महाभारत · अध्याय 2.95
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.95.1
राजन्किं करवामस्ते प्रशाध्यस्मांस्त्वमीश्वरः ।
नित्यं हि स्थातुमिच्छामस्तव भारत शासने ॥ २.९५.१ ॥
हे राजा, आम्ही तुमच्यासाठी काय करावे? तुम्ही आमचे स्वामी आहात; आम्हाला आज्ञा करा. हे भारता, आम्ही सदैव तुमच्या शासनात राहू इच्छितो.
2.95.2
अजातशत्रो भद्रं ते अरिष्टं स्वस्ति गच्छत ।
अनुज्ञाताः सहधनाः स्वराज्यमनुशासत ॥ २.९५.२ ॥
हे अजातशत्रो, तुमचे कल्याण होवो. तुम्ही निर्विघ्नपणे जा. अनुज्ञा मिळवून, धनासह आपल्या स्वराज्याचे शासन करा.
2.95.3
इदं चैवावबोद्धव्यं वृद्धस्य मम शासनम् ।
मया निगदितं सर्वं पथ्यं निःश्रेयसं परम् ॥ २.९५.३ ॥
हेही तुम्ही समजून घ्यावे; या वृद्धाची माझी आज्ञा. मी जे जे सांगितले ते सर्व हितकारक आणि परम कल्याणकारी आहे.
2.95.4
वेत्थ त्वं तात धर्माणां गतिं सूक्ष्मां युधिष्ठिर ।
विनीतोऽसि महाप्राज्ञ वृद्धानां पर्युपासिता ॥ २.९५.४ ॥
हे वत्सा युधिष्ठिरा, धर्मांची सूक्ष्म गती तुला माहीत आहे. हे महाप्राज्ञा, तू विनयशील आहेस; वृद्धांची सेवा केलेली आहेस.
2.95.5
यतो बुद्धिस्ततः शान्तिः प्रशमं गच्छ भारत ।
नादारुणि पतेच्छस्त्रं दारुण्येतन्निपात्यते ॥ २.९५.५ ॥
जिथे बुद्धी असते तेथे शांती असते. हे भारता, प्रशमाला प्राप्त हो. शस्त्र जे लाकूड नाही त्यावर पडत नाही; ते लाकडावरच आपटले जाते.
2.95.6
न वैराण्यभिजानन्ति गुणान्पश्यन्ति नागुणान् ।
विरोधं नाधिगच्छन्ति ये त उत्तमपूरुषाः ॥ २.९५.६ ॥
जे वैर जाणत नाहीत, गुण पाहतात, दोष पाहत नाहीत, विरोधाला प्राप्त होत नाहीत — तेच उत्तम पुरुष होत.
2.95.7
स्मरन्ति सुकृतान्येव न वैराणि कृतान्यपि ।
सन्तः परार्थं कुर्वाणा नावेक्षन्ति प्रतिक्रियाम् ॥ २.९५.७ ॥
सज्जन इतरांच्या हितासाठी कार्य करतात; ते केलेली वैरे नव्हे, तर केवळ सत्कर्मांचेच स्मरण ठेवतात; प्रतिक्रियेकडे पाहत नाहीत.
2.95.8
संवादे परुषाण्याहुर्युधिष्ठिर नराधमाः ।
प्रत्याहुर्मध्यमास्त्वेतेऽनुक्ताः नराधमाः। ॥ २.९५.८ ॥
हे युधिष्ठिरा, संवादात नीच माणसे कठोर बोलतात; मध्यम लोक प्रत्युत्तर देतात; न विचारलेले असूनही हे नीच लोक बोलतात.
2.95.9
न चोक्ता नैव चानुक्तास्त्वहिताः परुषा गिरः ।
प्रतिजल्पन्ति वै धीराः सदा तूत्तमपुरुषाः ॥ २.९५.९ ॥
सांगितलेल्या किंवा न सांगितलेल्या अहितकारक कठोर शब्दांना धीर पुरुष उत्तर देत नाहीत; उत्तम पुरुष नेहमीच असे करतात.
2.95.10
स्मरन्ति सुकृतान्येव न वैराणि कृतान्यपि ।
सन्तः प्रतिविजानन्तो लब्ध्वा प्रत्ययमात्मनः ॥ २.९५.१० ॥
सज्जन केवळ सत्कर्मांचे स्मरण ठेवतात, केलेली वैरे नव्हे; स्वतःचा विश्वास मिळवून त्यानुसार प्रतिसाद देतात.
2.95.11
असम्भिन्नार्यमर्यादाः साधवः प्रियदर्शनाः ।
तथा चरित्तंमार्येण त्वयाऽस्मिन्सत्समागमे ॥ २.९५.११ ॥
आर्य मर्यादा अखंड राखणारे साधू पुरुष पाहण्यास प्रिय असतात; या सत्पुरुषांच्या सभेत तूही आर्यासारखेच वागलास.
2.95.12
दुर्योधनस्य पारुष्यं तत्तात हृदि मा कृथाः ।
मातरं चैव गान्धारीं मां च त्वं गुणकाङ्क्षया ॥ २.९५.१२ ॥
हे वत्सा, दुर्योधनाची ती कठोरता तुझ्या हृदयात ठेवू नकोस; माता गांधारी आणि मला गुणांच्या इच्छेने मनात धरू नकोस.
2.95.13
उपस्थितं वृद्धमन्धं पितरं पश्य भारत ।
प्रेक्षापूर्वं मया द्यूतमिदमासीदुपेक्षितम् ॥ २.९५.१३ ॥
हे भारता, वृद्ध आणि अंध अशा तुझ्या पित्याला समोर उभा असलेला पाहा. मी जाणूनबुजून हा द्यूत होऊ दिला आणि त्याकडे दुर्लक्ष केले.
2.95.14
मित्राणि द्रष्टुकामेन पुत्राणां च बलाबलम् ।
अशोच्याः कुरवो राजन्येषां त्वमनुशासिता ॥ २.९५.१४ ॥
मित्रांना पाहण्याच्या इच्छेने आणि पुत्रांचे बलाबल जाणण्याच्या इच्छेने (मी हे केले). हे राजा, कुरू शोकास पात्र नाहीत, कारण त्यांचा शासक तूच आहेस.
2.95.15
मन्त्री च विदुरो धीमान्सर्वशास्त्रविशारदः ।
त्वयि धर्मोऽर्जुने धैर्यं भीमसेने पराक्रमः ॥ २.९५.१५ ॥
बुद्धिमान विदुर सर्व शास्त्रांत निपुण असा माझा मंत्री आहे. तुझ्यात धर्म आहे, अर्जुनात धैर्य आहे आणि भीमसेनात पराक्रम आहे.
2.95.16
शुद्धा च गुरुशुश्रूषा यमयोः पुरुषाग्र्ययोः ।
अजातशत्रो भद्रं ते खाण्डवप्रस्थमाविश।
भ्रातृभिस्तेऽस्तु सौभ्रात्रं धर्मे ते धीयताम मनः ॥ २.९५.१६ ॥
यमळ दोघांमध्ये आणि त्या दोन श्रेष्ठ पुरुषांमध्ये वडीलधाऱ्यांची शुद्ध सेवा आहे. हे अजातशत्रू, तुझे कल्याण असो; खांडवप्रस्थात प्रवेश कर. तुझ्या बंधूंसह तुझे सौभ्रातृत्व राहो; तुझे मन धर्मात स्थिर होवो.
2.95.17
इत्युक्तो भरतश्रेष्ठ धर्मराजो युधिष्ठिरः ।
कृत्वाऽऽर्यसमयं सर्वं प्रतस्थे भ्रातृभिः सह ॥ २.९५.१७ ॥
हे भरतश्रेष्ठा, असे सांगितल्यावर धर्मराज युधिष्ठिराने आर्यांच्या करारातील सर्व काही पूर्ण करून बंधूंसह प्रस्थान केले.
2.95.18
ते रथान्मेघसङ्काशानास्थाय सह कृष्णया ।
प्रययुर्हृष्टमनस इन्द्रप्रस्थं पुरोत्तमम् ॥ २.९५.१८ ॥
मेघांसारख्या रथांवर आरूढ होऊन ते कृष्णेसह (द्रौपदीसह) आनंदित मनाने उत्तम नगर इंद्रप्रस्थाकडे निघाले.