మహాభారతం · అధ్యాయం 2.97
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.97.1
शृणु राजन्पुराऽचिन्त्यानर्जुनस्य च साहसान् ।
अर्जुनो धन्विनां श्रेष्ठो दुष्करं कृतवान्पुरा ॥ २.९७.१ ॥
రాజా, వినుము — పూర్వం అర్జునుని అచింత్య సాహసాలను. విలుకాండ్రలో శ్రేష్ఠుడైన అర్జునుడు పూర్వం ఒక కఠిన కార్యం చేశాడు.
2.97.2
द्रुपदस्य पुरे राजन्द्रौपद्याश्च स्वयंवर ।
आबालवृद्धसङ्क्षोभे सर्वक्षत्रसमागमे।
क्षिप्रकारी जले मत्स्यं दुर्निरीक्ष्यं ससर्ज ह ॥ २.९७.२ ॥
రాజా, ద్రుపదుని పురంలో ద్రౌపదికి స్వయంవరం జరిగింది; బాలురు, వృద్ధులు అందరూ క్షోభించారు, క్షత్రియులందరూ కూడారు. వేగంగా పని చేసేవాడు నీటిలోని, చూడడానికి కష్టమైన మత్స్యాన్ని ఛేదించాడు.
2.97.3
सर्वैर्नृपैरसाध्यं तत्कार्मुकप्रवरं च वै ।
क्षणेन सज्यमकरोत्सर्वक्षत्रस्य पश्यतः ॥ २.९७.३ ॥
అందరు రాజులకు సాధ్యం కాని ఆ శ్రేష్ఠ ధనుస్సును, క్షత్రియులందరూ చూస్తుండగానే అతడు క్షణంలో అల్లెత్రాడు ఎక్కించాడు.
2.97.4
ततो यन्त्रमयं विध्वा विसारं फल्गुनो बली ।
कृष्णया हेममाल्येन स्कन्धे स परिवेष्टितः ॥ २.९७.४ ॥
అనంతరం బలవంతుడైన ఫల్గునుడు యంత్రంతో తిరిగే లక్ష్యాన్ని ఛేదించాడు; కృష్ణ బంగారు మాలతో అతని భుజాన్ని చుట్టివేసింది.
2.97.5
ततस्तया वृतं पार्थं दृष्ट्वा सर्वे नृपास्तदा ।
रोषात्सर्वायुधान्गृह्य क्रुद्धा वीरा महौजसः।
वैकर्तनं पुरस्कृत्य सर्वे पार्थमुपाद्रवन् ॥ २.९७.५ ॥
ఆమె పార్థుడిని వరించడం చూసి, రాజులందరూ అప్పుడు కోపంతో సర్వాయుధాలు చేపట్టి, కోపోద్రిక్తులైన మహాబల వీరులు వైకర్తనుడిని (కర్ణుని) ముందు నిలిపి పార్థునిపై పడ్డారు.
2.97.6
स सर्वान्पार्थिवान्दृष्ट्वा क्रुद्धान्पार्थो महाबलः ।
वारयित्वा शरैस्तीक्ष्णैरजयत्तत्र स स्वयम् ॥ २.९७.६ ॥
కోపంతో ఉన్న రాజులందరినీ చూసి, మహాబలుడైన పార్థుడు పదునైన బాణాలతో వారిని అడ్డుకుని, అక్కడే స్వయంగా విజయం సాధించాడు.
2.97.7
जित्वा तु तान्महीपालान्सर्वान्कर्णपुरोगमान् ।
लेभे कृष्णां शुभां पार्थो युध्वा वीर्यबलात्तदा ॥ २.९७.७ ॥
కర్ణుని ముందు నిలిపిన ఆ రాజులందరినీ జయించి, పార్థుడు అప్పుడు యుద్ధంలో తన పరాక్రమంతో, బలంతో శుభురాలైన కృష్ణను పొందాడు.
2.97.8
सर्वक्षत्रसमूहेषु अम्बां भीष्मो यथा पुरा ।
ततः कदाचिद्बीभत्सुस्तीर्ययात्रां ययौ स्वयम् ॥ २.९७.८ ॥
పూర్వం భీష్ముడు క్షత్రియ సమూహాల మధ్య అంబను గెలిచినట్లుగా, తరువాత ఒకప్పుడు బీభత్సుడు తానే తీర్థయాత్రకు వెళ్లాడు.
2.97.9
अथोलूपीं शुभां तात नागराजसतां तदा ।
नागेष्वाप वराग्र्येषु प्रार्थितोऽथ यथा तथा ॥ २.९७.९ ॥
తండ్రీ, అప్పుడు నాగరాజు కుమార్తె శుభురాలైన ఉలూపిని, ఉత్తమ నాగుల మధ్య ప్రార్థించబడినప్పుడు, ఎలాగైతేనేమి అలాగే అతడు పొందాడు.
2.97.10
ततो गोदावरीं कृष्णां कावेरीं चावगाहत ।
तत्र पाण्ड्यं समासाद्य तस्य कन्यामवाप सः ॥ २.९७.१० ॥
తరువాత అతడు గోదావరిలో, కృష్ణలో, కావేరిలో స్నానం చేశాడు; అక్కడ పాండ్య రాజును సమీపించి అతని కుమార్తెను పొందాడు.
2.97.11
लब्ध्वा जिष्णुर्मुदं तत्र ततो याम्यां दिशं ययौ ॥ २.९७.११ ॥
అక్కడ ఆనందాన్ని పొంది, విజేత అర్జునుడు తరువాత దక్షిణ దిక్కుకు వెళ్లాడు.
2.97.12
स दक्षिणं समुद्रान्तं गत्वा चाप्सरसां च वै ।
कुमारतीर्थमासाद्य मोक्षयामास चार्जुनः ॥ २.९७.१२ ॥
అతడు దక్షిణ సముద్రాంతం వరకు వెళ్లి, అప్సరసల కుమారతీర్థానికి చేరి అర్జునుడు వారిని విడిపించాడు.
2.97.13
ग्राहरूपाश्च ताः पञ्च अतिशौर्येण वै बलात् ।
कन्यातीर्थं समभ्येत्य ततो द्वारवतीं ययौ॥। ॥ २.९७.१३ ॥
మొసళ్ల రూపంలో ఉన్న ఆ ఐదుగురిని అత్యంత పరాక్రమంతో బలవంతంగా విడిపించి, కన్యాతీర్థానికి చేరి తరువాత ద్వారవతికి వెళ్లాడు.
2.97.14
तत्र कृष्णनिदेशात्स सुभद्रां प्राप्य फल्गुनः ।
तामारोप्य रथोपस्थे प्रययौ स्वपुरीं प्रति ॥ २.९७.१४ ॥
అక్కడ కృష్ణుని ఆజ్ఞతో అతడు సుభద్రను పొంది, ఆమెను రథం మీద ఎక్కించి తన నగరం వైపు వెళ్లాడు.
2.97.15
अथादाय गते पार्थे ते श्रुत्वा सर्वयादवाः ।
तमभ्यधावन्त्सङ्क्रुद्धाः सिंहव्याघ्रगणा इव ॥ २.९७.१५ ॥
పార్థుడు ఆమెను తీసుకుని వెళ్లగా, అది విని యాదవులందరూ కోపోద్రిక్తులై సింహవ్యాఘ్రాల గుంపుల వలె అతని మీదకు ఉరికారు.
2.97.16
प्रद्युम्नः कृतवर्मा च गदः सारणसात्यकी ।
आहुकश्चैव साम्बश्च चारुदेष्णो विदूरथः ॥ २.९७.१६ ॥
ప్రద్యుమ్నుడు, కృతవర్మ, గదుడు, సారణుడు, సాత్యకి, ఆహుకుడు, సాంబుడు, చారుదేష్ణుడు, విదూరథుడు.
2.97.17
अन्ये च यादवाः सर्वे बलदेवपुरोगमाः ।
एकमेव परे कृष्णं गजवाजिरथैर्युताः ॥ २.९७.१७ ॥
బలరాముని ముందుంచుకుని మిగిలిన యాదవులందరూ ఏనుగులు, గుర్రాలు, రథాలతో కూడి ఒంటరిగా కృష్ణునిపై నిలిచారు.
2.97.18
अथासाद्य वने यान्तं परिवार्य धनञ्जयम् ।
चक्रुर्युद्धं सुसङ्क्रुद्धा बहुकोट्यश्च यादवाः ॥ २.९७.१८ ॥
తర్వాత అడవిలో వెళ్తున్న ధనంజయుడిని చుట్టుముట్టి, అత్యంత కోపోద్రిక్తులైన కోట్లాది యాదవులు యుద్ధం చేశారు.
2.97.19
एक एव तु पार्थस्तैर्युद्धं चक्रे सुदारुणम् ।
तेन तेषां समं युद्धं मुहूर्तं प्रबभूव ह ॥ २.९७.१९ ॥
ఒంటరిగానే పార్థుడు వారితో అత్యంత భయంకరమైన యుద్ధం చేశాడు. దానితో వారి యుద్ధం ఒక ముహూర్తకాలం సమానంగా సాగింది.
2.97.20
ततः पार्थो रणे सर्वान्वारयित्वा शितैः शरैः ।
बलाद्विजित्य राजेन्द्र वीरस्तान्सर्वयादवान्।
तां सुभद्रामथादाय शक्रप्रस्थं विवेश ह ॥ २.९७.२० ॥
తర్వాత పార్థుడు యుద్ధంలో వాడి బాణాలతో వారందరినీ అడ్డుకుని, ఓ రాజేంద్రా, బలాత్కారంగా ఆ యాదవులందరినీ జయించి, సుభద్రను తీసుకుని ఇంద్రప్రస్థంలో ప్రవేశించాడు.
2.97.21
भूयः शृणु महाराज फल्गुनस्य च साहसम् ।
ददौ स वह्नेर्बिभत्सुः प्रार्थितं खाण्डवं वनम् ॥ २.९७.२१ ॥
మహారాజా, ఇంకా ఫల్గునుని సాహసాన్ని విను. బీభత్సుడు (అర్జునుడు) అగ్నికి అడిగిన ఖాండవ వనాన్ని ఇచ్చాడు.
2.97.22
लब्धमात्रे तु तेनाथ भगवान्हव्यवाहनः ।
भक्षितुं खाण्डवं राजंस्तत्रस्थानुपचक्रमे ॥ २.९७.२२ ॥
అతడు వనాన్ని పొందగానే, ఓ రాజా, భగవంతుడైన హవ్యవాహనుడు (అగ్ని) ఖాండవ వనాన్ని భక్షించడం ప్రారంభించి, అక్కడ నివసించేవారిపై దాడి చేశాడు.
2.97.23
ततस्तं भक्षयन्तं वै सव्यसाची विभावसुम् ।
रथा धन्वी शरान्गृह्य स कलापयुतः प्रभुः।
पालयामास राजेन्द्र स्ववीर्येण महाबलः ॥ २.९७.२३ ॥
అప్పుడు అతడు ఆ విభావసువు (అగ్ని)ను భక్షిస్తుండగా, సవ్యసాచి (అర్జునుడు) రథంపై నిలిచి, విల్లు ధరించి, బాణాలు చేపట్టి, అంబులపొదితో, ఓ రాజేంద్రా, మహాబలుడైన ఆ ప్రభువు తన పరాక్రమంతో రక్షించాడు.
2.97.24
ततः श्रुत्वा महेनद्रस्तु मेघांस्तान्सन्दिदेश ह ।
तेनोक्ता मेघसङ्घास्ते ववर्षुरतिवृष्टिभिः ॥ २.९७.२४ ॥
అప్పుడు మహేంద్రుడు అది విని ఆ మేఘాలకు ఆజ్ఞ ఇచ్చాడు. ఆయన ఆజ్ఞతో మేఘసమూహాలు అతివృష్టితో వర్షించాయి.
2.97.25
ततो मेघगाणान्पार्थः शरव्रातैः समान्ततः ।
खगमैर्वारयामास तदाश्चर्यमिवाभवत् ॥ २.९७.२५ ॥
అప్పుడు పార్థుడు నలుదిక్కులా బాణసమూహాలతో మేఘగణాలను అడ్డుకున్నాడు; అది ఒక అద్భుతంలా అయింది.
2.97.26
वारितान्मेघसङ्घांश्च श्रुत्वा क्रुद्धः पुरन्दरः ।
पाण्डरं गजमास्थाय सर्वदेवगणैर्वृतः।
ययौ पार्थेन संयोद्धुं रक्षार्थं खाण्डवस्य च ॥ २.९७.२६ ॥
మేఘసమూహాలు అడ్డగించబడ్డాయని విని పురందరుడు కోపించాడు. తెల్లటి ఏనుగు ఎక్కి, దేవగణాలన్నిటితో చుట్టబడి, పార్థునితో యుద్ధం చేయడానికి, ఖాండవాన్ని రక్షించడానికి వెళ్ళాడు.
2.97.27
रुद्राश्च मरुतश्चैव वसवश्चाश्विनौ तदा ।
आदित्याश्चैव साध्याश्च निश्वेदेवाश्च भारत।
गन्धर्वाश्चैव सहिता अन्ये देवगणाश्च ये ॥ २.९७.२७ ॥
అప్పుడు రుద్రులు, మరుత్తులు, వసువులు, ఇద్దరు అశ్వినులు, ఆదిత్యులు, సాధ్యులు, విశ్వదేవులు, ఓ భారతా, గంధర్వులతో కలిసి, ఇతర దేవగణాలు కూడా వచ్చారు.
2.97.28
ते सर्वे शस्त्रसम्पन्ना दीप्यमानाः स्वतेजसा ।
धनञ्जयं जिघांसन्तः प्रपेतुर्विबुधाधिपाः ॥ २.९७.२८ ॥
వారందరూ ఆయుధాలతో కూడినవారై, తమ తేజస్సుతో ప్రకాశిస్తూ, ధనంజయుని చంపాలని కోరి దేవాధిపతులు దూకారు.
2.97.29
युगान्ते यानि दृश्यन्ते निमित्तानि महान्त्यपि ।
सर्वाणि तत्र दृश्यन्ते निमित्तानि महीपते ॥ २.९७.२९ ॥
యుగాంతంలో కనిపించే గొప్ప శకునాలన్నీ అక్కడ కనిపించాయి, ఓ మహీపతీ.
2.97.30
ततो देवगमाः सर्वे पार्थं समभिदुद्रुवुः ।
असम्भ्रान्तस्तु तान्दृष्ट्वा स तां देवमयीं चमूम् ॥ २.९७.३० ॥
అప్పుడు దేవతల అనుచరులందరూ పార్థుడిపై విరుచుకుపడ్డారు. కానీ వారిని, ఆ దేవమయ సైన్యాన్ని చూసి అతడు చలించలేదు.
2.97.31
त्वरितः फल्गुनो गृह्य तीक्ष्णांस्तानाशुगांस्तदा ।
इन्द्रं देवांश्च सम्प्रेक्ष्य तस्थौ काल इवात्यये ॥ २.९७.३१ ॥
అప్పుడు ఫల్గునుడు వేగంగా పదునైన ఆ బాణాలను తీసుకున్నాడు. ఇంద్రుడిని, దేవతలను చూసి యుగాంత కాలంలా నిలిచాడు.
2.97.32
ततो देवगणाः सर्वे बीभत्सुं सपुरन्दराः ।
अवाकिरञ्छरव्रातैर्मानुषं तं महीपते ॥ २.९७.३२ ॥
అప్పుడు పురందరుడితో కూడిన దేవగణాలన్నీ బీభత్సుడిపై, ఓ రాజా, ఆ మానవునిపై బాణాల వర్షం కురిపించాయి.
2.97.33
ततः पार्थो महातेजा गाण्डिवं गृह्य सत्वरः ।
वारयामास देवानां शरव्रातैः शरांस्तदा ॥ २.९७.३३ ॥
అప్పుడు మహాతేజస్వి అయిన పార్థుడు గాండీవాన్ని వేగంగా పట్టుకుని, అప్పుడే బాణాల పరంపరలతో దేవతల బాణాలను అడ్డుకున్నాడు.
2.97.34
पुनः क्रुद्धाः सुराः सर्वे मर्त्यं तं सुभहाबलाः ।
नानाशस्त्रैर्ववर्षुस्तं सव्यसाची महीपते ॥ २.९७.३४ ॥
మళ్ళీ కోపంతో ఉన్న మహాబలులైన దేవతలందరూ ఆ మానవునిపై, ఓ రాజా, సవ్యసాచిపై నానా విధ ఆయుధాల వర్షం కురిపించారు.
2.97.35
तान्पार्थः शस्त्रवर्षान्वै विसृष्टान्विबुधैस्तदा ।
द्विधा त्रिधा स चिच्छेद स एव निशितैः शरैः ॥ २.९७.३५ ॥
దేవతలు ప్రయోగించిన ఆ ఆయుధ వర్షాలను పార్థుడు అప్పుడే ఆ పదునైన బాణాలతోనే రెండు మూడు ముక్కలుగా ఖండించాడు.
2.97.36
पुनश्च पार्थः सङ्क्रुद्धो मण्डलीकृतकार्मुकः ।
देवसङ्घाञ्छरैस्तीक्ष्णैरर्पयन्वै समन्ततः ॥ २.९७.३६ ॥
మళ్ళీ కోపోద్రిక్తుడైన పార్థుడు, విల్లును వృత్తాకారంగా సారించి, నిశిత బాణాలతో అన్ని వైపులా దేవగణాలను గుచ్చాడు.
2.97.37
ततो देवगणाः सर्वे युध्वा पार्थेन वै मुहुः ।
रणे जेतुमशक्यं तं ज्ञात्वा ते भरतर्षभ ॥ २.९७.३७ ॥
అప్పుడు దేవగణాలన్నీ పార్థునితో పదే పదే యుద్ధం చేసి, ఓ భరతశ్రేష్ఠా, అతన్ని యుద్ధంలో జయించడం అసాధ్యమని తెలుసుకున్నారు.
2.97.38
शान्तास्ते विबुधाः सर्वे पार्थबाणाभिपीडिताः ।
सद्विपं वासवं त्यक्त्वा दुद्रुवुः सर्वतो दिशम् ॥ २.९७.३८ ॥
పార్థుని బాణాలతో బాధింపబడిన ఆ దేవతలందరూ శాంతించి, ఏనుగుతో కూడిన వాసవుని విడిచిపెట్టి అన్ని దిక్కులకు పారిపోయారు.
2.97.39
प्राचीं रुद्राः सगन्धर्वा दक्षिणां मरुतो ययुः ।
दिशं प्रतीचीं भीतास्ते वसवश्च तथाऽश्विनौ ॥ २.९७.३९ ॥
గంధర్వులతో కూడిన రుద్రులు తూర్పు వైపునకు వెళ్లారు; మరుత్తులు దక్షిణ దిశకు వెళ్లారు; భయపడిన వసువులు, అలాగే అశ్వినులు పడమర దిశకు వెళ్లారు.
2.97.40
आदित्याश्चैव विश्वे च दुद्रुवुर्वा उदङ्मुखाः ।
साध्याश्चोर्ध्वमुखा भीताश्चिन्तयन्तोऽस्य सायकान् ॥ २.९७.४० ॥
ఆదిత్యులు, విశ్వదేవులు ఉత్తర దిశకు ముఖం తిప్పి పారిపోయారు; సాధ్యులు భయంతో పైకి ముఖం తిప్పి, అతని బాణాలను ఆలోచిస్తూ పారిపోయారు.
2.97.41
एवं सुरगणाः सर्वे प्राद्रवन्त्सर्वतो दिशम् ।
मुहुर्मुहुः प्रेक्षमाणाः पार्थमेव सकार्मुकम् ॥ २.९७.४१ ॥
ఈ విధంగా దేవగణాలన్నీ అన్ని దిక్కులకు పారిపోయారు; విల్లుతో ఉన్న పార్థుని వైపే పదే పదే చూస్తూ.
2.97.42
विद्रुतान्देवसङ्घांस्तान्रणे दृष्ट्वा पुरन्दरः ।
ततः क्रुद्धो महातेजाः पार्थं बाणैरवाकिरत् ॥ २.९७.४२ ॥
యుద్ధంలో దేవసమూహాలు పారిపోవడం చూసి పురందరుడు, అప్పుడు కోపంతో మహాతేజస్సుతో, పార్థునిపై బాణాలు కురిపించాడు.
2.97.43
पार्थोऽपि शक्रं विव्याथ मानुषो विबुधाधिपम् ॥ २.९७.४३ ॥
పార్థుడు కూడా మనిషిగా ఉండి దేవతల అధిపతి శక్రుడిని గాయపరిచాడు.
2.97.44
ततः सोऽश्ममयं वर्षं व्यसृजद्विबुधाधिपः ।
तच्छरैरर्जुनो वर्षं प्रतिजाघ्नेऽत्यमर्षणः ॥ २.९७.४४ ॥
అప్పుడు ఆ దేవాధిపతి రాళ్ల వర్షం కురిపించాడు; అత్యంత అసహనుడైన అర్జునుడు బాణాలతో ఆ వర్షాన్ని ఎదుర్కొన్నాడు.
2.97.45
अथ संवर्धयामास तद्वर्षं देवराडपि ।
भूय एव महावीर्यं जिज्ञासुः सव्यसाचिनः ॥ २.९७.४५ ॥
అప్పుడు దేవరాజు కూడా సవ్యసాచి అర్జునుని మహా పరాక్రమాన్ని మరోసారి పరీక్షించాలనే కోరికతో ఆ వర్షాన్ని మరింత పెంచాడు.
2.97.46
सोऽश्मवर्षं महावेगमिषुभिः पाण्डवोऽपि च ।
विलयं गमयामास हर्षयन्पाकशासनम् ॥ २.९७.४६ ॥
పాండవుడు కూడా ఆ మహావేగంగల రాళ్ల వర్షాన్ని బాణాలతో లయం చేసి, పాకశాసనుడైన ఇంద్రుని సంతోషపెట్టాడు.
2.97.47
उपादाय तु पाणिभ्यामङ्गदं नाम पर्वतम् ।
सद्रुमं व्यसृजच्छक्रो जिघांसुः श्वेतवाहनम् ॥ २.९७.४७ ॥
అప్పుడు శక్రుడు రెండు చేతులతో అంగదం అనే పర్వతాన్ని చెట్లతో సహా ఎత్తి, శ్వేతవాహనుడిని చంపాలనే కోరికతో విసిరాడు.
2.97.48
ततोऽर्जुनो वेगवद्भिर्ज्वलमानैरजिह्यगैः ।
बाणैर्विध्वंसयामास गिरिराजं सहस्रधा ॥ २.९७.४८ ॥
అప్పుడు అర్జునుడు వేగవంతమైన, మండుతున్న, సూటిగా వెళ్ళే బాణాలతో ఆ పర్వతరాజును వెయ్యి ముక్కలుగా చీల్చాడు.
2.97.49
शक्रं च पातयामास शरैः पार्थो महान्युधि ।
ततः शक्रो महाराज रणे वीरं धनञ्जयम् ॥ २.९७.४९ ॥
మహాపార్థుడు యుద్ధంలో బాణాలతో ఇంద్రుడిని కూడా పడగొట్టాడు. అప్పుడు, మహారాజా, రణంలో ఇంద్రుడు వీరుడైన ధనంజయుడిని—
2.97.50
ज्ञात्वा जेतुमशक्यं तं तेजोबलसमन्वितम् ।
परां प्रीति ययौ तत्र पुत्रशौर्येण वासवः ॥ २.९७.५० ॥
అతడు తేజస్సు, బలంతో కూడినవాడని, జయించడం అసాధ్యమని తెలిసి, అక్కడ వాసవుడు తన కుమారుని పరాక్రమంతో అత్యధిక సంతోషం పొందాడు.
2.97.51
तदा तत्र न तस्यास्ति दिवि कश्चिन्महायशाः ।
समर्थो निर्जये राजन्नपि साक्षात्प्रजापतिः ॥ २.९७.५१ ॥
అప్పుడు అక్కడ స్వర్గంలో అతడిని జయించగల సమర్థుడైన మహాయశస్వి ఎవరూ లేరు, రాజా, స్వయంగా ప్రజాపతి కూడా కాదు.
2.97.52
ततः पार्थः शरैर्हत्वा यक्षराक्षसपन्नगान् ।
दीप्ते चाग्नौ महातेजाः पातयामास सन्ततम् ॥ २.९७.५२ ॥
అప్పుడు మహాతేజస్వి అయిన పార్థుడు బాణాలతో యక్షులను, రాక్షసులను, నాగులను చంపి, మండుతున్న అగ్నిలో నిరంతరం వారిని పడవేశాడు.
2.97.53
प्रतिषेधयितुं पार्थं न शेकुस्तत्र केचन ।
दृष्ट्वा निवारितं शक्रं दिवि देवगणैः सह ॥ २.९७.५३ ॥
అక్కడ ఎవరూ పార్థుడిని అడ్డుకోలేకపోయారు. స్వర్గంలో దేవగణాలతో కలిసి ఇంద్రుడు నిరోధించబడటం చూసి—
2.97.54
यथा सुपर्णः सोमार्थं विबुधानजयत्पुरा ।
तथा जित्वा सुरान्पार्थस्तर्पयामास पावकम् ॥ २.९७.५४ ॥
పూర్వం సోమం కోసం సుపర్ణుడు దేవతలను జయించినట్లే, పార్థుడు దేవతలను జయించి అగ్నిని తృప్తిపరిచాడు.
2.97.55
ततोऽर्जुनः स्ववीर्येण तर्पयित्वा विभावसुम् ।
रथं ध्वजं च सहयं दिव्यानस्त्रांश्च पाण्डवः ॥ २.९७.५५ ॥
అప్పుడు పాండవుడు అర్జునుడు తన పరాక్రమంతో విభావసు అగ్నిని తృప్తిపరచి, రథం, ధ్వజం, గుర్రాలతో సహా, దివ్య అస్త్రాలను పొందాడు.
2.97.56
गाण्डीवं च धनुः श्रेष्ठं तूणी चाक्षयसायकौ ।
एतान्यपि च बीभत्सुर्लेभे कीर्ति च भारत ॥ २.९७.५६ ॥
ఓ భారత, బీభత్సుడు గాండీవం అనే శ్రేష్ఠ ధనుస్సును, అక్షయ బాణాలున్న రెండు అమ్ములపొదులను, ఇవన్నీ పొందాడు; కీర్తిని కూడా పొందాడు.
2.97.57
भूयोऽपि शृणु राजेन्द्र पार्थो गत्वोत्तरां दिशम् ।
विजित्य नववर्षांश्च सपुरांश्च सपर्वतान् ॥ २.९७.५७ ॥
ఓ రాజేంద్ర, ఇంకా వినుము: పార్థుడు ఉత్తర దిశకు వెళ్లి, తొమ్మిది వర్షాలను, వాటి నగరాలు మరియు పర్వతాలతో సహా జయించాడు.
2.97.58
जम्बुद्वीपं वशे कृत्वा सर्वं तद्भरतर्षभ ।
बलाज्जित्वा नृपान्सर्वान्करे चविनिवेश्य च ॥ २.९७.५८ ॥
ఓ భరతశ్రేష్ఠా, అతడు జంబూద్వీపం అంతటిని వశం చేసుకున్నాడు; బలంతో రాజులందరినీ జయించి వారిని తన అధీనంలో ఉంచాడు.
2.97.59
रत्नान्यादाय सर्वाणि गत्वा चैव पुनः पुरीम् ।
ततो ज्येष्ठं महात्मानं धर्मराजं युधिष्ठिरम्।
राजसूयं क्रतुश्रेष्ठं कारयामास भारत ॥ २.९७.५९ ॥
అన్ని రత్నాలను తీసుకుని మళ్ళీ నగరానికి వెళ్లి, ఓ భారత, జ్యేష్ఠుడైన మహాత్ముడు ధర్మరాజు యుధిష్ఠిరునితో యజ్ఞశ్రేష్ఠమైన రాజసూయాన్ని చేయించాడు.
2.97.60
स तान्यन्यानि कर्माणि कृतवानर्जुनः पुरा ।
अर्जुनेन समो वीर्ये त्रिषु लोकेषु न क्वचित् ॥ २.९७.६० ॥
అర్జునుడు ఇంతకు ముందు ఇతర కర్మలను చేశాడు. పరాక్రమంలో అర్జునునితో సమానుడు మూడు లోకాలలో ఎక్కడా లేడు.
2.97.61
देवदानवयक्षाश्च पिशाचोरगराक्षसाः ।
भीष्मद्रोणादयः सर्वे कुरवश्च महारथाः ॥ २.९७.६१ ॥
దేవతలు, దానవులు, యక్షులు, పిశాచులు, ఉరగులు, రాక్షసులు, భీష్ముడు, ద్రోణుడు మొదలైన కురువీరులందరు, మహారథులు.
2.97.62
लोके सर्वनृपाश्चैव वीराश्चान्ये धनुर्धराः ।
एते पार्थं रणे युक्ताः प्रतियोद्धुं न शक्नुयुः ॥ २.९७.६२ ॥
లోకంలోని సర్వ రాజులు, ఇతర ధనుర్ధారులైన వీరులు, వీరందరూ యుద్ధంలో పార్థునితో తలపడినా ఎదుర్కోలేరు.
2.97.63
अहं हि नित्यं कौरव्य फल्गुनं हृदि संस्थितम् ।
अपश्यं चिन्तयित्वा तं समुद्विग्नोऽस्मि तद्भयात् ॥ २.९७.६३ ॥
కౌరవ్యా, నేను ఎప్పుడూ హృదయంలో నిలిచిన ఫల్గునుని చూస్తున్నాను; అతనిని తలచుకొని అతని భయంతో అత్యంత కలవరపడుతున్నాను.
2.97.64
गृहे गृहे च पश्यामि तात पार्थमहं सदा ।
शरगाण्डीवसंयुक्तं पाशहस्तमिवान्तकम् ॥ २.९७.६४ ॥
తండ్రీ, నేను ఎల్లప్పుడూ ప్రతి ఇంటిలో పార్థుని చూస్తున్నాను; బాణాలు, గాండీవంతో కూడి, చేతిలో పాశం ధరించిన యముడిలా.
2.97.65
अपि पार्थसहस्राणि भीतः पश्यामि भारत ।
पार्थभूतमिदं सर्वं नगरं प्रतिभाति मे ॥ २.९७.६५ ॥
భారతా, భయంతో నేను వేలాది పార్థులను చూస్తున్నాను; ఈ నగరమంతా నాకు పార్థులతో నిండినట్లు కనిపిస్తోంది.
2.97.66
पार्थमेव हि पश्यामि रहिते तात भारत ।
दृष्ट्वा स्वप्नगतं पार्थमुद्धमामि विचेतनः ॥ २.९७.६६ ॥
తండ్రీ, భరతవంశజా, ఏకాంతంలో నేను పార్థుడినే చూస్తాను. కలలో పార్థుడిని చూసి, స్పృహ తప్పినవాడిలా నేను ఉలిక్కిపడి లేస్తాను.
2.97.67
अकारादीनि नामानि अर्जुनग्रस्तचेतसः ।
अश्वाक्षराम्बुजाश्चैव त्रासं सञ्जनयन्ति मे ॥ २.९७.६७ ॥
'అ' అక్షరంతో మొదలయ్యే పేర్లు, అశ్వ అక్షరాలు, కమలం కూడా అర్జునుడి చేత ఆవహించబడిన నా మనసులో భయాన్ని కలిగిస్తున్నాయి.
2.97.68
नास्ति पार्थादृते तात परवीराद्भयं मम ।
प्रह्लादं वा बलिं वापि हन्याद्धि विजयो रणे ॥ २.९७.६८ ॥
తండ్రీ, పార్థుడు తప్ప శత్రువీరుల నుంచి నాకు భయం లేదు. యుద్ధంలో విజేత ప్రహ్లాదుణ్ణి గాని బలిని గాని చంపగలడు.
2.97.69
तस्मात्तेन महाराज युद्धं नस्तात न क्षमम् ।
अहं तस्य प्रभावज्ञो नित्यं दुःखं वहामि च ॥ २.९७.६९ ॥
కాబట్టి, మహారాజా, అతనితో యుద్ధం మాకు, తండ్రీ, తగినది కాదు. అతని ప్రభావం తెలిసినవాడిని కనుక నేను ఎప్పుడూ దుఃఖాన్ని మోస్తూ ఉంటాను.
2.97.70
पुरा हि दण्डकारण्ये मारीचस्य यथा भयम् ।
भवेद्रामे महावीर्ये तथा पार्थे भयं मम ॥ २.९७.७० ॥
పూర్వం దండకారణ్యంలో మహావీరుడైన రాముడి వల్ల మారీచుడికి భయం కలిగినట్లే, పార్థుడి వల్ల నాకు భయం కలుగుతోంది.
2.97.71
जानाम्येव महद्वीयं जिष्णोरेतद्दुरासदम् ।
एतद्वीरस्य पार्थस्य कार्षीस्त्वं तु विप्रियम् ॥ २.९७.७१ ॥
విజయుడైన జిష్ణుడి (అర్జునుడి) ఈ మహా పరాక్రమం అందుకోలేనిదని నాకు తెలుసు. అయితే ఈ వీరుడైన పార్థుడికి నువ్వు అప్రియం చేయకు.
2.97.72
द्यूतं वा शस्त्रयुद्धं वा दुवाक्यं वा कथञ्चन ।
एतेष्वेवं कृते तस्य विग्रहश्चैव वो भवेत् ॥ २.९७.७२ ॥
జూదంతోనైనా, ఆయుధ యుద్ధంతోనైనా, కఠిన వాక్యాలతోనైనా, ఏ విధంగానైనా వీటిని చేస్తే, అతనితో మీకు కలహం తప్పక కలుగుతుంది.
2.97.73
तस्मात्त्वं पुत्र पार्थेन नित्यं स्नेहेन वर्तय ।
यश्च पार्थेन सम्बन्धो वर्तते चेन्नरो भुवि ॥ २.९७.७३ ॥
కాబట్టి కుమారా, నువ్వు పార్థునితో ఎల్లప్పుడూ స్నేహంతో వ్యవహరించు; భూమిపై పార్థునితో సంబంధం ఉన్న ఏ మనిషినైనా.
2.97.74
तस्य नास्ति भयं किञ्चित्रिषु लोकेषु भारत ।
तस्मात्त्वं जिष्णुना वत्स नित्यं स्नेहेन वर्तय ॥ २.९७.७४ ॥
మూడు లోకాలలోనూ అతనికి ఏ భయమూ లేదు, భారతా. కాబట్టి వత్సా, నువ్వు జిష్ణునితో ఎల్లప్పుడూ స్నేహంతో వ్యవహరించు.
2.97.75
द्यूते पार्थस्य कौरव्य मायया निकृतिः कृता ।
तस्माद्वि नो जयस्तात अन्योपायेन नो भवेत् ॥ २.९७.७५ ॥
ఓ కౌరవ్యా, జూదంలో పార్థునికి మాయతో మోసం చేయబడింది. కాబట్టి తండ్రీ, మాకు విజయం వేరే ఉపాయంతోనే కలుగుతుంది.
2.97.76
उपायश्च न कर्तव्यः पाण्डवान्प्रति भारत ।
पार्थान्प्रति पुरा वत्स बहूपायाः कृतास्त्वया ॥ २.९७.७६ ॥
భారతా, పాండవుల పట్ల ఏ ఉపాయమూ చేయరాదు. వత్సా, పూర్వం పార్థులపై నువ్వు అనేక ఉపాయాలు చేశావు.
2.97.77
तानुपायान्हि कौन्तेया बहुशो व्यतिचक्रमुः ।
तस्माद्वितं जीविताय नः कुलस्य जनस्य च ॥ २.९७.७७ ॥
ఆ ఉపాయాలను కౌంతేయులు అనేకసార్లు అధిగమించారు. కాబట్టి మన జీవితానికి, కులానికి, ప్రజలకు మేలు చేసేది.
2.97.78
त्वं चिकीर्षसि चेद्वत्स समित्रः सहबान्धवः ।
सभ्रातृकस्त्वं पार्थेन नित्यं स्नेहेन वर्तय ॥ २.९७.७८ ॥
ప్రియ పుత్రా, మిత్రులు బంధువులు సోదరులతో కలిసి పార్థునితో ఎల్లప్పుడూ స్నేహంతో వ్యవహరించాలని నీవు కోరితే…
2.97.79
धृतराष्ट्रवचः श्रुत्वा राजा दुर्योधनस्तदा ।
चिन्तयित्वा मुहूर्तं तु विधिना चोदितोऽब्रवीत् ॥ २.९७.७९ ॥
ధృతరాష్ట్రుని మాటలు విని అప్పుడు రాజు దుర్యోధనుడు క్షణకాలం ఆలోచించి, విధిచేత ప్రేరితుడై ఇలా అన్నాడు.
2.97.80
पुनर्दीव्याम भद्रं ते वनवासाय पाण्डवैः ।
एवमेतान्वशे कर्तुं शक्ष्यामः पुरुषर्षभ॥ष ॥ २.९७.८० ॥
మళ్ళీ జూదమాడుదాం, నీకు శుభమగుగాక; పాండవులు వనవాసానికి వెళ్లేలా. పురుషశ్రేష్ఠా, ఈ విధంగా మనం వీరిని వశపరచుకోగలం.
2.97.81
ते वा द्वादश वर्षाणि वयं वा द्यूतनिर्जिताः ।
प्रविशेम महारण्यमजिनैः प्रतिवासिताः ॥ २.९७.८१ ॥
వారు పన్నెండు సంవత్సరాలు, లేదా జూదంలో ఓడిపోయిన మనం, జింకచర్మాలు ధరించి మహారణ్యంలో ప్రవేశించాలి.
2.97.82
त्रयोदशं च स्वजनैरज्ञाताः परिवत्सरम् ।
ज्ञाताश्च पुनरन्यानि वने वर्षाणि द्वादश ॥ २.९७.८२ ॥
పదమూడవ సంవత్సరం తమ వారికి తెలియకుండా ఒక సంవత్సరం; తెలిసిపోతే మళ్ళీ అడవిలో మరో పన్నెండు సంవత్సరాలు.
2.97.83
निवसेम वयं ते वा तथा द्यूतं प्रवर्तताम् ।
अक्षानुप्त्वा पुनर्द्यूतमिदं कुर्वन्तु पाण्डवः ॥ २.९७.८३ ॥
మనం లేదా వారు అలాగే నివసించాలి; జూదం కొనసాగనివ్వు. పాచికలు వేసి, పాండవులు మళ్ళీ ఈ జూదాన్ని ఆడనివ్వు.
2.97.84
एतत्कृत्यतमं राजन्नस्माकं भरतर्षभ ।
अयं हि शकुनिर्वेद सविद्यामक्षसम्पदम् ॥ २.९७.८४ ॥
ఓ రాజా, భరతవంశ శ్రేష్ఠుడా, ఇదే మనకు అత్యంత తగిన కర్తవ్యం. ఈ శకుని పాచికల విద్యను, దాని సంపదను బాగా ఎరిగినవాడు.
2.97.85
दृढमूलं वयं राज्ये मित्राणि परिगृह्य च ।
सारवद्विपुलं सैन्यं सत्कृत्य च दुरासदम् ॥ २.९७.८५ ॥
రాజ్యంలో మనం దృఢంగా వేళ్లూనుకున్నాం; మిత్రులను చేర్చుకుని, సత్కరించి, మన సైన్యం బలమైనదిగా, విశాలమైనదిగా, ఎదిరించరానిదిగా ఉంది.
2.97.86
ते च त्रयोदशं वर्षं पारयिष्यन्ति चेद्व्रतम् ।
जेष्यामस्तान्वयं राजत्रोचतां ते परन्तप ॥ २.९७.८६ ॥
వారు పదమూడవ సంవత్సరాన్ని వ్రతంతో పూర్తి చేస్తే, మేము వారిని జయిస్తాం. ఓ రాజా, శత్రువులను దహించేవాడా, ఇది నీకు ఇష్టమవ్వాలి.
2.97.87
तूर्णं प्रत्यानयस्वैतान्कामं व्यध्वगतानपि ।
आगच्छन्तु पुनर्द्यूतमिदं कुर्वन्तु पाण्डवः ॥ २.९७.८७ ॥
దూరమైన మార్గాలలో వెళ్లినా, వీరిని త్వరగా తిరిగి రప్పించు. పాండవులు వచ్చి మళ్లీ ఈ జూదాన్ని ఆడనివ్వు.
2.97.88
ततो द्रोणः सोमदत्तो बाह्लीकश्चैव गौतमः ।
विदुरो द्रोणपुत्रश्च वैश्यापुत्रश्च वीर्यवान् ॥ २.९७.८८ ॥
అప్పుడు ద్రోణుడు, సోమదత్తుడు, బాహ్లీకుడు, గౌతముడు (కృపుడు), విదురుడు, ద్రోణుని కుమారుడు, బలవంతుడైన వైశ్య పుత్రుడు.
2.97.89
भूरिश्रवाः शान्तनवो विकर्णश्च महारथः ।
मा द्यूतमित्यभाषन्त शमोऽस्त्विति च सर्वशः ॥ २.९७.८९ ॥
భూరిశ్రవుడు, శంతనుని కుమారుడు (భీష్ముడు), మహారథుడు వికర్ణుడు "జూదం వద్దు" అని పలికారు; అందరూ "శాంతి కలుగుగాక" అన్నారు.
2.97.90
अकामानां च सर्वेषां सुहृदामर्थदर्शिनाम् ।
अकरोत्पाण्डवाह्वानं धृतराष्ट्रः सुतप्रियः ॥ २.९७.९० ॥
హితాన్ని చూచిన మిత్రులందరూ ఇష్టపడకపోయినా, పుత్రప్రియుడైన ధృతరాష్ట్రుడు పాండవులను పిలిపించాడు.
2.97.91
अथाब्रवीन्महाराज धृतराष्ट्रं जनेश्वरम् ।
पुत्रहार्दाद्धर्मयुक्ता गान्धारी शोककर्शिता ॥ २.९७.९१ ॥
అప్పుడు పుత్రస్నేహంతో, ధర్మనిష్ఠురాలై, శోకంతో కృశించిన గాంధారి మహారాజైన జనేశ్వరుడు ధృతరాష్ట్రునితో ఇలా చెప్పింది.
2.97.92
जाते दुर्योधने क्षत्ता महामतिरभाषत ।
नीयतां परलोकाय साध्वयं कुलपांसनः ॥ २.९७.९२ ॥
దుర్యోధనుడు జన్మించగానే మహామతి క్షత్త (విదురుడు) ఇలా అన్నాడు: 'ఈ కులపాంసనుడిని పరలోకానికి పంపడమే మంచిది.'
2.97.93
व्यनदज्जातमात्रो हि गोमायुरिव भारत ।
अन्तो नूनं कुलस्यास्य कुरवस्तन्निबोधत ॥ २.९७.९३ ॥
భారతా, పుట్టగానే అతడు నక్కలా అరిచాడు. ఈ కులానికి అంతం ఖచ్చితంగా వస్తుంది; కురువులారా, దీనిని గ్రహించండి.
2.97.94
मा निमज्जीः स्वदोषेण महाप्सु त्वं हि भारत ।
मा बालानामशिष्टानामभिमंस्था मतिं प्रभो ॥ २.९७.९४ ॥
భారతా, నీ స్వదోషంతో మహాజలంలో మునిగిపోకు. ప్రభూ, బాలురు, అవివేకుల అభిప్రాయాన్ని మనసులో పెట్టుకోకు.
2.97.95
मा कुलस्य क्षये घोरे कारणं त्वं भविष्यसि ।
बद्धं सेतुं को नु भिन्द्याद्धमेच्छान्तं च पावकम् ॥ २.९७.९५ ॥
కులం యొక్క భయంకర వినాశనానికి నీవు కారణం కాకు. కట్టిన ఆనకట్టను ఎవరు విరగ్గొడతారు? చల్లారిన అగ్నిని ఎవరు ఊదుతారు?
2.97.96
शमे स्थितान्को नु पार्थान्कोपयेद्भरतर्षभ ।
स्मरन्तं त्वामाजमीढं स्मारयिष्याम्यहं पुनः ॥ २.९७.९६ ॥
ఓ భరతర్షభా, శాంతిలో నిలిచియున్న పార్థులను ఎవరు కోపింపజేస్తారు? అజమీఢుని వంశజుడా, నిన్ను స్మరిస్తూ నేను మళ్ళీ నీకు గుర్తు చేస్తాను.
2.97.97
शास्त्रं न शास्ति दुर्बुद्धिं श्रेयसे चेतराय च ।
न वै वृद्धो बालमतिर्भवेद्राजन्कथञ्चन ॥ २.९७.९७ ॥
శాస్త్రం దుర్బుద్ధికి శ్రేయస్సుకూ, ఇతరమైనదానికీ బోధించదు. ఓ రాజా, వృద్ధుడు ఏ విధంగానూ బాలబుద్ధి కలవాడు కాకూడదు.
2.97.98
त्वन्नेत्राः सन्तु ते पुत्रा मा त्वां दीर्णाः प्रहासिषुः ।
तस्मादयं मद्वचनात्त्यज्यतां कुलपांसनः ॥ २.९७.९८ ॥
నీ కుమారులు నిన్నే నేత్రాలుగా చూడనీ; వారు నిన్ను విడిచి నిన్ను ముక్కలు చేయకుండునట్లు. కావున నా మాట ప్రకారం ఈ కులనాశకుడు త్యజింపబడాలి.
2.97.99
तथा ते न कृतं राजन्पुत्रस्नेहान्नराधिप ।
तस्य प्राप्तं फलं विद्धि कुलान्तकरणाय यत् ॥ २.९७.९९ ॥
ఓ రాజా, ఓ నరాధిపా, పుత్రప్రేమ వల్ల నీవు అలా చేయలేదు. కులనాశనం కోసం అది పొందిన ఫలితాన్ని తెలుసుకో.
2.97.100
शमेन धर्मेण नयेन युक्ता ।
या ते बुद्धिः साऽस्तु ते मा प्रमादीः।
प्रध्वंसिनी क्रूरसमाहिता श्री-
र्मृदुप्रौढा गच्छति पुत्रपौत्रान् ॥ २.९७.१०० ॥
శమం, ధర్మం, నీతితో కూడిన నీ బుద్ధి అదే నీకు ఉండుగాక; అప్రమత్తతను విడువకు. వినాశకరమైన, క్రౌర్యంతో కేంద్రీకృతమైన సంపద మృదువుగా, పరిపక్వమై కుమారులకు, మనుమలకు చేరుతుంది.
2.97.101
अथाब्रवीन्महाराजो गान्धारीं धर्मदर्शिनीम् ।
अन्तः कामं कुलस्यास्तु न शक्नोमि निवारितुम् ॥ २.९७.१०१ ॥
అప్పుడు మహారాజు ధర్మదర్శినియైన గాంధారితో ఇలా అన్నాడు — కులం యొక్క అంతర్గత కోరిక ఏదైనా సరే, దానిని నేను ఆపలేను.
2.97.102
यथेच्छन्ति तथैवास्तु प्रत्यागच्छन्तु पाण्डवाः ।
पुनर्द्यूतं च कुर्वन्तु मामकाः पाण्डवैः सह ॥ २.९७.१०२ ॥
వారు కోరినట్లే అగుగాక. పాండవులు తిరిగి రావాలి, నా కుమారులు పాండవులతో మళ్లీ జూదం ఆడాలి.