ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 2.97
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.97.1
शृणु राजन्पुराऽचिन्त्यानर्जुनस्य च साहसान् ।
अर्जुनो धन्विनां श्रेष्ठो दुष्करं कृतवान्पुरा ॥ २.९७.१ ॥
ਰਾਜਨ, ਸੁਣੋ — ਪਹਿਲਾਂ ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਅਚਿੰਤ੍ਯ ਸਾਹਸਾਂ ਨੂੰ। ਧਨੁਰਧਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਦੁਸ਼ਕਰ ਕਰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ।
2.97.2
द्रुपदस्य पुरे राजन्द्रौपद्याश्च स्वयंवर ।
आबालवृद्धसङ्क्षोभे सर्वक्षत्रसमागमे।
क्षिप्रकारी जले मत्स्यं दुर्निरीक्ष्यं ससर्ज ह ॥ २.९७.२ ॥
ਰਾਜਨ, ਦ੍ਰੁਪਦ ਦੇ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਦਾ ਸਵੈਂਬਰ ਹੋਇਆ; ਬਾਲਕ ਅਤੇ ਬੁੱਢੇ ਸਾਰੇ ਖਲਬਲੀ ਵਿੱਚ ਸਨ, ਸਾਰੇ ਕਸ਼ੱਤ੍ਰੀ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਫੁਰਤੀਲੇ ਨੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵੇਖਣ ਲਈ ਔਖੀ ਮੱਛੀ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ।
2.97.3
सर्वैर्नृपैरसाध्यं तत्कार्मुकप्रवरं च वै ।
क्षणेन सज्यमकरोत्सर्वक्षत्रस्य पश्यतः ॥ २.९७.३ ॥
ਜੋ ਧਨੁਸ਼ ਸਾਰੇ ਰਾਜਿਆਂ ਲਈ ਅਸਾਧ ਸੀ, ਉਸ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਕਸ਼ੱਤ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਵੇਖਦਿਆਂ ਉਸਨੇ ਪਲ ਵਿੱਚ ਚਿੱਲਾ ਚੜ੍ਹਾ ਦਿੱਤਾ।
2.97.4
ततो यन्त्रमयं विध्वा विसारं फल्गुनो बली ।
कृष्णया हेममाल्येन स्कन्धे स परिवेष्टितः ॥ २.९७.४ ॥
ਫਿਰ ਬਲਵਾਨ ਫਾਲਗੁਨ ਨੇ ਯੰਤਰ ਨਾਲ ਬਣੇ ਘੁੰਮਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ; ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਨੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਮੋਢੇ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ।
2.97.5
ततस्तया वृतं पार्थं दृष्ट्वा सर्वे नृपास्तदा ।
रोषात्सर्वायुधान्गृह्य क्रुद्धा वीरा महौजसः।
वैकर्तनं पुरस्कृत्य सर्वे पार्थमुपाद्रवन् ॥ २.९७.५ ॥
ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਪਾਰਥ ਨੂੰ ਵਰਿਆ ਗਿਆ ਵੇਖ ਕੇ ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ; ਸਾਰੇ ਸ਼ਸਤਰ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਮਹਾਬਲੀ ਵੀਰ ਵੈਕਰਤਨ (ਕਰਨ) ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਕਰਕੇ ਸਾਰੇ ਪਾਰਥ ਉੱਤੇ ਟੁੱਟ ਪਏ।
2.97.6
स सर्वान्पार्थिवान्दृष्ट्वा क्रुद्धान्पार्थो महाबलः ।
वारयित्वा शरैस्तीक्ष्णैरजयत्तत्र स स्वयम् ॥ २.९७.६ ॥
ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਭਰੇ ਸਾਰੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਮਹਾਬਲੀ ਪਾਰਥ ਨੇ ਤਿੱਖੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਹੀ ਆਪ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
2.97.7
जित्वा तु तान्महीपालान्सर्वान्कर्णपुरोगमान् ।
लेभे कृष्णां शुभां पार्थो युध्वा वीर्यबलात्तदा ॥ २.९७.७ ॥
ਕਰਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਪਾਰਥ ਨੇ ਉਦੋਂ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਵੀਰਜ ਅਤੇ ਬਲ ਨਾਲ ਸ਼ੁਭ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
2.97.8
सर्वक्षत्रसमूहेषु अम्बां भीष्मो यथा पुरा ।
ततः कदाचिद्बीभत्सुस्तीर्ययात्रां ययौ स्वयम् ॥ २.९७.८ ॥
ਪਹਿਲਾਂ ਜਿਵੇਂ ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਖੱਤਰੀ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਬਾ ਨੂੰ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫਿਰ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਬੀਭਤਸੂ ਆਪ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਗਿਆ।
2.97.9
अथोलूपीं शुभां तात नागराजसतां तदा ।
नागेष्वाप वराग्र्येषु प्रार्थितोऽथ यथा तथा ॥ २.९७.९ ॥
ਹੇ ਤਾਤ, ਫਿਰ ਨਾਗਰਾਜ ਦੀ ਸ਼ੁਭ ਧੀ ਉਲੂਪੀ ਨੂੰ ਉਦੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਨਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਮੰਗੇ ਜਾਣ ਤੇ, ਜਿਵੇਂ ਵੀ ਹੋਇਆ, ਉਸਨੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
2.97.10
ततो गोदावरीं कृष्णां कावेरीं चावगाहत ।
तत्र पाण्ड्यं समासाद्य तस्य कन्यामवाप सः ॥ २.९७.१० ॥
ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਗੋਦਾਵਰੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਅਤੇ ਕਾਵੇਰੀ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ; ਉੱਥੇ ਪਾਂਡਿਆ ਰਾਜੇ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
2.97.11
लब्ध्वा जिष्णुर्मुदं तत्र ततो याम्यां दिशं ययौ ॥ २.९७.११ ॥
ਉੱਥੇ ਖੁਸ਼ੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਜਿੱਤ ਵਾਲਾ ਅਰਜੁਨ ਫਿਰ ਦੱਖਣ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਗਿਆ।
2.97.12
स दक्षिणं समुद्रान्तं गत्वा चाप्सरसां च वै ।
कुमारतीर्थमासाद्य मोक्षयामास चार्जुनः ॥ २.९७.१२ ॥
ਉਹ ਦੱਖਣੀ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਤੱਕ ਜਾ ਕੇ ਅਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਕੁਮਾਰਤੀਰਥ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਕਰਵਾਇਆ।
2.97.13
ग्राहरूपाश्च ताः पञ्च अतिशौर्येण वै बलात् ।
कन्यातीर्थं समभ्येत्य ततो द्वारवतीं ययौ॥। ॥ २.९७.१३ ॥
ਮਗਰਮੱਛ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪੰਜਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਬਹਾਦਰੀ ਨਾਲ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਛੁਡਵਾ ਕੇ, ਕੰਨਿਆਤੀਰਥ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਫਿਰ ਉਹ ਦ੍ਵਾਰਵਤੀ ਗਿਆ।
2.97.14
तत्र कृष्णनिदेशात्स सुभद्रां प्राप्य फल्गुनः ।
तामारोप्य रथोपस्थे प्रययौ स्वपुरीं प्रति ॥ २.९७.१४ ॥
ਉੱਥੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਸੁਭਦ੍ਰਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਰਥ ਦੀ ਸੀਟ ਉੱਤੇ ਬਿਠਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਨਗਰ ਵੱਲ ਚੱਲ ਪਿਆ।
2.97.15
अथादाय गते पार्थे ते श्रुत्वा सर्वयादवाः ।
तमभ्यधावन्त्सङ्क्रुद्धाः सिंहव्याघ्रगणा इव ॥ २.९७.१५ ॥
ਪਾਰਥ ਉਸਨੂੰ ਲੈ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਸਾਰੇ ਯਾਦਵ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਕੇ ਸ਼ੇਰਾਂ ਅਤੇ ਬਾਘਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਵਾਂਗ ਉਸ ਉੱਤੇ ਟੁੱਟ ਪਏ।
2.97.16
प्रद्युम्नः कृतवर्मा च गदः सारणसात्यकी ।
आहुकश्चैव साम्बश्च चारुदेष्णो विदूरथः ॥ २.९७.१६ ॥
ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ, ਕ੍ਰਿਤਵਰਮਾ, ਗਦ, ਸਾਰਣ ਅਤੇ ਸਾਤਯਕੀ, ਆਹੁਕ, ਸਾਂਬ, ਚਾਰੁਦੇਸ਼ਣ ਅਤੇ ਵਿਦੂਰਥ।
2.97.17
अन्ये च यादवाः सर्वे बलदेवपुरोगमाः ।
एकमेव परे कृष्णं गजवाजिरथैर्युताः ॥ २.९७.१७ ॥
ਬਲਰਾਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ ਯਾਦਵ ਹਾਥੀਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਰਥਾਂ ਸਮੇਤ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਗਏ।
2.97.18
अथासाद्य वने यान्तं परिवार्य धनञ्जयम् ।
चक्रुर्युद्धं सुसङ्क्रुद्धा बहुकोट्यश्च यादवाः ॥ २.९७.१८ ॥
ਫਿਰ ਬਣ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਧਨੰਜਯ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ, ਬਹੁਤ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਕਰੋੜਾਂ ਯਾਦਵਾਂ ਨੇ ਯੁੱਧ ਕੀਤਾ।
2.97.19
एक एव तु पार्थस्तैर्युद्धं चक्रे सुदारुणम् ।
तेन तेषां समं युद्धं मुहूर्तं प्रबभूव ह ॥ २.९७.१९ ॥
ਇਕੱਲੇ ਪਾਰਥ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਯੁੱਧ ਕੀਤਾ; ਉਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਯੁੱਧ ਇੱਕ ਮੁਹੂਰਤ ਤੱਕ ਬਰਾਬਰ ਚੱਲਿਆ।
2.97.20
ततः पार्थो रणे सर्वान्वारयित्वा शितैः शरैः ।
बलाद्विजित्य राजेन्द्र वीरस्तान्सर्वयादवान्।
तां सुभद्रामथादाय शक्रप्रस्थं विवेश ह ॥ २.९७.२० ॥
ਫਿਰ ਵੀਰ ਪਾਰਥ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਤਿੱਖੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ, ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ, ਬਲ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਯਾਦਵਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਿਆ ਅਤੇ ਸੁਭਦਰਾ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਇੰਦਰਪ੍ਰਸਥ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ।
2.97.21
भूयः शृणु महाराज फल्गुनस्य च साहसम् ।
ददौ स वह्नेर्बिभत्सुः प्रार्थितं खाण्डवं वनम् ॥ २.९७.२१ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਫਿਰ ਫਾਲਗੁਨ ਦਾ ਸਾਹਸ ਸੁਣੋ। ਬੀਭਤਸੂ ਨੇ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਮੰਗਿਆ ਹੋਇਆ ਖਾਂਡਵ ਵਨ ਦਿੱਤਾ।
2.97.22
लब्धमात्रे तु तेनाथ भगवान्हव्यवाहनः ।
भक्षितुं खाण्डवं राजंस्तत्रस्थानुपचक्रमे ॥ २.९७.२२ ॥
ਉਸ ਨੂੰ ਵਨ ਮਿਲਦਿਆਂ ਹੀ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਭਗਵਾਨ ਹਵਿਆਵਾਹਨ (ਅਗਨੀ) ਖਾਂਡਵ ਵਨ ਨੂੰ ਖਾਣ ਲੱਗਾ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਵੱਸਦਿਆਂ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ।
2.97.23
ततस्तं भक्षयन्तं वै सव्यसाची विभावसुम् ।
रथा धन्वी शरान्गृह्य स कलापयुतः प्रभुः।
पालयामास राजेन्द्र स्ववीर्येण महाबलः ॥ २.९७.२३ ॥
ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਭਾਵਸੂ (ਅਗਨੀ) ਨੂੰ ਖਾਂਦਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਸਵਿਆਸਾਚੀ (ਅਰਜੁਨ) ਨੇ ਰਥ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ, ਧਨੁਰਧਾਰੀ ਬਣ ਕੇ ਬਾਣ ਚੁੱਕੇ ਅਤੇ ਤਰਕਸ਼ ਸਹਿਤ, ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ, ਉਸ ਮਹਾਬਲੀ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਲ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ।
2.97.24
ततः श्रुत्वा महेनद्रस्तु मेघांस्तान्सन्दिदेश ह ।
तेनोक्ता मेघसङ्घास्ते ववर्षुरतिवृष्टिभिः ॥ २.९७.२४ ॥
ਤਦ ਮਹੇਂਦਰ ਨੇ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੇਘਾਂ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਮੇਘਸਮੂਹ ਅਤਿ ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਵਰ੍ਹੇ।
2.97.25
ततो मेघगाणान्पार्थः शरव्रातैः समान्ततः ।
खगमैर्वारयामास तदाश्चर्यमिवाभवत् ॥ २.९७.२५ ॥
ਤਦ ਪਾਰਥ ਨੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਓਂ ਬਾਣਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਮੇਘਗਣਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ; ਇਹ ਇੱਕ ਅਚਰਜ ਵਰਗਾ ਹੋ ਗਿਆ।
2.97.26
वारितान्मेघसङ्घांश्च श्रुत्वा क्रुद्धः पुरन्दरः ।
पाण्डरं गजमास्थाय सर्वदेवगणैर्वृतः।
ययौ पार्थेन संयोद्धुं रक्षार्थं खाण्डवस्य च ॥ २.९७.२६ ॥
ਮੇਘਸਮੂਹ ਰੋਕੇ ਗਏ ਸੁਣ ਕੇ ਪੁਰੰਦਰ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋਇਆ। ਚਿੱਟੇ ਹਾਥੀ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਗਣਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਪਾਰਥ ਨਾਲ ਲੜਨ ਅਤੇ ਖਾਂਡਵ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਗਿਆ।
2.97.27
रुद्राश्च मरुतश्चैव वसवश्चाश्विनौ तदा ।
आदित्याश्चैव साध्याश्च निश्वेदेवाश्च भारत।
गन्धर्वाश्चैव सहिता अन्ये देवगणाश्च ये ॥ २.९७.२७ ॥
ਤਦ ਰੁਦ੍ਰ, ਮਰੁਤ, ਵਸੂ ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਕੁਮਾਰ, ਆਦਿੱਤ, ਸਾਧਯ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵੇਦੇਵ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਗੰਧਰਵਾਂ ਸਮੇਤ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੋ ਦੇਵਗਣ ਸਨ, ਉਹ ਵੀ ਆਏ।
2.97.28
ते सर्वे शस्त्रसम्पन्ना दीप्यमानाः स्वतेजसा ।
धनञ्जयं जिघांसन्तः प्रपेतुर्विबुधाधिपाः ॥ २.९७.२८ ॥
ਉਹ ਸਾਰੇ ਸ਼ਸਤਰਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ, ਆਪਣੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ, ਧਨੰਜਯ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਰਦਾਰ ਝਪਟ ਪਏ।
2.97.29
युगान्ते यानि दृश्यन्ते निमित्तानि महान्त्यपि ।
सर्वाणि तत्र दृश्यन्ते निमित्तानि महीपते ॥ २.९७.२९ ॥
ਯੁਗਾਂਤ ਵਿੱਚ ਜੋ ਵੱਡੇ ਸ਼ਗਨ ਦਿਸਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਉੱਥੇ ਦਿਸ ਰਹੇ ਸਨ, ਹੇ ਮਹੀਪਤੀ।
2.97.30
ततो देवगमाः सर्वे पार्थं समभिदुद्रुवुः ।
असम्भ्रान्तस्तु तान्दृष्ट्वा स तां देवमयीं चमूम् ॥ २.९७.३० ॥
ਫਿਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸਾਥੀ ਪਾਰਥ ਉੱਤੇ ਟੁੱਟ ਪਏ। ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇਵਮਈ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਵੀ ਉਹ ਵਿਚਲਿਤ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ।
2.97.31
त्वरितः फल्गुनो गृह्य तीक्ष्णांस्तानाशुगांस्तदा ।
इन्द्रं देवांश्च सम्प्रेक्ष्य तस्थौ काल इवात्यये ॥ २.९७.३१ ॥
ਫਿਰ ਫਲਗੁਨ ਨੇ ਝੱਟ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤਿੱਖੇ ਬਾਣਾਂ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਲਿਆ। ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਯੁਗਾਂਤ ਦੇ ਕਾਲ ਵਾਂਗ ਖੜ੍ਹਾ ਰਿਹਾ।
2.97.32
ततो देवगणाः सर्वे बीभत्सुं सपुरन्दराः ।
अवाकिरञ्छरव्रातैर्मानुषं तं महीपते ॥ २.९७.३२ ॥
ਫਿਰ ਪੁਰੰਦਰ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਦੇਵਗਣ ਬੀਭਤਸੂ ਉੱਤੇ, ਹੇ ਮਹੀਪਤੀ, ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਉੱਤੇ ਬਾਣਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।
2.97.33
ततः पार्थो महातेजा गाण्डिवं गृह्य सत्वरः ।
वारयामास देवानां शरव्रातैः शरांस्तदा ॥ २.९७.३३ ॥
ਫਿਰ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਪਾਰਥ ਨੇ ਗਾਂਡੀਵ ਝੱਟ ਚੁੱਕਿਆ ਅਤੇ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਬਾਣਾਂ ਦੀਆਂ ਲੜੀਆਂ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਬਾਣ ਰੋਕ ਦਿੱਤੇ।
2.97.34
पुनः क्रुद्धाः सुराः सर्वे मर्त्यं तं सुभहाबलाः ।
नानाशस्त्रैर्ववर्षुस्तं सव्यसाची महीपते ॥ २.९७.३४ ॥
ਫਿਰ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਭਰੇ ਸਾਰੇ ਮਹਾਬਲੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਉੱਤੇ, ਹੇ ਮਹੀਪਤੀ, ਸਵ੍ਯਸਾਚੀ ਉੱਤੇ ਨਾਨਾ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਸ਼ਸਤਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕੀਤੀ।
2.97.35
तान्पार्थः शस्त्रवर्षान्वै विसृष्टान्विबुधैस्तदा ।
द्विधा त्रिधा स चिच्छेद स एव निशितैः शरैः ॥ २.९७.३५ ॥
ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਛੱਡੀ ਗਈ ਉਸ ਸ਼ਸਤਰ-ਵਰਖਾ ਨੂੰ ਪਾਰਥ ਨੇ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤਿੱਖੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਦੋ-ਤਿੰਨ ਟੁਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ।
2.97.36
पुनश्च पार्थः सङ्क्रुद्धो मण्डलीकृतकार्मुकः ।
देवसङ्घाञ्छरैस्तीक्ष्णैरर्पयन्वै समन्ततः ॥ २.९७.३६ ॥
ਫਿਰ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰੇ ਪਾਰਥ ਨੇ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਚੱਕਰਾਕਾਰ ਖਿੱਚ ਕੇ, ਤਿੱਖੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਓਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ।
2.97.37
ततो देवगणाः सर्वे युध्वा पार्थेन वै मुहुः ।
रणे जेतुमशक्यं तं ज्ञात्वा ते भरतर्षभ ॥ २.९७.३७ ॥
ਤਦ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਪਾਰਥ ਨਾਲ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਯੁੱਧ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਭਰਤਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਜਾਣ ਗਏ ਕਿ ਰਣ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਜਿੱਤਣਾ ਅਸੰਭਵ ਹੈ।
2.97.38
शान्तास्ते विबुधाः सर्वे पार्थबाणाभिपीडिताः ।
सद्विपं वासवं त्यक्त्वा दुद्रुवुः सर्वतो दिशम् ॥ २.९७.३८ ॥
ਪਾਰਥ ਦੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋਏ ਉਹ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਕੇ, ਹਾਥੀ ਸਮੇਤ ਵਾਸਵ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵੱਲ ਭੱਜ ਗਏ।
2.97.39
प्राचीं रुद्राः सगन्धर्वा दक्षिणां मरुतो ययुः ।
दिशं प्रतीचीं भीतास्ते वसवश्च तथाऽश्विनौ ॥ २.९७.३९ ॥
ਗੰਧਰਵਾਂ ਸਮੇਤ ਰੁਦ੍ਰ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਗਏ, ਮਰੁਤ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਗਏ; ਡਰੇ ਹੋਏ ਵਸੂ ਅਤੇ ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਕੁਮਾਰ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਗਏ।
2.97.40
आदित्याश्चैव विश्वे च दुद्रुवुर्वा उदङ्मुखाः ।
साध्याश्चोर्ध्वमुखा भीताश्चिन्तयन्तोऽस्य सायकान् ॥ २.९७.४० ॥
ਆਦਿੱਤਿਆ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵੇਦੇਵ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਭੱਜੇ; ਸਾਧਿਆ ਡਰ ਕੇ ਉੱਪਰ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਬਾਣਾਂ ਨੂੰ ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ ਭੱਜੇ।
2.97.41
एवं सुरगणाः सर्वे प्राद्रवन्त्सर्वतो दिशम् ।
मुहुर्मुहुः प्रेक्षमाणाः पार्थमेव सकार्मुकम् ॥ २.९७.४१ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵੱਲ ਭੱਜ ਗਏ, ਧਨੁਸ਼ ਵਾਲੇ ਪਾਰਥ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ।
2.97.42
विद्रुतान्देवसङ्घांस्तान्रणे दृष्ट्वा पुरन्दरः ।
ततः क्रुद्धो महातेजाः पार्थं बाणैरवाकिरत् ॥ २.९७.४२ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨੂੰ ਭੱਜਦੇ ਵੇਖ ਕੇ ਪੁਰੰਦਰ ਨੇ, ਫਿਰ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਤੇ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਹੋ ਕੇ, ਪਾਰਥ ਉੱਤੇ ਬਾਣਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕੀਤੀ।
2.97.43
पार्थोऽपि शक्रं विव्याथ मानुषो विबुधाधिपम् ॥ २.९७.४३ ॥
ਪਾਰਥ ਨੇ ਵੀ, ਮਨੁੱਖ ਹੁੰਦਿਆਂ ਵੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਸ਼ਕ੍ਰ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ।
2.97.44
ततः सोऽश्ममयं वर्षं व्यसृजद्विबुधाधिपः ।
तच्छरैरर्जुनो वर्षं प्रतिजाघ्नेऽत्यमर्षणः ॥ २.९७.४४ ॥
ਤਦ ਉਸ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੇ ਪੱਥਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਛੱਡੀ; ਬਹੁਤ ਅਸਹਿਣਸ਼ੀਲ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਵਰਖਾ ਨੂੰ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ।
2.97.45
अथ संवर्धयामास तद्वर्षं देवराडपि ।
भूय एव महावीर्यं जिज्ञासुः सव्यसाचिनः ॥ २.९७.४५ ॥
ਫਿਰ ਦੇਵਰਾਜ ਨੇ ਵੀ ਸਵਯਸਾਚੀ ਦਾ ਮਹਾਂਬਲ ਮੁੜ ਪਰਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਉਸ ਵਰਖਾ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ।
2.97.46
सोऽश्मवर्षं महावेगमिषुभिः पाण्डवोऽपि च ।
विलयं गमयामास हर्षयन्पाकशासनम् ॥ २.९७.४६ ॥
ਪਾਂਡਵ ਨੇ ਵੀ ਉਸ ਮਹਾਂਵੇਗੀ ਪੱਥਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਨੂੰ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਪਾਕਸ਼ਾਸਨ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕੀਤਾ।
2.97.47
उपादाय तु पाणिभ्यामङ्गदं नाम पर्वतम् ।
सद्रुमं व्यसृजच्छक्रो जिघांसुः श्वेतवाहनम् ॥ २.९७.४७ ॥
ਫਿਰ ਸ਼ਕ੍ਰ ਨੇ ਦੋਹਾਂ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਅੰਗਦ ਨਾਮ ਦਾ ਪਰਬਤ ਰੁੱਖਾਂ ਸਮੇਤ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਸ਼ਵੇਤਵਾਹਨ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਸੁੱਟਿਆ।
2.97.48
ततोऽर्जुनो वेगवद्भिर्ज्वलमानैरजिह्यगैः ।
बाणैर्विध्वंसयामास गिरिराजं सहस्रधा ॥ २.९७.४८ ॥
ਫਿਰ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਤੇਜ਼, ਬਲਦੇ, ਸਿੱਧੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਪਰਬਤਰਾਜ ਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰ ਟੁਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ।
2.97.49
शक्रं च पातयामास शरैः पार्थो महान्युधि ।
ततः शक्रो महाराज रणे वीरं धनञ्जयम् ॥ २.९७.४९ ॥
ਮਹਾਨ ਪਾਰਥ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਵੀ ਡੇਗ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਰਣ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਨੇ ਵੀਰ ਧਨੰਜਯ ਨੂੰ—
2.97.50
ज्ञात्वा जेतुमशक्यं तं तेजोबलसमन्वितम् ।
परां प्रीति ययौ तत्र पुत्रशौर्येण वासवः ॥ २.९७.५० ॥
ਉਸਨੂੰ ਜਿੱਤਣਾ ਅਸੰਭਵ ਅਤੇ ਤੇਜ-ਬਲ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਜਾਣ ਕੇ, ਉੱਥੇ ਵਾਸਵ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਬਹਾਦਰੀ ਨਾਲ ਪਰਮ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਪਾਈ।
2.97.51
तदा तत्र न तस्यास्ति दिवि कश्चिन्महायशाः ।
समर्थो निर्जये राजन्नपि साक्षात्प्रजापतिः ॥ २.९७.५१ ॥
ਉਦੋਂ ਉੱਥੇ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਕੋਈ ਮਹਾਯਸ਼ਸਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਸਾਖਸ਼ਾਤ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਵੀ ਨਹੀਂ।
2.97.52
ततः पार्थः शरैर्हत्वा यक्षराक्षसपन्नगान् ।
दीप्ते चाग्नौ महातेजाः पातयामास सन्ततम् ॥ २.९७.५२ ॥
ਫਿਰ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਪਾਰਥ ਨੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਯਕਸ਼, ਰਾਕਸ਼ਸ ਅਤੇ ਨਾਗਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਬਲਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਡੇਗਿਆ।
2.97.53
प्रतिषेधयितुं पार्थं न शेकुस्तत्र केचन ।
दृष्ट्वा निवारितं शक्रं दिवि देवगणैः सह ॥ २.९७.५३ ॥
ਉੱਥੇ ਕੋਈ ਵੀ ਪਾਰਥ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਨਾ ਹੋਇਆ। ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਗਿਆ ਵੇਖ ਕੇ—
2.97.54
यथा सुपर्णः सोमार्थं विबुधानजयत्पुरा ।
तथा जित्वा सुरान्पार्थस्तर्पयामास पावकम् ॥ २.९७.५४ ॥
ਜਿਵੇਂ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਸੋਮ ਲਈ ਸੁਪਰਣ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਪਾਰਥ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕੀਤਾ।
2.97.55
ततोऽर्जुनः स्ववीर्येण तर्पयित्वा विभावसुम् ।
रथं ध्वजं च सहयं दिव्यानस्त्रांश्च पाण्डवः ॥ २.९७.५५ ॥
ਫਿਰ ਪਾਂਡੂ ਪੁੱਤਰ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਲ ਨਾਲ ਵਿਭਾਵਸੂ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਕੇ ਰਥ, ਧਵਜਾ, ਘੋੜੇ ਅਤੇ ਦਿਵਿਆ ਅਸਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ।
2.97.56
गाण्डीवं च धनुः श्रेष्ठं तूणी चाक्षयसायकौ ।
एतान्यपि च बीभत्सुर्लेभे कीर्ति च भारत ॥ २.९७.५६ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਬੀਭਤਸੂ ਨੇ ਗਾਂਡੀਵ ਨਾਮਕ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਧਨੁਸ਼, ਅਕਸ਼ੈ ਬਾਣਾਂ ਵਾਲੇ ਦੋ ਤਰਕਸ਼ ਅਤੇ ਇਹ ਸਭ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ; ਅਤੇ ਕੀਰਤੀ ਵੀ ਪਾਈ।
2.97.57
भूयोऽपि शृणु राजेन्द्र पार्थो गत्वोत्तरां दिशम् ।
विजित्य नववर्षांश्च सपुरांश्च सपर्वतान् ॥ २.९७.५७ ॥
ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ, ਹੋਰ ਵੀ ਸੁਣੋ: ਪਾਰਥ ਉੱਤਰ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਜਾ ਕੇ ਨੌਂ ਵਰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਪਰਬਤਾਂ ਸਮੇਤ ਜਿੱਤ ਲਿਆ।
2.97.58
जम्बुद्वीपं वशे कृत्वा सर्वं तद्भरतर्षभ ।
बलाज्जित्वा नृपान्सर्वान्करे चविनिवेश्य च ॥ २.९७.५८ ॥
ਹੇ ਭਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉਸ ਨੇ ਸਾਰੇ ਜੰਬੂਦੀਪ ਨੂੰ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਕਰ ਲਿਆ; ਬਲ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਕਰ ਲਿਆ।
2.97.59
रत्नान्यादाय सर्वाणि गत्वा चैव पुनः पुरीम् ।
ततो ज्येष्ठं महात्मानं धर्मराजं युधिष्ठिरम्।
राजसूयं क्रतुश्रेष्ठं कारयामास भारत ॥ २.९७.५९ ॥
ਸਾਰੇ ਰਤਨ ਲੈ ਕੇ ਫਿਰ ਨਗਰ ਜਾ ਕੇ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਉਸ ਨੇ ਜੇਠੇ ਮਹਾਤਮਾ ਧਰਮਰਾਜ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਤੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਯੱਗ ਰਾਜਸੂਯ ਕਰਵਾਇਆ।
2.97.60
स तान्यन्यानि कर्माणि कृतवानर्जुनः पुरा ।
अर्जुनेन समो वीर्ये त्रिषु लोकेषु न क्वचित् ॥ २.९७.६० ॥
ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਹੋਰ ਕਰਮ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਬਲ-ਵੀਰਤਾ ਵਿੱਚ ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਤੇ ਵੀ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਹੈ।
2.97.61
देवदानवयक्षाश्च पिशाचोरगराक्षसाः ।
भीष्मद्रोणादयः सर्वे कुरवश्च महारथाः ॥ २.९७.६१ ॥
ਦੇਵਤੇ, ਦਾਨਵ, ਯਕਸ਼, ਪਿਸ਼ਾਚ, ਉਰਗ, ਰਾਕਸ਼ਸ, ਭੀਸ਼ਮ, ਦ੍ਰੋਣ ਆਦਿ ਸਾਰੇ ਕੁਰੂ ਅਤੇ ਮਹਾਰਥੀ।
2.97.62
लोके सर्वनृपाश्चैव वीराश्चान्ये धनुर्धराः ।
एते पार्थं रणे युक्ताः प्रतियोद्धुं न शक्नुयुः ॥ २.९७.६२ ॥
ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਧਨੁਰਧਾਰੀ ਵੀਰ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਕੇ ਵੀ ਪਾਰਥ ਦਾ ਟਾਕਰਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਣਗੇ।
2.97.63
अहं हि नित्यं कौरव्य फल्गुनं हृदि संस्थितम् ।
अपश्यं चिन्तयित्वा तं समुद्विग्नोऽस्मि तद्भयात् ॥ २.९७.६३ ॥
ਹੇ ਕੌਰਵ੍ਯ, ਮੈਂ ਸਦਾ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਫਾਲਗੁਨ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ; ਉਸਨੂੰ ਸੋਚ ਕੇ ਉਸਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਬੇਚੈਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ।
2.97.64
गृहे गृहे च पश्यामि तात पार्थमहं सदा ।
शरगाण्डीवसंयुक्तं पाशहस्तमिवान्तकम् ॥ २.९७.६४ ॥
ਹੇ ਪਿਤਾ, ਮੈਂ ਹਰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਪਾਰਥ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ, ਤੀਰਾਂ ਅਤੇ ਗਾਂਡੀਵ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਫੰਦਾ ਫੜੀ ਯਮ ਵਾਂਗ।
2.97.65
अपि पार्थसहस्राणि भीतः पश्यामि भारत ।
पार्थभूतमिदं सर्वं नगरं प्रतिभाति मे ॥ २.९७.६५ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਡਰ ਕੇ ਮੈਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਪਾਰਥ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ; ਇਹ ਸਾਰਾ ਨਗਰ ਮੈਨੂੰ ਪਾਰਥਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਜਾਪਦਾ ਹੈ।
2.97.66
पार्थमेव हि पश्यामि रहिते तात भारत ।
दृष्ट्वा स्वप्नगतं पार्थमुद्धमामि विचेतनः ॥ २.९७.६६ ॥
ਹੇ ਪਿਤਾ, ਭਰਤ ਵੰਸ਼ੀ, ਇਕਾਂਤ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਕੇਵਲ ਪਾਰਥ ਨੂੰ ਹੀ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ। ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਪਾਰਥ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਮੈਂ ਘਬਰਾ ਕੇ ਜਾਗ ਪੈਂਦਾ ਹਾਂ।
2.97.67
अकारादीनि नामानि अर्जुनग्रस्तचेतसः ।
अश्वाक्षराम्बुजाश्चैव त्रासं सञ्जनयन्ति मे ॥ २.९७.६७ ॥
'ਅ' ਅੱਖਰ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਨਾਮ, ਅਸ਼ਵ-ਅੱਖਰ ਅਤੇ ਕਮਲ ਵੀ ਅਰਜੁਨ ਨਾਲ ਗ੍ਰਸਤ ਚਿੱਤ ਵਾਲੇ ਮੈਨੂੰ ਡਰ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
2.97.68
नास्ति पार्थादृते तात परवीराद्भयं मम ।
प्रह्लादं वा बलिं वापि हन्याद्धि विजयो रणे ॥ २.९७.६८ ॥
ਹੇ ਪਿਤਾ, ਪਾਰਥ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਵੈਰੀ ਵੀਰਾਂ ਤੋਂ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਡਰ ਨਹੀਂ। ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਜੇਤੂ ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਜਾਂ ਬਲੀ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
2.97.69
तस्मात्तेन महाराज युद्धं नस्तात न क्षमम् ।
अहं तस्य प्रभावज्ञो नित्यं दुःखं वहामि च ॥ २.९७.६९ ॥
ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਉਸ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕਰਨਾ ਸਾਡੇ ਲਈ, ਹੇ ਪਿਤਾ, ਠੀਕ ਨਹੀਂ। ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਮੈਂ ਸਦਾ ਦੁੱਖ ਝੱਲਦਾ ਹਾਂ।
2.97.70
पुरा हि दण्डकारण्ये मारीचस्य यथा भयम् ।
भवेद्रामे महावीर्ये तथा पार्थे भयं मम ॥ २.९७.७० ॥
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਦੰਡਕਾਰਣ ਵਿੱਚ ਮਹਾਵੀਰ ਰਾਮ ਤੋਂ ਮਾਰੀਚ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਡਰ ਸੀ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਰਥ ਤੋਂ ਮੈਨੂੰ ਡਰ ਹੈ।
2.97.71
जानाम्येव महद्वीयं जिष्णोरेतद्दुरासदम् ।
एतद्वीरस्य पार्थस्य कार्षीस्त्वं तु विप्रियम् ॥ २.९७.७१ ॥
ਜੇਤੂ ਜਿਸ਼ਣੂ (ਅਰਜੁਨ) ਦਾ ਇਹ ਮਹਾਨ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਅਜੇਤੂ ਹੈ, ਇਹ ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ। ਪਰ ਤੂੰ ਇਸ ਵੀਰ ਪਾਰਥ ਦਾ ਅਪ੍ਰਿਯ ਨਾ ਕਰ।
2.97.72
द्यूतं वा शस्त्रयुद्धं वा दुवाक्यं वा कथञ्चन ।
एतेष्वेवं कृते तस्य विग्रहश्चैव वो भवेत् ॥ २.९७.७२ ॥
ਜੂਏ ਨਾਲ, ਸ਼ਸਤਰ-ਯੁੱਧ ਨਾਲ ਜਾਂ ਕੌੜੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਸ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡਾ ਝਗੜਾ ਜ਼ਰੂਰ ਹੋਵੇਗਾ।
2.97.73
तस्मात्त्वं पुत्र पार्थेन नित्यं स्नेहेन वर्तय ।
यश्च पार्थेन सम्बन्धो वर्तते चेन्नरो भुवि ॥ २.९७.७३ ॥
ਇਸ ਲਈ ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਪਾਰਥ ਨਾਲ ਸਦਾ ਸਨੇਹ ਨਾਲ ਵਰਤ; ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਪਾਰਥ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਹੈ, ਉਸ ਨਾਲ ਵੀ।
2.97.74
तस्य नास्ति भयं किञ्चित्रिषु लोकेषु भारत ।
तस्मात्त्वं जिष्णुना वत्स नित्यं स्नेहेन वर्तय ॥ २.९७.७४ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਕੋਈ ਵੀ ਡਰ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਹੇ ਵਤਸ, ਤੂੰ ਜਿਸ਼ਣੂ ਨਾਲ ਸਦਾ ਸਨੇਹ ਨਾਲ ਵਰਤ।
2.97.75
द्यूते पार्थस्य कौरव्य मायया निकृतिः कृता ।
तस्माद्वि नो जयस्तात अन्योपायेन नो भवेत् ॥ २.९७.७५ ॥
ਹੇ ਕੌਰਵ੍ਯ, ਜੂਏ ਵਿੱਚ ਪਾਰਥ ਨਾਲ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਧੋਖਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਹੇ ਤਾਤ, ਸਾਡੀ ਜਿੱਤ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਉਪਾਅ ਨਾਲ ਹੀ ਹੋਵੇਗੀ।
2.97.76
उपायश्च न कर्तव्यः पाण्डवान्प्रति भारत ।
पार्थान्प्रति पुरा वत्स बहूपायाः कृतास्त्वया ॥ २.९७.७६ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਪਾਂਡਵਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਕੋਈ ਉਪਾਅ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਹੇ ਵਤਸ, ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਤੂੰ ਪਾਰਥਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਬਹੁਤ ਉਪਾਅ ਕੀਤੇ ਹਨ।
2.97.77
तानुपायान्हि कौन्तेया बहुशो व्यतिचक्रमुः ।
तस्माद्वितं जीविताय नः कुलस्य जनस्य च ॥ २.९७.७७ ॥
ਉਹਨਾਂ ਉਪਾਵਾਂ ਨੂੰ ਕੌਂਤੇਯਾਂ ਨੇ ਕਈ ਵਾਰ ਪਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਸਾਡੇ ਜੀਵਨ, ਕੁਲ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਜੋ ਹਿਤਕਾਰੀ ਹੈ।
2.97.78
त्वं चिकीर्षसि चेद्वत्स समित्रः सहबान्धवः ।
सभ्रातृकस्त्वं पार्थेन नित्यं स्नेहेन वर्तय ॥ २.९७.७८ ॥
ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਜੇ ਤੂੰ ਮਿੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਬੰਧੂਆਂ ਸਮੇਤ, ਭਰਾਵਾਂ ਸਮੇਤ, ਪਾਰਥ ਨਾਲ ਸਦਾ ਸਨੇਹ ਨਾਲ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ…
2.97.79
धृतराष्ट्रवचः श्रुत्वा राजा दुर्योधनस्तदा ।
चिन्तयित्वा मुहूर्तं तु विधिना चोदितोऽब्रवीत् ॥ २.९७.७९ ॥
ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਰਾਜਾ ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੇ ਇੱਕ ਪਲ ਸੋਚਿਆ ਅਤੇ ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਬੋਲਿਆ।
2.97.80
पुनर्दीव्याम भद्रं ते वनवासाय पाण्डवैः ।
एवमेतान्वशे कर्तुं शक्ष्यामः पुरुषर्षभ॥ष ॥ २.९७.८० ॥
ਫਿਰ ਜੂਆ ਖੇਡੀਏ, ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ; ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੇ ਬਨਵਾਸ ਲਈ। ਹੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਸੀਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਕਰ ਸਕਾਂਗੇ।
2.97.81
ते वा द्वादश वर्षाणि वयं वा द्यूतनिर्जिताः ।
प्रविशेम महारण्यमजिनैः प्रतिवासिताः ॥ २.९७.८१ ॥
ਉਹ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ, ਜਾਂ ਜੂਏ ਵਿੱਚ ਹਾਰੇ ਹੋਏ ਅਸੀਂ, ਮ੍ਰਿਗਛਾਲਾਂ ਪਹਿਨ ਕੇ ਮਹਾਨ ਵਣ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰੀਏ।
2.97.82
त्रयोदशं च स्वजनैरज्ञाताः परिवत्सरम् ।
ज्ञाताश्च पुनरन्यानि वने वर्षाणि द्वादश ॥ २.९७.८२ ॥
ਤੇਰ੍ਹਵੇਂ ਸਾਲ ਆਪਣਿਆਂ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ ਰਹਿ ਕੇ ਇੱਕ ਸਾਲ; ਪਛਾਣੇ ਜਾਣ ਤਾਂ ਫਿਰ ਵਣ ਵਿੱਚ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ।
2.97.83
निवसेम वयं ते वा तथा द्यूतं प्रवर्तताम् ।
अक्षानुप्त्वा पुनर्द्यूतमिदं कुर्वन्तु पाण्डवः ॥ २.९७.८३ ॥
ਅਸੀਂ ਜਾਂ ਉਹ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਹਿਣ; ਜੂਆ ਚੱਲਣ ਦਿਓ। ਪਾਸੇ ਸੁੱਟ ਕੇ ਪਾਂਡਵ ਫਿਰ ਇਹ ਜੂਆ ਖੇਡਣ।
2.97.84
एतत्कृत्यतमं राजन्नस्माकं भरतर्षभ ।
अयं हि शकुनिर्वेद सविद्यामक्षसम्पदम् ॥ २.९७.८४ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਭਰਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਇਹੀ ਸਾਡਾ ਸਭ ਤੋਂ ਢੁੱਕਵਾਂ ਕਰਤੱਵ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਕੁਨੀ ਪਾਸਿਆਂ ਦੀ ਵਿੱਦਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਦੌਲਤ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦਾ ਹੈ।
2.97.85
दृढमूलं वयं राज्ये मित्राणि परिगृह्य च ।
सारवद्विपुलं सैन्यं सत्कृत्य च दुरासदम् ॥ २.९७.८५ ॥
ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਜੜ੍ਹਾਂ ਜਮਾਈਆਂ ਹਨ; ਮਿੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਸਤਕਾਰ ਕਰਕੇ ਸਾਡੀ ਫ਼ੌਜ ਬਲਵਾਨ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਤੇ ਦੁਰਜੇਯ ਹੈ।
2.97.86
ते च त्रयोदशं वर्षं पारयिष्यन्ति चेद्व्रतम् ।
जेष्यामस्तान्वयं राजत्रोचतां ते परन्तप ॥ २.९७.८६ ॥
ਜੇ ਓਹ ਤੇਰ੍ਹਵਾਂ ਸਾਲ ਵ੍ਰਤ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲੈਣ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਾਂਗੇ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਹੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦਮਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਇਹ ਤੈਨੂੰ ਪਸੰਦ ਆਵੇ।
2.97.87
तूर्णं प्रत्यानयस्वैतान्कामं व्यध्वगतानपि ।
आगच्छन्तु पुनर्द्यूतमिदं कुर्वन्तु पाण्डवः ॥ २.९७.८७ ॥
ਦੂਰ ਦੇ ਰਾਹਾਂ ਤੇ ਗਏ ਹੋਣ ਤਾਂ ਵੀ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਛੇਤੀ ਵਾਪਸ ਬੁਲਾ ਲਿਆ। ਪਾਂਡਵ ਆ ਕੇ ਫਿਰ ਇਹ ਜੂਆ ਖੇਡਣ।
2.97.88
ततो द्रोणः सोमदत्तो बाह्लीकश्चैव गौतमः ।
विदुरो द्रोणपुत्रश्च वैश्यापुत्रश्च वीर्यवान् ॥ २.९७.८८ ॥
ਫਿਰ ਦ੍ਰੋਣ, ਸੋਮਦੱਤ, ਬਾਹਲੀਕ, ਗੌਤਮ (ਕ੍ਰਿਪ), ਵਿਦੁਰ, ਦ੍ਰੋਣ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਵੀਰਜਵਾਨ ਵੈਸ਼ਯ-ਪੁੱਤਰ।
2.97.89
भूरिश्रवाः शान्तनवो विकर्णश्च महारथः ।
मा द्यूतमित्यभाषन्त शमोऽस्त्विति च सर्वशः ॥ २.९७.८९ ॥
ਭੂਰਿਸ਼ਰਵਾ, ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ (ਭੀਸ਼ਮ) ਅਤੇ ਮਹਾਰਥੀ ਵਿਕਰਣ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜੂਆ ਨਾ ਖੇਡੋ।" ਅਤੇ ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਸ਼ਾਂਤੀ ਹੋਵੇ।"
2.97.90
अकामानां च सर्वेषां सुहृदामर्थदर्शिनाम् ।
अकरोत्पाण्डवाह्वानं धृतराष्ट्रः सुतप्रियः ॥ २.९७.९० ॥
ਹਿਤ ਵੇਖਣ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਨੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਉਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ।
2.97.91
अथाब्रवीन्महाराज धृतराष्ट्रं जनेश्वरम् ।
पुत्रहार्दाद्धर्मयुक्ता गान्धारी शोककर्शिता ॥ २.९७.९१ ॥
ਫਿਰ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਮੋਹ ਕਾਰਨ, ਧਰਮ ਵਾਲੀ ਪਰ ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਈ ਗਾਂਧਾਰੀ ਨੇ ਮਹਾਰਾਜ ਜਨੇਸ਼ਵਰ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
2.97.92
जाते दुर्योधने क्षत्ता महामतिरभाषत ।
नीयतां परलोकाय साध्वयं कुलपांसनः ॥ २.९७.९२ ॥
ਦੁਰਯੋਧਨ ਦੇ ਜਨਮ ਲੈਂਦਿਆਂ ਹੀ ਮਹਾਮਤੀ ਕਸ਼ੱਤਾ (ਵਿਦੁਰ) ਬੋਲੇ, 'ਇਸ ਕੁਲ-ਕਲੰਕ ਨੂੰ ਪਰਲੋਕ ਭੇਜਣਾ ਹੀ ਚੰਗਾ ਹੈ।'
2.97.93
व्यनदज्जातमात्रो हि गोमायुरिव भारत ।
अन्तो नूनं कुलस्यास्य कुरवस्तन्निबोधत ॥ २.९७.९३ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਜਨਮਦਿਆਂ ਹੀ ਉਹ ਗਿੱਦੜ ਵਾਂਗ ਚੀਕਿਆ। ਇਸ ਕੁਲ ਦਾ ਅੰਤ ਜ਼ਰੂਰ ਹੈ; ਹੇ ਕੁਰੂਓ, ਇਹ ਸਮਝ ਲਵੋ।
2.97.94
मा निमज्जीः स्वदोषेण महाप्सु त्वं हि भारत ।
मा बालानामशिष्टानामभिमंस्था मतिं प्रभो ॥ २.९७.९४ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਦੋਸ਼ ਨਾਲ ਮਹਾਜਲ ਵਿੱਚ ਨਾ ਡੁੱਬ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਅਵਿਨੀਤਾਂ ਦੀ ਮਤ ਨੂੰ ਮਨ ਵਿੱਚ ਨਾ ਰੱਖ।
2.97.95
मा कुलस्य क्षये घोरे कारणं त्वं भविष्यसि ।
बद्धं सेतुं को नु भिन्द्याद्धमेच्छान्तं च पावकम् ॥ २.९७.९५ ॥
ਕੁਲ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਵਿਨਾਸ਼ ਦਾ ਕਾਰਨ ਤੂੰ ਨਾ ਬਣ। ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਪੁਲ ਕੌਣ ਤੋੜੇਗਾ, ਤੇ ਬੁਝੀ ਹੋਈ ਅੱਗ ਕੌਣ ਫੂਕ ਕੇ ਬਾਲੇਗਾ?
2.97.96
शमे स्थितान्को नु पार्थान्कोपयेद्भरतर्षभ ।
स्मरन्तं त्वामाजमीढं स्मारयिष्याम्यहं पुनः ॥ २.९७.९६ ॥
ਹੇ ਭਰਤਰਸ਼ਭ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਪਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਕੌਣ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਕਰੇਗਾ? ਅਜਮੀਢ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ, ਤੈਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਿਆਂ ਮੈਂ ਫਿਰ ਤੈਨੂੰ ਯਾਦ ਦਿਵਾਵਾਂਗਾ।
2.97.97
शास्त्रं न शास्ति दुर्बुद्धिं श्रेयसे चेतराय च ।
न वै वृद्धो बालमतिर्भवेद्राजन्कथञ्चन ॥ २.९७.९७ ॥
ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੁਰਬੁੱਧੀ ਨੂੰ ਨਾ ਕਲਿਆਣ ਲਈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਲਈ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਬਜ਼ੁਰਗ ਵੀ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਾਲਬੁੱਧੀ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
2.97.98
त्वन्नेत्राः सन्तु ते पुत्रा मा त्वां दीर्णाः प्रहासिषुः ।
तस्मादयं मद्वचनात्त्यज्यतां कुलपांसनः ॥ २.९७.९८ ॥
ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਤੈਨੂੰ ਹੀ ਅੱਖਾਂ ਮੰਨਣ; ਕਿਤੇ ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਤੈਨੂੰ ਚੀਰ ਨਾ ਦੇਣ। ਇਸ ਲਈ ਮੇਰੇ ਬਚਨ ਨਾਲ ਇਸ ਕੁਲ-ਕਲੰਕ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ।
2.97.99
तथा ते न कृतं राजन्पुत्रस्नेहान्नराधिप ।
तस्य प्राप्तं फलं विद्धि कुलान्तकरणाय यत् ॥ २.९७.९९ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਹੇ ਨਰਾਧਿਪ, ਪੁੱਤਰ-ਪਿਆਰ ਕਾਰਨ ਤੂੰ ਉਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਕੁਲ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਲਈ ਜੋ ਫਲ ਉਸਨੇ ਪਾਇਆ, ਉਸਨੂੰ ਜਾਣ ਲੈ।
2.97.100
शमेन धर्मेण नयेन युक्ता ।
या ते बुद्धिः साऽस्तु ते मा प्रमादीः।
प्रध्वंसिनी क्रूरसमाहिता श्री-
र्मृदुप्रौढा गच्छति पुत्रपौत्रान् ॥ २.९७.१०० ॥
ਸ਼ਮ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਨੀਤੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਜੋ ਤੇਰੀ ਬੁੱਧੀ ਹੈ, ਉਹੀ ਤੇਰੀ ਰਹੇ; ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਨਾ ਕਰ। ਨਾਸ਼ਕਾਰੀ, ਕਰੂਰਤਾ ਨਾਲ ਇਕੱਠੀ ਹੋਈ ਸ਼੍ਰੀ ਕੋਮਲ ਤੇ ਪਰਿਪੱਕ ਹੋ ਕੇ ਪੁੱਤਰਾਂ-ਪੋਤਰਿਆਂ ਤੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
2.97.101
अथाब्रवीन्महाराजो गान्धारीं धर्मदर्शिनीम् ।
अन्तः कामं कुलस्यास्तु न शक्नोमि निवारितुम् ॥ २.९७.१०१ ॥
ਤਦ ਮਹਾਰਾਜ ਨੇ ਧਰਮ-ਦਰਸ਼ਿਨੀ ਗਾਂਧਾਰੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ — ਕੁਲ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਕਾਮਨਾ ਜੋ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਰੋਕ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।
2.97.102
यथेच्छन्ति तथैवास्तु प्रत्यागच्छन्तु पाण्डवाः ।
पुनर्द्यूतं च कुर्वन्तु मामकाः पाण्डवैः सह ॥ २.९७.१०२ ॥
ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਹੋਵੇ। ਪਾਂਡਵ ਵਾਪਸ ਆਉਣ, ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨਾਲ ਮੁੜ ਜੂਆ ਖੇਡਣ।