ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 2.98
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.98.1
ततो व्यध्वगतं पार्थं प्रातिकामी युधिष्ठिरम् ।
उवाच वचनाद्राज्ञो धृतराष्ट्रस्य धीमतः ॥ २.९८.१ ॥
ਤਦ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਰਾਜਾ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਬਚਨ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਤਿਕਾਮੀ ਨੇ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਆਏ ਪਾਰਥ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
2.98.2
उपास्तीर्णा सभा राजन्नक्षानुप्त्वा युधिष्ठिर ।
एहि पाण्डव दीव्येति पिता त्वाह नराधिपः ॥ २.९८.२ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਸਭਾ ਸਜਾਈ ਗਈ ਹੈ, ਪਾਸੇ ਸੁੱਟੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। 'ਹੇ ਪਾਂਡਵ, ਆ, ਖੇਡ' ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਰਾਧਿਪ ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਕਿਹਾ ਹੈ।
2.98.3
धातुर्नियोगाद्भूतानि प्राप्नुवन्ति शुभाशुभम् ।
न निवृत्तिस्तयोरस्ति देवतव्यं पुनर्यदि ॥ २.९८.३ ॥
ਧਾਤਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਜੀਵ ਸ਼ੁਭ-ਅਸ਼ੁਭ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਨਹੀਂ; ਜੇ ਦੈਵ ਐਸਾ ਠਹਿਰਾਏ।
2.98.4
अक्षद्यूते समाह्वानं नियोगात्स्थविरस्य च ।
जानन्नपि क्षयकरं नातिक्रमितुमुत्सहे ॥ २.९८.४ ॥
ਪਾਸਿਆਂ ਦੀ ਖੇਡ ਦਾ ਸੱਦਾ ਤੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਦਾ ਹੁਕਮ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਜਾਣਦਿਆਂ ਵੀ ਮੈਂ ਉਲੰਘਣ ਦਾ ਹੌਸਲਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
2.98.5
असम्भवो हेममयस्य जन्तो-
स्तथापि रामो लुलुभे मृगाय।
प्रायः समासन्नपराभवाणां ।
धियो विपर्यस्ततरा भवन्ति ॥ २.९८.५ ॥
ਸੋਨੇ ਦਾ ਜੀਵ ਅਸੰਭਵ ਹੈ; ਫਿਰ ਵੀ ਰਾਮ ਉਸ ਹਿਰਨ ਲਈ ਲੁਭਾਇਆ ਗਿਆ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਾਰ ਨੇੜੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਅਕਸਰ ਬਹੁਤ ਉਲਟੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
2.98.6
इति ब्रुवन्निववृते भ्रातृभिः सह पाण्डवः ।
जानांश्च शकुनेर्मायां पार्थो द्यूतमियात्पुनः ॥ २.९८.६ ॥
ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਪਾਂਡਵ ਭਰਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਮੁੜ ਗਿਆ। ਸ਼ਕੁਨੀ ਦੀ ਮਾਇਆ ਜਾਣਦਿਆਂ ਵੀ ਪਾਰਥ ਮੁੜ ਪਾਸਿਆਂ ਦੀ ਖੇਡ ਲਈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
2.98.7
विविशुस्ते सभां तां तु पुनरेव महारथाः ।
व्यथयन्ति स्म चेतांसि मुहृदां भरतर्षभाः ॥ २.९८.७ ॥
ਉਹ ਮਹਾਰਥੀ ਫਿਰ ਉਸ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਏ; ਭਰਤ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਵੀਰਾਂ ਨੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਦੇ ਮਨ ਦੁਖਾਏ।
2.98.8
यथोपजोषमासीनाः पुनर्द्यूतप्रवृत्तये ।
सर्वलोकविनाशाय दैवेनोपनिपीडिताः ॥ २.९८.८ ॥
ਮਨ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਬੈਠ ਕੇ, ਮੁੜ ਜੂਆ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਲਈ, ਦੈਵ ਦੁਆਰਾ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਬੈਠੇ।
2.98.9
अमुञ्चत्स्थविरो यद्वो धनं पूजितमेव तत् ।
महाधनं ग्लहं त्वेकं शृणु भो भरतर्षभ ॥ २.९८.९ ॥
ਬਜ਼ੁਰਗ ਨੇ ਤੁਹਾਡਾ ਪੂਜਿਤ ਧਨ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਹੈ; ਪਰ ਹੇ ਭਰਤ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਇੱਕ ਮਹਾਧਨ ਦੀ ਬਾਜ਼ੀ ਸੁਣੋ।
2.98.10
वयं वा द्वादशाब्दानि युष्माभिर्द्यूतनिर्जिताः ।
प्रविशेम महारण्यं रौरवाजिनवाससः ॥ २.९८.१० ॥
ਤੁਹਾਡੇ ਹੱਥੋਂ ਜੂਏ ਵਿੱਚ ਹਾਰੇ ਹੋਏ ਅਸੀਂ, ਜਾਂ ਤੁਸੀਂ, ਰੁਰੂ ਮ੍ਰਿਗ ਦੀ ਖੱਲ ਪਹਿਨ ਕੇ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਮਹਾਨ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਈਏ।
2.98.11
त्रयोदशं च स्वजनैरज्ञाताः परिवत्सरम् ।
ज्ञाताश्च पुनरन्यानि वने वर्षाणि द्वादश ॥ २.९८.११ ॥
ਤੇਰ੍ਹਵਾਂ ਸਾਲ ਆਪਣਿਆਂ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ ਰਹਿ ਕੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਬਿਤਾਉਣਾ; ਜਾਣੇ ਜਾਣ ਤੇ ਫਿਰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ।
2.98.12
अस्माभिर्निर्जिता यूयं वने द्वादश वत्सरान् ।
वसध्वं कृष्णया सार्धमजिनैः प्रतिवासिताः ॥ २.९८.१२ ॥
ਸਾਡੇ ਹੱਥੋਂ ਹਾਰੇ ਹੋਏ ਤੁਸੀਂ, ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨਾਲ ਖੱਲਾਂ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਪਾ ਕੇ ਰਹੋ।
2.98.13
त्रयोदशं च स्वजनैरज्ञाताः पिरवत्सरम् ।
ज्ञाताश्च पुनरन्यानि वने वर्षाणि द्वादश ॥ २.९८.१३ ॥
ਤੇਰ੍ਹਵਾਂ ਸਾਲ ਆਪਣੇ ਸਨਬੰਧੀਆਂ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ ਰਹਿ ਕੇ ਇੱਕ ਪੂਰਾ ਸਾਲ ਗੁਜ਼ਾਰੋ; ਪਛਾਣੇ ਜਾਣ ਤੇ ਵਨ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ।
2.98.14
त्रयोदशे च निर्वृत्ते पुनरेव यथोचितम् ।
स्वराज्यं प्रतिपत्तव्यमितरैरथवेतरैः ॥ २.९८.१४ ॥
ਤੇਰ੍ਹਵਾਂ ਸਾਲ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਤੇ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਜਾਂ ਹੋਰਾਂ ਰਾਹੀਂ।
2.98.15
अनेन व्यवसायेन सहास्माभिर्युधिष्ठिर ।
अक्षानुप्त्वा पुनर्द्यूतमेहि दीव्यस्व भारत ॥ २.९८.१५ ॥
ਇਸ ਸਮਝੌਤੇ ਨਾਲ ਸਾਡੇ ਨਾਲ, ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਪਾਸੇ ਸੁੱਟ ਕੇ ਫੇਰ ਜੂਆ ਖੇਡ; ਆ, ਖੇਡ, ਹੇ ਭਾਰਤ।
2.98.16
अथ सभ्याः सभामध्ये समुच्छ्रितकरास्तदा ।
ऊचुरुद्विग्नमनसः संवेगात्सर्व एव हि ॥ २.९८.१६ ॥
ਤਦ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੇ ਸਭਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੱਥ ਉੱਚੇ ਕਰਕੇ, ਬੇਚੈਨ ਮਨ ਨਾਲ, ਘਬਰਾਹਟ ਵਿੱਚ ਸਭ ਨੇ ਕਿਹਾ।
2.98.17
अहो धिग्बान्धवा नैनं बोधयन्ति महद्भयम् ।
बुद्ध्या बुद्ध्येन्न वा बुद्ध्येदयं वै भरतर्षभ ॥ २.९८.१७ ॥
ਅਹੋ, ਧਿੱਕਾਰ! ਸਨਬੰਧੀ ਇਸਨੂੰ ਇਸ ਵੱਡੇ ਖ਼ਤਰੇ ਬਾਰੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ; ਹੇ ਭਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਇਹ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਸਮਝੇਗਾ ਜਾਂ ਨਹੀਂ।
2.98.18
जनप्रवादान्सुबहूञ्शृण्वन्नपि नराधिपः ।
ह्रिया च धर्मसंयोगात्पार्थो द्यूतमियात्पुनः ॥ २.९८.१८ ॥
ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਨਿੰਦਾਂ ਸੁਣਦਿਆਂ ਵੀ, ਉਹ ਰਾਜਾ ਸ਼ਰਮ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਬੰਧਨ ਕਾਰਨ ਪਾਰਥ (ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ) ਫਿਰ ਜੂਏ ਵੱਲ ਜਾਵੇਗਾ।
2.98.19
जानन्नापि महाबुद्धिः पुनर्द्यूतमवर्तयत् ।
अप्यासन्नो विनाशः स्यात्कुरूणामितिचिन्तयन् ॥ २.९८.१९ ॥
ਮਹਾਬੁੱਧੀਮਾਨ (ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ) ਜਾਣਦੇ ਹੋਏ ਵੀ, ਕੌਰਵਾਂ ਦਾ ਵਿਨਾਸ਼ ਨੇੜੇ ਹੈ ਇਹ ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ ਫਿਰ ਜੂਆ ਖੇਡਣ ਲੱਗੇ।
2.98.20
कथं वै मद्विधो राजा स्वधर्ममनुपालयन् ।
आहूतो विनिवर्तेत दीव्यामि शकुने त्वया ॥ २.९८.२० ॥
ਮੇਰੇ ਵਰਗਾ ਰਾਜਾ, ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਸੱਦੇ ਜਾਣ ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਹੇ ਸ਼ਕੁਨੀ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਖੇਡਾਂਗਾ।
2.98.21
गवाश्वं बहुधेनुकमपर्यन्तमजाविकम् ।
गजाः कोशो हिरण्यं च दासीदासाश्च सर्वशः ॥ २.९८.२१ ॥
ਗਾਵਾਂ, ਘੋੜੇ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਦੁੱਧ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਗਾਵਾਂ, ਬੇਅੰਤ ਬੱਕਰੀਆਂ ਤੇ ਭੇਡਾਂ, ਹਾਥੀ, ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ, ਸੋਨਾ ਅਤੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਾਸ-ਦਾਸੀਆਂ।
2.98.22
हित्वा नो ग्लह एवैको वनवासाय पाण्डवाः ।
यूयं वयं वा विजिता वसेम वनमाश्रिताः ॥ २.९८.२२ ॥
ਹੇ ਪਾਂਡਵੋ, ਸਾਡਾ ਦਾਅ ਇੱਕੋ ਹੀ ਹੈ—ਬਨਵਾਸ ਲਈ। ਤੁਸੀਂ ਜਾਂ ਅਸੀਂ ਹਾਰੇ ਹੋਏ ਵਨ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਵੱਸਾਂਗੇ।
2.98.23
त्रयोदशं च वै वर्णमज्ञाताः स्वजनैस्तथा ।
अनेन व्यवसायेन दीव्याम पुरुषर्षभाः। ॥ २.९८.२३ ॥
ਤੇਰ੍ਹਵਾਂ ਸਾਲ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ ਰਹਿ ਕੇ ਬਿਤਾਉਣਾ ਪਵੇਗਾ। ਇਸ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ, ਹੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠੋ, ਅਸੀਂ ਖੇਡੀਏ।
2.98.24
समुत्क्षेपेण चैकेन वनवासाय भारत ।
एवं दैवबलाविष्टो धर्मराजो युधिष्ठिरः।
भीष्मद्रोणाऽऽवार्यमाणो विदुरेण च धीमता ॥ २.९८.२४ ॥
ਹੇ ਭਰਤਵੰਸ਼ੀ, ਇੱਕੋ ਹੀ ਸੁੱਟ ਨਾਲ ਬਨਵਾਸ ਲਈ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੈਵ ਬਲ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਧਰਮਰਾਜ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੂੰ ਭੀਸ਼ਮ, ਦ੍ਰੋਣ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਵਿਦੁਰ ਰੋਕ ਰਹੇ ਸਨ।
2.98.25
युयुत्सुना कृपेणाथ सञ्जयेन च भारत ।
गान्धार्या पृथया चैव भीमार्जुनयमैस्तथा ॥ २.९८.२५ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਯੁਯੁਤਸੂ, ਕ੍ਰਿਪ, ਸੰਜਯ, ਗਾਂਧਾਰੀ, ਪ੍ਰਿਥਾ ਅਤੇ ਭੀਮ, ਅਰਜੁਨ ਤੇ ਯਮਾਂ ਨੇ ਵੀ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ (ਰੋਕਿਆ).
2.98.26
विकर्णेन च वीरेण द्रौपद्या द्रौणिना तथा ।
सोमदत्तेन च तथा बाह्लीकेन च धीमता ॥ २.९८.२६ ॥
ਵੀਰ ਵਿਕਰਣ, ਦ੍ਰੌਪਦੀ, ਦ੍ਰੋਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਸੋਮਦੱਤ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਬਾਹਲੀਕ ਨੇ ਵੀ (ਰੋਕਿਆ).
2.98.27
वार्यमाणोपि सततं न च राजन्नियच्छति ।
एवं संवार्यमाणोपि कौन्तेयो हितकाम्यया ॥ २.९८.२७ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ! ਲਗਾਤਾਰ ਰੋਕੇ ਜਾਣ ਤੇ ਵੀ ਉਹ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਦਾ ਨਹੀਂ; ਹਿਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੋਕੇ ਜਾਣ ਤੇ ਵੀ ਕੌਂਤੇਯ (ਨਹੀਂ ਰੁਕਿਆ).
2.98.28
देवकार्यार्थसिद्ध्यर्थं मुहूर्तं कलिमाविशत् ।
अविष्टः कलिना राजञ्छकुनिं प्रत्यभाषत ॥ २.९८.२८ ॥
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਕਾਰਜ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਲਈ ਉਹ ਇੱਕ ਪਲ ਲਈ ਕਲਿ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਇਆ; ਹੇ ਰਾਜਨ! ਕਲਿ ਨਾਲ ਆਵੇਸ਼ਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਸ਼ਕੁਨਿ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ।
2.98.29
एवं भवत्विति तदा वनवासाय दीव्यति ।
प्रतिजग्राह तं पार्थो ग्लहं जग्राह सौबलः
जितमित्येव शकुनिर्युधिष्ठिरमभाषत ॥ २.९८.२९ ॥
'ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਹੋਵੇ' ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਬਨਵਾਸ ਲਈ ਜੂਆ ਖੇਡਣ ਲੱਗਾ; ਪਾਰਥ ਨੇ ਉਹ ਬਾਜ਼ੀ ਮੰਨ ਲਈ; ਸੌਬਲ (ਸ਼ਕੁਨੀ) ਨੇ ਪਾਸਾ ਚੁੱਕ ਕੇ 'ਜਿੱਤ ਗਿਆ' ਕਹਿ ਕੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।