂ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਉਹ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞ ਮੰਤਰੀ ਕਸ਼ੱਤਾ (ਵਿਦੁਰ) ਹੈ; ਉਸ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਮੈਂ ਇਸ ਕਾਰਜ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਜਾਣਾਂਗਾ।
2.76.69
स हि धर्मं पुरस्कृत्य दीर्घदर्शी परं हितम् ।
उभयोटः पक्षयोर्युक्तं वक्ष्यत्यर्थविनिश्चयम् ॥ २.७६.६९ ॥
ਉਹ ਧਰਮ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਦੂਰਦਰਸ਼ੀ ਹੋ ਕੇ, ਪਰਮ ਹਿਤ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਦੋਹਾਂ ਧਿਰਾਂ ਲਈ ਠੀਕ ਕਾਰਜ-ਨਿਰਣਾ ਦੱਸੇਗਾ।
2.76.70
निवर्तयिष्यति त्वाऽसौ यदि क्षत्ता समेष्यति ।
निवृत्ते त्वयि राजेन्द्र मरिष्येऽहमसंशयम् ॥ २.७६.७० ॥
ਜੇ ਕਸ਼ੱਤਾ ਮਿਲੇਗਾ ਤਾਂ ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਾਪਸ ਮੋੜ ਦੇਵੇਗਾ। ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ, ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਮੁੜ ਗਏ ਤਾਂ ਮੈਂ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ੱਕ ਮਰ ਜਾਵਾਂਗਾ।
2.76.71
स त्वं मयि मृते राजन्विदुरेण सुखी भव ।
भोक्ष्यसे पृथिवीं कृत्स्नां किं मया त्वं करिष्यसि ॥ २.७६.७१ ॥
ਹੇ ਰਾਜਾ, ਮੇਰੇ ਮਰਨ ਮਗਰੋਂ ਤੁਸੀਂ ਵਿਦੁਰ ਨਾਲ ਸੁਖੀ ਰਹਿਣਾ। ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਭੋਗੋਗੇ; ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੀ ਲੋੜ ਹੈ?
2.76.72
शम्पायन उवाच ।
आर्तवाक्यं तु तत्तस्य प्रणयोक्तं निशम्य सः।
धृतराष्ट्रोऽब्रवीत्प्रेष्यन्दुर्योधनमते स्थितः ॥ २.७६.७२ ॥
ਉਸ ਦੇ ਦੁੱਖ-ਭਰੇ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਕਹੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੁਰਯੋਧਨ ਦੀ ਰਾਏ ਉੱਤੇ ਅਡੋਲ ਖੜ੍ਹੇ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਨੇ (ਵਿਦੁਰ ਨੂੰ) ਭੇਜਣ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ ਕਿਹਾ।
2.76.73
स्थूणासहस्रैर्बृहतीं शतद्वारां सभां मम ।
मनोरमां दर्शनीयामाशु कुर्वन्तुं शिल्पिनः ॥ २.७६.७३ ॥
ਹਜ਼ਾਰ ਥੰਮ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਸੌ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਵਾਲੀ ਵਿਸ਼ਾਲ, ਮਨ ਨੂੰ ਭਾਉਣ ਵਾਲੀ, ਦੇਖਣਯੋਗ ਸਭਾ ਕਾਰੀਗਰ ਮੇਰੇ ਲਈ ਛੇਤੀ ਬਣਾਉਣ।
2.76.74
ततः संस्तीर्य रत्नैस्तां तक्ष्ण आनाय्य सर्वशः ।
सुकृतां सुप्रवेशां च निवेदयत मेऽशनैः ॥ २.७६.७४ ॥
ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾ ਕੇ, ਤਰਖਾਣਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ, ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਣਾ ਕੇ, ਸੌਖਾ ਦਾਖ਼ਲਾ ਕਰਵਾ ਕੇ ਛੇਤੀ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।
2.76.75
दूर्योधनस्य शान्त्यर्थमिति निश्चित्य भूमिपः ।
धृतराष्ट्रो महाराज प्राहिणोद्विदुराय वै ॥ २.७६.७५ ॥
ਦੁਰਯੋਧਨ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਭੂਮੀਪਤੀ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਨੇ ਵਿਦੁਰ ਕੋਲ ਭੇਜਿਆ।
2.76.76
अपृष्ट्वा विदुरं स्वस्यन नासीत्कश्चिद्विनिश्चयः ।
द्यूते दोषांश्च जानन्स पुत्रस्नेहादकृष्यत ॥ २.७६.७६ ॥
ਵਿਦੁਰ ਨੂੰ ਪੁੱਛੇ ਬਿਨਾਂ ਉਸ ਦਾ ਕੋਈ ਨਿਸ਼ਚਾ ਨਹੀਂ ਸੀ; ਜੂਏ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਜਾਣਦਾ ਹੋਇਆ ਵੀ ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਮੋਹ ਕਾਰਨ ਖਿੱਚਿਆ ਗਿਆ।
2.76.77
तच्छ्रुत्वा विदुरो धीमान्कलिद्वारमुपस्थितम् ।
विनाशमुखमुत्पन्नं धृतराष्ट्रमुपाद्रवत् ॥ २.७६.७७ ॥
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਵਿਦੁਰ, ਕਲੇਸ਼ ਦੇ ਦੁਆਰ ਅਤੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਜੋਂ ਉੱਠੀ ਉਸ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਵੱਲ ਦੌੜਿਆ।
2.76.78
सोऽभिगम्य महात्मानं भ्राता भ्रातरमग्रजम् ।
मूर्ध्ना प्रणम्य चरणाविदं वचनमब्रवीत् ॥ २.७६.७८ ॥
ਉਹ ਮਹਾਤਮਾ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ, ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਕੋਲ ਇਹ ਬਚਨ ਬੋਲਿਆ।
2.76.79
नाभिनन्दामि ते राजन्व्यवसायमिमं प्रभो ।
पुत्रैर्भेदो यथा न स्थाद्द्यूतहेतोस्तथा कुरु ॥ २.७६.७९ ॥
ਹੇ ਰਾਜਾ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਇਸ ਫ਼ੈਸਲੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਵਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਜੂਏ ਦੇ ਕਾਰਨ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਫੁੱਟ ਨਾ ਪਵੇ, ਐਸਾ ਕਰੋ।
2.76.80
क्षत्तः पुत्रेषु पुत्रैर्मे कलहो न भविष्यति ।
यदि देवाः प्रसादं नः करिष्यन्ति न संशयः ॥ २.७६.८० ॥
ਹੇ ਕਸ਼ੱਤਾ, ਜੇ ਦੇਵਤੇ ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਨਗੇ, ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਝਗੜਾ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
2.76.81
अशुभं वा शुभं वापि हितं वा यदि वाऽहितम्। ॥ २.७६.८१ ॥
ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਅਸ਼ੁਭ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਸ਼ੁਭ, ਹਿਤਕਾਰੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਅਹਿਤਕਾਰੀ—
2.76.82
मयि सन्निहिते द्रोणे भीष्मे त्वयि च भारत ।
अनयो दैवविहितो न कथञ्चिद्भविष्यति ॥ २.७६.८२ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਮੇਰੇ, ਦ੍ਰੋਣ, ਭੀਸ਼ਮ ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦਿਆਂ ਦੈਵ ਦਾ ਠਹਿਰਾਇਆ ਕੋਈ ਅਨਰਥ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।
2.76.83
गच्छ त्वं रथमास्थाय हयैर्वातसमैर्जवे ।
खाण्डवप्रस्थमद्यैव समानय युधिष्ठिरम् ॥ २.७६.८३ ॥
ਤੂੰ ਰੱਥ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਹਵਾ ਵਰਗੇ ਵੇਗ ਵਾਲੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਅੱਜ ਹੀ ਖਾਂਡਵਪ੍ਰਸਥ ਜਾ ਅਤੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੂੰ ਲੈ ਆ।
2.76.84
न वाच्यो व्यवसायो मे विदुरैतद्ब्रवीमि ते ।
दैवमेव परं मन्ये येनैतदुपपद्यते ॥ २.७६.८४ ॥
ਹੇ ਵਿਦੁਰ, ਮੇਰਾ ਇਹ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਾ ਦੱਸੀਂ—ਇਹ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੈਵ ਨੂੰ ਹੀ ਮੈਂ ਪਰਮ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ।
2.76.85
इत्युक्तो विदुरो धीमान्नेदमस्तीति चिन्तयन् ।
आपगेयं महाप्राज्ञमभ्यगच्छत्सुदुः खितः ॥ २.७६.८५ ॥
ਏਦਾਂ ਆਖੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਵਿਦੁਰ, 'ਇਹ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ' ਇਹ ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ, ਅਤਿ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਮਹਾਪ੍ਰਾਗ੍ਯ ਆਪਗੇਯ (ਭੀਸ਼ਮ) ਕੋਲ ਗਏ।