महाभारत · अध्याय 2.98
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.98.1
ततो व्यध्वगतं पार्थं प्रातिकामी युधिष्ठिरम् ।
उवाच वचनाद्राज्ञो धृतराष्ट्रस्य धीमतः ॥ २.९८.१ ॥
तेव्हा बुद्धिमान राजा धृतराष्ट्राच्या आज्ञेने प्रातिकामी मार्गात आलेल्या पार्थ युधिष्ठिराला म्हणाला.
2.98.2
उपास्तीर्णा सभा राजन्नक्षानुप्त्वा युधिष्ठिर ।
एहि पाण्डव दीव्येति पिता त्वाह नराधिपः ॥ २.९८.२ ॥
राजा युधिष्ठिरा, सभा सजवली आहे, फासे टाकले आहेत. 'पांडवा, ये, खेळ' असे नराधिप तुझे पिता तुला म्हणाले आहेत.
2.98.3
धातुर्नियोगाद्भूतानि प्राप्नुवन्ति शुभाशुभम् ।
न निवृत्तिस्तयोरस्ति देवतव्यं पुनर्यदि ॥ २.९८.३ ॥
धात्याच्या आज्ञेने प्राणी शुभ-अशुभ मिळवतात. त्या दोहोंपासून सुटका नाही; दैवाने तसे ठरवले असेल तर.
2.98.4
अक्षद्यूते समाह्वानं नियोगात्स्थविरस्य च ।
जानन्नपि क्षयकरं नातिक्रमितुमुत्सहे ॥ २.९८.४ ॥
फाशांच्या जुगारासाठीचे आमंत्रण आणि वडिलधाऱ्याची आज्ञा विनाशकारी आहे हे जाणूनही मी ती ओलांडू इच्छित नाही.
2.98.5
असम्भवो हेममयस्य जन्तो-
स्तथापि रामो लुलुभे मृगाय।
प्रायः समासन्नपराभवाणां ।
धियो विपर्यस्ततरा भवन्ति ॥ २.९८.५ ॥
सोन्याचा प्राणी असंभव आहे; तरीही राम त्या हरणासाठी मोहित झाला. पराभव जवळ आलेल्यांची बुद्धी बहुधा अत्यंत विपरीत होते.
2.98.6
इति ब्रुवन्निववृते भ्रातृभिः सह पाण्डवः ।
जानांश्च शकुनेर्मायां पार्थो द्यूतमियात्पुनः ॥ २.९८.६ ॥
असे बोलून पांडव भावांसह परतला. शकुनीची माया जाणूनही पार्थ पुन्हा फाशांच्या जुगारासाठी जातो.
2.98.7
विविशुस्ते सभां तां तु पुनरेव महारथाः ।
व्यथयन्ति स्म चेतांसि मुहृदां भरतर्षभाः ॥ २.९८.७ ॥
ते महारथी पुन्हा त्या सभेत प्रविष्ट झाले; भरतवंशातील वृषभांनी मित्रांची मने व्यथित केली.
2.98.8
यथोपजोषमासीनाः पुनर्द्यूतप्रवृत्तये ।
सर्वलोकविनाशाय दैवेनोपनिपीडिताः ॥ २.९८.८ ॥
इच्छेनुसार बसून, पुन्हा द्यूत सुरू करण्यासाठी, सर्वलोकांच्या विनाशासाठी, दैवाने पीडित होऊन ते बसले.
2.98.9
अमुञ्चत्स्थविरो यद्वो धनं पूजितमेव तत् ।
महाधनं ग्लहं त्वेकं शृणु भो भरतर्षभ ॥ २.९८.९ ॥
वृद्धाने तुमचे पूजित धन सोडले आहे; पण हे भरतवृषभा, एक महाधनाचा पण ऐका.
2.98.10
वयं वा द्वादशाब्दानि युष्माभिर्द्यूतनिर्जिताः ।
प्रविशेम महारण्यं रौरवाजिनवाससः ॥ २.९८.१० ॥
तुमच्याकडून द्यूतात हरलेले आम्ही, किंवा तुम्ही, रुरु हरिणाचे कातडे नेसून बारा वर्षे महारण्यात प्रवेश करावा.
2.98.11
त्रयोदशं च स्वजनैरज्ञाताः परिवत्सरम् ।
ज्ञाताश्च पुनरन्यानि वने वर्षाणि द्वादश ॥ २.९८.११ ॥
तेरावे वर्ष स्वजनांना अज्ञात राहून एक वर्ष घालवावे; ज्ञात झाल्यास पुन्हा वनात बारा वर्षे.
2.98.12
अस्माभिर्निर्जिता यूयं वने द्वादश वत्सरान् ।
वसध्वं कृष्णया सार्धमजिनैः प्रतिवासिताः ॥ २.९८.१२ ॥
आमच्याकडून हरलेले तुम्ही, बारा वर्षे वनात कृष्णेसह कातड्याची वस्त्रे नेसून राहा.
2.98.13
त्रयोदशं च स्वजनैरज्ञाताः पिरवत्सरम् ।
ज्ञाताश्च पुनरन्यानि वने वर्षाणि द्वादश ॥ २.९८.१३ ॥
तेरावे वर्ष स्वजनांना न कळता एक पूर्ण वर्ष घालवावे; ओळखले गेल्यास वनात आणखी बारा वर्षे.
2.98.14
त्रयोदशे च निर्वृत्ते पुनरेव यथोचितम् ।
स्वराज्यं प्रतिपत्तव्यमितरैरथवेतरैः ॥ २.९८.१४ ॥
तेरावे वर्ष संपल्यावर योग्य रीतीने आपले राज्य पुन्हा मिळवावे; किंवा इतरांकडून.
2.98.15
अनेन व्यवसायेन सहास्माभिर्युधिष्ठिर ।
अक्षानुप्त्वा पुनर्द्यूतमेहि दीव्यस्व भारत ॥ २.९८.१५ ॥
या करारासह आमच्याबरोबर, हे युधिष्ठिरा, फासे टाकून पुन्हा द्यूत खेळ; ये, खेळ, हे भारता.
2.98.16
अथ सभ्याः सभामध्ये समुच्छ्रितकरास्तदा ।
ऊचुरुद्विग्नमनसः संवेगात्सर्व एव हि ॥ २.९८.१६ ॥
तेव्हा सभेतील सभासद सभेच्या मध्यभागी हात उंचावून, विचलित मनाने, उद्वेगाने सर्वजण म्हणाले.
2.98.17
अहो धिग्बान्धवा नैनं बोधयन्ति महद्भयम् ।
बुद्ध्या बुद्ध्येन्न वा बुद्ध्येदयं वै भरतर्षभ ॥ २.९८.१७ ॥
अहो, धिक्कार असो! बांधव याला या महाभयाची जाणीव करून देत नाहीत; हे भरतर्षभा, हा बुद्धीने समजेल की नाही.
2.98.18
जनप्रवादान्सुबहूञ्शृण्वन्नपि नराधिपः ।
ह्रिया च धर्मसंयोगात्पार्थो द्यूतमियात्पुनः ॥ २.९८.१८ ॥
लोकांची पुष्कळ निंदा ऐकूनही, तो राजा लज्जेने आणि धर्माच्या बंधनामुळे पार्थ (युधिष्ठिर) पुन्हा द्यूताकडे जाईल.
2.98.19
जानन्नापि महाबुद्धिः पुनर्द्यूतमवर्तयत् ।
अप्यासन्नो विनाशः स्यात्कुरूणामितिचिन्तयन् ॥ २.९८.१९ ॥
महाबुद्धिमान (युधिष्ठिर) हे जाणत असूनही, कौरवांचा विनाश जवळ आहे असे चिंतत त्यांनी पुन्हा द्यूत सुरू केले.
2.98.20
कथं वै मद्विधो राजा स्वधर्ममनुपालयन् ।
आहूतो विनिवर्तेत दीव्यामि शकुने त्वया ॥ २.९८.२० ॥
माझ्यासारखा राजा, स्वधर्माचे पालन करत असताना, आमंत्रण मिळाल्यावर कसा मागे फिरेल? हे शकुने, मी तुझ्याबरोबर खेळतो.
2.98.21
गवाश्वं बहुधेनुकमपर्यन्तमजाविकम् ।
गजाः कोशो हिरण्यं च दासीदासाश्च सर्वशः ॥ २.९८.२१ ॥
गाई, घोडे, पुष्कळ दुभत्या गाई, अपार शेळ्या-मेंढ्या, हत्ती, खजिना, सोने आणि सर्व प्रकारचे दास-दासी.
2.98.22
हित्वा नो ग्लह एवैको वनवासाय पाण्डवाः ।
यूयं वयं वा विजिता वसेम वनमाश्रिताः ॥ २.९८.२२ ॥
हे पांडवांनो, आपला पण केवळ एकच—वनवासासाठी. तुम्ही किंवा आम्ही हरलो तर वनात आश्रय घेऊन राहू.
2.98.23
त्रयोदशं च वै वर्णमज्ञाताः स्वजनैस्तथा ।
अनेन व्यवसायेन दीव्याम पुरुषर्षभाः। ॥ २.९८.२३ ॥
तेरावे वर्ष स्वजनांना न कळता घालवावे लागेल. या निश्चयाने, हे पुरुषश्रेष्ठांनो, आपण खेळूया.
2.98.24
समुत्क्षेपेण चैकेन वनवासाय भारत ।
एवं दैवबलाविष्टो धर्मराजो युधिष्ठिरः।
भीष्मद्रोणाऽऽवार्यमाणो विदुरेण च धीमता ॥ २.९८.२४ ॥
हे भारता, एकाच फेकीत वनवासासाठी—अशा प्रकारे दैवबलाने ग्रासलेल्या धर्मराज युधिष्ठिराला भीष्म, द्रोण आणि बुद्धिमान विदुर अडवत होते.
2.98.25
युयुत्सुना कृपेणाथ सञ्जयेन च भारत ।
गान्धार्या पृथया चैव भीमार्जुनयमैस्तथा ॥ २.९८.२५ ॥
हे भारता, युयुत्सु, कृप, संजय, गांधारी, पृथा आणि भीम, अर्जुन व यम यांनीही तसेच (अडवले).
2.98.26
विकर्णेन च वीरेण द्रौपद्या द्रौणिना तथा ।
सोमदत्तेन च तथा बाह्लीकेन च धीमता ॥ २.९८.२६ ॥
वीर विकर्ण, द्रौपदी, द्रोणपुत्र, सोमदत्त आणि बुद्धिमान बाह्लीक यांनीही (अडवले).
2.98.27
वार्यमाणोपि सततं न च राजन्नियच्छति ।
एवं संवार्यमाणोपि कौन्तेयो हितकाम्यया ॥ २.९८.२७ ॥
हे राजा, सतत अडवले गेले तरी तो स्वतःला आवरत नाही; हितकामनेने असे वारंवार अडवले तरी कौंतेय (थांबला नाही).
2.98.28
देवकार्यार्थसिद्ध्यर्थं मुहूर्तं कलिमाविशत् ।
अविष्टः कलिना राजञ्छकुनिं प्रत्यभाषत ॥ २.९८.२८ ॥
देवकार्य सिद्धीसाठी तो क्षणभर कलीत प्रविष्ट झाला; हे राजा, कलीने आविष्ट होऊन त्याने शकुनीशी संवाद साधला.
2.98.29
एवं भवत्विति तदा वनवासाय दीव्यति ।
प्रतिजग्राह तं पार्थो ग्लहं जग्राह सौबलः
जितमित्येव शकुनिर्युधिष्ठिरमभाषत ॥ २.९८.२९ ॥
'तसेच होवो' असे म्हणून तो वनवासासाठी द्यूत खेळू लागला; पार्थाने ते पण स्वीकारले; सौबल (शकुनी) फासा उचलून 'जिंकलो' असे युधिष्ठिराला म्हणाला.