Mahābhārata · Adhyāya 2.97
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.97.1
शृणु राजन्पुराऽचिन्त्यानर्जुनस्य च साहसान् ।
अर्जुनो धन्विनां श्रेष्ठो दुष्करं कृतवान्पुरा ॥ २.९७.१ ॥
Escucha, oh rey, las audaces hazañas de Arjuna, que superan lo imaginable. Arjuna, el mejor de los arqueros, realizó antaño una hazaña difícil.
2.97.2
द्रुपदस्य पुरे राजन्द्रौपद्याश्च स्वयंवर ।
आबालवृद्धसङ्क्षोभे सर्वक्षत्रसमागमे।
क्षिप्रकारी जले मत्स्यं दुर्निरीक्ष्यं ससर्ज ह ॥ २.९७.२ ॥
Oh rey, en la ciudad de Drupada tuvo lugar la elección de Draupadī; jóvenes y viejos estaban agitados y todos los guerreros se habían reunido. El de acción veloz atravesó el pez en el agua, difícil de mirar.
2.97.3
सर्वैर्नृपैरसाध्यं तत्कार्मुकप्रवरं च वै ।
क्षणेन सज्यमकरोत्सर्वक्षत्रस्य पश्यतः ॥ २.९७.३ ॥
Aquel arco excelente, imposible para todos los reyes, lo tensó en un instante ante la mirada de todos los guerreros.
2.97.4
ततो यन्त्रमयं विध्वा विसारं फल्गुनो बली ।
कृष्णया हेममाल्येन स्कन्धे स परिवेष्टितः ॥ २.९७.४ ॥
Entonces el poderoso Phalguna atravesó el blanco giratorio de artificio, y Kṛṣṇā le rodeó el hombro con una guirnalda de oro.
2.97.5
ततस्तया वृतं पार्थं दृष्ट्वा सर्वे नृपास्तदा ।
रोषात्सर्वायुधान्गृह्य क्रुद्धा वीरा महौजसः।
वैकर्तनं पुरस्कृत्य सर्वे पार्थमुपाद्रवन् ॥ २.९७.५ ॥
Al ver que ella había elegido a Pārtha, todos los reyes, llenos de ira, empuñaron todas sus armas; los héroes airados de gran poder, poniendo al frente a Vaikartana (Karṇa), se lanzaron todos contra Pārtha.
2.97.6
स सर्वान्पार्थिवान्दृष्ट्वा क्रुद्धान्पार्थो महाबलः ।
वारयित्वा शरैस्तीक्ष्णैरजयत्तत्र स स्वयम् ॥ २.९७.६ ॥
Al ver a todos los reyes airados, Pārtha de gran fuerza los contuvo con flechas afiladas y allí mismo obtuvo la victoria por sí mismo.
2.97.7
जित्वा तु तान्महीपालान्सर्वान्कर्णपुरोगमान् ।
लेभे कृष्णां शुभां पार्थो युध्वा वीर्यबलात्तदा ॥ २.९७.७ ॥
Tras vencer a todos aquellos reyes encabezados por Karṇa, Pārtha obtuvo entonces a la auspiciosa Kṛṣṇā por su valor y fuerza en la batalla.
2.97.8
सर्वक्षत्रसमूहेषु अम्बां भीष्मो यथा पुरा ।
ततः कदाचिद्बीभत्सुस्तीर्ययात्रां ययौ स्वयम् ॥ २.९७.८ ॥
Así como antes Bhīṣma conquistó a Ambā entre las asambleas de guerreros, en cierto momento Bībhatsu mismo partió en peregrinación.
2.97.9
अथोलूपीं शुभां तात नागराजसतां तदा ।
नागेष्वाप वराग्र्येषु प्रार्थितोऽथ यथा तथा ॥ २.९७.९ ॥
Entonces, oh padre, obtuvo a la auspiciosa Ulūpī, hija del rey de los nāgas, entre los más eminentes nāgas, cuando fue solicitado, como fuera.
2.97.10
ततो गोदावरीं कृष्णां कावेरीं चावगाहत ।
तत्र पाण्ड्यं समासाद्य तस्य कन्यामवाप सः ॥ २.९७.१० ॥
Luego se bañó en el Godāvarī, el Kṛṣṇā y el Kāverī; allí, acercándose al rey Pāṇḍya, obtuvo a su hija.
2.97.11
लब्ध्वा जिष्णुर्मुदं तत्र ततो याम्यां दिशं ययौ ॥ २.९७.११ ॥
Habiendo obtenido alegría allí, Arjuna el vencedor marchó luego hacia la dirección sur.
2.97.12
स दक्षिणं समुद्रान्तं गत्वा चाप्सरसां च वै ।
कुमारतीर्थमासाद्य मोक्षयामास चार्जुनः ॥ २.९७.१२ ॥
Habiendo ido hasta el confín meridional del océano y llegado al vado Kumāra de las apsarases, Arjuna las liberó.
2.97.13
ग्राहरूपाश्च ताः पञ्च अतिशौर्येण वै बलात् ।
कन्यातीर्थं समभ्येत्य ततो द्वारवतीं ययौ॥। ॥ २.९७.१३ ॥
Habiendo liberado por la fuerza, con gran valor, a aquellas cinco que tenían forma de cocodrilo, y llegado al vado de la doncella, luego se dirigió a Dvārakā.
2.97.14
तत्र कृष्णनिदेशात्स सुभद्रां प्राप्य फल्गुनः ।
तामारोप्य रथोपस्थे प्रययौ स्वपुरीं प्रति ॥ २.९७.१४ ॥
Allí, por indicación de Kṛṣṇa, obtuvo a Subhadrā, y tras sentarla en el asiento del carro, partió hacia su ciudad.
2.97.15
अथादाय गते पार्थे ते श्रुत्वा सर्वयादवाः ।
तमभ्यधावन्त्सङ्क्रुद्धाः सिंहव्याघ्रगणा इव ॥ २.९७.१५ ॥
Entonces, cuando Pārtha se la llevó, todos los Yādavas lo supieron y se lanzaron contra él airados, como manadas de leones y tigres.
2.97.16
प्रद्युम्नः कृतवर्मा च गदः सारणसात्यकी ।
आहुकश्चैव साम्बश्च चारुदेष्णो विदूरथः ॥ २.९७.१६ ॥
Pradyumna, Kṛtavarman, Gada, Sāraṇa y Sātyaki, Āhuka, Sāmba, Cārudeṣṇa y Vidūratha.
2.97.17
अन्ये च यादवाः सर्वे बलदेवपुरोगमाः ।
एकमेव परे कृष्णं गजवाजिरथैर्युताः ॥ २.९७.१७ ॥
Y todos los demás Yādavas, encabezados por Balarāma, equipados con elefantes, caballos y carros, se alzaron contra Kṛṣṇa.
2.97.18
अथासाद्य वने यान्तं परिवार्य धनञ्जयम् ।
चक्रुर्युद्धं सुसङ्क्रुद्धा बहुकोट्यश्च यादवाः ॥ २.९७.१८ ॥
Entonces, rodeando a Dhanañjaya mientras avanzaba por el bosque, los yādavas, muchas decenas de millones y muy enfurecidos, le hicieron la guerra.
2.97.19
एक एव तु पार्थस्तैर्युद्धं चक्रे सुदारुणम् ।
तेन तेषां समं युद्धं मुहूर्तं प्रबभूव ह ॥ २.९७.१९ ॥
Pero Pārtha solo libró con ellos un combate sumamente feroz; así, su lucha se igualó por un instante.
2.97.20
ततः पार्थो रणे सर्वान्वारयित्वा शितैः शरैः ।
बलाद्विजित्य राजेन्द्र वीरस्तान्सर्वयादवान्।
तां सुभद्रामथादाय शक्रप्रस्थं विवेश ह ॥ २.९७.२० ॥
Entonces Pārtha, el héroe, contuvo a todos en la batalla con agudas flechas, venció por la fuerza a todos aquellos yādavas, oh señor de reyes; y tomando a Subhadrā, entró en Indraprastha.
2.97.21
भूयः शृणु महाराज फल्गुनस्य च साहसम् ।
ददौ स वह्नेर्बिभत्सुः प्रार्थितं खाण्डवं वनम् ॥ २.९७.२१ ॥
Escucha de nuevo, gran rey, la audaz hazaña de Phalguna. Bībhatsu entregó a Agni el bosque de Khāṇḍava, que había sido solicitado.
2.97.22
लब्धमात्रे तु तेनाथ भगवान्हव्यवाहनः ।
भक्षितुं खाण्डवं राजंस्तत्रस्थानुपचक्रमे ॥ २.९७.२२ ॥
Tan pronto como lo obtuvo, oh rey, el venerable Havyavāhana (Agni) comenzó a devorar el bosque de Khāṇḍava y atacó a quienes allí habitaban.
2.97.23
ततस्तं भक्षयन्तं वै सव्यसाची विभावसुम् ।
रथा धन्वी शरान्गृह्य स कलापयुतः प्रभुः।
पालयामास राजेन्द्र स्ववीर्येण महाबलः ॥ २.९७.२३ ॥
Entonces, viendo a Vibhāvasu (Agni) devorándolo, Savyasācin (Arjuna), de pie en su carro como arquero, tomó flechas y, equipado con un carcaj, oh señor de reyes, aquel poderoso señor los protegió con su propio valor.
2.97.24
ततः श्रुत्वा महेनद्रस्तु मेघांस्तान्सन्दिदेश ह ।
तेनोक्ता मेघसङ्घास्ते ववर्षुरतिवृष्टिभिः ॥ २.९७.२४ ॥
Entonces Mahendra, al oírlo, dio órdenes a aquellas nubes. Obedecidas por él, las multitudes de nubes descargaron con lluvias excesivas.
2.97.25
ततो मेघगाणान्पार्थः शरव्रातैः समान्ततः ।
खगमैर्वारयामास तदाश्चर्यमिवाभवत् ॥ २.९७.२५ ॥
Entonces Pārtha, por todas partes, contuvo a las multitudes de nubes con andanadas de flechas aladas, y aquello pareció un prodigio.
2.97.26
वारितान्मेघसङ्घांश्च श्रुत्वा क्रुद्धः पुरन्दरः ।
पाण्डरं गजमास्थाय सर्वदेवगणैर्वृतः।
ययौ पार्थेन संयोद्धुं रक्षार्थं खाण्डवस्य च ॥ २.९७.२६ ॥
Al oír que las multitudes de nubes habían sido contenidas, Purandara se enfureció. Montado en el elefante blanco, rodeado por todas las huestes de los dioses, marchó a combatir con Pārtha y a proteger Khāṇḍava.
2.97.27
रुद्राश्च मरुतश्चैव वसवश्चाश्विनौ तदा ।
आदित्याश्चैव साध्याश्च निश्वेदेवाश्च भारत।
गन्धर्वाश्चैव सहिता अन्ये देवगणाश्च ये ॥ २.९७.२७ ॥
Entonces los Rudras, los Maruts, los Vasus, los dos Aśvins, los Ādityas, los Sādhyas, los Viśvedevas, oh Bhārata, junto con los Gandharvas y las demás huestes de dioses, acudieron todos.
2.97.28
ते सर्वे शस्त्रसम्पन्ना दीप्यमानाः स्वतेजसा ।
धनञ्जयं जिघांसन्तः प्रपेतुर्विबुधाधिपाः ॥ २.९७.२८ ॥
Todos ellos, equipados con armas, resplandecientes con su propio fulgor, deseosos de matar a Dhanañjaya, los señores de los dioses se lanzaron al ataque.
2.97.29
युगान्ते यानि दृश्यन्ते निमित्तानि महान्त्यपि ।
सर्वाणि तत्र दृश्यन्ते निमित्तानि महीपते ॥ २.९७.२९ ॥
Todos los grandes presagios que aparecen al fin de una época se vieron allí, oh señor de la tierra.
2.97.30
ततो देवगमाः सर्वे पार्थं समभिदुद्रुवुः ।
असम्भ्रान्तस्तु तान्दृष्ट्वा स तां देवमयीं चमूम् ॥ २.९७.३० ॥
Entonces todos los acompañantes de los dioses se lanzaron contra Pārtha. Pero al verlos y a aquel ejército hecho de dioses, él no se turbó.
2.97.31
त्वरितः फल्गुनो गृह्य तीक्ष्णांस्तानाशुगांस्तदा ।
इन्द्रं देवांश्च सम्प्रेक्ष्य तस्थौ काल इवात्यये ॥ २.९७.३१ ॥
Entonces Phalguna tomó rápidamente aquellas flechas afiladas y veloces. Mirando a Indra y a los dioses, se mantuvo en pie como el Tiempo al final de una edad.
2.97.32
ततो देवगणाः सर्वे बीभत्सुं सपुरन्दराः ।
अवाकिरञ्छरव्रातैर्मानुषं तं महीपते ॥ २.९७.३२ ॥
Entonces todas las huestes de dioses, junto con Purandara, cubrieron a Bībhatsu, aquel mortal, oh señor de la tierra, con nubes de flechas.
2.97.33
ततः पार्थो महातेजा गाण्डिवं गृह्य सत्वरः ।
वारयामास देवानां शरव्रातैः शरांस्तदा ॥ २.९७.३३ ॥
Entonces Pārtha, de gran esplendor, tomó rápidamente el Gāṇḍīva y al instante detuvo las flechas de los dioses con sus propias ráfagas de flechas.
2.97.34
पुनः क्रुद्धाः सुराः सर्वे मर्त्यं तं सुभहाबलाः ।
नानाशस्त्रैर्ववर्षुस्तं सव्यसाची महीपते ॥ २.९७.३४ ॥
De nuevo todos los dioses, airados y muy poderosos, hicieron llover armas de todo tipo sobre aquel mortal, Savyasācin, oh señor de la tierra.
2.97.35
तान्पार्थः शस्त्रवर्षान्वै विसृष्टान्विबुधैस्तदा ।
द्विधा त्रिधा स चिच्छेद स एव निशितैः शरैः ॥ २.९७.३५ ॥
A aquellas lluvias de armas lanzadas por los dioses, Pārtha entonces las cortó en dos y en tres pedazos con aquellas mismas flechas afiladas.
2.97.36
पुनश्च पार्थः सङ्क्रुद्धो मण्डलीकृतकार्मुकः ।
देवसङ्घाञ्छरैस्तीक्ष्णैरर्पयन्वै समन्ततः ॥ २.९७.३६ ॥
De nuevo, Pārtha, muy airado, con el arco tensado en círculo, hirió por todas partes a las multitudes de dioses con flechas afiladas.
2.97.37
ततो देवगणाः सर्वे युध्वा पार्थेन वै मुहुः ।
रणे जेतुमशक्यं तं ज्ञात्वा ते भरतर्षभ ॥ २.९७.३७ ॥
Entonces todas las huestes de los dioses, habiendo combatido una y otra vez con Pārtha, oh toro de los Bharatas, supieron que no podía ser vencido en batalla.
2.97.38
शान्तास्ते विबुधाः सर्वे पार्थबाणाभिपीडिताः ।
सद्विपं वासवं त्यक्त्वा दुद्रुवुः सर्वतो दिशम् ॥ २.९७.३८ ॥
Todos aquellos dioses, afligidos por las flechas de Pārtha, abatidos, abandonaron a Vāsava junto con su elefante y huyeron en todas direcciones.
2.97.39
प्राचीं रुद्राः सगन्धर्वा दक्षिणां मरुतो ययुः ।
दिशं प्रतीचीं भीतास्ते वसवश्च तथाऽश्विनौ ॥ २.९७.३९ ॥
Los Rudras junto con los Gandharvas fueron hacia el este, los Maruts fueron hacia el sur; y los Vasus aterrorizados, y asimismo los dos Aśvins, fueron hacia el oeste.
2.97.40
आदित्याश्चैव विश्वे च दुद्रुवुर्वा उदङ्मुखाः ।
साध्याश्चोर्ध्वमुखा भीताश्चिन्तयन्तोऽस्य सायकान् ॥ २.९७.४० ॥
Los Ādityas y los Viśvedevas huyeron mirando al norte; y los Sādhyas, aterrorizados, huyeron con el rostro vuelto hacia arriba, pensando en sus flechas.
2.97.41
एवं सुरगणाः सर्वे प्राद्रवन्त्सर्वतो दिशम् ।
मुहुर्मुहुः प्रेक्षमाणाः पार्थमेव सकार्मुकम् ॥ २.९७.४१ ॥
Así todas las huestes de los dioses huyeron en todas direcciones, mirando una y otra vez a Pārtha con su arco.
2.97.42
विद्रुतान्देवसङ्घांस्तान्रणे दृष्ट्वा पुरन्दरः ।
ततः क्रुद्धो महातेजाः पार्थं बाणैरवाकिरत् ॥ २.९७.४२ ॥
Al ver a las huestes de los dioses huyendo en la batalla, Purandara, encolerizado y de gran esplendor, llovió flechas sobre Pārtha.
2.97.43
पार्थोऽपि शक्रं विव्याथ मानुषो विबुधाधिपम् ॥ २.९७.४३ ॥
Pārtha, aunque mortal, también atravesó a Śakra, señor de los dioses.
2.97.44
ततः सोऽश्ममयं वर्षं व्यसृजद्विबुधाधिपः ।
तच्छरैरर्जुनो वर्षं प्रतिजाघ्नेऽत्यमर्षणः ॥ २.९७.४४ ॥
Entonces el señor de los dioses desató una lluvia de piedras; Arjuna, intolerante con la afrenta, contrarrestó aquella lluvia con sus flechas.
2.97.45
अथ संवर्धयामास तद्वर्षं देवराडपि ।
भूय एव महावीर्यं जिज्ञासुः सव्यसाचिनः ॥ २.९७.४५ ॥
Entonces el rey de los dioses aumentó de nuevo aquella lluvia, deseoso de probar otra vez el gran poder de Savyasācin.
2.97.46
सोऽश्मवर्षं महावेगमिषुभिः पाण्डवोऽपि च ।
विलयं गमयामास हर्षयन्पाकशासनम् ॥ २.९७.४६ ॥
El Pāṇḍava también disolvió aquella lluvia de piedras de gran impulso con sus flechas, alegrando a Indra, castigador de Paka.
2.97.47
उपादाय तु पाणिभ्यामङ्गदं नाम पर्वतम् ।
सद्रुमं व्यसृजच्छक्रो जिघांसुः श्वेतवाहनम् ॥ २.९७.४७ ॥
Entonces Śakra, deseando matar al de caballos blancos, tomó con ambas manos una montaña llamada Aṅgada, junto con sus árboles, y la arrojó.
2.97.48
ततोऽर्जुनो वेगवद्भिर्ज्वलमानैरजिह्यगैः ।
बाणैर्विध्वंसयामास गिरिराजं सहस्रधा ॥ २.९७.४८ ॥
Entonces Arjuna, con flechas veloces, ardientes y de vuelo recto, hizo añicos aquel rey de las montañas en mil pedazos.
2.97.49
शक्रं च पातयामास शरैः पार्थो महान्युधि ।
ततः शक्रो महाराज रणे वीरं धनञ्जयम् ॥ २.९७.४९ ॥
El gran hijo de Pṛthā derribó incluso a Indra en la batalla con sus flechas. Entonces, gran rey, en el combate, Indra al héroe Dhanañjaya—
2.97.50
ज्ञात्वा जेतुमशक्यं तं तेजोबलसमन्वितम् ।
परां प्रीति ययौ तत्र पुत्रशौर्येण वासवः ॥ २.९७.५० ॥
Sabiendo que era imposible vencerlo, dotado de esplendor y fuerza, Vāsava sintió allí suprema alegría por el valor de su hijo.
2.97.51
तदा तत्र न तस्यास्ति दिवि कश्चिन्महायशाः ।
समर्थो निर्जये राजन्नपि साक्षात्प्रजापतिः ॥ २.९७.५१ ॥
Entonces, allí en el cielo, ningún varón de gran fama podía vencerlo, oh rey, ni siquiera el propio Prajāpati.
2.97.52
ततः पार्थः शरैर्हत्वा यक्षराक्षसपन्नगान् ।
दीप्ते चाग्नौ महातेजाः पातयामास सन्ततम् ॥ २.९७.५२ ॥
Entonces el hijo de Pṛthā, de gran esplendor, tras abatir con sus flechas a yakṣas, rākṣasas y serpientes, los arrojaba sin cesar al fuego ardiente.
2.97.53
प्रतिषेधयितुं पार्थं न शेकुस्तत्र केचन ।
दृष्ट्वा निवारितं शक्रं दिवि देवगणैः सह ॥ २.९७.५३ ॥
Nadie allí pudo contener a Pārtha. Al ver a Indra contenido en el cielo junto con la hueste de los dioses—
2.97.54
यथा सुपर्णः सोमार्थं विबुधानजयत्पुरा ।
तथा जित्वा सुरान्पार्थस्तर्पयामास पावकम् ॥ २.९७.५४ ॥
Así como Suparṇa antaño venció a los dioses por el soma, así Pārtha, habiendo vencido a los dioses, satisfizo al fuego.
2.97.55
ततोऽर्जुनः स्ववीर्येण तर्पयित्वा विभावसुम् ।
रथं ध्वजं च सहयं दिव्यानस्त्रांश्च पाण्डवः ॥ २.९७.५५ ॥
Entonces Arjuna, hijo de Pāṇḍu, con su propio valor satisfizo al fuego Vibhāvasu, y obtuvo su carro, su estandarte, sus caballos y las armas divinas.
2.97.56
गाण्डीवं च धनुः श्रेष्ठं तूणी चाक्षयसायकौ ।
एतान्यपि च बीभत्सुर्लेभे कीर्ति च भारत ॥ २.९७.५६ ॥
Oh descendiente de Bharata, Bībhatsu obtuvo el excelente arco llamado Gāṇḍīva, dos aljabas con flechas inagotables, estas cosas también, y ganó fama.
2.97.57
भूयोऽपि शृणु राजेन्द्र पार्थो गत्वोत्तरां दिशम् ।
विजित्य नववर्षांश्च सपुरांश्च सपर्वतान् ॥ २.९७.५७ ॥
Oh rey de reyes, escucha aún: Pārtha fue hacia la dirección norte y, habiendo conquistado los nueve varṣas junto con sus ciudades y montañas,
2.97.58
जम्बुद्वीपं वशे कृत्वा सर्वं तद्भरतर्षभ ।
बलाज्जित्वा नृपान्सर्वान्करे चविनिवेश्य च ॥ २.९७.५८ ॥
Oh toro de los Bharatas, sometió a su control toda Jambudvīpa, habiendo conquistado por la fuerza a todos los reyes y puesto a todos bajo su mano.
2.97.59
रत्नान्यादाय सर्वाणि गत्वा चैव पुनः पुरीम् ।
ततो ज्येष्ठं महात्मानं धर्मराजं युधिष्ठिरम्।
राजसूयं क्रतुश्रेष्ठं कारयामास भारत ॥ २.९७.५९ ॥
Habiendo tomado todas las joyas y regresado de nuevo a la ciudad, oh Bhārata, hizo que el mayor, el magnánimo rey del dharma Yudhiṣṭhira, celebrara el Rājasūya, el mejor de los sacrificios.
2.97.60
स तान्यन्यानि कर्माणि कृतवानर्जुनः पुरा ।
अर्जुनेन समो वीर्ये त्रिषु लोकेषु न क्वचित् ॥ २.९७.६० ॥
Arjuna realizó antes aquellas otras hazañas; en valor, nadie en los tres mundos es igual a Arjuna.
2.97.61
देवदानवयक्षाश्च पिशाचोरगराक्षसाः ।
भीष्मद्रोणादयः सर्वे कुरवश्च महारथाः ॥ २.९७.६१ ॥
Dioses, dānavas, yakṣas, piśācas, serpientes y rākṣasas, y todos los Kurus con Bhīṣma, Droṇa y los demás, los grandes guerreros de carro.
2.97.62
लोके सर्वनृपाश्चैव वीराश्चान्ये धनुर्धराः ।
एते पार्थं रणे युक्ताः प्रतियोद्धुं न शक्नुयुः ॥ २.९७.६२ ॥
Todos los reyes del mundo y los demás héroes arqueros, aunque se enfrenten en batalla, no podrían resistir a Pārtha.
2.97.63
अहं हि नित्यं कौरव्य फल्गुनं हृदि संस्थितम् ।
अपश्यं चिन्तयित्वा तं समुद्विग्नोऽस्मि तद्भयात् ॥ २.९७.६३ ॥
Oh descendiente de Kuru, veo constantemente a Phalguna grabado en mi corazón; al pensar en él, me siento profundamente turbado por el temor que me inspira.
2.97.64
गृहे गृहे च पश्यामि तात पार्थमहं सदा ।
शरगाण्डीवसंयुक्तं पाशहस्तमिवान्तकम् ॥ २.९७.६४ ॥
Querido padre, veo siempre a Pārtha en cada casa, armado con flechas y el Gāṇḍīva, como la Muerte con el lazo en la mano.
2.97.65
अपि पार्थसहस्राणि भीतः पश्यामि भारत ।
पार्थभूतमिदं सर्वं नगरं प्रतिभाति मे ॥ २.९७.६५ ॥
Oh Bhārata, con temor veo miles de Pārthas; toda esta ciudad me parece llena de Pārthas.
2.97.66
पार्थमेव हि पश्यामि रहिते तात भारत ।
दृष्ट्वा स्वप्नगतं पार्थमुद्धमामि विचेतनः ॥ २.९७.६६ ॥
Padre, descendiente de Bharata, en la soledad solo veo a Pārtha. Al verlo en un sueño, me despierto sobresaltado, fuera de mí.
2.97.67
अकारादीनि नामानि अर्जुनग्रस्तचेतसः ।
अश्वाक्षराम्बुजाश्चैव त्रासं सञ्जनयन्ति मे ॥ २.९७.६७ ॥
Los nombres que empiezan con la letra a, las sílabas de aśva y el loto me producen terror, a mí, cuya mente está poseída por Arjuna.
2.97.68
नास्ति पार्थादृते तात परवीराद्भयं मम ।
प्रह्लादं वा बलिं वापि हन्याद्धि विजयो रणे ॥ २.९७.६८ ॥
Padre, no temo a los héroes enemigos salvo a Pārtha. En la batalla el vencedor podría matar incluso a Prahlāda o a Bali.
2.97.69
तस्मात्तेन महाराज युद्धं नस्तात न क्षमम् ।
अहं तस्य प्रभावज्ञो नित्यं दुःखं वहामि च ॥ २.९७.६९ ॥
Por lo tanto, gran rey, la guerra con él no nos conviene, padre. Conociendo su poder, cargo siempre con la pena.
2.97.70
पुरा हि दण्डकारण्ये मारीचस्य यथा भयम् ।
भवेद्रामे महावीर्ये तथा पार्थे भयं मम ॥ २.९७.७० ॥
Antes, en el bosque de Daṇḍaka, Mārīca temió a Rāma, de gran valor; así yo temo a Pārtha.
2.97.71
जानाम्येव महद्वीयं जिष्णोरेतद्दुरासदम् ।
एतद्वीरस्य पार्थस्य कार्षीस्त्वं तु विप्रियम् ॥ २.९७.७१ ॥
Sé bien que el gran poder del vencedor Jiṣṇu (Arjuna) es insuperable. Pero no debes ofender a este héroe, Pārtha.
2.97.72
द्यूतं वा शस्त्रयुद्धं वा दुवाक्यं वा कथञ्चन ।
एतेष्वेवं कृते तस्य विग्रहश्चैव वो भवेत् ॥ २.९७.७२ ॥
Si se hace esto mediante el juego, la batalla con armas o las palabras duras, de cualquier manera, con él surgirá sin duda una disputa entre vosotros.
2.97.73
तस्मात्त्वं पुत्र पार्थेन नित्यं स्नेहेन वर्तय ।
यश्च पार्थेन सम्बन्धो वर्तते चेन्नरो भुवि ॥ २.९७.७३ ॥
Por eso, hijo, trata siempre a Pārtha con afecto, y a cualquier hombre sobre la tierra que tenga relación con Pārtha.
2.97.74
तस्य नास्ति भयं किञ्चित्रिषु लोकेषु भारत ।
तस्मात्त्वं जिष्णुना वत्स नित्यं स्नेहेन वर्तय ॥ २.९७.७४ ॥
Él no tiene ningún temor en los tres mundos, Bhārata. Por tanto, querido hijo, trata siempre a Jiṣṇu con afecto.
2.97.75
द्यूते पार्थस्य कौरव्य मायया निकृतिः कृता ।
तस्माद्वि नो जयस्तात अन्योपायेन नो भवेत् ॥ २.९७.७५ ॥
En el juego de dados, oh Kaurava, Pārtha fue engañado con artimañas. Por tanto, querido padre, nuestra victoria solo puede venir por otro medio.
2.97.76
उपायश्च न कर्तव्यः पाण्डवान्प्रति भारत ।
पार्थान्प्रति पुरा वत्स बहूपायाः कृतास्त्वया ॥ २.९७.७६ ॥
Y no se debe emplear ningún ardid contra los Pāṇḍavas, Bhārata. Querido hijo, antes ya has intentado muchos ardides contra los Pārthas.
2.97.77
तानुपायान्हि कौन्तेया बहुशो व्यतिचक्रमुः ।
तस्माद्वितं जीविताय नः कुलस्य जनस्य च ॥ २.९७.७७ ॥
Los hijos de Kuntī han superado esos ardides muchas veces. Por tanto, lo que es beneficioso para nuestra vida, para la familia y para el pueblo.
2.97.78
त्वं चिकीर्षसि चेद्वत्स समित्रः सहबान्धवः ।
सभ्रातृकस्त्वं पार्थेन नित्यं स्नेहेन वर्तय ॥ २.९७.७८ ॥
Querido hijo, si deseas conducirte siempre con afecto, con tus amigos, parientes y hermanos, hacia Pārtha…
2.97.79
धृतराष्ट्रवचः श्रुत्वा राजा दुर्योधनस्तदा ।
चिन्तयित्वा मुहूर्तं तु विधिना चोदितोऽब्रवीत् ॥ २.९७.७९ ॥
Al oír las palabras de Dhṛtarāṣṭra, el rey Duryodhana reflexionó un momento y, impulsado por el destino, habló.
2.97.80
पुनर्दीव्याम भद्रं ते वनवासाय पाण्डवैः ।
एवमेतान्वशे कर्तुं शक्ष्यामः पुरुषर्षभ॥ष ॥ २.९७.८० ॥
Juguemos de nuevo a los dados, que te vaya bien, para el exilio de los Pāṇḍavas. Así, toro entre los hombres, podremos someterlos.
2.97.81
ते वा द्वादश वर्षाणि वयं वा द्यूतनिर्जिताः ।
प्रविशेम महारण्यमजिनैः प्रतिवासिताः ॥ २.९७.८१ ॥
Que ellos entren en el gran bosque por doce años, o nosotros, vencidos en el juego de dados, vestidos con pieles de ciervo.
2.97.82
त्रयोदशं च स्वजनैरज्ञाताः परिवत्सरम् ।
ज्ञाताश्च पुनरन्यानि वने वर्षाणि द्वादश ॥ २.९७.८२ ॥
Y en el decimotercer año, sin ser conocidos por los suyos durante un año; y si son reconocidos, entonces doce años más en el bosque.
2.97.83
निवसेम वयं ते वा तथा द्यूतं प्रवर्तताम् ।
अक्षानुप्त्वा पुनर्द्यूतमिदं कुर्वन्तु पाण्डवः ॥ २.९७.८३ ॥
Que nosotros, o ellos, vivamos así; que el juego de dados prosiga. Lanzando los dados, que los Pāṇḍavas vuelvan a jugar este juego.
2.97.84
एतत्कृत्यतमं राजन्नस्माकं भरतर्षभ ।
अयं हि शकुनिर्वेद सविद्यामक्षसम्पदम् ॥ २.९७.८४ ॥
Oh rey, toro de los Bharatas, este es para nosotros el deber más apropiado. Pues este Śakuni conoce bien el arte de los dados y su riqueza.
2.97.85
दृढमूलं वयं राज्ये मित्राणि परिगृह्य च ।
सारवद्विपुलं सैन्यं सत्कृत्य च दुरासदम् ॥ २.९७.८५ ॥
Estamos firmemente arraigados en el reino; habiendo reunido aliados y honrándolos, nuestro ejército es poderoso, vasto y difícil de atacar.
2.97.86
ते च त्रयोदशं वर्षं पारयिष्यन्ति चेद्व्रतम् ।
जेष्यामस्तान्वयं राजत्रोचतां ते परन्तप ॥ २.९७.८६ ॥
Si ellos completan el decimotercer año en su voto, nosotros los venceremos. Oh rey, abrasador de enemigos, que te agrade.
2.97.87
तूर्णं प्रत्यानयस्वैतान्कामं व्यध्वगतानपि ।
आगच्छन्तु पुनर्द्यूतमिदं कुर्वन्तु पाण्डवः ॥ २.९७.८७ ॥
Haz volver pronto a estos, aunque se hayan ido por caminos lejanos. Que los Pāṇḍavas vengan y vuelvan a jugar este juego de dados.
2.97.88
ततो द्रोणः सोमदत्तो बाह्लीकश्चैव गौतमः ।
विदुरो द्रोणपुत्रश्च वैश्यापुत्रश्च वीर्यवान् ॥ २.९७.८८ ॥
Entonces Droṇa, Somadatta, Bāhlīka, Gautama (Kṛpa), Vidura, el hijo de Droṇa y el poderoso hijo de una mujer vaiśya.
2.97.89
भूरिश्रवाः शान्तनवो विकर्णश्च महारथः ।
मा द्यूतमित्यभाषन्त शमोऽस्त्विति च सर्वशः ॥ २.९७.८९ ॥
Bhūriśravas, el hijo de Śantanu (Bhīṣma) y el gran guerrero de carro Vikarṇa dijeron: "No juguéis a los dados." Y todos dijeron: "Que haya paz."
2.97.90
अकामानां च सर्वेषां सुहृदामर्थदर्शिनाम् ।
अकरोत्पाण्डवाह्वानं धृतराष्ट्रः सुतप्रियः ॥ २.९७.९० ॥
Aunque todos los amigos que veían lo que convenía no lo querían, Dhṛtarāṣṭra, amante de sus hijos, ordenó llamar a los Pāṇḍavas.
2.97.91
अथाब्रवीन्महाराज धृतराष्ट्रं जनेश्वरम् ।
पुत्रहार्दाद्धर्मयुक्ता गान्धारी शोककर्शिता ॥ २.९७.९१ ॥
Entonces Gāndhārī, llena de dharma pero consumida por el dolor, por afecto a su hijo habló al gran rey Dhṛtarāṣṭra, señor de los hombres.
2.97.92
जाते दुर्योधने क्षत्ता महामतिरभाषत ।
नीयतां परलोकाय साध्वयं कुलपांसनः ॥ २.९७.९२ ॥
Cuando nació Duryodhana, el sabio mayordomo (Vidura) dijo: 'Que este corruptor de la familia sea enviado al otro mundo; eso es lo mejor.'
2.97.93
व्यनदज्जातमात्रो हि गोमायुरिव भारत ।
अन्तो नूनं कुलस्यास्य कुरवस्तन्निबोधत ॥ २.९७.९३ ॥
Oh Bhārata, en cuanto nació aulló como un chacal. Sin duda este es el fin de esta familia; oh kurus, tomad nota.
2.97.94
मा निमज्जीः स्वदोषेण महाप्सु त्वं हि भारत ।
मा बालानामशिष्टानामभिमंस्था मतिं प्रभो ॥ २.९७.९४ ॥
No te hundas, oh Bhārata, por tu propia culpa en las grandes aguas. Oh señor, no tomes en cuenta el consejo de los niños y de los indisciplinados.
2.97.95
मा कुलस्य क्षये घोरे कारणं त्वं भविष्यसि ।
बद्धं सेतुं को नु भिन्द्याद्धमेच्छान्तं च पावकम् ॥ २.९७.९५ ॥
No te conviertas en la causa de la terrible destrucción de la familia. ¿Quién rompería un dique ya construido, o avivaría un fuego apagado?
2.97.96
शमे स्थितान्को नु पार्थान्कोपयेद्भरतर्षभ ।
स्मरन्तं त्वामाजमीढं स्मारयिष्याम्यहं पुनः ॥ २.९७.९६ ॥
Oh toro de los Bharatas, ¿quién irritaría a los Pārthas que permanecen en paz? Descendiente de Ajamīḍha, recordándote, te lo volveré a recordar.
2.97.97
शास्त्रं न शास्ति दुर्बुद्धिं श्रेयसे चेतराय च ।
न वै वृद्धो बालमतिर्भवेद्राजन्कथञ्चन ॥ २.९७.९७ ॥
La escritura no instruye al de mente perversa ni hacia el bien ni hacia otra cosa. Oh rey, un anciano nunca se vuelve de mente infantil de ninguna manera.
2.97.98
त्वन्नेत्राः सन्तु ते पुत्रा मा त्वां दीर्णाः प्रहासिषुः ।
तस्मादयं मद्वचनात्त्यज्यतां कुलपांसनः ॥ २.९७.९८ ॥
Que tus hijos te tengan a ti como sus ojos, para que no te abandonen y te desgarren. Por tanto, por mi palabra, sea expulsado este mancillador de la familia.
2.97.99
तथा ते न कृतं राजन्पुत्रस्नेहान्नराधिप ।
तस्य प्राप्तं फलं विद्धि कुलान्तकरणाय यत् ॥ २.९७.९९ ॥
Oh rey, oh señor de los hombres, no actuaste así por amor a tus hijos. Conoce el fruto que le ha llegado para la destrucción de la familia.
2.97.100
शमेन धर्मेण नयेन युक्ता ।
या ते बुद्धिः साऽस्तु ते मा प्रमादीः।
प्रध्वंसिनी क्रूरसमाहिता श्री-
र्मृदुप्रौढा गच्छति पुत्रपौत्रान् ॥ २.९७.१०० ॥
Que esa inteligencia tuya, dotada de calma, dharma y buena política, sea tuya; no seas negligente. La fortuna, destructiva y concentrada por la crueldad, se vuelve suave pero madura y pasa a hijos y nietos.
2.97.101
अथाब्रवीन्महाराजो गान्धारीं धर्मदर्शिनीम् ।
अन्तः कामं कुलस्यास्तु न शक्नोमि निवारितुम् ॥ २.९७.१०१ ॥
Entonces el gran rey dijo a Gāndhārī, que ve el dharma: sea cual sea el deseo interior de la familia, no puedo contenerlo.
2.97.102
यथेच्छन्ति तथैवास्तु प्रत्यागच्छन्तु पाण्डवाः ।
पुनर्द्यूतं च कुर्वन्तु मामकाः पाण्डवैः सह ॥ २.९७.१०२ ॥
Como ellos deseen, así sea. Que los Pāṇḍavas regresen, y que mis hijos vuelvan a jugar a los dados con los Pāṇḍavas.