મહાભારત · અધ્યાય 2.82
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.82.1
यां त्वमेतां श्रियं पाण्डुपुत्रे युधिष्ठिरे ।
तप्यसे तां हरिष्यामि द्यूतेन जयतां वर ॥ २.८२.१ ॥
પાંડુપુત્ર યુધિષ્ઠિરની જે સંપત્તિ માટે તું સંતાપ કરે છે, હે વિજેતાઓમાં શ્રેષ્ઠ, તે સંપત્તિ હું દ્યૂતથી હરી લઈશ.
2.82.2
आहूयतां परं राजन्कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ।
अगत्वा संशयमहमयुद्ध्वा च चमूमुखे ॥ २.८२.२ ॥
હે રાજન, કુંતીપુત્ર યુધિષ્ઠિરને અહીં બોલાવવામાં આવે. સંશયમાં પડ્યા વિના અને સેનાના મોરચે યુદ્ધ કર્યા વિના હું (જીતીશ).
2.82.3
अक्षान्क्षिपन्नक्षतः सन्विद्वानविदुषो जये ।
ग्लहान्धनूंषि मे विद्धि शरानक्षांश्च भारत ॥ २.८२.३ ॥
પાસા ફેંકતો, અક્ષત, કુશળ, અજાણ્યાઓ પર જીત મેળવવા — દાવના પદાર્થોને ધનુષ્ય અને પાસાને બાણ જાણ, હે ભરતવંશજ.
2.82.4
अक्षाणां हृदयं मे ज्यां रथं विद्धि ममास्फुरम् ॥ २.८२.४ ॥
પાસાનું હૃદય જ મારી પ્રત્યંચા છે, અને મારો રથ પાસાનો ખખડાટ છે, એમ જાણ.
2.82.5
अयमुत्सहते राजच्छ्रियमाहर्तुमक्षवित् ।
द्यूतेन पाण्डुपुत्रेभ्यस्तदनुज्ञातुमर्हसि ॥ २.८२.५ ॥
હે રાજન, પાસામાં નિપુણ આ પાંડુપુત્રોની સંપત્તિ હરવા ઉત્સુક છે. દ્યૂતથી પાંડુપુત્રો પાસેથી તે લેવાની અનુમતિ તમારે આપવી જોઈએ.
2.82.6
स्थितोऽस्मि शासने भ्रातुर्विदुरस्य महात्मनः ।
तेन सङ्गम्य वेत्स्यामि कार्यस्यास्य विनिश्चयम् ॥ २.८२.६ ॥
હું મારા ભાઈ, મહાત્મા વિદુરની આજ્ઞામાં સ્થિર છું. તેમને મળીને આ કાર્યનો નિશ્ચય હું જાણીશ.
2.82.7
कृष्णादभ्याधिकः सोऽपि क्षत्ता बोद्धा विशाम्पते ।
केवलं धर्ममेवाह न तद्विजयसाधकम् ॥ २.८२.७ ॥
હે પ્રજાપતિ, તે ક્ષત્તા (વિદુર) કૃષ્ણ કરતાં પણ શ્રેષ્ઠ અને જ્ઞાની છે; પરંતુ તે કેવળ ધર્મની જ વાત કહે છે, જે વિજયનું સાધન નથી.
2.82.8
जयश्च धर्मतोपेतस्तथैव भरतर्षभ ।
तस्माद्विनयतो जेता तावुभौ च विरोधिनौ ॥ २.८२.८ ॥
હે ભરતશ્રેષ્ઠ, વિજય પણ ધર્મથી જ મળે છે. તેથી વિનયથી જીતનાર જ વિજેતા છે; તે બંને વિરોધી છે.
2.82.9
व्यपनेष्यति ते बुद्धिं विदुरो मुक्तसंशयः ।
पाण्डवानां हिते युक्तो न तथा मम कौरव ॥ २.८२.९ ॥
હે કૌરવ, સંશયરહિત વિદુર તમારી બુદ્ધિ ફેરવી નાખશે; કારણ કે તે પાંડવોના હિતમાં લાગેલો છે, મારા હિતમાં નહીં.
2.82.10
नारभेतान्यसामर्थ्यात्पुरुषः कार्यमात्मनः ।
मतिसाम्यं द्वयोर्नास्ति कार्येषु कुरुनन्दन ॥ २.८२.१० ॥
માણસે પોતાનું કાર્ય બીજાની શક્તિ પર આધાર રાખીને શરૂ ન કરવું; હે કુરુનંદન, કાર્યોમાં બે જણની મતિ સમાન હોતી નથી.
2.82.11
भयं परिहरन्मत्त आत्मानं परिपालयन् ।
वर्षासु क्लिन्नवटवत्तिष्ठन्नैवावसीदति ॥ २.८२.११ ॥
ભય ટાળીને અને પોતાની રક્ષા કરીને, વરસાદમાં ભીંજાયેલા વડ જેવો જે ઊભો રહે છે, તે કદી ડૂબતો નથી.
2.82.12
न व्याधयो नापि यमः प्राप्तुं श्रेयः प्रतीक्षते ।
यावदेव भवेत्कल्पस्तावच्छ्रेयः समाचरेत् ॥ २.८२.१२ ॥
રોગો કે યમ કલ્યાણની રાહ જોતા નથી; જ્યાં સુધી યોગ્ય સમય છે ત્યાં સુધી જ કલ્યાણનું આચરણ કરવું.
2.82.13
सर्वथा पुत्र बलिभिर्विग्रहो मे रोचते ।
वैरं विकारं सृजति तद्वै शस्त्रमनायसम् ॥ २.८२.१३ ॥
હે પુત્ર, બળવાન લોકો સાથેનો વિગ્રહ મને કોઈ પણ રીતે ગમતો નથી. વૈર વિકાર સર્જે છે; તે જ લોખંડ વિનાનું શસ્ત્ર છે.
2.82.14
अनर्थमर्थं मन्यसे राजपुत्र ।
सङ्ग्रन्थनं कलहस्यातियाति।
तद्वै प्रवृत्तं तु यथाकथञ्चित् ।
सृजेदसीन्निशितान्सायकांश्च ॥ २.८२.१४ ॥
હે રાજપુત્ર, તું અનર્થને અર્થ માને છે. કલહની આ ગાંઠ આગળ વધે છે. તે કોઈ રીતે શરૂ થાય તો તીક્ષ્ણ તલવારો અને બાણ સર્જશે.
2.82.15
द्यूते पुराणैर्व्यवहारः प्रणीत-
स्तत्रात्ययो नास्ति न सम्प्रहारः।
तद्रोचतां शकुनेर्वाक्यमद्य ।
सभां क्षिप्रं त्वमिहाज्ञापयस्व ॥ २.८२.१५ ॥
દ્યૂતમાં પ્રાચીન પરંપરા પ્રમાણે વ્યવહાર સ્થાપિત છે; તેમાં નુકસાન નથી અને પ્રહાર પણ નથી. આજે શકુનિનું વચન તમને ગમો. જલદી અહીં સભાનો આદેશ આપો.
2.82.16
स्वर्गद्वारं दीव्यतां नो विशिष्टं ।
तद्वर्तिनां चापि तथैव युक्तम्।
भवेदेवं ह्यात्मना तुल्यमेव ।
दुरोदरं पाण्डवैस्त्वं कुरुष्व ॥ २.८२.१६ ॥
અમારા માટે સ્વર્ગનું દ્વાર શ્રેષ્ઠ છે; તેને રમવા દો. તેને અનુસરનારાઓ માટે પણ તે એવું જ યોગ્ય છે. આ રીતે તે પોતાના સમાન જ થશે. પાંડવો સાથે દ્યૂત કરાવો.
2.82.17
वाक्यं न मे रोचते यत्त्वयोक्तं ।
यत्ते प्रियं तत्क्रियतां नरेन्द्र।
पश्चात्तप्स्यसे तदुपाक्रम्य वाक्यं ।
न हीदृशं भावि वचो हि धर्म्यम् ॥ २.८२.१७ ॥
તેં કહેલું આ વચન મને ગમતું નથી. હે નરેન્દ્ર, તને જે પ્રિય હોય તે થવા દે. આ વચન શરૂ કરીને તું પાછળથી પસ્તાઈશ; આવું વચન ધર્મસંમત નહીં હોય.
2.82.18
दृष्टं ह्येतद्विदुरेणै सर्वं ।
विपश्चिता बुद्धिविद्यानुगेन।
तदेवैतदवशस्याभ्युपैति ।
महद्भयं क्षत्रियजीवघाति ॥ २.८२.१८ ॥
આ બધું વિદુરે જોયું છે, તે બુદ્ધિ અને વિદ્યાને અનુસરનાર વિવેકી છે. તે જ આ અવશ્ય આવી પહોંચશે, ક્ષત્રિયોના પ્રાણ હરનાર મહાન ભય.
2.82.19
एवमुक्त्वा धृतराष्ट्रो मनीषी ।
दैवं मत्वा परमं दुस्तरं च।
शशासोच्चैः पुरुषान्पुत्रवाक्ये ।
स्थितो राजा दैवसंमूढचेताः ॥ २.८२.१९ ॥
આમ કહીને બુદ્ધિમાન ધૃતરાષ્ટ્રે દૈવને પરમ અને દુસ્તર માનીને, પુત્રના વચન પર અડગ રહીને ઊંચા સ્વરે માણસોને આજ્ઞા આપી. દૈવથી મોહિત ચિત્તવાળો તે રાજા હતો.
2.82.20
सहस्रस्तम्भां हेमवैदूर्यचित्रां ।
शतद्वारां तोरणस्फाटिकाढ्याम्।
सभामग्र्यां क्रोशमात्रायतां मे ।
तद्विस्तारामाशु कुर्वन्तु युक्ताः ॥ २.८२.२० ॥
હજાર સ્તંભોવાળી, સોના અને વૈડૂર્યથી ચિત્રિત, સો દ્વારોવાળી, તોરણો અને સ્ફટિકથી સમૃદ્ધ શ્રેષ્ઠ સભાને, મારા માટે એક ક્રોશ લાંબી, એ પ્રમાણે પહોળી ઝડપથી બનાવો, નિયુક્ત લોકો.
2.82.21
श्रुत्वा तस्य त्वरिता निर्विशङ्काः ।
प्राज्ञा दक्षास्तां तदा चक्रुराशु।
सर्वद्रव्याण्युपजह्रुः सभायां ।
सहस्रशः शिल्पिनश्चैव युक्ताः ॥ २.८२.२१ ॥
તેના વચન સાંભળીને ઝડપથી, શંકા વિના, જ્ઞાની અને કુશળ લોકોએ તે જ સમયે તેને ઝડપથી બનાવ્યું. સભામાં બધી સામગ્રી લાવવામાં આવી; હજારો શિલ્પીઓ પણ નિયુક્ત થઈને આવ્યા.
2.82.22
कालेनाल्पेनाथ निष्ठां गतां तां ।
सभां रम्यां बहुरत्नां विचित्राम्।
चित्रैर्हैमैरासनैरभ्युपेता-
माचख्युस्ते तस्य राज्ञः प्रतीताः ॥ २.८२.२२ ॥
થોડા જ સમયમાં તે સભા પૂર્ણ થઈ. તે રમણીય, ઘણાં રત્નોથી યુક્ત અને વિચિત્ર હતી. સોનાનાં આસનોથી સજ્જ છે એમ વિશ્વાસુ કારીગરોએ રાજાને જણાવ્યું.
2.82.23
ततो विद्वान्विदुरं मन्त्रिमुख्य-
मुवाचेदं धृतराष्ट्रो नरेन्द्रः।
युधिष्ठिरं राजपुत्रं च गत्वा ।
मद्वाक्येन क्षिप्रमिहानयस्व ॥ २.८२.२३ ॥
ત્યારે વિદ્વાન નરેન્દ્ર ધૃતરાષ્ટ્રે મંત્રીઓમાં શ્રેષ્ઠ વિદુરને કહ્યું, "મારા કહેવાથી જઈને રાજપુત્ર યુધિષ્ઠિરને જલદી અહીં લઈ આવ."
2.82.24
सभेयं मे बहुरत्ना विचित्रा ।
शय्यासनैरुपपन्ना महार्हैः।
सा दृश्यतां भ्रातृभिः सार्धमेत्य ।
मुहृद्द्यूतं वर्ततामत्र चेति ॥ २.८२.२४ ॥
આ મારી સભા ઘણાં રત્નોથી યુક્ત, વિચિત્ર અને મહામૂલ્યવાન શય્યા-આસનોથી સજ્જ છે. ભાઈઓ સાથે આવીને તેને જુએ; અહીં મૈત્રીપૂર્ણ દ્યૂત થાય.
2.82.25
मतमाज्ञाय पुत्रस्य धृतराष्ट्रो नराधिपः ।
मत्वा च दुस्तरं दैवमेतद्राजंश्चकार ह ॥ २.८२.२५ ॥
પુત્રનો અભિપ્રાય જાણીને નરાધિપ ધૃતરાષ્ટ્રે આ દૈવને અટળ માનીને, હે રાજન, આ કાર્ય કર્યું.
2.82.26
अन्यायेन तथोक्तस्तु विदुरो विदुषां वरः ।
नाभ्यनन्दद्वचो भ्रातुर्वचनं चेदमब्रवीत् ॥ २.८२.२६ ॥
અન્યાયપૂર્વક આમ કહેવાયા છતાં, વિદ્વાનોમાં શ્રેષ્ઠ વિદુરે ભાઈના વચનને અનુમોદન ન આપ્યું; અને આ વચન કહ્યું.
2.82.27
नाभिनन्दे नृपते प्रैषमेतं ।
मैवं कृथाः कुलनाशाद्बिभेमि।
पुत्रैर्भिन्नः कलहस्ते ध्रुवं स्या-
देतच्छङ्के द्यूतकृते नरेन्द्र ॥ २.८२.२७ ॥
હે રાજા, હું આ સંદેશને અનુમોદન આપતો નથી. એમ ન કરો; કુળના વિનાશથી હું ડરું છું. હે નરેન્દ્ર, દ્યૂતને કારણે તમારા પુત્રોમાં નિશ્ચિતપણે કલહ અને ભાગલા પડશે એવી મને શંકા છે.
2.82.28
नेह क्षत्तः कलहस्तप्स्यते मां ।
न चेद्दैवं प्रतिलोमं भविष्यत्।
छात्रा तु दिष्टस्य वशे किलेदं ।
सर्वं जगच्चेष्टति न स्वतन्त्रम् ॥ २.८२.२८ ॥
હે ક્ષત્તા, જો દૈવ પ્રતિકૂળ ન થાય તો અહીં કલહ મને પીડશે નહીં. પુત્રો પણ દૈવના વશમાં છે; આ આખું જગત દૈવવશ થઈને ચાલે છે, સ્વતંત્ર રીતે નહીં.
2.82.29
तदद्य विदुर प्राप्य राजानं मम शासनात् ।
क्षिप्रमानय दुर्धर्षं कुन्तीपुत्रं युधिष्ठिरम् ॥ २.८२.२९ ॥
તેથી હે વિદુર, આજે જ મારી આજ્ઞાથી રાજા પાસે જઈને કુંતીપુત્ર દુર્ધર્ષ યુધિષ્ઠિરને જલદી લઈ આવ.