మహాభారతం · అధ్యాయం 3.10
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.10.1
एवमेतन्महाप्राज्ञ यथा वदसि मां मुने ।
अहं चैव विजानामि सर्वे चेमे नराधिपाः ॥ ३.१०.१ ॥
ఓ మహాప్రాజ్ఞా, ముని, మీరు నాతో చెప్పినట్లే ఇది. నాకూ అది తెలుసు; ఈ రాజులందరికీ కూడా తెలుసు.
3.10.2
भवांश्च मन्यते साधु यत्कुरूणां सुखोदयम् ।
तदेव विदुरोऽप्याह भीष्मो द्रोणश्च मां मुने ॥ ३.१०.२ ॥
కురువుల సుఖోదయం మంచిదని మీరు కూడా భావిస్తున్నారు. అదే విదురుడూ చెప్పాడు; భీష్ముడు, ద్రోణుడు కూడా నాతో అదే అన్నారు, ఓ ముని.
3.10.3
यदित्वहमनुग्राह्यः कौरव्येषु दया यदि ।
अन्वशाधि दुरात्मानं पुत्रं दुर्योधनं मम ॥ ३.१०.३ ॥
కౌరవుల అనుగ్రహానికి నేను అర్హుడినైతే, వారిలో దయ ఉంటే, నా దురాత్ముడైన కొడుకు దుర్యోధనుడికి ఉపదేశించండి.
3.10.4
अयमायाति वै राजन्मैत्रेयो भगवानृषिः ।
अन्वीक्ष्य पाण्डवान्भ्रातृनिहैवाऽस्मद्दिदृक्षया ॥ ३.१०.४ ॥
ఓ రాజా, ఇదిగో భగవానుడైన మైత్రేయ ఋషి వస్తున్నాడు. పాండవ సోదరులను చూడాలనే కోరికతో, మనల్ని చూడటానికి ఇక్కడికే వస్తున్నాడు.
3.10.5
एष दुर्योधनं पुत्रं तव राजन्महानृषिः ।
अनुशास्ता यथान्यायं शमायास्य कुलस्य च ॥ ३.१०.५ ॥
ఓ రాజా, ఈ మహర్షి మీ కొడుకు దుర్యోధనుడికి న్యాయబద్ధంగా ఉపదేశిస్తాడు; ఈ వంశ శాంతి కోసం కూడా.
3.10.6
ब्रूयाद्यदेष कौरव्य तत्कार्यमविशङ्कया ।
अक्रियायां तु कार्यस्य पुत्रं ते शप्स्यते रुषा ॥ ३.१०.६ ॥
ఓ కౌరవ్యా, ఈయన చెప్పినదాన్ని సందేహం లేకుండా చేయాలి. కర్తవ్యం చేయకపోతే, కోపంతో ఈయన మీ కొడుకును శపిస్తాడు.
3.10.7
एवमुक्त्वा ययौ व्यासो मैत्रेयः प्रत्यदृश्यत ।
पूजया प्रतिजग्राह सपुत्रस्तं नराधिपः ॥ ३.१०.७ ॥
ఇలా చెప్పి వ్యాసుడు వెళ్ళిపోయాడు; మైత్రేయుడు కనిపించాడు. కుమారులతో కూడిన రాజు గౌరవంతో అతనికి స్వాగతం పలికాడు.
3.10.8
कृत्वाऽर्ध्याद्याः क्रियाः सर्वा विश्रान्तं मुनिसत्तमम् ।
प्रश्रयेणाब्रवीद्राजा धृतराष्ट्रोऽम्बिकासुतः ॥ ३.१०.८ ॥
అర్ఘ్యం మొదలైన క్రియలన్నీ చేసి, విశ్రాంతి తీసుకున్న మునిశ్రేష్ఠునితో, అంబిక కుమారుడైన రాజు ధృతరాష్ట్రుడు వినయంగా అన్నాడు.
3.10.9
सुखेनागमनं कच्चिद्भगवन्कुरुजाङ्गले ।
कच्चित्कुशलिनो वीरा भ्रातरः पञ्च पाण्डवाः । ॥ ३.१०.९ ॥
భగవానుడా, కురుజాంగలంలో మీ రాక సుఖంగా సాగిందా? వీరులైన ఐదుగురు పాండవ సోదరులు క్షేమంగా ఉన్నారా?
3.10.10
समये स्थातुमिच्छन्ति कच्चिच्च भरतर्षभाः ।
कच्चित्कुरूणां सौभ्रात्रमव्युच्छिन्नं भविष्यति ॥ ३.१०.१० ॥
భరతవంశ శ్రేష్ఠులు ఒప్పందం ప్రకారం ఉండాలని కోరుకుంటున్నారా? కురువుల సోదర ఐక్యత అఖండంగా కొనసాగుతుందా?
3.10.11
तीर्थयात्रामनुक्रामन्प्राप्तोऽस्मि कुरुजाङ्गलान् ।
यदृच्छया धर्मराजं दृष्ट्ववान्काम्यके वने ॥ ३.१०.११ ॥
తీర్థయాత్ర చేస్తూ నేను కురుజాంగలానికి చేరాను; యాదృచ్ఛికంగా కామ్యక వనంలో ధర్మరాజును చూశాను.
3.10.12
तं जटाजिनसंवीतं तपोवननिवासिनम् ।
समाजग्मुर्महात्मानं द्रष्टुं मुनिगणाः प्रभो ॥ ३.१०.१२ ॥
జడలు, జింకచర్మం ధరించి తపోవనంలో నివసించే ఆ మహాత్ముని చూడటానికి ఋషిగణాలు సమావేశమయ్యాయి, ప్రభూ.
3.10.13
तत्राश्रौषं महाराज पुत्राणां तव विग्रहम् ।
अनयं द्यूतरूपेण महाभयमुपस्थितम् ॥ ३.१०.१३ ॥
మహారాజా, అక్కడ మీ కుమారుల మధ్య జూదం రూపంలో వచ్చిన కలహం, ఉపస్థితమైన గొప్ప భయం నేను విన్నాను.
3.10.14
ततोऽहं त्वामनुप्राप्तः कौरवाणामवेक्षया ।
सदा ह्यभ्यधिकः स्नेहः प्रीतिश्च त्वयि मे प्रभो ॥ ३.१०.१४ ॥
అందుకే కౌరవుల గురించిన ఆందోళనతో నేను మీ వద్దకు వచ్చాను, ప్రభూ; మీ పట్ల నాకు ఎప్పుడూ అధిక స్నేహం, ప్రీతి ఉన్నాయి.
3.10.15
नैतदौपयिकं राजंस्त्वयि भीष्मे च जीवति ।
यदन्योन्येन ते पुत्रा विरुध्यन्ते कथंचन ॥ ३.१०.१५ ॥
రాజా, మీరు, భీష్ముడు జీవించి ఉండగా, మీ కుమారులు ఏ విధంగానూ తమలో తాము విరోధించుకోవడం తగదు.
3.10.16
मेढीभूतः स्वयं राजन्निग्रहे प्रग्रहे भवान् ।
किमर्थमनयं घोरमुत्पतन्तमुपेक्षसे ॥ ३.१०.१६ ॥
రాజా, నిగ్రహంలోనూ నియంత్రణలోనూ మీరే స్తంభమై ఉండగా, పైకి లేస్తున్న ఈ భయంకర అనర్థాన్ని ఎందుకు ఉపేక్షిస్తున్నారు?
3.10.17
दस्यूनामिव यद्वृत्तं सभायां कुरुनन्दन ।
तेन न भ्राजसे राजंस्तापसानां समागमे ॥ ३.१०.१७ ॥
కురునందనా, సభలో జరిగిన ప్రవర్తన దొంగలలా ఉంది; దాని వల్ల, రాజా, తపస్వుల సమావేశంలో మీరు ప్రకాశించరు.
3.10.18
ततो व्यावृत्य राजानं दुर्योधनममर्षणम् ।
उवाच श्लक्ष्णया वाचा मैत्रेयो भगवानृपिः ॥ ३.१०.१८ ॥
అప్పుడు భగవంతుడైన మైత్రేయ మహర్షి, అసహనంతో ఉన్న రాజు దుర్యోధనుని వైపు తిరిగి మృదువైన మాటలతో పలికాడు.
3.10.19
दुर्योधन महाबाहो निबोध वदतां वर ।
वचनं मे महाभाग ब्रुवतो यद्धितं तव ॥ ३.१०.१९ ॥
ఓ మహాబాహు దుర్యోధనా, వక్తలలో శ్రేష్ఠుడా, వినుము. ఓ మహాభాగా, నీ హితమైన నా మాటను వినుము.
3.10.20
मा द्रुहः पाण्डवान्राजन्कुरुष्व हितमात्मनः ।
पाण्डवानां कुरूणां च लोकस्य च नरर्षभ ॥ ३.१०.२० ॥
ఓ రాజా, పాండవులకు ద్రోహం చేయకు. నీకు హితమైనది చేయి. ఓ నరర్షభా, పాండవులకు, కురువులకు, లోకానికి కూడా హితమైనది చేయి.
3.10.21
पाण्डवान्प्राप्य तान्रात्रौ किर्मीरो नाम राक्षसः ।
अवृत्य मार्गं रौद्रात्मा तस्थौ गिरिवाचलः ॥ ३.१०.२१ ॥
రాత్రివేళ పాండవులను చేరిన కిర్మీరుడనే రాక్షసుడు, క్రూరహృదయుడు, దారిని అడ్డుకొని పర్వతంలా కదలకుండా నిలిచాడు.
3.10.22
तं भीमः समरस्लाघी बलेन बलिनां वरः ।
जघान पशुमारेण व्याघ्रः क्षुद्रमृगं यथा ॥ ३.१०.२२ ॥
యుద్ధంలో గర్విష్ఠుడు, బలవంతులలో శ్రేష్ఠుడు అయిన భీముడు అతన్ని పశువును చంపినట్టు చంపాడు, పులి చిన్న జింకను చంపినట్టు.
3.10.23
पश्य दिग्विजये राजन्यथा भीमेन पातितः ।
जरासन्धो महेष्वासो नागायुतबलो युधि ॥ ३.१०.२३ ॥
ఓ రాజా, చూడు, దిగ్విజయ సమయంలో మహాధనుర్ధారి, యుద్ధంలో పదివేల ఏనుగుల బలం కలవాడైన జరాసంధుడు భీముడి చేత ఎలా పడగొట్టబడ్డాడో.
3.10.24
संबन्धी वासुदेवश्च श्यालाः सर्वे च पार्षताः ।
ते हि सर्वे नरव्याघ्राः शूरा विक्रान्तयोधिनः ॥ ३.१०.२४ ॥
వాసుదేవుడు బంధువు, బావమరుదులందరూ, పార్షతులందరూ. వారందరూ నరవ్యాఘ్రులు, శూరులు, పరాక్రమ యోధులు.
3.10.25
सर्वे नागायुतप्राणा वज्रसंहनना दृढः ।
सत्यव्रतधराः सर्वेसर्वे पुरुषमानिनः ॥ ३.१०.२५ ॥
వారందరూ పదివేల ఏనుగుల ప్రాణబలం కలవారు, వజ్రంలా దృఢమైన దేహులు, సత్యవ్రతాన్ని ధరించినవారు, పురుషాభిమానం కలవారు.
3.10.26
हन्तारो देवशत्रूणां रक्षसां कामरूपिणाम् ।
हिडिम्बबकमुख्यानां किर्मीरस् च रक्षसः।
कस्तान्युधि समासीत जरामरणवान्नरः ॥ ३.१०.२६ ॥
దేవశత్రువులైన, కోరిన రూపం ధరించగల రాక్షసులను సంహరించువారు వారు; హిడింబుడు, బకుడు మొదలైనవారు, కిర్మీరుడు కూడా ముఖ్యులు. ముసలితనం, మరణం గలిగిన ఏ మనిషి యుద్ధంలో వారిని ఎదుర్కోగలడు?
3.10.27
तस्य ते शम एवास्तु पाण्डवैर्भरतर्षभ ।
कुरु मे वचनं राजन्मा मृत्युवशमन्वगाः ॥ ३.१०.२७ ॥
భరతశ్రేష్ఠా, పాండవులతో నీకు శాంతి కలుగుగాక. రాజా, నా మాట వినుము; మృత్యువశానికి పోకు.
3.10.28
एवं तु ब्रुवतस्तस्य मैत्रेयस्य विशांपते ।
ऊरुं करिकराकारं करेणाभिजघान तः ॥ ३.१०.२८ ॥
ప్రభూ, మైత్రేయుడు ఇలా మాట్లాడుతుండగా, ఏనుగు తొండం వంటి తన తొడను దుర్యోధనుడు చేతితో కొట్టాడు.
3.10.29
दुर्योधनः स्मितं कृत्वा चरणेनोल्लिखन्महीम् ।
नकिंचिदुक्त्वा दुर्मेधास्तस्थौ किंचिदवाङ्मुखः ॥ ३.१०.२९ ॥
దుర్యోధనుడు నవ్వి, కాలితో భూమిని గీరుతూ, ఏమీ మాట్లాడక, ఆ మూఢుడు కొంచెం తలవంచి నిలబడ్డాడు.
3.10.30
तमशुश्रूषमाणं तु विलिखन्तं वसुंधराम् ।
दृष्ट्वा दुर्योधनं राजन्मैत्रेयं कोप आविशत् ॥ ३.१०.३० ॥
రాజా, దుర్యోధనుడు వినకుండా భూమిని గీరుతుండటం చూసి, మైత్రేయునికి కోపం కలిగింది.
3.10.31
स कोपवशमापन्नो मैत्रेयो मुनिसत्तमः ।
विधिना संप्रयुक्तश्च शापायास्य मनो दधे ॥ ३.१०.३१ ॥
కోపవశుడైన మునిశ్రేష్ఠుడు మైత్రేయుడు, విధివశంగా ప్రేరేపితుడై అతనిని శపించాలని మనసు పెట్టుకున్నాడు.
3.10.32
ततः स वार्युपस्पृश्य कोपसंरक्तलोचनः ।
मैत्रेयो धार्तराष्ट्रं तमशपद्दुष्टचेतसम् ॥ ३.१०.३२ ॥
తరువాత నీటితో ఆచమనం చేసి, కోపంతో ఎర్రబడిన కన్నులతో మైత్రేయుడు ఆ దుష్టచిత్తుడైన ధృతరాష్ట్ర కుమారుని శపించాడు.
3.10.33
यस्मात्त्वं मामनादृत्य नेमां वाचं चिकीर्षसि ।
तस्मादस्यातिमानस्य सद्यः फलमवाप्स्यसि ॥ ३.१०.३३ ॥
నీవు నన్ను గౌరవించక, ఈ మాటను నెరవేర్చ ఇష్టపడలేదు కాబట్టి, ఈ అతిమానికి వెంటనే ఫలం లభిస్తుంది.
3.10.34
त्वदभिद्रोहसंयुक्तं युद्धमुत्पत्स्यते महत् ।
यत्र भीमो गदाघातैस्तवोरुं भेत्स्यते बली ॥ ३.१०.३४ ॥
నీ ద్రోహంతో ముడిపడిన మహా యుద్ధం జరుగుతుంది; అందులో బలవంతుడైన భీముడు గదాఘాతాలతో నీ తొడను విరగ్గొడతాడు.
3.10.35
इत्येवमुक्ते वचने धृतराष्ट्रो महीपतिः ।
प्रसादयामास मुनिं नैतदेवं भवेदिति ॥ ३.१०.३५ ॥
ఈ విధంగా మాటలు పలకబడగా, భూపతి ధృతరాష్ట్రుడు 'ఇది ఈ విధంగా కాకూడదు' అని మునిని ప్రసన్నం చేసుకోవడానికి ప్రయత్నించాడు.
3.10.36
शमं यास्यति चेत्पुत्रस्तव राजन्यदा तदा ।
शायो न भविता तात विपरीते भविष्यति ॥ ३.१०.३६ ॥
రాజా, నీ కుమారుడు శాంతిని పొందితే, అప్పుడు శాపం ఉండదు, తాతా; విరుద్ధంగా జరిగితే అది జరుగుతుంది.
3.10.37
सविलक्षस्तु राजेन्द्रो दुर्योधनपिता तदा ।
मैत्रेयं प्राह किर्मीरः कथं भीमेन पातितः ॥ ३.१०.३७ ॥
అప్పుడు దుర్యోధనుని తండ్రి, రాజులకు ప్రభువు, సిగ్గుపడుతూ మైత్రేయునితో అన్నాడు: "కిర్మీరుడు భీమునిచే ఎలా పడగొట్టబడ్డాడు?"
3.10.38
नाहं वक्ष्याम्यसूया ते न ते शुश्रूषते सुतः ।
एष ते विदुरः सर्वमाख्यास्यति गते मयि ॥ ३.१०.३८ ॥
మైత్రేయుడు అన్నాడు: "అసూయతో నేను నీకు చెప్పను; నీకు సేవ చేసే కొడుకూ లేడు. నేను వెళ్ళిన తర్వాత నీ విదురుడు అంతా చెబుతాడు."
3.10.39
इत्येवमुक्त्वा मैत्रेयः प्रातिष्ठत यथागतम् ।
किर्मीरवधसंविग्नो भयं दुर्योधनो ययौ ॥ ३.१०.३९ ॥
ఇలా చెప్పి మైత్రేయుడు వచ్చిన దారిలోనే వెళ్ళిపోయాడు. కిర్మీరుని వధతో కలతచెందిన దుర్యోధనుడు భయంలో మునిగిపోయాడు.