Mahābhārata · Adhyāya 2.99
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.99.1
ततः पराजिताः पार्था वनावासाय दीक्षिताः ।
अजिनान्युत्तरीयाणि जगृहुश्च यथाक्रमम् ॥ २.९९.१ ॥
Then the defeated sons of Pṛthā, consecrated for forest exile, took up antelope hides and upper garments in due order.
2.99.2
अजिनैः संवृतान्दृष्ट्वा हृतराज्यानरिन्दमान् ।
प्रस्थितान्वनवासाय ततो दुःशासनोऽब्रवीत् ॥ २.९९.२ ॥
Seeing the subduers of foes, clad in antelope skins and robbed of their kingdom, setting out for forest exile, then Duḥśāsana spoke.
2.99.3
प्रवृत्तं धार्तराष्ट्रस्य चक्रं राज्ञो महात्मनः ।
पराजिताः पाण्डवेया विपत्तिं परमां गताः ॥ २.९९.३ ॥
The wheel has turned for the son of the great-souled king Dhṛtarāṣṭra; the defeated sons of Pāṇḍu have fallen into the supreme calamity.
2.99.4
अद्य देवाः सम्प्रयाताः समैर्वर्त्मभिरस्थलैः ।
गुणज्येष्ठास्तथा श्रेष्ठाः श्रेयांसो यद्वयं परैः ॥ २.९९.४ ॥
Today the gods have gone by level paths, unrough; we, eldest in virtue, best and most excellent, have been beaten by our enemies.
2.99.5
नरकं पातिताः पार्था दीर्घकालमनन्तकम् ।
मुखाच्च हीना राज्याच्च विनष्टाः शाश्वतीः समाः ॥ २.९९.५ ॥
The sons of Pṛthā have been cast into hell for a long time, without end; deprived of honour and of the kingdom, they are ruined for eternal years.
2.99.6
धनेन मत्ता ये ते स्म धार्तराष्ट्रान्प्रहासिषुः ।
ते निर्जिता हृतधना वनमेष्यन्ति पाण्डवः ॥ २.९९.६ ॥
The Pāṇḍavas, who once mocked the sons of Dhṛtarāṣṭra, intoxicated with wealth, now conquered and robbed of their wealth, will go to the forest.
2.99.7
चित्रान्सन्नाहानवमुञ्चन्तु चैषां ।
वासांसि दिव्यानि च भानुमन्ति
विवास्यन्तां रुरुचर्माणि सर्वे ।
यथा ग्लहं सौबलस्याभ्युपेताः ॥ २.९९.७ ॥
Let their variegated armour be taken off, and their splendid, shining divine garments too. Let all of them be clothed in deerskins, like those who were staked and won in Saubala's dice game.
2.99.8
न सन्ति लोकेषु पुमांस ईदृशा ।
इत्येव ये भावितबुद्धयः सदा।
ज्ञास्यन्ति तेत्मानमिमेऽद्य पाण्डवा ।
विपर्यये पाण्ढतिला इवाफलाः ॥ २.९९.८ ॥
No men like these exist in the worlds — those whose minds are ever wise know this; today these Pāṇḍavas will come to know themselves. In reversal of fortune, like sesame-seeds of Pāṇḍu's line, they have become fruitless.
2.99.9
इदं हि वासो यदि वेदृशानां ।
मनस्विनां रौरवमाहवेषु
आदीक्षितानामजिनानि यद्व-
द्वलीयसां पश्यत पाण्डवानाम् ॥ २.९९.९ ॥
If such high-minded men must wear the raurava deerskin in battle, then behold: as antelope-skins belong to those consecrated, so these mighty Pāṇḍavas have them too.
2.99.10
महाप्राज्ञः सौमकिर्यज्ञसेनः ।
कन्यां पाञ्चालीं पाण्डवेभ्यः प्रदाय।
अकार्षिद्वै सुकृतं नेह किञ्चित् ।
क्लीबाः पार्थाः पतयो याज्ञसेन्याः ॥ २.९९.१० ॥
The very wise Yajñasena of the Somaka line, having given the Pāñcāla maiden to the Pāṇḍavas, has done no good deed here at all; the sons of Pṛthā, husbands of Yājñasenī, are unmanly.
2.99.11
सूक्ष्मप्रावारानजिनोत्तरीयान् ।
दृष्ट्वाऽरण्ये निर्धनानप्रतिष्ठान्।
कां त्वं प्रीतिं लप्स्यसे याज्ञसेनि ।
पतिं वृणीष्वेह यमन्यमिच्छसि ॥ २.९९.११ ॥
Seeing these men in the forest, poor and without standing, wearing fine upper garments and antelope-skin wraps, in what joy will you find delight, O daughter of Yajñasena? Choose a husband here, whichever other one you desire.
2.99.12
एते हि सर्वे कुरवः समेताः ।
क्षान्ता दान्ताः सुद्रविणोपपन्नाः।
एषां वृणीष्वैकतमं पतित्वे ।
न त्वां नयेत्कालविपर्ययोऽयम् ॥ २.९९.१२ ॥
All these Kurus have gathered here, patient, self-controlled, and rich in wealth. Choose one of them as your husband; let this reversal of fortune not lead you astray.
2.99.13
यथाऽफलाः षण्ढतिला यथा चर्ममया मृगाः ।
तथैव पाण्डवाः सर्वे यथा काकयवा अपि ॥ २.९९.१३ ॥
Just as barren sesame plants bear no fruit, and deer made of leather are lifeless, and crow-barley is useless grain, so are all the Pāṇḍavas.
2.99.14
किं पाण्डवांस्ते पतितानुपास्य ।
मोघः श्रमः षण्ढतिलानुपास्य।
एवं नृशंसः परुषाणि पार्था-
नश्रावयद्धृतराष्ट्रस्य पुत्रः ॥ २.९९.१४ ॥
What good is it to serve the fallen Pāṇḍavas? Serving barren sesame is vain labour. Thus the cruel son of Dhṛtarāṣṭra made the Pārthas hear harsh words.
2.99.15
तद्वै श्रुत्वा भीमसेनोऽत्यमर्षी ।
निर्भर्त्स्योच्चैः सन्निगृह्यैव रोषात्।
उवाच चैनं सहसैवोपगम्य ।
सिंहो यथा हैमवतः शृगालम् ॥ २.९९.१५ ॥
Hearing this, the very wrathful Bhīmasena reviled him loudly, yet held back his anger; then he suddenly went up to him and spoke, as a lion of the Himālaya speaks to a jackal.
2.99.16
क्रूर पापजनैर्जुष्टमकृतार्थं प्रभाषसे ।
गान्धारविद्यया हि त्वं राजमध्ये विकत्थसे ॥ २.९९.१६ ॥
Cruel one, consorted with sinful men, you speak in vain. Only by the Gāndhāra art of dice do you boast in the midst of kings.
2.99.17
यथा तुदसि मर्माणि वाक्छरैरिह नो भृशम् ।
तथा स्मारयिता तेऽहं कृन्तन्मर्माणि संयुगे ॥ २.९९.१७ ॥
Just as you here wound our vital spots severely with arrows of speech, so I, cutting your vital spots in battle, will make you remember.
2.99.18
ये च त्वामनुवर्तन्ते क्रोधलोभवशानुगाः ।
गोप्तारः सानुबन्धांस्तान्नेताऽस्मि यमसादनम् ॥ २.९९.१८ ॥
Those who follow you, subject to anger and greed, and who protect you, together with their followers — I shall lead them to the abode of Yama.
2.99.19
एवं ब्रुवाणमजिनैर्विवासितं ।
दुःशासनस्तं परिनृत्यति स्म।
मध्ये कुरूणां धर्मनिबद्धमार्गं ।
गौर्गौरिति स्माह्वयन्मुक्तलज्जः ॥ २.९९.१९ ॥
As he spoke thus, clad in deerskins, Duḥśāsana danced around him and mocked him. In the midst of the Kurus, shameless, he called out to him, the one whose path was bound by dharma: 'Cow, cow!'
2.99.20
नृशंस परुषं वक्तुं दुःशासन त्वया ।
निकृत्या हि धनं लब्ध्वा को विकत्थितुमर्हति ॥ २.९९.२० ॥
Cruel Duḥśāsana, it does not befit you to speak harsh words. Who that has obtained wealth by fraud deserves to boast?
2.99.21
मैव स्म सुकृतां लोकान्गच्छेत्पार्थो वृकोदरः ।
यदि वक्षो हि ते भित्त्वा न पिबेच्छोणितं रणे ॥ २.९९.२१ ॥
If in battle I do not tear open your chest and drink your blood, may Vṛkodara, the son of Pāṇḍu, never go to the worlds of the virtuous.
2.99.22
धार्तराष्ट्रान्रणे हत्त्वा मिषतां सर्वधन्विनाम् ।
शमं गन्ताऽस्मि नचिरात्सत्यमेतद्ब्रवीमि ते ॥ २.९९.२२ ॥
Having slain the sons of Dhṛtarāṣṭra in battle, while all the archers look on, I shall soon attain peace — this I tell you truly.
2.99.23
तस्य राजा सिंहगतेः सखेलं ।
दुर्योधनो भीमसेनस्य हर्षात्।
गतिं स्वगत्याऽनुचकार मन्दो ।
निर्गच्छतां पाण्डवानां सभायाः ॥ २.९९.२३ ॥
The foolish Duryodhana, in glee and playfully, mimicked the lion-like gait of Bhīmasena as the Pāṇḍavas were leaving the assembly.
2.99.24
नैतावता कृतमित्यब्रवीत्तं ।
वृकोदरः सन्निवृत्तार्धकायः।
शीघ्रं हि त्वां निहतं सानुबन्धं ।
संस्मार्याहं प्रतिवक्ष्यामि मूढ ॥ २.९९.२४ ॥
"This is not enough to have accomplished," said Vṛkodara (Bhīma), half-turning his body toward him. "Foolish one, soon I will answer you, reminding you that you and your followers have been slain."
2.99.25
एवं समीक्ष्यात्मनि चावमानं ।
नियम्य मन्युं बलवान्स मानी।
राजानुगः संसदि कौरवाणां ।
विनिष्कामन्वाक्यमुवाच भीमः ॥ २.९९.२५ ॥
Considering the insult done to himself, the mighty and proud Bhīma restrained his anger; following the king and going out from the assembly of the Kurus, he spoke these words.
2.99.26
अहं दुर्योधनं हन्ता कर्णं हन्ता धनञ्जयः ।
शकुनिं चाक्षकितवं सहदेवो हनिष्यति ॥ २.९९.२६ ॥
I shall slay Duryodhana; Dhanañjaya (Arjuna) shall slay Karṇa; and Sahadeva shall slay Śakuni, the dice-gambler.
2.99.27
इदं च भूयो वक्ष्यामि सभामध्ये बृहद्वचः ।
सत्यं देवाः करिष्यन्ति यन्नो युद्धं भविष्यति ॥ २.९९.२७ ॥
And again I speak this great word in the midst of the assembly: the gods will make it true, that there shall be war between us.
2.99.28
सुयोधनमिमं पापं हन्ताऽस्मि गदया युधि ।
शिरः पादेन चास्याहमधिष्ठास्यामि भूतले ॥ २.९९.२८ ॥
In battle I shall slay this wicked Suyodhana with my mace, and set his head upon the ground with my foot.
2.99.29
वाक्यशूरस्य चैवास्य परुषस्य दुरात्मनः ।
दुःशासनस्य रुधिरं पाताऽस्मि मृगराडिव ॥ २.९९.२९ ॥
The blood of Duḥśāsana, that braggard of words, harsh and evil-minded, I shall drink like a lion.
2.99.30
भीमसेन न ते सन्ति येषां वैरं त्वया त्विह ।
मत्ता मृगेषु सुखिनो न बुद्ध्यन्ते महद्भयम् ॥ २.९९.३० ॥
Bhīmasena, those with whom you hold enmity here are not yours. Those intoxicated and happy among the deer do not perceive great danger.
2.99.31
नैवं वाचा व्यवसितं भीम विज्ञायते सताम् ।
इतश्चतुर्दशे वर्षे द्रष्टारो यद्भविष्यति ॥ २.९९.३१ ॥
Bhīma, a resolve declared in such words is not regarded as worthy by the good. From this day, in the fourteenth year, they will see what comes to pass.
2.99.32
दुर्योधनस्य कर्णस्य शकुनेश्च दुरात्मनः ।
दुःशासनचतुर्थानां भूमिः पास्यति शोणितम् ॥ २.९९.३२ ॥
The earth will drink the blood of Duryodhana, Karṇa, the evil-minded Śakuni, and the four led by Duḥśāsana.
2.99.33
असूयितारं द्रष्टारं प्रवक्तारं विकत्थनम् ।
भीमसेन नियोगात्ते हन्ताहं कर्णमाहवे ॥ २.९९.३३ ॥
Bhīmasena, by your command I shall slay Karṇa in battle — the envious one, the boaster, the loud-mouthed braggart.
2.99.34
अर्जुनः प्रतिजानीते भीमस्य प्रियकाम्यया ।
कर्णं कर्णानुगांश्चैव रणे हन्ताऽस्मि पत्रिभिः ॥ २.९९.३४ ॥
Out of desire to please Bhīma, Arjuna vows: in battle I shall slay Karṇa and his followers with arrows.
2.99.35
ये चान्ये प्रतियोत्स्यन्ति बुद्धिमोहेन मां नृपाः ।
तांश्च सर्वानहं बाणैर्नेताऽस्मि यमसादनम् ॥ २.९९.३५ ॥
And all the other kings who through delusion of mind will oppose me, I shall send them all with arrows to the abode of Yama.
2.99.36
चलेद्वि हिमवान्स्थानान्निष्प्रभः स्याद्दिवाकरः ।
शैत्यं सोमात्प्रणश्येत मत्सत्यं विचलेद्यदि ॥ २.९९.३६ ॥
If my truth should waver, may the Himalaya move from its place, the sun lose its lustre, and the coolness of the moon perish.
2.99.37
न प्रदास्यति चेद्राज्यमितो वर्षे चतुर्दशे ।
दुर्योधनोऽभिसत्कृत्य सत्यमेतद्भविष्यति ॥ २.९९.३७ ॥
If Duryodhana does not give back the kingdom in the fourteenth year from now, then this shall come true.
2.99.38
इत्युक्तवति पार्थे तु श्रीमान्माद्रवतीसुतः ।
प्रगृह्य विपुलं बाहुं सहदेवः प्रतापवान् ॥ २.९९.३८ ॥
When Pārtha had spoken thus, Sahadeva, the glorious son of Mādravī, mighty, raised his great arm.
2.99.39
सौबलस्य वधं प्रेप्सुरिदं वचनमब्रवीत् ।
क्रोधसंरक्तनयनो निः श्वसन्निव पन्नगः ॥ २.९९.३९ ॥
Desiring the death of Saubala (Śakuni), his eyes reddened with anger, sighing like a serpent, Sahadeva spoke these words.
2.99.40
अक्षान्यान्मन्यसे मूढ गान्धाराणां यशोहर ।
नैतेऽक्षा निशिता बाणास्त्वयैते समरे वृताः ॥ २.९९.४० ॥
O fool, robber of the Gāndhāras' fame! You think these are dice, but these are not dice; these are sharp arrows, chosen by you for battle.
2.99.41
यथा चैवोक्तवान्भीमस्त्वामुद्दिश्य सबान्धवम् ।
कर्ताहं कर्मणस्तस्य कुरु कार्याणि सर्वशः ॥ २.९९.४१ ॥
As Bhīma said, aiming at you and your kinsmen, I am the doer of that deed. Now perform all your duties in every way.
2.99.42
हन्ताऽस्मि तरसा युद्धे त्वामेवहे सबान्धवम् ।
यदि स्थास्यसि सङ्ग्रामे क्षत्रधर्मेण सौबल ॥ २.९९.४२ ॥
O son of Subala, if you stand firm in battle with your kinsmen, in accordance with the duty of the warrior, I shall swiftly slay you and your kinsmen in battle.
2.99.43
सहदेववचः श्रुत्वा नकुलोऽपि विशाम्पते ।
दर्शनीयतमो नॄणामिदं वचनमब्रवीत् ॥ २.९९.४३ ॥
O lord of men, having heard Sahadeva's words, Nakula, the most comely of men, also spoke these words.
2.99.44
सुतेयं यज्ञसेनस्य द्यूतेऽस्मिन्धृतराष्ट्रजैः ।
यैर्वाचः श्राविता रूक्षाः स्थितैर्दुर्योधनप्रिये ॥ २.९९.४४ ॥
In this dice game, the sons of Dhṛtarāṣṭra made this daughter of Yajñasena hear harsh words; they are the ones who stood as dear to Duryodhana.
2.99.45
तान्धार्तराष्ट्रान्दुर्वृत्तान्मुमूर्षून्कालनोदितान् ।
गमयिष्यामि भूयिष्ठानहं वैवस्वतक्षयम् ॥ २.९९.४५ ॥
Those evil sons of Dhṛtarāṣṭra, impelled by time and desirous of dying, I shall send in great numbers to the abode of Yama.
2.99.46
उलूकं च दुरात्मानं सौबलस्य सुतं प्रियम् ।
क्रूरं हन्ताऽस्मि समरे तं वै क्रूरं नराधमम् ॥ २.९९.४६ ॥
I will surely kill in battle the evil-minded Ulūka, the dear son of Saubala, that cruel lowest of men.
2.99.47
निदेशाद्धर्मराजस्य द्रौपद्याः पदवीं चरन् ।
निर्धार्तराष्ट्रां पृथिवीं कर्ताऽस्मि नचिरादिव ॥ २.९९.४७ ॥
By the command of King Dharma and following Draupadī's path, I will soon make the earth free of the sons of Dhṛtarāṣṭra.
2.99.48
एवं ते पुरुषव्याघ्राः सर्वे व्यायतबाहवः ।
प्रतिज्ञा बहुलाः कृत्वा धृतराष्ट्रमुपागमन् ॥ २.९९.४८ ॥
Thus all those tigers among men, long-armed, having made many vows, approached Dhṛtarāṣṭra.