ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 2.77
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.77.1
कथं समभवद्द्यूतं भ्रातॄणां तन्महात्ययम् ।
यत्र तद्व्यसनं प्राप्तं पाण्डवैर्मे पितामहैः ॥ २.७७.१ ॥
ଭାଇମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଜୁଆ କିପରି ହେଲା, ଯେଉଁଥିରେ ମୋ ପିତାମହ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଏହି ମହା ବିପଦ ଭୋଗିଲେ?
2.77.2
के च तत्र समास्तारा राजानो ब्रह्मवित्तम ।
के चैनमन्वमोदन्त के चैनं प्रत्यषेधयन् ॥ २.७७.२ ॥
ହେ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ! ସେଠାରେ କେଉଁ କେଉଁ ରାଜା ଏକତ୍ର ହୋଇଥିଲେ? କିଏ ଏହାକୁ ଅନୁମୋଦନ କଲେ ଏବଂ କିଏ ଏହାର ବିରୋଧ କଲେ?
2.77.3
विस्तरेणैतदिच्छामि कथ्यमानं त्वया द्विज ।
मूलं ह्येतद्विनाशस्य पृथिव्या द्विजसत्तम ॥ २.७७.३ ॥
ହେ ଦ୍ୱିଜ! ଏ ସବୁ ଆପଣଙ୍କଠାରୁ ବିସ୍ତାରିତ ଭାବେ ଶୁଣିବାକୁ ମୁଁ ଇଚ୍ଛା କରେ। ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଏହା ହିଁ ପୃଥିବୀ ବିନାଶର ମୂଳ।
2.77.4
एवमुक्तस्ततो राज्ञा व्यासशिष्यः प्रतापवान् ।
आचचक्षेऽथ यद्वृत्तं तत्सर्वं वेदतत्त्वविद् ॥ २.७७.४ ॥
ରାଜା ଏହିପରି ପଚାରିବାରୁ, ବ୍ୟାସଙ୍କ ପ୍ରତାପୀ ଶିଷ୍ୟ, ବେଦତତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞ, ଯାହା ଘଟିଥିଲା ସବୁ କହିଲେ।
2.77.5
एवमुक्तस्ततो राज्ञा व्यासशिष्यः प्रतापवान् ।
आचचक्षेऽथ यद्वृत्तं तत्सर्वं वेदतत्त्ववित् ॥ २.७७.५ ॥
ରାଜା ଏହିପରି ପଚାରିବାରୁ, ବ୍ୟାସଙ୍କ ପ୍ରତାପୀ ଶିଷ୍ୟ, ବେଦତତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞ, ଯାହା ଘଟିଥିଲା ସବୁ କହିଲେ।
2.77.6
विदुरस्य मतिं ज्ञात्वा धृतराष्ट्रोऽम्बिकासुतः ।
दुर्योधनमिदं वाक्यमुवाच विजने पुनः ॥ २.७७.६ ॥
ବିଦୁରଙ୍କ ମତ ଜାଣି ଅମ୍ବିକାପୁତ୍ର ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ନିର୍ଜନରେ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କୁ ପୁଣି ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
2.77.7
अलं द्यूतेन गान्धारे विदुरो न प्रशंसति ।
न ह्यसौ सुमहाबुद्धिरहितं नो वदिष्यति ॥ २.७७.७ ॥
ଗାନ୍ଧାରୀଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଜୁଆ ଯଥେଷ୍ଟ। ବିଦୁର ତାହାର ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି ନାହିଁ। ଅତି ବୁଦ୍ଧିମାନ ସେ ଆମକୁ ଅହିତକର କଥା କହିବେ ନାହିଁ।
2.77.8
हितं हि परमं मन्ये विदुरो यत्प्रभाषते ।
क्रियतां पुत्र तत्सर्वमेतन्मन्ये हितं तव ॥ २.७७.८ ॥
ବିଦୁର ଯାହା କହନ୍ତି ତାହା ପରମ ହିତକର ବୋଲି ମୁଁ ମନେ କରେ। ପୁତ୍ର, ସେ ଯାହା କହିଛନ୍ତି ସବୁ କର। ଏହା ତୋ ପାଇଁ ହିତକର ବୋଲି ମୁଁ ମନେ କରେ।
2.77.9
देवर्षिर्वासवागुरुर्देवराजाय धीमते ।
यत्प्राह शास्त्रं भगवान्बृहस्पतिरुदारधीः।
तद्दे विदुरः सर्वं सरहस्यं महाकविः ॥ २.७७.९ ॥
ଦେବର୍ଷି, ବାସବଙ୍କ ଗୁରୁ ବୃହସ୍ପତି ବୁଦ୍ଧିମାନ ଦେବରାଜ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଯାହା କହିଥିଲେ, ସେହି ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ର ରହସ୍ୟ ସହିତ ମହାକବି ବିଦୁର ତୁମକୁ କହୁଛନ୍ତି।
2.77.10
स्थितस्तु वचने तस्य सदाऽहमपि पुत्रक ।
विदुरो वापि मेधावी कुरूणां प्रवरो मतः ॥ २.७७.१० ॥
ପୁତ୍ର, ମୁଁ ମଧ୍ୟ ସର୍ବଦା ତାହାଙ୍କ ବଚନରେ ସ୍ଥିର ଅଛି। ମେଧାବୀ ବିଦୁର ମଧ୍ୟ କୁରୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି ଗଣ୍ୟ।
2.77.11
उद्धवो वा महाबुद्धिर्वृष्णीनामर्चितो नृप ।
तदलं पुत्र द्यूतेन द्यूते भेदो हि दृश्यते ॥ २.७७.११ ॥
ହେ ରାଜନ, ବୃଷ୍ଣିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ମହାବୁଦ୍ଧି ଉଦ୍ଧବ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି କହିବେ। ଅତଏବ ପୁତ୍ର, ଜୁଆ ଯଥେଷ୍ଟ। ଜୁଆରେ ଭେଦ ଦେଖାଯାଏ।
2.77.12
भेदे विनाशो राज्यस्य तत्पुत्र परिवर्जय ॥ २.७७.१२ ॥
ଭେଦ ହେଲେ ରାଜ୍ୟର ବିନାଶ ହୁଏ। ଅତଏବ ପୁତ୍ର, ତାହା ପରିହାର କର।
2.77.13
पित्रा मात्रा च पुत्रस्य यद्वै कार्यं परं स्मृतम् ।
प्राप्तस्त्वमसि तन्नाम पितृपैतामहं पदम् ॥ २.७७.१३ ॥
ପିତା ଓ ମାତା ପୁତ୍ର ପାଇଁ ଯାହା ପରମ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ କହିଛନ୍ତି, ତାହା ତୁମେ ପାଇଛ—ପିତା-ପିତାମହଙ୍କ ସେହି ପଦ ଓ ସେହି ନାମ।
2.77.14
अधीतवान्कृती शास्त्रे लालितः सततं गृहे ।
भ्रातृज्येष्ठः स्थितो राज्ये विन्दसरे किं न शोभनम् ॥ २.७७.१४ ॥
ଶାସ୍ତ୍ର ଅଧ୍ୟୟନ କରି ନିପୁଣ ହୋଇ, ଘରେ ସର୍ବଦା ଆଦରରେ ପାଳିତ ହୋଇ, ଭାଇମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ହୋଇ ରାଜ୍ୟରେ ସ୍ଥିତ ହୋଇଛ—ଏହା କ'ଣ ତୁମ ପାଇଁ ଶୁଭ ନୁହେଁ?
2.77.15
पृथग्जनैरलभ्यं यद्भोजनाच्छादनं परम् ।
तत्प्राप्तोसि महाबाहो कस्माच्छोनसि पुत्रक ॥ २.७७.१५ ॥
ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଦୁର୍ଲଭ ଭୋଜନ ଓ ବସ୍ତ୍ରର ପରମ ସୁଖ ତୁମେ ପାଇଛ। ହେ ମହାବାହୁ, ପୁତ୍ର, ତୁମେ କାହିଁକି ଶୋକ କରୁଛ?
2.77.16
स्फीतं राष्ट्रं महाबाहो पितृपैतामहं महत् ।
नित्यमाज्ञापयन्भासि दिवि देवेश्वरो यथा ॥ २.७७.१६ ॥
ହେ ମହାବାହୁ, ପିତା-ପିତାମହଙ୍କ ବିଶାଳ ଓ ସମୃଦ୍ଧ ରାଷ୍ଟ୍ର ତୁମର। ସ୍ୱର୍ଗରେ ଦେବେଶ୍ୱର ପରି ତୁମେ ସର୍ବଦା ଆଜ୍ଞା ଦେଇ ଶୋଭୁଛ।
2.77.17
यादृशं च तवैश्वर्यं तदन्येषां सुदुर्लभम् ।
ये चोपभोगास्ते राजन्मया ते परिकीर्तिताः ॥ २.७७.१७ ॥
ତୁମର ଯେଉଁ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ, ତାହା ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅତି ଦୁର୍ଲଭ। ହେ ରାଜନ୍, ଯେଉଁ ଭୋଗମାନ ଅଛି, ସେଗୁଡ଼ିକ ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଲି।
2.77.18
तस्य ते विदितप्रज्ञ शोकमूलमिदं कथम् ।
समुत्थितं दुःखकरं तन्मे शंसितुमर्हसि ॥ २.७७.१८ ॥
ହେ ବିଦିତପ୍ରଜ୍ଞ, ତୁମ ଏହି ଶୋକର ମୂଳ କ'ଣ? ଦୁଃଖ ଦେଉଥିବା ଏହି ଶୋକ କିପରି ଉଠିଲା? ତାହା ମୋତେ କହିବା ତୁମ ପାଇଁ ଉଚିତ।
2.77.19
अश्नाम्याच्छादयामीति प्रपश्यन्हीनपौरुषः ।
नामर्षं कुरुते यस्तु पुरुषः सोऽधमः स्मृतः ॥ २.७७.१९ ॥
"ମୁଁ ଖାଉଛି, ମୁଁ ପିନ୍ଧୁଛି" ଏହା ଦେଖି ମଧ୍ୟ ଯେ ପୁରୁଷ ରୋଷ କରେ ନାହିଁ, ସେ ପୌରୁଷହୀନ ଓ ଅଧମ ବୋଲି ଗଣ୍ୟ।
2.77.20
न मां प्रीणाति राजेन्द्र लक्ष्मीः साधारणी विभो ।
ज्वलितामेव कौन्येये श्रियं दृष्ट्वा च विव्यथे ॥ २.७७.२० ॥
ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ହେ ବିଭୁ, ଏହି ସାଧାରଣ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ମୋତେ ଆନନ୍ଦ ଦିଏ ନାହିଁ; କୌନ୍ତେୟଙ୍କ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଶ୍ରୀ ଦେଖି ମୁଁ ବ୍ୟଥିତ ହେଲି।
2.77.21
सर्वां च पृथिवीं चैव युधिष्ठिरवशानुगाम् ।
स्थिरोऽस्मि योऽहं जीवामि दुःखादेतद्ब्रवीमि ते। ॥ २.७७.२१ ॥
ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀ ମଧ୍ୟ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ବଶରେ ଅନୁସରଣ କରେ; ମୁଁ ସ୍ଥିର ହୋଇ ବଞ୍ଚିଛି; ଦୁଃଖରୁ ହିଁ ତୁମକୁ ଏହା କହୁଛି।
2.77.22
आवर्जिता इवाभान्ति नीपाश्चित्रककौकुराः ।
कारस्कारा लोहजङ्घा युधिष्ठिरनिवेशने ॥ २.७७.२२ ॥
ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ନିବାସରେ ନୀପ, ଚିତ୍ରକ, କୌକୁର, କାରସ୍କାର ଓ ଲୋହଜଂଘ (ବସ୍ତୁ) ନତ ହୋଇଥିବା ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେଖାଯାଏ।
2.77.23
हिमवत्सागरानुपाः सर्वे रत्नाकरास्तथा ।
अन्त्याः सर्वे पर्युदस्ता युधिष्ठिरनिवेशने ॥ २.७७.२३ ॥
ହିମାଳୟ ଓ ସମୁଦ୍ର ଉପକୂଳର ସମସ୍ତ ଅଞ୍ଚଳ, ରତ୍ନାକର ଏବଂ ସୀମାବର୍ତ୍ତୀ ସମସ୍ତ ପ୍ରଦେଶ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ନିବାସରେ (ଉପହାର ରୂପେ) ରଖାଯାଇଛି।
2.77.24
ज्येष्ठोऽयमिति मां मत्वा श्रेष्ठश्चेति विशाम्पते ।
युधिष्ठिरेण सत्कृत्य युक्तो रत्नपरिग्रहे ॥ २.७७.२४ ॥
ହେ ବିଶାମ୍ପତି, ମୋତେ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାବି ଯୁଧିଷ୍ଠିର ମୋତେ ସମ୍ମାନ ଦେଇ ରତ୍ନ ଗ୍ରହଣ କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିଯୁକ୍ତ କରିଥିଲେ।
2.77.25
उपस्थितानां रत्नानां श्रेष्ठानामर्घहारिणाम् ।
नादृश्यत परः पारो नापरस्तत्र भारत ॥ २.७७.२५ ॥
ଏଠାରେ ରଖାଯାଇଥିବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନ ମଧ୍ୟରେ, ହେ ଭାରତ, ମୋତେ ଦୂରର କୂଳ ବି ଦେଖାଗଲା ନାହିଁ ଏବଂ ନିକଟର କୂଳ ବି ନୁହେଁ।
2.77.26
न मे हस्तः समभवद्वसु तत्प्रतिगृह्णतः ।
अतिष्ठन्त मयि श्रान्ते गृग्य दूराहृतं वसु ॥ २.७७.२६ ॥
ସେହି ଧନ ଗ୍ରହଣ କରିବା ସମୟରେ ମୋ ହାତ ତାହା ଧରିପାରିଲା ନାହିଁ; କ୍ଳାନ୍ତ ହୋଇ ମୁଁ ଠିଆ ହେଲି, ଦୂରରୁ ଆଣିଥିବା ଧନ ମୋ ଉପରେ ରହିଲା।
2.77.27
कृतां बिन्दुसरोरत्नैर्मयेन स्फाटिकच्छदाम् ।
अपश्यं नलिनीं पूर्णामुदकस्येव भारत ॥ २.७७.२७ ॥
ମୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ, ସ୍ଫଟିକରେ ଆବୃତ, ସରୋବରର ରତ୍ନରେ ସଜ୍ଜିତ, ଜଳପୂର୍ଣ୍ଣ ଏକ ପଦ୍ମପୁଷ୍କରିଣୀ ମୁଁ ଦେଖିଲି, ହେ ଭାରତ।
2.77.28
वस्त्रमुत्कर्षति मयि प्राहसत्स वृकोदरः ।
शत्रोर्ऋद्धिविशेषेण विमूढ रत्तवर्जितम् ॥ २.७७.२८ ॥
ମୁଁ ବସ୍ତ୍ର ଉଠାଉଥିବା ସମୟରେ ସେହି ବୃକୋଦର (ଭୀମ) ମୋ ଉପରେ ହସିଲା। ଶତ୍ରୁଙ୍କର ବିଶେଷ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟରେ ମୁଁ ମୂଢ଼ ଓ ବିବେକହୀନ ହୋଇଯାଇଥିଲି।
2.77.29
तत्र स्म यदि शक्तः स्यं पातयेऽहं वृकोदरम् ।
यदि कुर्यां समारम्भं भीमं हन्तुं नराधिप ॥ २.७७.२९ ॥
ସେଠାରେ ଯଦି ମୁଁ ସମର୍ଥ ହୋଇଥାନ୍ତି, ତେବେ ବୃକୋଦରକୁ ପାଡ଼ି ଦିଆନ୍ତି। ହେ ନରାଧିପ, ଯଦି ମୁଁ ଭୀମକୁ ବଧ କରିବାକୁ ଉଦ୍ୟମ କରନ୍ତି।
2.77.30
शिशुपाल इवास्माकं गतिः स्यान्नात्र संशयः ।
सपत्नेनावहासो मे स मां दहति भारत ॥ २.७७.३० ॥
ଶିଶୁପାଳ ପରି ଆମର ମଧ୍ୟ ସେହି ଗତି ହେବ, ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କରାଯାଇଥିବା ଏହି ପରିହାସ ମୋତେ ଜାଳୁଛି, ହେ ଭାରତ।
2.77.31
पुनश्च तादृशीमेव वापीं जलजशालिनीम् ।
मत्वा शिलासमां तोये पतितोऽस्मि नराधिप ॥ २.७७.३१ ॥
ପୁଣି ସେହିପରି ଜଳପୂର୍ଣ୍ଣ ଏକ ବାଉଳିକୁ ପଥର ଚଟାଣ ଭାବି, ହେ ନରାଧିପ, ମୁଁ ଜଳରେ ପଡ଼ିଗଲି।
2.77.32
तत्र मां प्राहसत्कृष्णः पार्थेन सह सुस्वरम् ।
द्रौपदी च सह स्त्रीभिर्व्यथयन्ती मनो मम ॥ २.७७.३२ ॥
ସେଠାରେ କୃଷ୍ଣ ପାର୍ଥଙ୍କ ସହିତ ମୋତେ ଜୋରରେ ହସିଲେ; ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ସହିତ ଦ୍ରୌପଦୀ ମଧ୍ୟ ମୋ ମନକୁ ବ୍ୟଥିତ କରି ହସିଲେ।
2.77.33
क्लिन्नवस्त्रस्य तु जले किङ्करा राजनोदिताः ।
ददुर्वासांसि मेऽन्यानि तच्च दुःखं परं मम ॥ २.७७.३३ ॥
ଜଳରେ ମୋ ବସ୍ତ୍ର ଭିଜିଗଲା ବେଳେ ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଭୃତ୍ୟମାନେ ମୋତେ ଅନ୍ୟ ବସ୍ତ୍ର ଦେଲେ; ତାହା ମୋ ପାଇଁ ବଡ଼ ଦୁଃଖ ଥିଲା।
2.77.34
प्रलम्भं च शृणुष्वान्यद्वदतो मे नराधिप ।
अद्वारेण विनिर्गच्छन्द्वारसंस्थानरूपिणा।
अभिहत्य शिलां भूयो ललाटेनास्मि विक्षतः ॥ २.७७.३४ ॥
ହେ ନରାଧିପ, ଆଉ ଏକ ଛଳନା ଶୁଣ: ଦ୍ୱାର ନ ଥିବା ସ୍ଥାନରୁ ବାହାରିବା ବେଳେ, ଦ୍ୱାର ଆକୃତିର ପଥରକୁ ଧକ୍କା ଦେଇ ମୁଁ ପୁଣି କପାଳରେ ଆହତ ହେଲି।
2.77.35
तत्र मां यमजौ दूरादालोक्याभिहतं तदा ।
बाहुभिः परिगृह्णीतां शोचन्तौ सहितावुभौ ॥ २.७७.३५ ॥
ସେଠାରେ ଦୂରରୁ ମୋତେ ଆହତ ଦେଖି, ସେହି ଯାଆଁଳା ଭାଇ ଦୁହେଁ ଶୋକାକୁଳ ହୋଇ ମୋତେ ବାହୁରେ ଧରିଲେ।
2.77.36
उवाच सहदेवस्तु तत्र मां विस्मयन्निव ।
इद द्वारं धार्तराष्ट्र मा गच्छेति पुनः पुनः ॥ २.७७.३६ ॥
ସେଠାରେ ସହଦେବ ମୋତେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇ ଯେପରି କହିଲେ, "ଏହା ଦ୍ୱାର, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ର, ଯାଅ ନାହିଁ" ବାରମ୍ବାର।
2.77.37
भीमसेनेन तत्रोक्तो धृतराष्ट्रात्मजेति च ।
सम्बोध्य प्रहसित्वा च इतो द्वारं नराधिप ॥ २.७७.३७ ॥
ସେଠାରେ ଭୀମସେନ ମୋତେ 'ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ର' ବୋଲି ସମ୍ବୋଧନ କରି ହସି ହସି କହିଲେ, ହେ ନରାଧିପ, ଏଣିକି ଦ୍ୱାର ଅଛି।
2.77.38
नामधेयानि रत्नानां पुरस्तान्न श्रुतानि मे ।
यानि दृष्टानि मे तस्यां मनस्तपति तच्च मे ॥ २.७७.३८ ॥
ସେହି ସଭାରେ ମୁଁ ଦେଖିଥିବା ରତ୍ନମାନଙ୍କର ନାମ ପୂର୍ବରୁ ମୁଁ କେବେ ଶୁଣି ନ ଥିଲି; ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖି ମୋ ମନ ଜଳୁଛି।