మహాభారతం · అధ్యాయం 2.76
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.76.1
अनुभूय तु राज्ञस्तं राजसूयं सुदुर्मतिः ।
युधिष्ठिरस्य शकुनिर्दुर्योधसुसंयुतः ॥ २.७६.१ ॥
రాజు యుధిష్ఠిరుని ఆ రాజసూయ యాగాన్ని చూసిన తరువాత, అత్యంత దుష్టబుద్ధి గల శకుని దుర్యోధనునితో కలిశాడు.
2.76.2
विवेश हास्तिनपुरं दुर्योधनमतेन सः ।
वाढमित्येव शकुनिर्दृढं हृदि चकार ह ॥ २.७६.२ ॥
అతడు దుర్యోధనుని ఆలోచన ప్రకారం హస్తినాపురంలో ప్రవేశించాడు; శకుని 'సరే' అని మనసులో గట్టిగా నిశ్చయించుకున్నాడు.
2.76.3
अस्वस्थतां चतां दृष्ट्वा धार्तराष्ट्रस्य पापकृत् ।
भारतानां च दुष्टात्मा क्षयाय हि नृपक्षयः ॥ २.७६.३ ॥
ధృతరాష్ట్రుని కుమారుని అస్వస్థతను, చింతను చూసి, దుష్టాత్ముడు పాపి భారతుల వినాశనానికి రాజుల నాశనాన్ని తలపెట్టాడు.
2.76.4
प्रियकृन्मतमाज्ञाय पूर्वं दुर्योधनस्य तत् ।
प्रज्ञाचक्षुषमासीनं शकुनिः सौबलस्तदा ॥ २.७६.४ ॥
దుర్యోధనుని ఆ అభిప్రాయాన్ని ముందే గ్రహించిన ప్రియుడైన సౌబల శకుని, అప్పుడు ప్రజ్ఞాచక్షువు (ధృతరాష్ట్రుడు) వద్ద కూర్చుని ఉన్నాడు.
2.76.5
दुर्योधनवचः श्रुत्वा धृतराष्ट्रं जनाधिपम् ।
उपगम्य महाप्राज्ञं शकुनिर्वाक्यमब्रवीत् ॥ २.७६.५ ॥
దుర్యోధనుని మాటలు విని, శకుని ప్రజాధిపతి, మహాప్రాజ్ఞుడైన ధృతరాష్ట్రుని వద్దకు వెళ్లి ఈ మాట చెప్పాడు.
2.76.6
दुर्योधनो महाराज विवर्णो हरिणः कृशः ।
दीनश्चिन्तापरश्चैव तं विद्धि मनुजाधिप ॥ २.७६.६ ॥
మహారాజా, దుర్యోధనుడు వివర్ణుడై, కృశించి, దీనుడై, చింతలో మునిగి ఉన్నాడు; మనుజాధిపా, దీనిని తెలుసుకో.
2.76.7
न वै परीक्षसे सम्यगसह्यं शत्रुसंभवम् ।
ज्येष्ठपुत्रस्य हृच्छोकं किमर्थं नावबुध्यसे ॥ २.७६.७ ॥
శత్రువుల వల్ల కలిగిన భరించరాని శోకం మీ జ్యేష్ఠ పుత్రుని హృదయంలో ఉందని మీరు సరిగ్గా పరీక్షించడం లేదు; ఎందుకు గ్రహించడం లేదు?
2.76.8
एवमुक्तः शकुनिना धृतराष्ट्रो जनेश्वरः ।
दुर्योधनं समाहूयं इदं वचनमब्रवीत् ॥ २.७६.८ ॥
శకుని ఇలా చెప్పగా, జనాధిపతి ధృతరాష్ట్రుడు దుర్యోధనుని పిలిచి ఈ మాట అన్నాడు.
2.76.9
दुर्योधन कृतोमूलं भृशमार्तोऽसि पुत्रक ।
श्रोतव्यश्चेन्मया सोऽर्थो ब्रूहि मे कुरुनन्दन ॥ २.७६.९ ॥
దుర్యోధనా, కుమారా, నీ దుఃఖానికి కారణం ఉంది; నీవు మిక్కిలి బాధలో ఉన్నావు. నేను వినదగినదైతే ఆ విషయాన్ని నాకు చెప్పు, కురునందనా.
2.76.10
अयं त्वां शकुनिः प्राह विवर्णं हरिमं कृशम् ।
चिन्तयंश्च न पश्यामि शोकस्य तव सम्भवम् ॥ २.७६.१० ॥
శకుని నీతో అంటున్నాడు, నీవు పాలిపోయి చిక్కిపోయావని. ఆలోచించినా నీ శోకానికి మూలాన్ని నేను చూడలేకపోతున్నాను.
2.76.11
ऐश्वर्यं हि महत्पुत्र त्वयि सर्वं प्रतिष्ठितम् ।
भ्रातरः सुहृदश्चैव नाचरन्ति तवाप्रियम् ॥ २.७६.११ ॥
కుమారా, గొప్ప ఐశ్వర్యం అంతా నీలోనే స్థిరపడి ఉంది. సోదరులూ మిత్రులూ నీకు అప్రియమైనదేమీ చేయరు.
2.76.12
आच्छादयसि प्रावारानश्नासि पिशितौदनम् ।
आजानेया वहन्त्यश्वाः केनासि हरिणः कृशः ॥ २.७६.१२ ॥
నీవు మంచి దుప్పట్లు కప్పుకుంటావు, మాంసంతో అన్నం తింటావు, ఉత్తమ జాతి గుర్రాలు నిన్ను మోస్తాయి; అయినా ఎందుకు పాలిపోయి చిక్కిపోయావు?
2.76.13
शयनानि महार्हाणि योषितश्च मनोरमाः ।
गुणवन्ति च वेश्मानि विहाराश्च यथासुखम् ॥ २.७६.१३ ॥
పడకలు అత్యంత విలువైనవి, స్త్రీలు మనోహరులు, భవనాలు ఉత్తమమైనవి, యథేచ్ఛగా సుఖాన్నిచ్చే విహారస్థలాలూ ఉన్నాయి.
2.76.14
देवनामिव ते सर्वं वाचि बद्धं न संशयः ।
स दीन इव दुर्धर्ष कस्माच्छोचसि पुत्रक ॥ २.७६.१४ ॥
దేవతల వలె నీ వాక్కులో అంతా బంధింపబడి ఉంది, ఇందులో సందేహం లేదు. ఓ దుర్ధర్షుడా, కుమారా, దీనునిలా ఎందుకు శోకిస్తున్నావు?
2.76.15
मात्रा पित्रा च पुत्रस्य यद्वै कार्यं परं स्मृतम् ।
प्राप्तस्त्वमसि तत्तात निखिलां नः कुलश्रियम् ॥ २.७६.१५ ॥
తల్లిదండ్రులు కుమారునికి విధించిన పరమ కర్తవ్యం ఏదో, అది నీవు పొందావు, ప్రియ కుమారా — మన కులశ్రీ సంపూర్ణంగా నీవే.
2.76.16
उपस्थितः सर्वकामैस्त्रिदिवे वासवो यथा ।
विविधैरन्नपानैश्च प्रवरैः किं नु शोचसि ॥ २.७६.१६ ॥
స్వర్గంలో ఇంద్రుడు సమస్త కోరికలతో సేవించబడినట్లు, నీకు నానారకాల ఉత్తమ ఆహారపానీయాలు అందుబాటులో ఉన్నాయి — మరి ఎందుకు శోకిస్తున్నావు?
2.76.17
निरुक्तं निगमं छन्दः षडङ्गान्यस्त्रशास्त्रवान् ।
अधीती कृतविद्यस्त्वं दशव्याकरणैः कृपात् ॥ २.७६.१७ ॥
నిరుక్తం, వేదం, ఛందస్సు, ఆరు వేదాంగాలు చదివావు, అస్త్రశాస్త్రం కూడా తెలిసినవాడవు; కృపాచార్యుని వద్ద పది వ్యాకరణాలతో విద్యలో నిపుణుడవయ్యావు.
2.76.18
हलायुधात्कृपाद्द्रोणादस्त्रविद्यामधीतवान् ।
भ्राताज्येष्ठः स्थितो राज्ये किमु शोचसि पुत्रक ॥ २.७६.१८ ॥
హలాయుధుడు బలరాముని, కృపుని, ద్రోణుని వద్ద అస్త్రవిద్య నేర్చావు; నీ అన్నయ్య రాజ్యంలో స్థిరంగా ఉన్నాడు — మరి కుమారా, ఎందుకు శోకిస్తున్నావు?
2.76.19
पृथग्जनैरलभ्यं यदशनाच्छादनं बहु ।
प्रभुः सन्भुञ्जसे पुत्र संस्तुतः सूतमागधैः ॥ २.७६.१९ ॥
సామాన్య ప్రజలకు లభించని అన్నవస్త్రాలు పుష్కలంగా ఉన్నాయి. కుమారా, నీవు ప్రభువుగా వాటిని అనుభవిస్తున్నావు; సూతులు, మాగధులు నిన్ను స్తుతిస్తున్నారు.
2.76.20
तस्य ते विदितप्रज्ञ शोकमूलमिदं कथम् ।
लोकेस्मिञ्ज्येष्ठभागन्यस्तन्ममाचक्ष्व पृच्छतः ॥ २.७६.२० ॥
విదితప్రజ్ఞుడా, నీ ఈ శోకమునకు మూలము ఏమిటి? ఈ లోకములో జ్యేష్ఠభాగము నాకు అప్పగించబడినది; అడుగుతున్న నాకు చెప్పుము.
2.76.21
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा मन्दः क्रोधवशानुगः ।
पितरं प्रत्युवाचेदं स्वमतिं सम्प्रकाशयन् ॥ २.७६.२१ ॥
అతని ఆ మాటలు విని, మందబుద్ధి గలవాడూ క్రోధవశుడూ అయిన అతడు తన అభిప్రాయాన్ని వెల్లడిస్తూ తండ్రితో ఇట్లు పలికాడు.
2.76.22
अश्नाम्याच्छादये चाहं यथा कुपुरुषस्तथा ।
अमर्षं धारये चोग्रं निनीषुः कालपर्ययम् ॥ २.७६.२२ ॥
నేను భోజనం చేస్తాను, వస్త్రాలు ధరిస్తాను, నీచ పురుషుడు చేసినట్లు; కాలాన్ని గడపాలనే కోరికతో తీవ్రమైన అసహనాన్ని ధరిస్తాను.
2.76.23
अमर्षणः स्वाः प्रकृतीरभिभूय परं स्थितः ।
क्लेशान्मुमुक्षुः परजान्स वै पुरुष उच्यते ॥ २.७६.२३ ॥
అసహనుడై తన ప్రజలను అణచి పరమపదంలో నిలిచి, పరులవల్ల కలిగే క్లేశాల నుండి విముక్తి కోరేవాడే నిజమైన పురుషుడు అని చెప్పబడతాడు.
2.76.24
सन्तोषो वै श्रियं हन्ति ह्यभिमानं च भारत ।
अनुक्रोशभये चोभे यैर्वृतो नाश्नुते महत् ॥ २.७६.२४ ॥
భారతా, సంతృప్తి నిశ్చయంగా సంపదను, అభిమానాన్ని నాశనం చేస్తుంది; కరుణ, భయం అనే రెండింటిచే చుట్టబడినవాడు గొప్పతనాన్ని పొందడు.
2.76.25
न मां प्रीणाति मद्भुक्तं श्रियं दृष्ट्वा युधिष्ठेरे ।
अतिज्वलन्तीं कौन्तेये विवर्णकरणीं मम ॥ २.७६.२५ ॥
యుధిష్ఠిరునిలో అత్యంతంగా ప్రకాశిస్తున్న ఆ శ్రీని చూసి, నేను తిన్న భోజనం కూడా నాకు సంతోషం కలిగించడం లేదు; అది నా ముఖాన్ని వివర్ణం చేస్తోంది.
2.76.26
नृद्व्यतोत्मानं हीयमानं निशाम्य च ।
अदृश्यामपि कौन्तेय श्रियं पश्यन्निवोद्यताम् ॥ २.७६.२६ ॥
నేను క్షీణిస్తున్నానని చూసి, కుంతీపుత్రుని శ్రీ కనబడకపోయినా ఉదయించినట్లు చూస్తూ…
2.76.27
तस्मादहं विवर्णश्च दीनश्च हरिमः कृशः ।
अष्टाशीतिसहस्राणि स्नातका गृहमेधिनः ॥ २.७६.२७ ॥
అందువల్ల నేను వివర్ణుడనై, దీనుడనై, కృశించిపోతున్నాను. ఎనభై ఎనిమిది వేల స్నాతకులు, గృహస్థులు…
2.76.28
त्रिंशद्दासीक एकैको यान्बिभर्ति युधिष्ठिरः ।
दशान्यानि सहस्राणि यतीनामूर्ध्वरेतसाम्।
भुञ्जते रुक्मपात्रीभिर्युधिष्ठिरनिवेशने ॥ २.७६.२८ ॥
యుధిష్ఠిరుడు ప్రతి ఒక్కరినీ ముప్పై మంది దాసీలతో పోషిస్తాడు; పదివేల మంది ఊర్ధ్వరేతస్ యతులు యుధిష్ఠిరుని నివాసంలో బంగారు పాత్రలలో భుజిస్తారు.
2.76.29
कदलीमृगमोकानि कृष्णश्यामारुणानि च ।
काम्भोजः प्राहिणोत्तस्मै परार्ध्यानपि कम्बलान्।
गजयोषिद्गवाश्वस्य शतशोऽथ सहस्रशः ॥ २.७६.२९ ॥
కదలీ, మృగ చర్మాలు, నలుపు, శ్యామ, ఎరుపు రంగులవి; కాంబోజుడు అతనికి అత్యంత విలువైన కంబళ్ళను పంపాడు; ఏనుగులు, స్త్రీలు, ఆవులు, గుర్రాలు వందల వేలుగా.
2.76.30
शतं चोष्ट्रवामीनां शतानि विचरन्त्युत ।
राजन्या बलिमादाय समेता हि नृपक्षये ॥ २.७६.३० ॥
నూరు ఒంటె ఆడవులు, మరియు వందలు సంచరిస్తున్నాయి; రాజులు కప్పం తీసుకుని నిజంగా రాజసూయ యాగ సమయంలో సమావేశమయ్యారు.
2.76.31
पृथग्विधानि रत्नान पार्थिवाः पृथिवीपते ।
आहरन्क्रतुमुख्येऽस्मिन्कुन्तीपुत्राय भूरिशः ॥ २.७६.३१ ॥
పృథ్వీపతీ, ఈ ప్రధాన యజ్ఞంలో రాజులు కుంతీపుత్రునికి అనేక రకాల రత్నాలను విస్తారంగా తెచ్చారు.
2.76.32
न क्वचिद्धि मया तादृग्दृष्टपूर्वो न च श्रुतः ।
यादृग्धनागमो यज्ञे पाण्डुपुत्रस्य धीमतः ॥ २.७६.३२ ॥
బుద్ధిమంతుడైన పాండుపుత్రుని యజ్ఞంలో వచ్చిన ఇంత ధనరాశిని నేను ఎప్పుడూ చూడలేదు, వినలేదు.
2.76.33
असत्यं चेदिदं सर्वं सञ्जयं प्रष्टुमर्हसि ।
अपर्यन्तं धनौघं तं दृष्ट्वा शत्रोरहं नृप।
शर्म नैवाभिगच्छामि चिन्तयानो विशाम्पते ॥ २.७६.३३ ॥
ఇదంతా అసత్యమైతే సంజయుని అడగవచ్చు. రాజా, శత్రువు యొక్క అపారమైన ధనరాశిని చూసి, ప్రజాపతీ, చింతిస్తూ నేను శాంతిని పొందలేకపోతున్నాను.
2.76.34
ब्रह्मणा वाटधानाश्च गोमन्तः शतसङ्घशः ।
त्रिखर्वं बलिमादाय द्वारि तिष्ठन्ति वारिताः ॥ २.७६.३४ ॥
బ్రహ్మచే ఇవ్వబడిన వాటధానులు, గోమంతులు వందలాది గుంపులుగా మూడు ఖర్వాల కప్పాన్ని తీసుకువచ్చి, ద్వారంవద్ద ఆపబడి నిలబడి ఉన్నారు.
2.76.35
कमण्डलूनुपादाय जातरूपमयाञ्शुभान् ।
त्रैखर्वाः प्रतिवेद्यास्मै लेभिरेऽथ प्रवेशनम् ॥ २.७६.३५ ॥
బంగారంతో చేసిన అందమైన కమండలాలను తీసుకొని, త్రైఖర్వులు ఇతనికి తెలియజేసి ప్రవేశం పొందారు.
2.76.36
यथैव मधु शक्राय धारयन्त्यमरस्त्रियटः ।
तदस्मै कांस्यमाहार्षीद्वारुणं कलशोदधिः ॥ २.७६.३६ ॥
ఇంద్రునికి అమరస్త్రీలు మధువును ధరించినట్లు, కలశోదధి ఇతనికి వరుణుని కాంస్యపాత్రను తెచ్చింది.
2.76.37
शङ्खप्रवरमादाय वासुदेवोऽभिषिक्तवान् ।
शक्यं रुक्मसहस्रस्य बहुरत्नविभूषितम् ॥ २.७६.३७ ॥
శ్రేష్ఠమైన శంఖాన్ని తీసుకుని వాసుదేవుడు దానిని అభిషేకించి సమర్పించాడు; అది వేయి బంగారు నాణేల విలువైనది, అనేక రత్నాలతో అలంకరించబడినది.
2.76.38
दृष्ट्वा च मम तत्सर्वं ज्वररूपमिवाभवत् ।
गृहीत्वा तत्तु गच्छन्ति समुद्रौ पूर्वदक्षिणौ ॥ २.७६.३८ ॥
అదంతా చూసి నాకు జ్వరం వచ్చినట్లయింది. దానిని తీసుకుని వారు తూర్పు, దక్షిణ సముద్రాల వైపు వెళ్తారు.
2.76.39
तथैव पश्चिमं यान्ति गृहीत्वा भरतर्षभ ।
त्तरं तु न गच्छन्ति विना तात पतत्रिणः।
तत्र गत्वाऽर्जुनो दण्डमाजहारामितं धनम् ॥ २.७६.३९ ॥
అలాగే పశ్చిమ సముద్రం వైపుకూ వారు తీసుకెళ్తారు, భరతశ్రేష్ఠుడా. కానీ తండ్రీ, పక్షులు లేకుండా వారు ఉత్తరం వైపు వెళ్ళరు. అక్కడికి వెళ్ళి అర్జునుడు అపారమైన ధనాన్ని కప్పంగా తెచ్చాడు.
2.76.40
कृतां बैन्दुसरै रत्नैर्मयेन स्फाटिकच्छदाम् ।
अपश्यं नलिनीं पूर्णामुदकस्येव भारत ॥ २.७६.४० ॥
మయుడు బిందు రత్నాలతో, రత్నాలతో నిర్మించిన, స్ఫటిక పైకప్పు కలిగిన, నీటితో నిండిన కమలాల కొలనును నేను చూశాను, భారతా.
2.76.41
उत्कर्षन्तं च वासश्च प्राहसन्मां वृकोदरः ।
किङ्कराश्च सभापाला जहसुर्भरतर्षभ ॥ २.७६.४१ ॥
నా వస్త్రాన్ని పైకెత్తుతున్నప్పుడు వృకోదరుడు నన్ను చూసి నవ్వాడు. భరతశ్రేష్ఠుడా, సేవకులు, సభాపాలకులు కూడా నవ్వారు.
2.76.42
पित्रोरर्थे विशेषेण प्रावृण्वं तत्र जीवितम् ।
तत्र त्म यदि शक्तः स्यां घातयेयं वृकोदरम् ॥ २.७६.४२ ॥
తల్లిదండ్రుల కోసం, ముఖ్యంగా, అక్కడ నా ప్రాణాన్ని కప్పిపుచ్చుకున్నాను. నాకు శక్తి ఉంటే, ఆ వృకోదరుడిని చంపేసేవాడిని.
2.76.43
सपत्नेनापहासो हि स मां दहति भारत ॥ २.७६.४३ ॥
ఓ భరతా, శత్రువు చేసిన ఆ ఎగతాళి నన్ను నిజంగా దహిస్తోంది.
2.76.44
तत्र स्फाटिकतोयां हि स्फाटिकाम्बुजशोभिताम् ।
सभां पुष्करिणीं मत्वा पतितोऽस्मि नराधिप ॥ २.७६.४४ ॥
అక్కడ స్ఫటిక జలాలతో, స్ఫటిక కమలాలతో అలంకరించబడిన ఆ సభను కమలాల కొలను అనుకొని, ఓ నరాధిపా, నేను పడిపోయాను.
2.76.45
तत्र मामहसद्भीमः सह पार्थेन सस्वरम् ।
द्रौपदी चसह स्त्रीभिः पातयन्ती मनो मम ॥ २.७६.४५ ॥
అక్కడ భీముడు అర్జునుడితో కలిసి నన్ను బిగ్గరగా ఎగతాళి చేశాడు; ద్రౌపది స్త్రీలతో కలిసి నా మనసును కుంగదీసింది.
2.76.46
क्लिन्नवस्त्रस्य च जले किङ्करा राजचोदिताः ।
ददुर्वासांसि मेऽन्यानि तच्च दुःखतरं मम ॥ २.७६.४६ ॥
నీటిలో తడిసిన వస్త్రాలతో ఉన్న నాకు, రాజు ఆజ్ఞాపించగా సేవకులు వేరే వస్త్రాలు ఇచ్చారు; అది నాకు మరింత దుఃఖకరమైంది.
2.76.47
अस्तम्भा इव तिष्ठन्ति स्तम्भा इव सहस्रशः ।
सोहं तत्राहतो राजन्स्फटिकाभ्यन्तरे विभो ॥ २.७६.४७ ॥
స్తంభాలు లేకుండానే వేలకొద్దీ స్తంభాలలా అవి నిలుస్తున్నాయి; ఓ రాజా, ఓ విభూ, ఆ స్ఫటిక మందిరం లోపల నేను అక్కడ దెబ్బతిన్నాను.
2.76.48
अद्वारेण विनिर्गच्छन्द्वारसंस्थानरूपिणा ।
अभिहत्य शिलां भूयो ललाटेनास्मि विक्षतः ॥ २.७६.४८ ॥
ద్వారపు ఆకారంలో కనిపించిన, కాని ద్వారం కాని మార్గం గుండా బయటికి వెళ్లుతూ, మళ్లీ ఒక రాతిని ఢీకొని నేను నుదురులో గాయపడ్డాను.
2.76.49
आमृशन्निव तां दृष्ट्वा मार्गान्तरमुपाविशम् ।
इदं द्वारमिदं राजन्नद्वारमिति मां प्रति।
अद्भुतं प्रहसन्वाक्यं बभाषे स वृकोदरः ॥ २.७६.४९ ॥
దాన్ని తాకుతున్నట్లుగా చూసి నేను మరో దారిలో కూర్చున్నాను. "రాజా, ఇది ద్వారం; ఇది ద్వారం కాదు" అని నాతో అని, ఆ వృకోదరుడు నవ్వుతూ అద్భుతమైన మాటలు పలికాడు.
2.76.50
स्त्रियश्च तत्र मां दृष्ट्वा जहसुस्तादृशं नृप ।
सर्वं हासकरं तेषां सदस्यानां नरर्षभ ॥ २.७६.५० ॥
అక్కడ స్త్రీలు కూడా నన్ను చూసి అలాగే నవ్వారు. నరశ్రేష్ఠుడా, ఆ సభ్యులందరూ చేసినదంతా నవ్వు తెప్పించేది.
2.76.51
न श्रुतानि न दृष्टानि यानि रत्नान मे क्वचित् ।
तानि मे तत्र दृष्टानि तेन तप्तोस्मि दुःखितः ॥ २.७६.५१ ॥
నేనెక్కడా విననివీ చూడనివీ అయిన రత్నాలు అక్కడ నేను చూశాను. దానివల్ల నేను బాధపడి దుఃఖితుడనయ్యాను.
2.76.52
हुताशनं प्रवेक्ष्यामि प्रवेक्ष्यामि महोदधिम् ।
सम्भावितस्य चाकीर्तिर्मरणादतिरिच्यते ॥ २.७६.५२ ॥
నేను అగ్నిలో ప్రవేశిస్తాను, మహాసముద్రంలో ప్రవేశిస్తాను. గౌరవించబడినవానికి అపకీర్తి మరణం కంటే ఎక్కువ.
2.76.53
इदं चाद्भुतमत्रासीत्तन्मे निगदतः शृणु ॥ २.७६.५३ ॥
ఇక్కడ ఈ అద్భుతం కూడా జరిగింది. నేను చెబుతుండగా వినుము.
2.76.54
पूर्णे शतसहस्रे तु विप्राणां भुञ्जतां सदा ।
स्थापितस्तत्र सञ्ज्ञार्थं शङ्खो ध्मायति नित्यसः ॥ २.७६.५४ ॥
లక్ష మంది బ్రాహ్మణులు ఎల్లప్పుడూ భోజనం చేస్తుండగా, అక్కడ సంకేతం కోసం శంఖం ఉంచబడింది; అది నిత్యం ఊదబడేది.
2.76.55
मुहुर्मुहुः प्रणदतस्तस्य शङ्खस्य भारत ।
अनिशं शब्दमश्रौषं ततो रोमाणि मेऽहृषन् ॥ २.७६.५५ ॥
ఓ భారతా, ఆ శంఖం పదే పదే మోగిన ధ్వనిని నేను ఎడతెగకుండా విన్నాను; దాంతో నా శరీరంపై రోమాలు నిక్కబొడిచాయి.
2.76.56
पार्थिवैर्बहुभिः कीर्णमुपस्थानं दिदृक्षुभिः ।
अशोभत महाराज नक्षत्रैर्द्यैरिवामला ॥ २.७६.५६ ॥
మహారాజా, చూడాలనే కోరికతో వచ్చిన అనేకమంది రాజులతో నిండిన ఆ సభ, నిర్మల ఆకాశం నక్షత్రాలతో ప్రకాశించినట్లు ప్రకాశించింది.
2.76.57
सर्वरत्नान्युपादाय पार्थिवा वै जनेश्वर ।
ज्ञे तस्य महाराज पाण्डुपुत्रस्य धीमतः ॥ २.७६.५७ ॥
జనేశ్వరా, రాజులు సర్వరత్నాలను తీసుకువచ్చి, ఆ జ్ఞానవంతుడైన పాండుపుత్రుని వద్దకు వెళ్ళారు.
2.76.58
वैश्या इव महीपाला द्विजातिपरिवेषकाः ।
न सा श्रीर्देवराजस्य यमस्य वरुणस्य च।
गुह्यकाधिपतेर्वापि या श्री राजन्युधिष्ठिरे ॥ २.७६.५८ ॥
రాజులు ద్విజులకు వడ్డించే వైశ్యుల్లా ఉన్నారు. దేవరాజు, యముడు, వరుణుడు, గుహ్యకాధిపతికి కూడా లేని శోభ రాజా, యుధిష్ఠిరునిలో ఉంది.
2.76.59
तां दृष्ट्वा पाण्डुपुत्रस्य श्रियं परमिक्रामहम् ।
शान्तिं न परिगच्छामि दह्यमानेन चेतसा ॥ २.७६.५९ ॥
పాండుపుత్రుని ఆ పరమ శోభను చూసి, దహించుకుపోతున్న మనస్సుతో నేను శాంతిని పొందడం లేదు.
2.76.60
अप्राप्य पाण्डवैश्वर्यं शमो मम न विद्यते ।
अरीन्बाणैः शाययिष्ये शयिष्ये वा हतः परैः ॥ २.७६.६० ॥
పాండవుల ఐశ్వర్యం పొందకుండా నాకు శాంతి లేదు. శత్రువులను బాణాలతో కూల్చుతాను, లేదా శత్రువుల చేత చంపబడి పడుకుంటాను.
2.76.61
एतादृशस्य मे किं तु जीवितेन परन्तप ।
वर्धन्ते पाण्डवा राजन्वयं हि स्थितवृद्धयः ॥ २.७६.६१ ॥
పరంతపా, ఇలాంటి నా జీవితంతో ఏమి ప్రయోజనం? రాజా, పాండవులు వర్ధిల్లుతున్నారు; మనం మాత్రం స్థిరమైన వృద్ధితో ఉన్నాం.
2.76.62
यामेतामतुलां लक्ष्मीं दृष्टवानसि पाण्डवे ।
तस्याटः प्राप्तावुपायं मे शृणु सत्यपराक्रम ॥ २.७६.६२ ॥
పాండవుని వద్ద నీవు చూసిన ఈ అసమాన సంపదను పొందే ఉపాయాన్ని నా నుండి వినుము, సత్యపరాక్రమా.
2.76.63
अहमक्षेष्वभिज्ञोऽस्मि पृथिव्यामपि भारत ।
हृदयज्ञः पणज्ञश्च विशेषज्ञश्च देवने ॥ २.७६.६३ ॥
భారతా, భూమిపైనే నేను పాచికలలో నిపుణుడను; హృదయాన్ని తెలుసుకుంటాను, పందెాన్ని తెలుసుకుంటాను, జూదపు విశేషాలనూ తెలుసుకుంటాను.
2.76.64
द्यूतप्रियश्च कौन्तेयो न च जानाति देवितुम् ।
आहूतश्चैष्यति व्यक्तं नित्यमेवाह्वयत्स्वयम् ॥ २.७६.६४ ॥
జూదప్రియుడైన కౌంతేయుడు పాచికలు ఆడటం తెలియనివాడు; ఆహ్వానిస్తే అతడు తప్పక వస్తాడు, అతడే ఎల్లప్పుడూ ఆహ్వానిస్తూ ఉంటాడు.
2.76.65
नियतं तं विजेष्यामि कृत्वा तु कपटं विभो ।
आनयामि समृद्धिं तां दिव्यां चोपाह्वयस्व तम् ॥ २.७६.६५ ॥
ప్రభూ, కపటం చేసి అతడిని నిశ్చయంగా జయిస్తాను; ఆ దివ్యమైన సంపదను తెస్తాను; నీవు అతడిని మళ్లీ ఆహ్వానించు.
2.76.66
एवमुक्तः शकुनिना राजा दुर्योधनस्ततः ।
धृतराष्ट्रमिदं वाक्यमपदान्तरमब्रवीत् ॥ २.७६.६६ ॥
శకుని ఇలా చెప్పగా రాజు దుర్యోధనుడు తరువాత ధృతరాష్ట్రునితో ఈ మాటను మరొక సందర్భంలో అన్నాడు.
2.76.67
अयमुत्सहते राजञ्श्रियमाहर्तुमक्षवित् ।
द्यूतेन पाण्डुपुत्रस्य तदनुज्ञातुमर्हसि ॥ २.७६.६७ ॥
రాజా, పాచికలాటలో నేర్పరి అయిన ఇతడు పాండుపుత్రుని సంపదను జూదం ద్వారా అపహరించాలని ఉత్సాహపడుతున్నాడు; దానికి మీరు అనుమతి ఇవ్వడం తగినది.
2.76.68
क्षत्ता मन्त्री महाप्राज्ञः स्थितो यस्यास्मि शासने ।
तेन सङ्गम्य वेत्स्यामि कार्यस्यास्य विनिश्चयम् ॥ २.७६.६८ ॥
నేను ఎవరి ఆజ్ఞలో ఉన్నానో ఆ మహాప్రాజ్ఞుడైన మంత్రి క్షత్త (విదురుడు) ఉన్నాడు; అతనితో కలిసి ఈ కార్యనిశ్చయాన్ని తెలుసుకుంటాను.
2.76.69
स हि धर्मं पुरस्कृत्य दीर्घदर्शी परं हितम् ।
उभयोटः पक्षयोर्युक्तं वक्ष्यत्यर्थविनिश्चयम् ॥ २.७६.६९ ॥
అతడు ధర్మాన్ని ముందుంచి, దూరదృష్టితో, పరమ హితాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకుని, ఇరు పక్షాలకు తగిన నిర్ణయాన్ని చెబుతాడు.
2.76.70
निवर्तयिष्यति त्वाऽसौ यदि क्षत्ता समेष्यति ।
निवृत्ते त्वयि राजेन्द्र मरिष्येऽहमसंशयम् ॥ २.७६.७० ॥
క్షత్త కలిస్తే అతడు నిన్ను వెనక్కి మళ్లిస్తాడు. రాజేంద్రా, నీవు వెనక్కి మళ్లితే నేను సందేహం లేకుండా చనిపోతాను.
2.76.71
स त्वं मयि मृते राजन्विदुरेण सुखी भव ।
भोक्ष्यसे पृथिवीं कृत्स्नां किं मया त्वं करिष्यसि ॥ २.७६.७१ ॥
రాజా, నేను చనిపోయిన తరువాత నీవు విదురునితో సుఖంగా ఉండు. సమస్త భూమిని అనుభవిస్తావు; నా వల్ల నీకు ఏమి కావాలి?
2.76.72
शम्पायन उवाच ।
आर्तवाक्यं तु तत्तस्य प्रणयोक्तं निशम्य सः।
धृतराष्ट्रोऽब्रवीत्प्रेष्यन्दुर्योधनमते स्थितः ॥ २.७६.७२ ॥
అతని ఆర్తితో కూడిన, ప్రేమతో పలికిన మాటలు విని, దుర్యోధనుని అభిప్రాయంలో నిలిచి ఉన్న ధృతరాష్ట్రుడు (విదురుని) పంపే ఉద్దేశంతో మాట్లాడాడు.
2.76.73
स्थूणासहस्रैर्बृहतीं शतद्वारां सभां मम ।
मनोरमां दर्शनीयामाशु कुर्वन्तुं शिल्पिनः ॥ २.७६.७३ ॥
వేయి స్తంభాలు, వంద ద్వారాలు కలిగిన విశాలమైన, మనోహరమైన, చూడదగిన సభను నా కోసం శిల్పులు త్వరగా నిర్మించాలి.
2.76.74
ततः संस्तीर्य रत्नैस्तां तक्ष्ण आनाय्य सर्वशः ।
सुकृतां सुप्रवेशां च निवेदयत मेऽशनैः ॥ २.७६.७४ ॥
తరువాత దానిని రత్నాలతో అలంకరించి, వడ్రంగులను రప్పించి, అన్ని విధాలుగా బాగా నిర్మించి, సులభంగా ప్రవేశించేలా చేసి వెంటనే నాకు తెలియజేయండి.
2.76.75
दूर्योधनस्य शान्त्यर्थमिति निश्चित्य भूमिपः ।
धृतराष्ट्रो महाराज प्राहिणोद्विदुराय वै ॥ २.७६.७५ ॥
దుర్యోధనుని శాంతి కోసం అని నిశ్చయించి, మహారాజా, భూపతి ధృతరాష్ట్రుడు విదురుని వద్దకు పంపాడు.
2.76.76
अपृष्ट्वा विदुरं स्वस्यन नासीत्कश्चिद्विनिश्चयः ।
द्यूते दोषांश्च जानन्स पुत्रस्नेहादकृष्यत ॥ २.७६.७६ ॥
విదురుని అడగకుండా అతనికి ఎటువంటి నిశ్చయమూ లేదు; జూదంలోని దోషాలు తెలిసినా అతడు పుత్రస్నేహంతో లాగబడ్డాడు.
2.76.77
तच्छ्रुत्वा विदुरो धीमान्कलिद्वारमुपस्थितम् ।
विनाशमुखमुत्पन्नं धृतराष्ट्रमुपाद्रवत् ॥ २.७६.७७ ॥
అది విని బుద్ధిమంతుడైన విదురుడు, కలహద్వారంగా, వినాశముఖంగా ఏర్పడిన ఆ స్థితిని చూసి, ధృతరాష్ట్రుని వద్దకు పరుగెత్తాడు.
2.76.78
सोऽभिगम्य महात्मानं भ्राता भ्रातरमग्रजम् ।
मूर्ध्ना प्रणम्य चरणाविदं वचनमब्रवीत् ॥ २.७६.७८ ॥
ఆయన మహాత్ముడైన తన అగ్రజ సోదరుని సమీపించి, శిరసుతో నమస్కరించి, ఆయన పాదాలకు ఈ మాటలు చెప్పాడు.
2.76.79
नाभिनन्दामि ते राजन्व्यवसायमिमं प्रभो ।
पुत्रैर्भेदो यथा न स्थाद्द्यूतहेतोस्तथा कुरु ॥ २.७६.७९ ॥
రాజా, ప్రభూ, నేను మీ ఈ నిర్ణయాన్ని ఆమోదించను. జూదం కారణంగా కుమారుల మధ్య విభేదం కలగకుండా చేయండి.
2.76.80
क्षत्तः पुत्रेषु पुत्रैर्मे कलहो न भविष्यति ।
यदि देवाः प्रसादं नः करिष्यन्ति न संशयः ॥ २.७६.८० ॥
క్షత్తా, దేవతలు మాపై అనుగ్రహం చూపితే నా కుమారుల మధ్య కలహం రాదు; ఇందులో సందేహం లేదు.
2.76.81
अशुभं वा शुभं वापि हितं वा यदि वाऽहितम्। ॥ २.७६.८१ ॥
అది అశుభమైనా శుభమైనా, హితకరమైనా అహితకరమైనా—
2.76.82
मयि सन्निहिते द्रोणे भीष्मे त्वयि च भारत ।
अनयो दैवविहितो न कथञ्चिद्भविष्यति ॥ २.७६.८२ ॥
భారతా, నేను, ద్రోణుడు, భీష్ముడు, నువ్వు ఉన్నప్పుడు దైవ నిర్ణయం వల్ల వచ్చే అనర్థం ఏ విధంగానూ జరగదు.
2.76.83
गच्छ त्वं रथमास्थाय हयैर्वातसमैर्जवे ।
खाण्डवप्रस्थमद्यैव समानय युधिष्ठिरम् ॥ २.७६.८३ ॥
నువ్వు రథమెక్కి వాయువేగం గల గుర్రాలతో ఈరోజే ఖాండవప్రస్థం వెళ్ళి యుధిష్ఠిరుణ్ని తీసుకురా.
2.76.84
न वाच्यो व्यवसायो मे विदुरैतद्ब्रवीमि ते ।
दैवमेव परं मन्ये येनैतदुपपद्यते ॥ २.७६.८४ ॥
విదురా, నా ఈ నిర్ణయాన్ని ఎవరికీ చెప్పకు—ఇది నీకు చెబుతున్నాను. ఇది జరగడానికి కారణమైన దైవమే పరమమని నేను భావిస్తున్నాను.
2.76.85
इत्युक्तो विदुरो धीमान्नेदमस्तीति चिन्तयन् ।
आपगेयं महाप्राज्ञमभ्यगच्छत्सुदुः खितः ॥ २.७६.८५ ॥
ఇలా చెప్పబడిన బుద్ధిమంతుడైన విదురుడు, 'ఇది ఉండకూడదు' అని ఆలోచిస్తూ, అత్యంత దుఃఖంతో మహాప్రాజ్ఞుడైన ఆపగేయుడి (భీష్ముడి) వద్దకు వెళ్ళాడు.