మహాభారతం · అధ్యాయం 2.77
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.77.1
कथं समभवद्द्यूतं भ्रातॄणां तन्महात्ययम् ।
यत्र तद्व्यसनं प्राप्तं पाण्डवैर्मे पितामहैः ॥ २.७७.१ ॥
సోదరుల మధ్య ఈ జూదం ఎలా జరిగింది? దాని వల్ల నా పితామహులైన పాండవులు ఈ మహా విపత్తును పొందారు?
2.77.2
के च तत्र समास्तारा राजानो ब्रह्मवित्तम ।
के चैनमन्वमोदन्त के चैनं प्रत्यषेधयन् ॥ २.७७.२ ॥
బ్రహ్మజ్ఞానులలో శ్రేష్ఠుడా! అక్కడ ఏ రాజులు సమావేశమై ఉన్నారు? ఎవరు దీనిని ఆమోదించారు, ఎవరు వ్యతిరేకించారు?
2.77.3
विस्तरेणैतदिच्छामि कथ्यमानं त्वया द्विज ।
मूलं ह्येतद्विनाशस्य पृथिव्या द्विजसत्तम ॥ २.७७.३ ॥
ద్విజా! మీరు దీనిని విస్తారంగా చెప్పగా వినాలని కోరుతున్నాను. ద్విజులలో శ్రేష్ఠుడా! ఇదే భూమి వినాశనానికి మూలము.
2.77.4
एवमुक्तस्ततो राज्ञा व्यासशिष्यः प्रतापवान् ।
आचचक्षेऽथ यद्वृत्तं तत्सर्वं वेदतत्त्वविद् ॥ २.७७.४ ॥
రాజు ఈ విధంగా అడిగినప్పుడు, వ్యాసుని ప్రతాపవంతుడైన శిష్యుడు, వేదతత్త్వం తెలిసినవాడు, జరిగినదంతా చెప్పాడు.
2.77.5
एवमुक्तस्ततो राज्ञा व्यासशिष्यः प्रतापवान् ।
आचचक्षेऽथ यद्वृत्तं तत्सर्वं वेदतत्त्ववित् ॥ २.७७.५ ॥
రాజు ఈ విధంగా అడిగినప్పుడు, వ్యాసుని ప్రతాపవంతుడైన శిష్యుడు, వేదతత్త్వం తెలిసినవాడు, జరిగినదంతా చెప్పాడు.
2.77.6
विदुरस्य मतिं ज्ञात्वा धृतराष्ट्रोऽम्बिकासुतः ।
दुर्योधनमिदं वाक्यमुवाच विजने पुनः ॥ २.७७.६ ॥
విదురుని అభిప్రాయాన్ని తెలుసుకుని, అంబికా కుమారుడైన ధృతరాష్ట్రుడు ఏకాంతంలో దుర్యోధనునితో మళ్లీ ఈ మాట చెప్పాడు.
2.77.7
अलं द्यूतेन गान्धारे विदुरो न प्रशंसति ।
न ह्यसौ सुमहाबुद्धिरहितं नो वदिष्यति ॥ २.७७.७ ॥
గాంధారి కుమారుడా, జూదం చాలు. విదురుడు దానిని మెచ్చడు. అత్యంత బుద్ధిమంతుడైన ఆయన మనకు అహితమైన మాట చెప్పడు.
2.77.8
हितं हि परमं मन्ये विदुरो यत्प्रभाषते ।
क्रियतां पुत्र तत्सर्वमेतन्मन्ये हितं तव ॥ २.७७.८ ॥
విదురుడు చెప్పేదే అత్యుత్తమ హితమని నేను భావిస్తున్నాను. కుమారా, ఆయన చెప్పినదంతా చేయి. ఇదే నీకు హితమని నా అభిప్రాయం.
2.77.9
देवर्षिर्वासवागुरुर्देवराजाय धीमते ।
यत्प्राह शास्त्रं भगवान्बृहस्पतिरुदारधीः।
तद्दे विदुरः सर्वं सरहस्यं महाकविः ॥ २.७७.९ ॥
దేవర్షి, వాసవుని గురువైన బృహస్పతి, జ్ఞాని అయిన దేవరాజు ఇంద్రునికి చెప్పిన శాస్త్రమంతటినీ, దాని రహస్యాలతో సహా, మహాకవి విదురుడు నీకు చెబుతున్నాడు.
2.77.10
स्थितस्तु वचने तस्य सदाऽहमपि पुत्रक ।
विदुरो वापि मेधावी कुरूणां प्रवरो मतः ॥ २.७७.१० ॥
కుమారా, నేను కూడా ఎల్లప్పుడూ ఆయన మాటలో స్థిరంగా ఉన్నాను. మేధావియైన విదురుడు కూడా కురువులలో శ్రేష్ఠుడుగా భావించబడతాడు.
2.77.11
उद्धवो वा महाबुद्धिर्वृष्णीनामर्चितो नृप ।
तदलं पुत्र द्यूतेन द्यूते भेदो हि दृश्यते ॥ २.७७.११ ॥
రాజా, వృష్ణులచే గౌరవింపబడే మహాబుద్ధిమంతుడైన ఉద్ధవుడు కూడా అదే చెబుతాడు. కాబట్టి కుమారా, జూదం చాలు. జూదంలో విభేదం కనిపిస్తుంది.
2.77.12
भेदे विनाशो राज्यस्य तत्पुत्र परिवर्जय ॥ २.७७.१२ ॥
విభేదం ఏర్పడితే రాజ్యం నశిస్తుంది. కాబట్టి కుమారా, దానిని విడిచిపెట్టు.
2.77.13
पित्रा मात्रा च पुत्रस्य यद्वै कार्यं परं स्मृतम् ।
प्राप्तस्त्वमसि तन्नाम पितृपैतामहं पदम् ॥ २.७७.१३ ॥
తండ్రి, తల్లి కుమారునికి ఏది పరమ కర్తవ్యమని చెప్పారో, దానిని నీవు పొందావు—తండ్రి, తాతల ఆ పదవిని, ఆ పేరును.
2.77.14
अधीतवान्कृती शास्त्रे लालितः सततं गृहे ।
भ्रातृज्येष्ठः स्थितो राज्ये विन्दसरे किं न शोभनम् ॥ २.७७.१४ ॥
శాస్త్రాలు చదివి నైపుణ్యం పొంది, ఇంట్లో ఎల్లప్పుడూ లాలింపబడి, సోదరులలో జ్యేష్ఠుడిగా రాజ్యంలో స్థిరపడ్డావు—ఇది నీకు శుభంగా తోచలేదా?
2.77.15
पृथग्जनैरलभ्यं यद्भोजनाच्छादनं परम् ।
तत्प्राप्तोसि महाबाहो कस्माच्छोनसि पुत्रक ॥ २.७७.१५ ॥
సామాన్య జనులకు అందని భోజనం, వస్త్రం అనే ఉత్తమ సుఖాన్ని నీవు పొందావు. ఓ మహాబాహూ, పుత్రా, ఎందుకు శోకిస్తున్నావు?
2.77.16
स्फीतं राष्ट्रं महाबाहो पितृपैतामहं महत् ।
नित्यमाज्ञापयन्भासि दिवि देवेश्वरो यथा ॥ २.७७.१६ ॥
ఓ మహాబాహూ, తండ్రి, తాతల విశాలమైన సుసంపన్న రాజ్యం నీది. స్వర్గంలో దేవేశ్వరుడు ఎలా ఉంటాడో, అలా నీవు ఎల్లప్పుడూ ఆజ్ఞాపిస్తూ ప్రకాశిస్తున్నావు.
2.77.17
यादृशं च तवैश्वर्यं तदन्येषां सुदुर्लभम् ।
ये चोपभोगास्ते राजन्मया ते परिकीर्तिताः ॥ २.७७.१७ ॥
నీ ఐశ్వర్యం ఇతరులకు అత్యంత దుర్లభం. ఓ రాజా, నేను నీకు చెప్పిన సుఖభోగాలు అవే.
2.77.18
तस्य ते विदितप्रज्ञ शोकमूलमिदं कथम् ।
समुत्थितं दुःखकरं तन्मे शंसितुमर्हसि ॥ २.७७.१८ ॥
ఓ వివేకీ, నీ శోకానికి మూలం ఇది; దుఃఖం కలిగించే ఈ శోకం ఎలా పుట్టింది? అది నాకు చెప్పడం నీకు తగినది.
2.77.19
अश्नाम्याच्छादयामीति प्रपश्यन्हीनपौरुषः ।
नामर्षं कुरुते यस्तु पुरुषः सोऽधमः स्मृतः ॥ २.७७.१९ ॥
"నేను తింటున్నాను, ధరిస్తున్నాను" అని చూసి కూడా కోపం చూపనివాడు పౌరుషహీనుడు; అతడు అధముడని చెప్పబడ్డాడు.
2.77.20
न मां प्रीणाति राजेन्द्र लक्ष्मीः साधारणी विभो ।
ज्वलितामेव कौन्येये श्रियं दृष्ट्वा च विव्यथे ॥ २.७७.२० ॥
రాజేంద్రా, విభూ, ఈ ఉమ్మడి లక్ష్మి నన్ను సంతోషపెట్టదు; కౌంతేయుని ప్రకాశించే సంపదను చూసి నేను బాధపడ్డాను.
2.77.21
सर्वां च पृथिवीं चैव युधिष्ठिरवशानुगाम् ।
स्थिरोऽस्मि योऽहं जीवामि दुःखादेतद्ब्रवीमि ते। ॥ २.७७.२१ ॥
సమస్త భూమి కూడా యుధిష్ఠిరుని వశంలో అనుసరిస్తోంది; నేను ఇంకా స్థిరంగా జీవిస్తున్నాను; దుఃఖంతోనే నీకు ఇది చెబుతున్నాను.
2.77.22
आवर्जिता इवाभान्ति नीपाश्चित्रककौकुराः ।
कारस्कारा लोहजङ्घा युधिष्ठिरनिवेशने ॥ २.७७.२२ ॥
యుధిష్ఠిరుని నివాసంలో నీపాలు, చిత్రకాలు, కౌకురాలు, కారస్కారాలు, లోహజంఘాలు వంగినట్లు ప్రకాశిస్తున్నాయి.
2.77.23
हिमवत्सागरानुपाः सर्वे रत्नाकरास्तथा ।
अन्त्याः सर्वे पर्युदस्ता युधिष्ठिरनिवेशने ॥ २.७७.२३ ॥
హిమాలయ, సముద్రతీర ప్రాంతాలన్నీ, రత్నాకరాలు కూడా, సరిహద్దు ప్రాంతాలన్నీ యుధిష్ఠిరుని నివాసంలో (కానుకలుగా) ఉంచబడ్డాయి.
2.77.24
ज्येष्ठोऽयमिति मां मत्वा श्रेष्ठश्चेति विशाम्पते ।
युधिष्ठिरेण सत्कृत्य युक्तो रत्नपरिग्रहे ॥ २.७७.२४ ॥
ప్రజాపతీ, నేను జ్యేష్ఠుడను, శ్రేష్ఠుడను అని భావించి యుధిష్ఠిరుడు నన్ను గౌరవించి రత్నాల స్వీకరణలో నియమించాడు.
2.77.25
उपस्थितानां रत्नानां श्रेष्ठानामर्घहारिणाम् ।
नादृश्यत परः पारो नापरस्तत्र भारत ॥ २.७७.२५ ॥
ఇక్కడ ఉంచబడిన శ్రేష్ఠమైన, విలువైన రత్నాల మధ్య, ఓ భారతా, నాకు దూరపు తీరం కనిపించలేదు, సమీప తీరమూ కనిపించలేదు.
2.77.26
न मे हस्तः समभवद्वसु तत्प्रतिगृह्णतः ।
अतिष्ठन्त मयि श्रान्ते गृग्य दूराहृतं वसु ॥ २.७७.२६ ॥
ఆ ధనాన్ని స్వీకరిస్తున్నప్పుడు నా చేయి దానిని అందుకోలేకపోయింది; అలసిన నేను నిలబడిపోయాను, దూరం నుంచి తెచ్చిన ధనం నాపై నిలిచింది.
2.77.27
कृतां बिन्दुसरोरत्नैर्मयेन स्फाटिकच्छदाम् ।
अपश्यं नलिनीं पूर्णामुदकस्येव भारत ॥ २.७७.२७ ॥
మయుడు నిర్మించిన, స్ఫటికంతో కప్పబడిన, సరస్సుల రత్నాలతో అలంకరించబడిన, నీటితో నిండిన కమలాల కొలను ఒకటి నేను చూశాను, ఓ భారతా.
2.77.28
वस्त्रमुत्कर्षति मयि प्राहसत्स वृकोदरः ।
शत्रोर्ऋद्धिविशेषेण विमूढ रत्तवर्जितम् ॥ २.७७.२८ ॥
నేను వస్త్రాన్ని పైకెత్తుతుండగా ఆ వృకోదరుడు (భీముడు) నవ్వాడు. శత్రువు యొక్క ప్రత్యేక సంపదతో నేను మూఢుడై వివేకం కోల్పోయి ఉన్నాను.
2.77.29
तत्र स्म यदि शक्तः स्यं पातयेऽहं वृकोदरम् ।
यदि कुर्यां समारम्भं भीमं हन्तुं नराधिप ॥ २.७७.२९ ॥
అక్కడే నేను సమర్థుడినై ఉంటే, వృకోదరుడిని పడగొట్టి ఉండేవాడిని. ఓ నరాధిప, భీముణ్ణి చంపే ప్రయత్నం నేను చేసి ఉంటే.
2.77.30
शिशुपाल इवास्माकं गतिः स्यान्नात्र संशयः ।
सपत्नेनावहासो मे स मां दहति भारत ॥ २.७७.३० ॥
శిశుపాలుడిలాగే మనకు కూడా అదే గతి పడుతుంది; ఇందులో సందేహం లేదు. శత్రువు చేసిన ఈ అపహాసం నన్ను దహిస్తోంది, ఓ భారతా.
2.77.31
पुनश्च तादृशीमेव वापीं जलजशालिनीम् ।
मत्वा शिलासमां तोये पतितोऽस्मि नराधिप ॥ २.७७.३१ ॥
మళ్లీ నీటితో నిండిన అలాంటి మడుగును రాతి నేలగా భావించి, ఓ నరాధిపా, నేను నీటిలో పడిపోయాను.
2.77.32
तत्र मां प्राहसत्कृष्णः पार्थेन सह सुस्वरम् ।
द्रौपदी च सह स्त्रीभिर्व्यथयन्ती मनो मम ॥ २.७७.३२ ॥
అక్కడ కృష్ణుడు పార్థునితో కలిసి నన్ను బిగ్గరగా నవ్వాడు; స్త్రీలతో కలిసి ద్రౌపది కూడా నా మనసును బాధించింది.
2.77.33
क्लिन्नवस्त्रस्य तु जले किङ्करा राजनोदिताः ।
ददुर्वासांसि मेऽन्यानि तच्च दुःखं परं मम ॥ २.७७.३३ ॥
నీటిలో నా బట్టలు తడిసినప్పుడు, రాజు ఆజ్ఞతో సేవకులు నాకు వేరే బట్టలు ఇచ్చారు; అది నాకు ఎంతో బాధ కలిగించింది.
2.77.34
प्रलम्भं च शृणुष्वान्यद्वदतो मे नराधिप ।
अद्वारेण विनिर्गच्छन्द्वारसंस्थानरूपिणा।
अभिहत्य शिलां भूयो ललाटेनास्मि विक्षतः ॥ २.७७.३४ ॥
ఓ నరాధిపా, ఇంకో మోసం విను: ద్వారం కాని చోటినుండి బయటికి వెళ్తూ, ద్వార రూపంలో ఉన్న రాతిని ఢీకొని, మళ్లీ నుదుటికి గాయమయ్యాను.
2.77.35
तत्र मां यमजौ दूरादालोक्याभिहतं तदा ।
बाहुभिः परिगृह्णीतां शोचन्तौ सहितावुभौ ॥ २.७७.३५ ॥
అక్కడ దూరం నుండి నన్ను గాయపడినట్లు చూసి, ఆ కవల సోదరులు ఇద్దరూ దుఃఖించి నన్ను చేతులతో పట్టుకున్నారు.
2.77.36
उवाच सहदेवस्तु तत्र मां विस्मयन्निव ।
इद द्वारं धार्तराष्ट्र मा गच्छेति पुनः पुनः ॥ २.७७.३६ ॥
అక్కడ సహదేవుడు నాతో ఆశ్చర్యపడినట్లుగా, "ఇది ద్వారం, ధార్తరాష్ట్రా, వెళ్ళకు" అని మళ్లీ మళ్లీ చెప్పాడు.
2.77.37
भीमसेनेन तत्रोक्तो धृतराष्ट्रात्मजेति च ।
सम्बोध्य प्रहसित्वा च इतो द्वारं नराधिप ॥ २.७७.३७ ॥
అక్కడ భీమసేనుడు నన్ను 'ధృతరాష్ట్రుని కుమారుడా' అని సంబోధించి, నవ్వుతూ, 'ఓ రాజా, ఇటు ద్వారం ఉంది' అన్నాడు.
2.77.38
नामधेयानि रत्नानां पुरस्तान्न श्रुतानि मे ।
यानि दृष्टानि मे तस्यां मनस्तपति तच्च मे ॥ २.७७.३८ ॥
ఆ సభలో నేను చూసిన రత్నాల పేర్లు ఇంతకుముందు నేను వినలేదు; వాటిని చూసి నా మనసు దహించుకుపోతోంది.