മഹാഭാരതം · അധ്യായം 2.97
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.97.1
शृणु राजन्पुराऽचिन्त्यानर्जुनस्य च साहसान् ।
अर्जुनो धन्विनां श्रेष्ठो दुष्करं कृतवान्पुरा ॥ २.९७.१ ॥
രാജാവേ, കേട്ടാലും — പണ്ട് അർജുനന്റെ അചിന്ത്യമായ സാഹസങ്ങളെ. വില്ലാളികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ അർജുനൻ പണ്ടൊരു ദുഷ്കരകർമ്മം ചെയ്തു.
2.97.2
द्रुपदस्य पुरे राजन्द्रौपद्याश्च स्वयंवर ।
आबालवृद्धसङ्क्षोभे सर्वक्षत्रसमागमे।
क्षिप्रकारी जले मत्स्यं दुर्निरीक्ष्यं ससर्ज ह ॥ २.९७.२ ॥
രാജാവേ, ദ്രുപദന്റെ നഗരത്തിൽ ദ്രൗപദിയുടെ സ്വയംവരം നടന്നു; ബാലരും വൃദ്ധരും എല്ലാവരും ഇളകിമറിഞ്ഞു, എല്ലാ ക്ഷത്രിയരും ഒത്തുകൂടി. ക്ഷിപ്രകാരിയായവൻ വെള്ളത്തിലെ, നോക്കാൻ പ്രയാസമുള്ള മീനിനെ ഭേദിച്ചു.
2.97.3
सर्वैर्नृपैरसाध्यं तत्कार्मुकप्रवरं च वै ।
क्षणेन सज्यमकरोत्सर्वक्षत्रस्य पश्यतः ॥ २.९७.३ ॥
എല്ലാ രാജാക്കന്മാർക്കും സാധ്യമല്ലാത്ത ആ ശ്രേഷ്ഠമായ വില്ലിൽ, എല്ലാ ക്ഷത്രിയരും കാൺകെ, അവൻ ഒരു നിമിഷംകൊണ്ട് ഞാൺ കെട്ടി.
2.97.4
ततो यन्त्रमयं विध्वा विसारं फल्गुनो बली ।
कृष्णया हेममाल्येन स्कन्धे स परिवेष्टितः ॥ २.९७.४ ॥
അനന്തരം ബലവാനായ ഫൽഗുനൻ യന്ത്രനിർമ്മിതമായ കറങ്ങുന്ന ലക്ഷ്യം ഭേദിച്ചു; കൃഷ്ണ സ്വർണ്ണമാലകൊണ്ട് അവന്റെ തോളിൽ ചുറ്റി.
2.97.5
ततस्तया वृतं पार्थं दृष्ट्वा सर्वे नृपास्तदा ।
रोषात्सर्वायुधान्गृह्य क्रुद्धा वीरा महौजसः।
वैकर्तनं पुरस्कृत्य सर्वे पार्थमुपाद्रवन् ॥ २.९७.५ ॥
അവൾ പാർത്ഥനെ വരിച്ചതു കണ്ട് എല്ലാ രാജാക്കന്മാരും അപ്പോൾ രോഷം പൂണ്ട്, സകല ആയുധങ്ങളുമെടുത്ത്, കോപിച്ച മഹാബലരായ വീരന്മാർ വൈകർത്തനനെ (കർണനെ) മുന്നിൽ നിർത്തി പാർത്ഥനെ ആക്രമിച്ചു.
2.97.6
स सर्वान्पार्थिवान्दृष्ट्वा क्रुद्धान्पार्थो महाबलः ।
वारयित्वा शरैस्तीक्ष्णैरजयत्तत्र स स्वयम् ॥ २.९७.६ ॥
കോപിച്ച എല്ലാ രാജാക്കന്മാരെയും കണ്ട്, മഹാബലനായ പാർത്ഥൻ മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകളാൽ അവരെ തടഞ്ഞ് അവിടെവച്ചുതന്നെ സ്വയം ജയിച്ചു.
2.97.7
जित्वा तु तान्महीपालान्सर्वान्कर्णपुरोगमान् ।
लेभे कृष्णां शुभां पार्थो युध्वा वीर्यबलात्तदा ॥ २.९७.७ ॥
കർണനെ മുന്നിൽ നിർത്തിയ ആ രാജാക്കന്മാരെയെല്ലാം ജയിച്ച്, അന്ന് യുദ്ധത്തിൽ വീര്യബലത്താൽ പാർത്ഥൻ ശുഭയായ കൃഷ്ണയെ നേടി.
2.97.8
सर्वक्षत्रसमूहेषु अम्बां भीष्मो यथा पुरा ।
ततः कदाचिद्बीभत्सुस्तीर्ययात्रां ययौ स्वयम् ॥ २.९७.८ ॥
മുൻപ് ഭീഷ്മൻ ക്ഷത്രിയസമൂഹങ്ങൾക്കിടയിൽ അംബയെ നേടിയതുപോലെ, പിന്നീടൊരിക്കൽ ബീഭത്സു തന്നെ തീർത്ഥയാത്രയ്ക്ക് പുറപ്പെട്ടു.
2.97.9
अथोलूपीं शुभां तात नागराजसतां तदा ।
नागेष्वाप वराग्र्येषु प्रार्थितोऽथ यथा तथा ॥ २.९७.९ ॥
അച്ഛാ, അപ്പോൾ നാഗരാജാവിന്റെ ശുഭയായ പുത്രി ഉലൂപിയെ, ശ്രേഷ്ഠ നാഗങ്ങൾക്കിടയിൽ അഭ്യർത്ഥിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ, എങ്ങനെയോ അങ്ങനെ അവൻ നേടി.
2.97.10
ततो गोदावरीं कृष्णां कावेरीं चावगाहत ।
तत्र पाण्ड्यं समासाद्य तस्य कन्यामवाप सः ॥ २.९७.१० ॥
പിന്നെ അവൻ ഗോദാവരിയിലും കൃഷ്ണയിലും കാവേരിയിലും സ്നാനം ചെയ്തു; അവിടെ പാണ്ഡ്യരാജാവിനെ സമീപിച്ച് അവന്റെ മകളെ നേടി.
2.97.11
लब्ध्वा जिष्णुर्मुदं तत्र ततो याम्यां दिशं ययौ ॥ २.९७.११ ॥
അവിടെ സന്തോഷം നേടിയ ജിഷ്ണു അർജ്ജുനൻ പിന്നെ ദക്ഷിണദിക്കിലേക്ക് പോയി.
2.97.12
स दक्षिणं समुद्रान्तं गत्वा चाप्सरसां च वै ।
कुमारतीर्थमासाद्य मोक्षयामास चार्जुनः ॥ २.९७.१२ ॥
അവൻ തെക്കൻ സമുദ്രാന്തം വരെ പോയി, അപ്സരസ്സുകളുടെ കുമാരതീർത്ഥത്തിലെത്തി അർജ്ജുനൻ അവരെ മോചിപ്പിച്ചു.
2.97.13
ग्राहरूपाश्च ताः पञ्च अतिशौर्येण वै बलात् ।
कन्यातीर्थं समभ्येत्य ततो द्वारवतीं ययौ॥। ॥ २.९७.१३ ॥
മുതലരൂപത്തിലുണ്ടായിരുന്ന ആ അഞ്ചുപേരെയും വലിയ ശൗര്യത്തോടെ ബലത്താൽ മോചിപ്പിച്ച്, കന്യാതീർത്ഥത്തിലെത്തി പിന്നീട് ദ്വാരവതിയിലേക്ക് പോയി.
2.97.14
तत्र कृष्णनिदेशात्स सुभद्रां प्राप्य फल्गुनः ।
तामारोप्य रथोपस्थे प्रययौ स्वपुरीं प्रति ॥ २.९७.१४ ॥
അവിടെ കൃഷ്ണന്റെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം അവൻ സുഭദ്രയെ പ്രാപിച്ച്, അവളെ രഥത്തിന്റെ ഇരിപ്പിടത്തിൽ കയറ്റി സ്വന്തം നഗരത്തിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു.
2.97.15
अथादाय गते पार्थे ते श्रुत्वा सर्वयादवाः ।
तमभ्यधावन्त्सङ्क्रुद्धाः सिंहव्याघ्रगणा इव ॥ २.९७.१५ ॥
പാർത്ഥൻ അവളെ കൊണ്ടുപോയെന്ന് കേട്ട് എല്ലാ യാദവരും കോപിച്ച്, സിംഹവ്യാഘ്രക്കൂട്ടങ്ങളെപ്പോലെ അവനെ നേരിട്ട് പാഞ്ഞടുത്തു.
2.97.16
प्रद्युम्नः कृतवर्मा च गदः सारणसात्यकी ।
आहुकश्चैव साम्बश्च चारुदेष्णो विदूरथः ॥ २.९७.१६ ॥
പ്രദ്യുമ്നൻ, കൃതവർമ്മാവ്, ഗദൻ, സാരണനും സാത്യകിയും, ആഹുകൻ, സാംബൻ, ചാരുദേഷ്ണൻ, വിദൂരഥൻ.
2.97.17
अन्ये च यादवाः सर्वे बलदेवपुरोगमाः ।
एकमेव परे कृष्णं गजवाजिरथैर्युताः ॥ २.९७.१७ ॥
ബലരാമനെ മുന്നിൽ നിർത്തി മറ്റ് യാദവരെല്ലാം ആനകളോടും കുതിരകളോടും രഥങ്ങളോടും കൂടി കൃഷ്ണനെതിരെ നിന്നു.
2.97.18
अथासाद्य वने यान्तं परिवार्य धनञ्जयम् ।
चक्रुर्युद्धं सुसङ्क्रुद्धा बहुकोट्यश्च यादवाः ॥ २.९७.१८ ॥
പിന്നീട് കാട്ടിലൂടെ പോകുന്ന ധനഞ്ജയനെ വളഞ്ഞ്, അതിരുകവിഞ്ഞ് ക്രുദ്ധരായ കോടിക്കണക്കിന് യാദവർ യുദ്ധം ചെയ്തു.
2.97.19
एक एव तु पार्थस्तैर्युद्धं चक्रे सुदारुणम् ।
तेन तेषां समं युद्धं मुहूर्तं प्रबभूव ह ॥ २.९७.१९ ॥
ഒറ്റയ്ക്കുതന്നെ പാർത്ഥൻ അവരോട് അതിഭയങ്കരമായ യുദ്ധം ചെയ്തു. അതിനാൽ അവരുടെ യുദ്ധം ഒരു മുഹൂർത്തനേരം തുല്യമായി നടന്നു.
2.97.20
ततः पार्थो रणे सर्वान्वारयित्वा शितैः शरैः ।
बलाद्विजित्य राजेन्द्र वीरस्तान्सर्वयादवान्।
तां सुभद्रामथादाय शक्रप्रस्थं विवेश ह ॥ २.९७.२० ॥
പിന്നെ പാർത്ഥൻ യുദ്ധത്തിൽ മൂർച്ചയേറിയ ശരങ്ങളാൽ അവരെയെല്ലാം തടഞ്ഞ്, രാജേന്ദ്രാ, ബലം പ്രയോഗിച്ച് ആ യാദവരെയെല്ലാം ജയിച്ച്, സുഭദ്രയെ കൂട്ടി ഇന്ദ്രപ്രസ്ഥത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു.
2.97.21
भूयः शृणु महाराज फल्गुनस्य च साहसम् ।
ददौ स वह्नेर्बिभत्सुः प्रार्थितं खाण्डवं वनम् ॥ २.९७.२१ ॥
മഹാരാജാവേ, ഫൽഗുനന്റെ സാഹസം വീണ്ടും കേൾക്കൂ. ബീഭത്സു അഗ്നിക്ക് ആവശ്യപ്പെട്ട ഖാണ്ഡവവനം നൽകി.
2.97.22
लब्धमात्रे तु तेनाथ भगवान्हव्यवाहनः ।
भक्षितुं खाण्डवं राजंस्तत्रस्थानुपचक्रमे ॥ २.९७.२२ ॥
അവൻ വനം ലഭിച്ചയുടനെ, രാജൻ, ഭഗവാൻ ഹവ്യവാഹനൻ (അഗ്നി) ഖാണ്ഡവവനം ഭക്ഷിക്കാൻ തുടങ്ങി, അവിടെ വസിച്ചവരെ ആക്രമിച്ചു.
2.97.23
ततस्तं भक्षयन्तं वै सव्यसाची विभावसुम् ।
रथा धन्वी शरान्गृह्य स कलापयुतः प्रभुः।
पालयामास राजेन्द्र स्ववीर्येण महाबलः ॥ २.९७.२३ ॥
അപ്പോൾ അവൻ ആ വിഭാവസുവിനെ (അഗ്നിയെ) ഭക്ഷിക്കുന്നത് കണ്ട്, സവ്യസാചി (അർജുനൻ) രഥത്തിൽ നിന്ന് വില്ലുമായി, ശരങ്ങൾ എടുത്ത്, ആവനാഴിയോടുകൂടി, രാജേന്ദ്രാ, മഹാബലനായ ആ പ്രഭു തന്റെ വീര്യത്താൽ രക്ഷിച്ചു.
2.97.24
ततः श्रुत्वा महेनद्रस्तु मेघांस्तान्सन्दिदेश ह ।
तेनोक्ता मेघसङ्घास्ते ववर्षुरतिवृष्टिभिः ॥ २.९७.२४ ॥
അപ്പോൾ മഹേന്ദ്രൻ അത് കേട്ട് ആ മേഘങ്ങൾക്ക് കല്പന നൽകി. അവനാൽ കല്പിക്കപ്പെട്ട മേഘസംഘങ്ങൾ അതിവൃഷ്ടിയോടെ പെയ്തു.
2.97.25
ततो मेघगाणान्पार्थः शरव्रातैः समान्ततः ।
खगमैर्वारयामास तदाश्चर्यमिवाभवत् ॥ २.९७.२५ ॥
അപ്പോൾ പാർത്ഥൻ ചുറ്റുപാടും ശരസമൂഹങ്ങളാൽ മേഘഗണങ്ങളെ തടുത്തു; അത് ഒരു അത്ഭുതം പോലെയായി.
2.97.26
वारितान्मेघसङ्घांश्च श्रुत्वा क्रुद्धः पुरन्दरः ।
पाण्डरं गजमास्थाय सर्वदेवगणैर्वृतः।
ययौ पार्थेन संयोद्धुं रक्षार्थं खाण्डवस्य च ॥ २.९७.२६ ॥
മേഘസംഘങ്ങൾ തടയപ്പെട്ടു എന്ന് കേട്ട് പുരന്ദരൻ കോപിച്ചു. വെളുത്ത ആനപ്പുറത്ത് കയറി, സർവദേവഗണങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട് പാർത്ഥനോട് യുദ്ധം ചെയ്യാനും ഖാണ്ഡവത്തെ രക്ഷിക്കാനും പോയി.
2.97.27
रुद्राश्च मरुतश्चैव वसवश्चाश्विनौ तदा ।
आदित्याश्चैव साध्याश्च निश्वेदेवाश्च भारत।
गन्धर्वाश्चैव सहिता अन्ये देवगणाश्च ये ॥ २.९७.२७ ॥
അപ്പോൾ രുദ്രന്മാരും മരുത്തുകളും വസുക്കളും രണ്ട് അശ്വിനികുമാരന്മാരും ആദിത്യന്മാരും സാധ്യന്മാരും വിശ്വദേവന്മാരും, ഓ ഭാരതാ, ഗന്ധർവന്മാരോടൊപ്പം മറ്റ് ദേവഗണങ്ങളും എത്തി.
2.97.28
ते सर्वे शस्त्रसम्पन्ना दीप्यमानाः स्वतेजसा ।
धनञ्जयं जिघांसन्तः प्रपेतुर्विबुधाधिपाः ॥ २.९७.२८ ॥
അവരെല്ലാം ആയുധസജ്ജരായി, സ്വതേജസ്സാൽ ജ്വലിച്ച്, ധനഞ്ജയനെ വധിക്കാനാഗ്രഹിച്ച് ദേവാധിപന്മാർ പാഞ്ഞടുത്തു.
2.97.29
युगान्ते यानि दृश्यन्ते निमित्तानि महान्त्यपि ।
सर्वाणि तत्र दृश्यन्ते निमित्तानि महीपते ॥ २.९७.२९ ॥
യുഗാന്തത്തിൽ കാണപ്പെടുന്ന വലിയ ശകുനങ്ങളെല്ലാം അവിടെ കാണപ്പെട്ടു, ഓ മഹീപതേ.
2.97.30
ततो देवगमाः सर्वे पार्थं समभिदुद्रुवुः ।
असम्भ्रान्तस्तु तान्दृष्ट्वा स तां देवमयीं चमूम् ॥ २.९७.३० ॥
അപ്പോൾ ദേവന്മാരുടെ അനുചരന്മാരെല്ലാം പാർത്ഥനെതിരെ പാഞ്ഞടുത്തു. എന്നാൽ അവരെയും ആ ദേവമയമായ സേനയെയും കണ്ടിട്ടും അവൻ കലങ്ങിയില്ല.
2.97.31
त्वरितः फल्गुनो गृह्य तीक्ष्णांस्तानाशुगांस्तदा ।
इन्द्रं देवांश्च सम्प्रेक्ष्य तस्थौ काल इवात्यये ॥ २.९७.३१ ॥
അപ്പോൾ ഫൽഗുനൻ വേഗത്തിൽ മൂർച്ചയുള്ള ആ അമ്പുകളെടുത്തു. ഇന്ദ്രനെയും ദേവന്മാരെയും നോക്കി യുഗാന്ത്യകാലം പോലെ അവൻ നിന്നു.
2.97.32
ततो देवगणाः सर्वे बीभत्सुं सपुरन्दराः ।
अवाकिरञ्छरव्रातैर्मानुषं तं महीपते ॥ २.९७.३२ ॥
അപ്പോൾ പുരന്ദരനോടൊപ്പമുള്ള ദേവഗണങ്ങളെല്ലാം ബീഭത്സുവിന്മേൽ, ഹേ മഹീപതേ, ആ മനുഷ്യന്റെമേൽ അമ്പുകളുടെ മഴ പെയ്യിച്ചു.
2.97.33
ततः पार्थो महातेजा गाण्डिवं गृह्य सत्वरः ।
वारयामास देवानां शरव्रातैः शरांस्तदा ॥ २.९७.३३ ॥
അപ്പോൾ മഹാതേജസ്വിയായ പാർത്ഥൻ ഗാണ്ഡീവം വേഗത്തിൽ എടുത്ത് അപ്പോൾതന്നെ അമ്പുകളുടെ പരമ്പരകൊണ്ട് ദേവന്മാരുടെ അമ്പുകളെ തടഞ്ഞു.
2.97.34
पुनः क्रुद्धाः सुराः सर्वे मर्त्यं तं सुभहाबलाः ।
नानाशस्त्रैर्ववर्षुस्तं सव्यसाची महीपते ॥ २.९७.३४ ॥
വീണ്ടും കോപിച്ച മഹാബലശാലികളായ ദേവന്മാരെല്ലാം ആ മനുഷ്യന്റെമേൽ, ഹേ മഹീപതേ, സവ്യസാചിയുടെമേൽ നാനാവിധ ആയുധങ്ങളുടെ മഴ പെയ്യിച്ചു.
2.97.35
तान्पार्थः शस्त्रवर्षान्वै विसृष्टान्विबुधैस्तदा ।
द्विधा त्रिधा स चिच्छेद स एव निशितैः शरैः ॥ २.९७.३५ ॥
ദേവന്മാർ ചൊരിഞ്ഞ ആ ആയുധവർഷങ്ങളെ പാർത്ഥൻ അപ്പോൾതന്നെ ആ മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകൾകൊണ്ട് രണ്ടും മൂന്നുമായി മുറിച്ചു.
2.97.36
पुनश्च पार्थः सङ्क्रुद्धो मण्डलीकृतकार्मुकः ।
देवसङ्घाञ्छरैस्तीक्ष्णैरर्पयन्वै समन्ततः ॥ २.९७.३६ ॥
വീണ്ടും കോപാകുലനായ പാർത്ഥൻ, വില്ല് വൃത്താകാരത്തിൽ വലിച്ച്, മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകളാൽ എല്ലാ ഭാഗത്തുനിന്നും ദേവസമൂഹങ്ങളെ തുളച്ചു.
2.97.37
ततो देवगणाः सर्वे युध्वा पार्थेन वै मुहुः ।
रणे जेतुमशक्यं तं ज्ञात्वा ते भरतर्षभ ॥ २.९७.३७ ॥
പിന്നെ ദേവസമൂഹങ്ങൾ എല്ലാവരും പാർത്ഥനോട് പലതവണ യുദ്ധം ചെയ്ത്, ഭരതർഷഭാ, അവനെ യുദ്ധത്തിൽ ജയിക്കാനാവില്ലെന്ന് മനസ്സിലാക്കി.
2.97.38
शान्तास्ते विबुधाः सर्वे पार्थबाणाभिपीडिताः ।
सद्विपं वासवं त्यक्त्वा दुद्रुवुः सर्वतो दिशम् ॥ २.९७.३८ ॥
പാർത്ഥന്റെ അമ്പുകളാൽ പീഡിതരായ ആ ദേവന്മാരെല്ലാം അടങ്ങി, ആനയോടുകൂടിയ വാസവനെ ഉപേക്ഷിച്ച് എല്ലാ ദിക്കിലേക്കും ഓടി.
2.97.39
प्राचीं रुद्राः सगन्धर्वा दक्षिणां मरुतो ययुः ।
दिशं प्रतीचीं भीतास्ते वसवश्च तथाऽश्विनौ ॥ २.९७.३९ ॥
ഗന്ധർവന്മാരോടൊപ്പം രുദ്രന്മാർ കിഴക്കോട്ടും മരുത്തുക്കൾ തെക്കോട്ടും പോയി; ഭയന്ന വസുക്കളും അശ്വിനികളും പടിഞ്ഞാറോട്ടും പോയി.
2.97.40
आदित्याश्चैव विश्वे च दुद्रुवुर्वा उदङ्मुखाः ।
साध्याश्चोर्ध्वमुखा भीताश्चिन्तयन्तोऽस्य सायकान् ॥ २.९७.४० ॥
ആദിത്യന്മാരും വിശ്വദേവന്മാരും വടക്കോട്ട് മുഖം തിരിച്ച് ഓടി; സാധ്യന്മാർ ഭയന്ന് മുകളിലേക്ക് മുഖം തിരിച്ച്, അവന്റെ അമ്പുകളെ ചിന്തിച്ചുകൊണ്ട് ഓടി.
2.97.41
एवं सुरगणाः सर्वे प्राद्रवन्त्सर्वतो दिशम् ।
मुहुर्मुहुः प्रेक्षमाणाः पार्थमेव सकार्मुकम् ॥ २.९७.४१ ॥
ഇങ്ങനെ സുരസമൂഹങ്ങൾ എല്ലാം എല്ലാ ദിക്കിലേക്കും ഓടി; വില്ലോടുകൂടിയ പാർത്ഥനെ വീണ്ടുംവീണ്ടും നോക്കിക്കൊണ്ട്.
2.97.42
विद्रुतान्देवसङ्घांस्तान्रणे दृष्ट्वा पुरन्दरः ।
ततः क्रुद्धो महातेजाः पार्थं बाणैरवाकिरत् ॥ २.९७.४२ ॥
യുദ്ധത്തിൽ ദേവസമൂഹങ്ങൾ ഓടിപ്പോകുന്നത് കണ്ട പുരന്ദരൻ, അപ്പോൾ കോപിച്ച് മഹാതേജസ്സോടെ, പാർത്ഥന്റെ മേൽ അമ്പുകൾ വർഷിച്ചു.
2.97.43
पार्थोऽपि शक्रं विव्याथ मानुषो विबुधाधिपम् ॥ २.९७.४३ ॥
പാർത്ഥനും മനുഷ്യനായിരുന്നിട്ടും ദേവാധിപനായ ശക്രനെ തുളച്ചു.
2.97.44
ततः सोऽश्ममयं वर्षं व्यसृजद्विबुधाधिपः ।
तच्छरैरर्जुनो वर्षं प्रतिजाघ्नेऽत्यमर्षणः ॥ २.९७.४४ ॥
അപ്പോൾ ആ ദേവാധിപതി കല്ലുമഴ വർഷിച്ചു; അത്യന്തം ക്ഷമയില്ലാത്ത അർജ്ജുനൻ അമ്പുകളാൽ ആ മഴയെ പ്രതിരോധിച്ചു.
2.97.45
अथ संवर्धयामास तद्वर्षं देवराडपि ।
भूय एव महावीर्यं जिज्ञासुः सव्यसाचिनः ॥ २.९७.४५ ॥
പിന്നെ ദേവരാജനും സവ്യസാചിയുടെ മഹാവീര്യം വീണ്ടും അറിയാൻ ആഗ്രഹിച്ച് ആ മഴയെ കൂടുതൽ വർധിപ്പിച്ചു.
2.97.46
सोऽश्मवर्षं महावेगमिषुभिः पाण्डवोऽपि च ।
विलयं गमयामास हर्षयन्पाकशासनम् ॥ २.९७.४६ ॥
പാണ്ഡവൻ ആ മഹാവേഗമുള്ള കല്ലുമഴയെ അമ്പുകളാൽ ഇല്ലാതാക്കി, പാകശാസനനായ ഇന്ദ്രനെ സന്തോഷിപ്പിച്ചു.
2.97.47
उपादाय तु पाणिभ्यामङ्गदं नाम पर्वतम् ।
सद्रुमं व्यसृजच्छक्रो जिघांसुः श्वेतवाहनम् ॥ २.९७.४७ ॥
പിന്നെ ശക്രൻ ഇരു കൈകളാലും അംഗദം എന്ന പർവതം മരങ്ങളോടുകൂടി എടുത്ത്, ശ്വേതവാഹനനെ വധിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച് എറിഞ്ഞു.
2.97.48
ततोऽर्जुनो वेगवद्भिर्ज्वलमानैरजिह्यगैः ।
बाणैर्विध्वंसयामास गिरिराजं सहस्रधा ॥ २.९७.४८ ॥
അപ്പോൾ അർജുനൻ വേഗമേറിയതും ജ്വലിക്കുന്നതും നേരെ പറക്കുന്നതുമായ അമ്പുകളാൽ ആ പർവതരാജനെ ആയിരം കഷണങ്ങളാക്കി തകർത്തു.
2.97.49
शक्रं च पातयामास शरैः पार्थो महान्युधि ।
ततः शक्रो महाराज रणे वीरं धनञ्जयम् ॥ २.९७.४९ ॥
മഹാനായ പാർഥൻ യുദ്ധത്തിൽ അമ്പുകളാൽ ഇന്ദ്രനെയും വീഴ്ത്തി. അപ്പോൾ മഹാരാജാവേ, യുദ്ധത്തിൽ ഇന്ദ്രൻ വീരനായ ധനഞ്ജയനെ—
2.97.50
ज्ञात्वा जेतुमशक्यं तं तेजोबलसमन्वितम् ।
परां प्रीति ययौ तत्र पुत्रशौर्येण वासवः ॥ २.९७.५० ॥
അവനെ ജയിക്കുക അസാധ്യമെന്നും തേജസ്സും ബലവും ഉള്ളവനെന്നും അറിഞ്ഞ്, അവിടെ വാസവൻ തന്റെ പുത്രന്റെ ശൗര്യത്താൽ പരമമായ സന്തോഷം നേടി.
2.97.51
तदा तत्र न तस्यास्ति दिवि कश्चिन्महायशाः ।
समर्थो निर्जये राजन्नपि साक्षात्प्रजापतिः ॥ २.९७.५१ ॥
അപ്പോൾ അവിടെ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ അവനെ ജയിക്കാൻ കഴിവുള്ള മഹായശസ്വിയായ ഒരാളുമില്ലായിരുന്നു, രാജാവേ, സാക്ഷാൽ പ്രജാപതിയും അല്ല.
2.97.52
ततः पार्थः शरैर्हत्वा यक्षराक्षसपन्नगान् ।
दीप्ते चाग्नौ महातेजाः पातयामास सन्ततम् ॥ २.९७.५२ ॥
പിന്നെ മഹാതേജസ്വിയായ പാർഥൻ അമ്പുകളാൽ യക്ഷരെയും രാക്ഷസരെയും പന്നഗരെയും വധിച്ച്, ജ്വലിക്കുന്ന അഗ്നിയിൽ നിരന്തരം വീഴ്ത്തി.
2.97.53
प्रतिषेधयितुं पार्थं न शेकुस्तत्र केचन ।
दृष्ट्वा निवारितं शक्रं दिवि देवगणैः सह ॥ २.९७.५३ ॥
അവിടെ ആർക്കും പാർഥനെ തടയാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. സ്വർഗ്ഗത്തിൽ ദേവഗണങ്ങളോടൊപ്പം ഇന്ദ്രൻ തടയപ്പെട്ടതു കണ്ട്—
2.97.54
यथा सुपर्णः सोमार्थं विबुधानजयत्पुरा ।
तथा जित्वा सुरान्पार्थस्तर्पयामास पावकम् ॥ २.९७.५४ ॥
പണ്ട് സോമത്തിനായി സുപർണ്ണൻ ദേവന്മാരെ ജയിച്ചതുപോലെ, പാർത്ഥൻ ദേവന്മാരെ ജയിച്ച് അഗ്നിയെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തി.
2.97.55
ततोऽर्जुनः स्ववीर्येण तर्पयित्वा विभावसुम् ।
रथं ध्वजं च सहयं दिव्यानस्त्रांश्च पाण्डवः ॥ २.९७.५५ ॥
അതിനുശേഷം പാണ്ഡവനായ അർജ്ജുനൻ തന്റെ വീര്യത്താൽ വിഭാവസുവായ അഗ്നിയെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തി, രഥം, ധ്വജം, കുതിരകൾ, ദിവ്യാസ്ത്രങ്ങൾ എന്നിവ നേടി.
2.97.56
गाण्डीवं च धनुः श्रेष्ठं तूणी चाक्षयसायकौ ।
एतान्यपि च बीभत्सुर्लेभे कीर्ति च भारत ॥ २.९७.५६ ॥
ഭാരതാ, ബീഭത്സു ഗാണ്ഡീവം എന്ന ശ്രേഷ്ഠ ധനുസ്സും, അക്ഷയ ശരങ്ങളുള്ള രണ്ട് ആവനാഴികളും, ഇവയും നേടി; കീർത്തിയും നേടി.
2.97.57
भूयोऽपि शृणु राजेन्द्र पार्थो गत्वोत्तरां दिशम् ।
विजित्य नववर्षांश्च सपुरांश्च सपर्वतान् ॥ २.९७.५७ ॥
രാജേന്ദ്രാ, ഇനിയും കേൾക്കുക: പാർത്ഥൻ ഉത്തരദിക്കിലേക്ക് പോയി ഒമ്പത് വർഷങ്ങളെ, അവയുടെ നഗരങ്ങളും പർവതങ്ങളുമായി, ജയിച്ചു.
2.97.58
जम्बुद्वीपं वशे कृत्वा सर्वं तद्भरतर्षभ ।
बलाज्जित्वा नृपान्सर्वान्करे चविनिवेश्य च ॥ २.९७.५८ ॥
ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, അവൻ ജംബൂദ്വീപം മുഴുവനും വശത്താക്കി; ബലത്താൽ എല്ലാ രാജാക്കന്മാരെയും ജയിച്ച് അവരെ തന്റെ കീഴിലാക്കി.
2.97.59
रत्नान्यादाय सर्वाणि गत्वा चैव पुनः पुरीम् ।
ततो ज्येष्ठं महात्मानं धर्मराजं युधिष्ठिरम्।
राजसूयं क्रतुश्रेष्ठं कारयामास भारत ॥ २.९७.५९ ॥
എല്ലാ രത്നങ്ങളും എടുത്ത് വീണ്ടും നഗരത്തിൽ ചെന്ന്, ഭാരതാ, ജ്യേഷ്ഠനായ മഹാത്മാവായ ധർമ്മരാജൻ യുധിഷ്ഠിരനെക്കൊണ്ട് ക്രതുശ്രേഷ്ഠമായ രാജസൂയം നടത്തിച്ചു.
2.97.60
स तान्यन्यानि कर्माणि कृतवानर्जुनः पुरा ।
अर्जुनेन समो वीर्ये त्रिषु लोकेषु न क्वचित् ॥ २.९७.६० ॥
അർജുനൻ മുമ്പ് മറ്റു കർമ്മങ്ങൾ ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. വീര്യത്തിൽ അർജുനനോടു സമനായി മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും ഒരിടത്തും ആരുമില്ല.
2.97.61
देवदानवयक्षाश्च पिशाचोरगराक्षसाः ।
भीष्मद्रोणादयः सर्वे कुरवश्च महारथाः ॥ २.९७.६१ ॥
ദേവന്മാർ, ദാനവന്മാർ, യക്ഷന്മാർ, പിശാചുക്കൾ, ഉരഗങ്ങൾ, രാക്ഷസന്മാർ, ഭീഷ്മർ, ദ്രോണർ തുടങ്ങിയ എല്ലാ കൗരവരും മഹാരഥന്മാരും.
2.97.62
लोके सर्वनृपाश्चैव वीराश्चान्ये धनुर्धराः ।
एते पार्थं रणे युक्ताः प्रतियोद्धुं न शक्नुयुः ॥ २.९७.६२ ॥
ലോകത്തിലെ സർവ രാജാക്കന്മാരും മറ്റു വില്ലാളികളായ വീരന്മാരും, ഇവർ എല്ലാവരും യുദ്ധത്തിൽ പാർത്ഥനെ എതിർക്കാൻ കഴിയില്ല.
2.97.63
अहं हि नित्यं कौरव्य फल्गुनं हृदि संस्थितम् ।
अपश्यं चिन्तयित्वा तं समुद्विग्नोऽस्मि तद्भयात् ॥ २.९७.६३ ॥
കൗരവ്യാ, ഹൃദയത്തിൽ സ്ഥിതനായ ഫൽഗുനനെ ഞാൻ എപ്പോഴും കാണുന്നു; അവനെ ചിന്തിച്ച് അവന്റെ ഭയത്താൽ ഞാൻ അത്യന്തം വ്യാകുലനാകുന്നു.
2.97.64
गृहे गृहे च पश्यामि तात पार्थमहं सदा ।
शरगाण्डीवसंयुक्तं पाशहस्तमिवान्तकम् ॥ २.९७.६४ ॥
അച്ഛാ, ഞാൻ എപ്പോഴും ഓരോ വീട്ടിലും പാർത്ഥനെ കാണുന്നു; ശരങ്ങളും ഗാണ്ഡീവവും ധരിച്ച്, കയ്യിൽ പാശവുമായി നില്ക്കുന്ന യമനെപ്പോലെ.
2.97.65
अपि पार्थसहस्राणि भीतः पश्यामि भारत ।
पार्थभूतमिदं सर्वं नगरं प्रतिभाति मे ॥ २.९७.६५ ॥
ഭാരത, ഭയന്ന് ഞാൻ ആയിരക്കണക്കിന് പാർത്ഥന്മാരെ കാണുന്നു; ഈ നഗരം മുഴുവൻ പാർത്ഥന്മാരാൽ നിറഞ്ഞതായി എനിക്കു തോന്നുന്നു.
2.97.66
पार्थमेव हि पश्यामि रहिते तात भारत ।
दृष्ट्वा स्वप्नगतं पार्थमुद्धमामि विचेतनः ॥ २.९७.६६ ॥
അച്ഛാ, ഭരതവംശജാ, ഏകാന്തതയിൽ ഞാൻ പാർത്ഥനെത്തന്നെയാണ് കാണുന്നത്. സ്വപ്നത്തിൽ പാർത്ഥനെ കണ്ട് ഞാൻ ബോധം നഷ്ടപ്പെട്ടവനെപ്പോലെ ഞെട്ടിയുണരുന്നു.
2.97.67
अकारादीनि नामानि अर्जुनग्रस्तचेतसः ।
अश्वाक्षराम्बुजाश्चैव त्रासं सञ्जनयन्ति मे ॥ २.९७.६७ ॥
'അ' അക്ഷരത്തിൽ തുടങ്ങുന്ന പേരുകളും, 'അശ്വ' അക്ഷരങ്ങളും, താമരയും അർജുനനാൽ ഗ്രസിക്കപ്പെട്ട മനസ്സുള്ള എനിക്ക് ഭയം ജനിപ്പിക്കുന്നു.
2.97.68
नास्ति पार्थादृते तात परवीराद्भयं मम ।
प्रह्लादं वा बलिं वापि हन्याद्धि विजयो रणे ॥ २.९७.६८ ॥
അച്ഛാ, പാർത്ഥനല്ലാതെ ശത്രുവീരന്മാരിൽ നിന്ന് എനിക്ക് ഭയമില്ല. യുദ്ധത്തിൽ വിജയി പ്രഹ്ലാദനെയും ബലിയെയും പോലും വധിക്കാം.
2.97.69
तस्मात्तेन महाराज युद्धं नस्तात न क्षमम् ।
अहं तस्य प्रभावज्ञो नित्यं दुःखं वहामि च ॥ २.९७.६९ ॥
അതിനാൽ, മഹാരാജാവേ, അവനോടൊത്ത് യുദ്ധം ചെയ്യുന്നത് ഞങ്ങൾക്ക്, അച്ഛാ, ഉചിതമല്ല. അവന്റെ പ്രഭാവം അറിയുന്ന ഞാൻ എപ്പോഴും ദുഃഖം വഹിക്കുന്നു.
2.97.70
पुरा हि दण्डकारण्ये मारीचस्य यथा भयम् ।
भवेद्रामे महावीर्ये तथा पार्थे भयं मम ॥ २.९७.७० ॥
മുൻപ് ദണ്ഡകാരണ്യത്തിൽ മഹാവീര്യനായ രാമനെക്കുറിച്ച് മാരീചന് ഭയമുണ്ടായിരുന്നതുപോലെ, പാർത്ഥനെക്കുറിച്ച് എനിക്ക് ഭയമുണ്ട്.
2.97.71
जानाम्येव महद्वीयं जिष्णोरेतद्दुरासदम् ।
एतद्वीरस्य पार्थस्य कार्षीस्त्वं तु विप्रियम् ॥ २.९७.७१ ॥
വിജയിയായ ജിഷ്ണുവിന്റെ (അർജുനന്റെ) ഈ മഹാവീര്യം അജയ്യമാണെന്ന് എനിക്കറിയാം. എന്നാൽ നീ ഈ വീരനായ പാർത്ഥനോട് അപ്രിയം ചെയ്യരുത്.
2.97.72
द्यूतं वा शस्त्रयुद्धं वा दुवाक्यं वा कथञ्चन ।
एतेष्वेवं कृते तस्य विग्रहश्चैव वो भवेत् ॥ २.९७.७२ ॥
ചൂതുകളിയിലോ, ആയുധയുദ്ധത്തിലോ, പരുഷവാക്കുകളാലോ, ഏതുവിധത്തിലെങ്കിലും ഇവ ചെയ്താൽ അവനുമായി നിങ്ങൾക്ക് കലഹമുണ്ടാകും.
2.97.73
तस्मात्त्वं पुत्र पार्थेन नित्यं स्नेहेन वर्तय ।
यश्च पार्थेन सम्बन्धो वर्तते चेन्नरो भुवि ॥ २.९७.७३ ॥
അതിനാൽ മകനേ, നീ പാർത്ഥനോട് എപ്പോഴും സ്നേഹത്തോടെ പെരുമാറുക; ഭൂമിയിൽ പാർത്ഥനുമായി ബന്ധമുള്ള ഏതൊരു മനുഷ്യനോടും.
2.97.74
तस्य नास्ति भयं किञ्चित्रिषु लोकेषु भारत ।
तस्मात्त्वं जिष्णुना वत्स नित्यं स्नेहेन वर्तय ॥ २.९७.७४ ॥
മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും അവന് യാതൊരു ഭയവുമില്ല, ഭാരതാ. അതിനാൽ വത്സാ, നീ ജിഷ്ണുവിനോട് എപ്പോഴും സ്നേഹത്തോടെ പെരുമാറുക.
2.97.75
द्यूते पार्थस्य कौरव्य मायया निकृतिः कृता ।
तस्माद्वि नो जयस्तात अन्योपायेन नो भवेत् ॥ २.९७.७५ ॥
ഹേ കൗരവ്യാ, ചൂതുകളിയിൽ പാർത്ഥനെ മായയാൽ വഞ്ചിച്ചു. അതിനാൽ അച്ഛാ, ഞങ്ങൾക്ക് വിജയം മറ്റൊരു ഉപായത്തിലൂടെ മാത്രമേ വരൂ.
2.97.76
उपायश्च न कर्तव्यः पाण्डवान्प्रति भारत ।
पार्थान्प्रति पुरा वत्स बहूपायाः कृतास्त्वया ॥ २.९७.७६ ॥
ഭാരതാ, പാണ്ഡവരോട് ഒരു ഉപായവും പ്രയോഗിക്കരുത്. വത്സാ, മുൻപ് പാർത്ഥന്മാരോട് നീ പല ഉപായങ്ങൾ പ്രയോഗിച്ചിട്ടുണ്ട്.
2.97.77
तानुपायान्हि कौन्तेया बहुशो व्यतिचक्रमुः ।
तस्माद्वितं जीविताय नः कुलस्य जनस्य च ॥ २.९७.७७ ॥
ആ ഉപായങ്ങളെ കൗന്തേയന്മാർ പലതവണ മറികടന്നിട്ടുണ്ട്. അതിനാൽ നമ്മുടെ ജീവിതത്തിനും കുലത്തിനും ജനങ്ങൾക്കും ഹിതകരമായത്.
2.97.78
त्वं चिकीर्षसि चेद्वत्स समित्रः सहबान्धवः ।
सभ्रातृकस्त्वं पार्थेन नित्यं स्नेहेन वर्तय ॥ २.९७.७८ ॥
പ്രിയ മകനേ, സുഹൃത്തുക്കളോടും ബന്ധുക്കളോടും സഹോദരന്മാരോടുമൊപ്പം പാർത്ഥനോട് എപ്പോഴും സ്നേഹത്തോടെ പെരുമാറാൻ നീ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ…
2.97.79
धृतराष्ट्रवचः श्रुत्वा राजा दुर्योधनस्तदा ।
चिन्तयित्वा मुहूर्तं तु विधिना चोदितोऽब्रवीत् ॥ २.९७.७९ ॥
ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് അപ്പോൾ രാജാവായ ദുര്യോധനൻ ഒരു നിമിഷം ആലോചിച്ച് വിധിയാൽ പ്രേരിതനായി പറഞ്ഞു.
2.97.80
पुनर्दीव्याम भद्रं ते वनवासाय पाण्डवैः ।
एवमेतान्वशे कर्तुं शक्ष्यामः पुरुषर्षभ॥ष ॥ २.९७.८० ॥
വീണ്ടും ചൂതുകളിക്കാം, നിനക്ക് ശുഭം ഭവിക്കട്ടെ; പാണ്ഡവരുടെ വനവാസത്തിനായി. പുരുഷശ്രേഷ്ഠാ, ഇങ്ങനെ നമുക്ക് ഇവരെ വശത്താക്കാൻ കഴിയും.
2.97.81
ते वा द्वादश वर्षाणि वयं वा द्यूतनिर्जिताः ।
प्रविशेम महारण्यमजिनैः प्रतिवासिताः ॥ २.९७.८१ ॥
അവർ പന്ത്രണ്ട് വർഷം, അല്ലെങ്കിൽ ചൂതിൽ തോറ്റ നമ്മൾ, തോൽ വസ്ത്രം ധരിച്ച് മഹാവനത്തിൽ പ്രവേശിക്കട്ടെ.
2.97.82
त्रयोदशं च स्वजनैरज्ञाताः परिवत्सरम् ।
ज्ञाताश्च पुनरन्यानि वने वर्षाणि द्वादश ॥ २.९७.८२ ॥
പതിമൂന്നാം വർഷം സ്വജനങ്ങൾക്ക് അജ്ഞാതരായി ഒരു വർഷം; അറിയപ്പെട്ടാൽ വീണ്ടും വനത്തിൽ പന്ത്രണ്ട് വർഷം.
2.97.83
निवसेम वयं ते वा तथा द्यूतं प्रवर्तताम् ।
अक्षानुप्त्वा पुनर्द्यूतमिदं कुर्वन्तु पाण्डवः ॥ २.९७.८३ ॥
നമ്മളോ അവരോ അങ്ങനെ തന്നെ വസിക്കട്ടെ; ചൂത് തുടരട്ടെ. ചൂതുകൾ എറിഞ്ഞ് പാണ്ഡവർ വീണ്ടും ഈ ചൂതുകളി നടത്തട്ടെ.
2.97.84
एतत्कृत्यतमं राजन्नस्माकं भरतर्षभ ।
अयं हि शकुनिर्वेद सविद्यामक्षसम्पदम् ॥ २.९७.८४ ॥
രാജാവേ, ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, ഇതാണ് ഞങ്ങൾക്ക് ഏറ്റവും ഉചിതമായ കർത്തവ്യം. ഈ ശകുനി പകിടകളിയുടെ വിദ്യയും അതിന്റെ സമ്പത്തും നന്നായി അറിയുന്നവനാണ്.
2.97.85
दृढमूलं वयं राज्ये मित्राणि परिगृह्य च ।
सारवद्विपुलं सैन्यं सत्कृत्य च दुरासदम् ॥ २.९७.८५ ॥
രാജ്യത്ത് ഞങ്ങൾ ഉറച്ചു വേരൂന്നിയിരിക്കുന്നു; മിത്രങ്ങളെ ചേർത്തു ആദരിച്ചതിനാൽ ഞങ്ങളുടെ സൈന്യം ശക്തവും വിപുലവും ആക്രമിക്കാൻ കഴിയാത്തതുമാണ്.
2.97.86
ते च त्रयोदशं वर्षं पारयिष्यन्ति चेद्व्रतम् ।
जेष्यामस्तान्वयं राजत्रोचतां ते परन्तप ॥ २.९७.८६ ॥
അവർ പതിമൂന്നാം വർഷം വ്രതത്തോടെ പൂർത്തിയാക്കിയാൽ ഞങ്ങൾ അവരെ ജയിക്കും. രാജാവേ, ശത്രുനാശകാ, ഇത് നിനക്ക് ഇഷ്ടമാകട്ടെ.
2.97.87
तूर्णं प्रत्यानयस्वैतान्कामं व्यध्वगतानपि ।
आगच्छन्तु पुनर्द्यूतमिदं कुर्वन्तु पाण्डवः ॥ २.९७.८७ ॥
ദൂരദേശങ്ങളിൽ പോയിരുന്നാലും ഇവരെ വേഗം തിരിച്ചുകൊണ്ടുവരിക. പാണ്ഡവർ വന്ന് വീണ്ടും ഈ ചൂതുകളി നടത്തട്ടെ.
2.97.88
ततो द्रोणः सोमदत्तो बाह्लीकश्चैव गौतमः ।
विदुरो द्रोणपुत्रश्च वैश्यापुत्रश्च वीर्यवान् ॥ २.९७.८८ ॥
അതിനുശേഷം ദ്രോണൻ, സോമദത്തൻ, ബാഹ്ലീകൻ, ഗൗതമൻ (കൃപൻ), വിദുരൻ, ദ്രോണപുത്രൻ, വീര്യവാനായ വൈശ്യപുത്രൻ.
2.97.89
भूरिश्रवाः शान्तनवो विकर्णश्च महारथः ।
मा द्यूतमित्यभाषन्त शमोऽस्त्विति च सर्वशः ॥ २.९७.८९ ॥
ഭൂരിശ്രവസ്സും ശന്തനുവിന്റെ പുത്രനും (ഭീഷ്മൻ) മഹാരഥൻ വികർണ്ണനും "ചൂതുകളി വേണ്ട" എന്നു പറഞ്ഞു; എല്ലാവരും "ശാന്തി ഉണ്ടാകട്ടെ" എന്നും പറഞ്ഞു.
2.97.90
अकामानां च सर्वेषां सुहृदामर्थदर्शिनाम् ।
अकरोत्पाण्डवाह्वानं धृतराष्ट्रः सुतप्रियः ॥ २.९७.९० ॥
നന്മ കണ്ട എല്ലാ സുഹൃത്തുക്കളും ഇഷ്ടപ്പെടാതിരുന്നിട്ടും, പുത്രപ്രിയനായ ധൃതരാഷ്ട്രൻ പാണ്ഡവരെ വിളിപ്പിച്ചു.
2.97.91
अथाब्रवीन्महाराज धृतराष्ट्रं जनेश्वरम् ।
पुत्रहार्दाद्धर्मयुक्ता गान्धारी शोककर्शिता ॥ २.९७.९१ ॥
അപ്പോൾ പുത്രസ്നേഹത്താൽ, ധർമ്മനിഷ്ഠയുള്ളവളും ദുഃഖത്താൽ ക്ഷീണിച്ചവളുമായ ഗാന്ധാരി മഹാരാജാവായ ജനേശ്വരനായ ധൃതരാഷ്ട്രനോട് പറഞ്ഞു.
2.97.92
जाते दुर्योधने क्षत्ता महामतिरभाषत ।
नीयतां परलोकाय साध्वयं कुलपांसनः ॥ २.९७.९२ ॥
ദുര്യോധനൻ ജനിച്ചപ്പോൾ മഹാമതിയായ ക്ഷത്താവ് (വിദുരർ) പറഞ്ഞു: 'ഈ കുലം കെടുക്കുന്നവനെ പരലോകത്തേക്ക് അയക്കുന്നതാണ് നല്ലത്.'
2.97.93
व्यनदज्जातमात्रो हि गोमायुरिव भारत ।
अन्तो नूनं कुलस्यास्य कुरवस्तन्निबोधत ॥ २.९७.९३ ॥
ഭാരതാ, ജനിച്ചപാടെ അവൻ കുറുക്കനെപ്പോലെ ഓരിയിട്ടു. ഈ കുലത്തിന് അവസാനമുണ്ടാകും; കുരുക്കളേ, ഇത് മനസ്സിലാക്കുക.
2.97.94
मा निमज्जीः स्वदोषेण महाप्सु त्वं हि भारत ।
मा बालानामशिष्टानामभिमंस्था मतिं प्रभो ॥ २.९७.९४ ॥
ഭാരതാ, സ്വന്തം ദോഷത്താൽ മഹാജലത്തിൽ മുങ്ങരുത്. പ്രഭോ, കുട്ടികളുടെയും അവിനീതരുടെയും അഭിപ്രായം മനസ്സിൽ വയ്ക്കരുത്.
2.97.95
मा कुलस्य क्षये घोरे कारणं त्वं भविष्यसि ।
बद्धं सेतुं को नु भिन्द्याद्धमेच्छान्तं च पावकम् ॥ २.९७.९५ ॥
കുലത്തിന്റെ ഭയങ്കര നാശത്തിന് നീ കാരണമാകരുത്. കെട്ടിയ അണക്കെട്ട് ആരാണ് പൊട്ടിക്കുക? അണഞ്ഞ തീ ആരാണ് ഊതി കത്തിക്കുക?
2.97.96
शमे स्थितान्को नु पार्थान्कोपयेद्भरतर्षभ ।
स्मरन्तं त्वामाजमीढं स्मारयिष्याम्यहं पुनः ॥ २.९७.९६ ॥
ഹേ ഭരതർഷഭാ, ശാന്തിയിൽ നിലകൊള്ളുന്ന പാർത്ഥന്മാരെ ആരാണ് കോപിപ്പിക്കുക? അജമീഢവംശജനേ, നിന്നെ ഓർമ്മിച്ചുകൊണ്ട് ഞാൻ വീണ്ടും നിന്നെ ഓർമ്മിപ്പിക്കാം.
2.97.97
शास्त्रं न शास्ति दुर्बुद्धिं श्रेयसे चेतराय च ।
न वै वृद्धो बालमतिर्भवेद्राजन्कथञ्चन ॥ २.९७.९७ ॥
ശാസ്ത്രം ദുർബുദ്ധിക്ക് ശ്രേയസ്സിനോ മറ്റൊന്നിനോ ഉപദേശിക്കുന്നില്ല. ഹേ രാജാവേ, വൃദ്ധൻ ഒരു നിലയ്ക്കും ബാലബുദ്ധിയുള്ളവനാകരുത്.
2.97.98
त्वन्नेत्राः सन्तु ते पुत्रा मा त्वां दीर्णाः प्रहासिषुः ।
तस्मादयं मद्वचनात्त्यज्यतां कुलपांसनः ॥ २.९७.९८ ॥
നിന്റെ പുത്രന്മാർ നിന്നെത്തന്നെ നേത്രങ്ങളാക്കട്ടെ; അവർ നിന്നെ ഉപേക്ഷിച്ച് നിന്നെ തകർക്കാതിരിക്കട്ടെ. അതിനാൽ എന്റെ വാക്കിനാൽ ഈ കുലം കളങ്കപ്പെടുത്തുന്നവനെ ഉപേക്ഷിക്കട്ടെ.
2.97.99
तथा ते न कृतं राजन्पुत्रस्नेहान्नराधिप ।
तस्य प्राप्तं फलं विद्धि कुलान्तकरणाय यत् ॥ २.९७.९९ ॥
ഹേ രാജാവേ, ഹേ നരാധിപാ, പുത്രസ്നേഹത്താൽ നീ അങ്ങനെ ചെയ്തില്ല. കുലനാശത്തിനായി അത് നേടിയ ഫലം അറിയുക.
2.97.100
शमेन धर्मेण नयेन युक्ता ।
या ते बुद्धिः साऽस्तु ते मा प्रमादीः।
प्रध्वंसिनी क्रूरसमाहिता श्री-
र्मृदुप्रौढा गच्छति पुत्रपौत्रान् ॥ २.९७.१०० ॥
ശമം, ധർമ്മം, നീതി എന്നിവയാൽ ചേർന്ന നിന്റെ ബുദ്ധി അതുതന്നെ നിനക്കുണ്ടാകട്ടെ; അശ്രദ്ധ കാണിക്കരുത്. വിനാശകമായ, ക്രൂരതയാൽ കേന്ദ്രീകരിച്ച ശ്രീ മൃദുവും പക്വവുമായി പുത്രപൗത്രന്മാരിലേക്ക് പോകുന്നു.
2.97.101
अथाब्रवीन्महाराजो गान्धारीं धर्मदर्शिनीम् ।
अन्तः कामं कुलस्यास्तु न शक्नोमि निवारितुम् ॥ २.९७.१०१ ॥
അപ്പോൾ മഹാരാജാവ് ധർമ്മദർശിനിയായ ഗാന്ധാരിയോടു പറഞ്ഞു — കുലത്തിന്റെ ആന്തരികകാമം എന്തായാലും, അതു തടയാൻ എനിക്കാവില്ല.
2.97.102
यथेच्छन्ति तथैवास्तु प्रत्यागच्छन्तु पाण्डवाः ।
पुनर्द्यूतं च कुर्वन्तु मामकाः पाण्डवैः सह ॥ २.९७.१०२ ॥
അവർ ആഗ്രഹിക്കുന്നതുപോലെ തന്നെ ആകട്ടെ. പാണ്ഡവർ മടങ്ങിവരട്ടെ; എന്റെ പുത്രന്മാർ പാണ്ഡവരോടൊപ്പം വീണ്ടും ചൂതുകളി നടത്തട്ടെ.