महाभारत · अध्याय 2.84
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.84.1
प्रविश्य तां सभां पार्था युधिष्ठिरपुरोगमाः ।
समेत्य पार्थिवान्सर्वान्पूजार्हानभिपूज्य च ॥ २.८४.१ ॥
युधिष्ठिरासह पार्थ त्या सभेत प्रवेश करून, पूजनीय सर्व राजांना भेटून त्यांचा सन्मान करते झाले.
2.84.2
यथावयः समेयाना उपविष्टा यथार्हतः ।
आसनेषु विचित्रेषु स्पर्द्ध्यास्तरणवत्सु च ॥ २.८४.२ ॥
वयानुसार एकत्र आलेले, योग्यतेनुसार सुंदर आच्छादने असलेल्या विचित्र आसनांवर बसले.
2.84.3
तेषु तत्रोपविष्टेषु सर्वेष्वथ नृपेषु च ।
शकुनिः सौबलस्तत्र युधिष्ठिरमभाषत ॥ २.८४.३ ॥
तेथे सर्व राजे बसल्यावर सुबलपुत्र शकुनी युधिष्ठिराशी बोलला.
2.84.4
उपस्तीर्णा सभा राजन्सर्वे त्वयि कृतक्षणाः ।
अक्षानुप्त्वा देवनस्य समयोऽस्तु युधिष्ठिर ॥ २.८४.४ ॥
हे राजा, सभा सिद्ध झाली आहे; सर्व जण तुझ्याकडेच पाहत आहेत. युधिष्ठिरा, फासे टाकून द्यूताची वेळ ठरवू.
2.84.5
नितिर्देवनं पापं न क्षात्रोऽत्र पराक्रमः ।
न च नीतिर्ध्रुवा राजन्किं त्वं द्यूतं प्रशंससि ॥ २.८४.५ ॥
द्यूत ही नीती नाही, ते पाप आहे; यात क्षत्रियाचा पराक्रमही नाही, आणि नीतीही स्थिर राहत नाही. हे राजा, तू द्यूताची प्रशंसा का करतोस?
2.84.6
हि मानं प्रशंसन्ति निकृतौ कितवस्य हि ।
शकुने मैवं नोऽजैषीरमार्गेण नृशंसवत् ॥ २.८४.६ ॥
शकुनी, फसवा जुगारी आपल्या मानाची प्रशंसा करतो; तसे तू आम्हाला क्रूर माणसासारखे अन्यायी मार्गाने जिंकू नकोस.
2.84.7
यो वेत्ति सङ्ख्या निकृतौ विधिज्ञ-
श्चेष्टास्वखिन्नः कितवोऽक्षजासु।
महामतिर्यश्च जानाति द्यूतं ।
स वै सर्वं सहते प्रक्रियासु ॥ २.८४.७ ॥
जो हिशेब जाणतो, फसव्या खेळात विधी जाणतो, फाशांच्या चालींमध्ये न थकणारा, महाबुद्धी आणि द्यूत जाणणारा, तो खेळाच्या प्रक्रियांमध्ये सर्व काही सहन करतो.
2.84.8
अक्षग्लहः सोऽभिभवेत्परं न-
स्तेनैव दोषो भवतीह पार्थ।
दीव्यामहे पार्थिव मा विशङ्कां ।
कुरुष्व पाणं च चिरं च मा कृथाः ॥ २.८४.८ ॥
फाशांचा खेळाडू प्रतिस्पर्ध्याला हरवू शकतो; त्यात येथे दोष येत नाही. हे पार्था, हे राजा, शंका घेऊ नकोस; खेळूया; पण लाव, विलंब करू नकोस.
2.84.9
एवमाहायमसितो देवलो मुनिसत्तमः ।
इमानि लोकद्वाराणि यो वै भ्राम्यति सर्वदा ॥ २.८४.९ ॥
असे बोलले हा असित देवल, मुनिश्रेष्ठ; जो या लोकद्वारांमध्ये सदा भ्रमण करतो.
2.84.10
इदं वै देवनं पापं निकृत्या कितवैः सह ।
धर्मेण तु जयो युद्धे तत्परं न तु देवनम् ॥ २.८४.१० ॥
हे द्यूत पापमय आहे; फसव्या जुगाऱ्यांसह फसवणुकीने चालते. धर्माने विजय युद्धात मिळतो; ते हे द्यूत नाही, ते श्रेष्ठ आहे.
2.84.11
नार्या म्लेच्छन्ति भाषाभिर्मायया न चरन्त्युत ।
अजिह्यमशठं युद्धमेतत्सत्पुरुषव्रतम् ॥ २.८४.११ ॥
आर्य भाषेने म्लेच्छांसारखे बोलत नाहीत, मायेने वागत नाहीत. सरळ आणि कपटरहित युद्ध हेच सत्पुरुषांचे व्रत आहे.
2.84.12
शक्तितो ब्राह्मणार्थाय शिक्षितुं प्रयतामहे ।
तद्वै वित्तं मातिदेवीर्माजैषीः शकुने परान् ॥ २.८४.१२ ॥
शक्तीप्रमाणे ब्राह्मणांसाठी आम्ही शिकण्याचा प्रयत्न करतो; तेच धन आहे. हे शकुने, अति खेळू नकोस, इतरांना जिंकू नकोस.
2.84.13
निकृत्या कामये नाहं सुखान्युत धनानि वा ।
कितवस्येह कृतिनो वृत्तमेतन्न पूज्यते ॥ २.८४.१३ ॥
मी फसवणुकीने सुख किंवा धन इच्छित नाही. येथे कुशल जुगाऱ्याचे हे वर्तन आदरणीय मानले जात नाही.
2.84.14
श्रोत्रियः श्रोत्रियानेति निकृत्यैव युधिष्ठिर ।
विद्वानविदुषोऽभ्येति नाहुस्तां निकृतिं जनाः ॥ २.८४.१४ ॥
हे युधिष्ठिरा, श्रोत्रिय ब्राह्मण फसवणुकीनेच दुसऱ्या श्रोत्रियाकडे जातो. विद्वान अविद्वानाकडे जातो, पण लोक त्याला फसवणूक म्हणत नाहीत.
2.84.15
अक्षैर्हि शिक्षितोऽभ्येति निकृत्यैव युधिष्ठिर ।
विद्वानविदुषोऽभ्येति नाहुस्तां निकृतिं जनाः ॥ २.८४.१५ ॥
हे युधिष्ठिरा, फासे खेळण्यात प्रशिक्षित माणूस फसवणुकीनेच पुढे जातो. कुशल माणूस अकुशलाकडे जातो, पण लोक त्याला फसवणूक म्हणत नाहीत.
2.84.16
अकृतास्त्रं कृतास्रश्च दुर्बलं बलवत्तरः ।
एवं कर्मसु सर्वेषु निकृत्यैव युधिष्ठिरः।
विद्वानविदुषोभ्येति नाहुस्तां निकृतिं जनाः ॥ २.८४.१६ ॥
शस्त्रविद्या न जाणणारा आणि जाणणारा, दुर्बल आणि बलवान—याच प्रकारे सर्व कर्मांत, हे युधिष्ठिरा, फसवणुकीनेच होते. कुशल माणूस अकुशलाकडे जातो, पण लोक त्याला फसवणूक म्हणत नाहीत.
2.84.17
एवं त्वं मामिहाभ्येत्य निकृतिं यदि मन्यसे ।
देवनाद्विनिवर्तस्व यदि ते विद्यते भयम् ॥ २.८४.१७ ॥
तू येथे माझ्याकडे येऊन याला फसवणूक मानत असशील, आणि जर तुला भीती असेल, तर जुगारातून मागे फिर.
2.84.18
आहूतो न निवर्तेयमिति मे व्रतमाहितम् ।
विधिश्च बलवान्राजन्दिष्टस्यास्मि वशे स्थितः ॥ २.८४.१८ ॥
आमंत्रित झाल्यावर मी मागे फिरणार नाही—हे माझे दृढ व्रत आहे. हे राजन्, नियती बलवान आहे; मी नियतीच्या अधीन उभा आहे.
2.84.19
अस्मिन्समागमे केन देवनं मे भविष्यति ।
प्रतिपाणश्च कोऽन्योस्ति ततो द्यूतं प्रवर्तताम् ॥ २.८४.१९ ॥
या सभेत माझ्याबरोबर कोण द्यूत खेळेल? माझा प्रतिस्पर्धी दुसरा कोण आहे? तर द्यूत सुरू होवो.
2.84.20
अहं दातास्मि रत्नानां धनानां च विशाम्पते ।
मदर्थे देविता चायं शकुनिर्मातुलो मम ॥ २.८४.२० ॥
हे प्रजापते, मी रत्ने व धन पणाला लावीन. माझ्यासाठी हा माझा मामा शकुनी खेळेल.
2.84.21
अन्येनान्यस्य वै द्यूतं विषमं प्रतिभाति मे ।
एतद्विद्विन्नुपादत्स्व काममेवं प्रवर्ततम् ॥ २.८४.२१ ॥
एकाने दुसऱ्याबरोबर द्यूत करणे मला विषम वाटते. हे जाणूनच स्वीकारा; इच्छेप्रमाणे असेच खेळ चालू होवो.