મહાભારત · અધ્યાય 3.101
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.101.1
समुद्रं ते समाश्रित्य वरुणं निधमम्भसः ।
कालेयाः संप्रवर्तन्त त्रैलोक्यस्य विनाशने ॥ ३.१०१.१ ॥
વરુણના જળનિધિ સમુદ્રનો આશ્રય લઈને, ત્રિલોકના વિનાશ માટે કાલેયો નીકળ્યા.
3.101.2
ते रात्रौ समभिक्रुद्धा भक्षयन्ति सदा मुनीन् ।
आश्रमेषु च ये सन्ति पुण्येष्वायतनेषु च ॥ ३.१०१.२ ॥
રાત્રે અત્યંત ક્રોધે ભરાઈને તેઓ સદા મુનિઓને ખાઈ જતા; પવિત્ર આશ્રમોમાં અને પુણ્યસ્થળોમાં જેઓ હતા તેમને પણ.
3.101.3
वसिष्ठस्याश्रमे विप्रा भक्षितास्तैर्दुरात्मभिः ।
अशीतिः शतमष्टौ च नव चान्ये तपस्विनः ॥ ३.१०१.३ ॥
વસિષ્ઠના આશ્રમમાં તે દુરાત્માઓએ એંશી, આઠ, નવ અને અન્ય તપસ્વી બ્રાહ્મણોને ખાઈ લીધા.
3.101.4
च्यवनस्याश्रमं गत्वा पुण्यं द्विजनिषेवितम् ।
फलमूलाशनानां हि मुनीनां भक्षितं शतम् ॥ ३.१०१.४ ॥
ચ્યવનના પવિત્ર આશ્રમમાં જઈને — જ્યાં દ્વિજો સેવા કરતા — ફળમૂળ ખાનારા સો મુનિઓને તેમણે ખાઈ લીધા.
3.101.5
एवं रात्रौ स्म कुर्वन्ति विविशुश्चार्णवं दिवा ।
कालेयास्ते दुरात्मानो भक्षयन्तस्तपोधनान् ॥ ३.१०१.५ ॥
આ રીતે તેઓ રાત્રે કરતા, અને દિવસે સમુદ્રમાં પ્રવેશતા. તે દુરાત્મા કાલેયો તપોધન મુનિઓને ખાતા.
3.101.6
भरद्वाजाश्रमे चैव नियता ब्र्हमचारिणः ।
वाय्वाहाराम्बुभक्षाश्च विंशतिः संनिषूदिताः ॥ ३.१०१.६ ॥
ભારદ્વાજના આશ્રમમાં પણ, નિયમનિષ્ઠ બ્રહ્મચારીઓ — વાયુનો આહાર કરનારા અને જળ પીનારા — વીસ જણ હણાયા.
3.101.7
एवं क्रमेण सर्वांस्तानाश्रमान्दानवास्तदा ।
निशायां परिबाधन्ते समुद्राम्बुबलाश्रयात्।
कालोपसृष्टाः कालेया घ्नन्तो द्विजगणान्बहून् ॥ ३.१०१.७ ॥
આ રીતે ત્યારે દાનવો સમુદ્રના જળબળનો આશ્રય લઈ રાત્રે ક્રમશઃ તે બધા આશ્રમોને પીડતા હતા. કાળથી પ્રેરિત કાલેયો ઘણા દ્વિજગણોને મારી રહ્યા હતા.
3.101.8
न चैनानन्वबुध्यन्त मनुजा मनुजोत्तम ।
एवं प्रवृत्तान्दैत्यांस्तांस्तापसेषु तपस्विषु ॥ ३.१०१.८ ॥
હે મનુષ્યોમાં શ્રેષ્ઠ! મનુષ્યોએ તેમને જાણ્યા નહીં. આ રીતે તપસ્વીઓ વચ્ચે સક્રિય થયેલા તે દૈત્યોને મનુષ્યો સમજી શક્યા નહીં.
3.101.9
क्षयाय जगतः क्रूराः पर्यटन्ति स्म मेदिनीम् ॥ ३.१०१.९ ॥
જગતના વિનાશ માટે ક્રૂર જીવો પૃથ્વી પર ફરતા હતા.
3.101.10
प्रभाते समदृश्यन्त नियताहारकर्शिताः ।
महीतलस्था मुनयः शरीरैर्गतजीवितैः ॥ ३.१०१.१० ॥
પ્રભાતે નિયમિત આહારથી કૃશ થયેલા મુનિઓ ભૂમિ પર પડેલા જોવા મળ્યા; તેમના દેહ પ્રાણહીન હતા.
3.101.11
क्षीणमांसैर्विरुधिरैर्विमज्जान्त्रैर्विसन्धिभिः ।
आकीर्णैराचिता भूमिः शङ्खानामिव राशिभिः ॥ ३.१०१.११ ॥
માંસ ક્ષીણ, લોહી વિનાના, મજ્જા અને આંતરડાં વિનાના, સાંધા છૂટા પડેલા શબોથી વિખરાયેલી અને ઢંકાયેલી ભૂમિ શંખના ઢગલા જેવી લાગતી હતી.
3.101.12
लशैर्विप्रविद्धैश्च स्रुवैर्भग्नैस्तथैव च ।
विकीर्णैरग्निहोत्रैश्च भूर्बभूव समावृता ॥ ३.१०१.१२ ॥
લશ, ફેંકાયેલા, તૂટેલા સ્રુવ અને વિખરાયેલાં અગ્નિહોત્રનાં સાધનોથી ભૂમિ ઢંકાઈ ગઈ.
3.101.13
निःस्वाध्यायवपट्कारं नष्टयज्ञोत्सवक्रियम् ।
जगदासीन्निरुत्साहं कालेयभयपीडितम् ॥ ३.१०१.१३ ॥
વેદપાઠ અને વષટ્કાર વિનાનું, યજ્ઞ અને ઉત્સવક્રિયાઓ નષ્ટ થયેલું, કાલેયોના ભયથી પીડિત જગત ઉત્સાહહીન થઈ ગયું હતું.
3.101.14
एवं संक्षीयमाणाश्च मानवा मनुजेश्वर ।
आत्मत्राणपपा भीताः प्राद्रवन्त दिशो भयात् ॥ ३.१०१.१४ ॥
આ રીતે ક્ષીણ થતા મનુષ્યો, હે મનુજેશ્વર, આત્મરક્ષા માટે ભયભીત થઈને ભયથી દિશાઓ તરફ ભાગ્યા.
3.101.15
केचिद्गुहाः प्रविविशुर्निर्भरांश्चापरे श्रिताः ।
अपरे मरणोद्विग्ना भयात्प्राणान्समुत्सृजन् ॥ ३.१०१.१५ ॥
કેટલાક ગુફાઓમાં પ્રવેશ્યા, કેટલાક ઝરણાંનો આશ્રય લીધો; બીજા મૃત્યુથી વ્યાકુળ થઈને ભયથી પ્રાણ ત્યજી દેતા.
3.101.16
केचिदत्रमहेष्वासाः शूराः परमहर्षिताः ।
मार्गमाणआः परं यत्नं दानवानां प्रचक्रिरे ॥ ३.१०१.१६ ॥
અહીં કેટલાક મહાન ધનુર્ધર શૂરવીરો અત્યંત હર્ષિત થઈને દાનવો સામે પરમ પ્રયત્ન કરવા લાગ્યા.
3.101.17
न चैतानधिजग्मुस्ते समुद्रं समुपाश्रितान् ।
श्रमं जग्मुश्च परममाजग्मुः क्षयमेव च ॥ ३.१०१.१७ ॥
પરંતુ સમુદ્રનો આશ્રય લઈ રહેલા તેમને તેઓ શોધી ન શક્યા; તેઓ અતિ થાકી ગયા અને નાશ પામ્યા.
3.101.18
जगत्युपशमं याते नष्टयज्ञोत्सवक्रिये ।
आजग्मुः परमामार्तिं त्रिदशा मनुजेश्वर ॥ ३.१०१.१८ ॥
હે મનુજેશ્વર, જગતમાં શાંતિ લુપ્ત થઈ અને યજ્ઞ તથા ઉત્સવક્રિયાઓ નષ્ટ થઈ, ત્યારે દેવતાઓ પરમ પીડામાં પડ્યા.
3.101.19
समेत्य समहेन्द्राश्च भयान्मन्त्रं प्रचक्रिरे ॥ ३.१०१.१९ ॥
ઇન્દ્ર સહિત દેવોએ ભયથી એકત્ર થઈ મંત્રણા કરી.
3.101.20
शरण्यं शरणं देवं नारायणमजं विभुम् ।
तेऽभिगम्य नमस्कृत्य वैकुण्ठमपराजितम्।
ततो देवाः समस्तास्ते तदोचुर्मधुसूदनम् ॥ ३.१०१.२० ॥
શરણ આપવા યોગ્ય, શરણરૂપ, અજન્મા, સર્વવ્યાપી દેવ નારાયણ પાસે જઈ, નમસ્કાર કરીને, અપરાજિત વૈકુંઠને પ્રણામ કરીને, ત્યારે તે સર્વ દેવોએ મધુસૂદનને કહ્યું.
3.101.21
त्वंनः स्रष्टा च भर्ता च हर्ता च जगतः प्रभो ।
त्वया सृष्टमिदं विश्वं यच्चेङ्गं यच्च नेङ्गति।
त्वय्येव पुण्डरीकाक्ष पुनस्तत्प्रविलीयते ॥ ३.१०१.२१ ॥
હે પ્રભુ, આપ જ અમારા અને જગતના સર્જક, પાલક અને સંહારક છો. ચાલનારું અને ન ચાલનારું આ વિશ્વ આપના દ્વારા સર્જાયું છે. હે પુંડરીકાક્ષ, તે ફરી આપમાં જ લીન થાય છે.
3.101.22
त्वया भूमिः पुरा नष्टा समुद्रात्पुष्करेक्षण ।
वाराहं वपुराश्रित्यजगदर्थे समुद्धृता ॥ ३.१०१.२२ ॥
હે પુષ્કરેક્ષણ, પૂર્વે પૃથ્વી સમુદ્રમાં નષ્ટ થઈ હતી. જગતના હિત માટે આપે વરાહરૂપ ધારણ કરીને તેનો ઉદ્ધાર કર્યો.
3.101.23
आदिदैत्यो महावीर्यो हिरण्यकशिपुः पुरा ।
नारसिंहं वपुः कृत्वा सूदितः पुरुषोत्तम ॥ ३.१०१.२३ ॥
પૂર્વે આદિદૈત્ય, મહાપરાક્રમી હિરણ્યકશિપુ, હે પુરુષોત્તમ, આપે નૃસિંહરૂપ ધારણ કરીને તેનો વધ કર્યો.
3.101.24
अवध्यः सर्वभूतानां बलिश्चापि महासुरः ।
वामनं वपुराश्रित्य त्रैलोक्याद्धंशितस्त्वया ॥ ३.१०१.२४ ॥
સર્વ પ્રાણીઓથી અવધ્ય મહાસુર બલિ પણ વામનરૂપ ધારણ કરનાર આપના દ્વારા ત્રણે લોકથી નીચે પાડવામાં આવ્યો.
3.101.25
असुरश्च महेष्वासो जम्भ इत्यभिविश्रुतः ।
यज्ञक्षोभकरः क्रूरस्त्वयैव विनिपातितः ॥ ३.१०१.२५ ॥
જંભ નામનો પ્રસિદ્ધ મહાધનુર્ધર અસુર, યજ્ઞોમાં વિઘ્ન નાખનાર ક્રૂર હતો; તેને તમે જ પાડી નાખ્યો.
3.101.26
एवमादीनि कर्माणि येषां संख्या न विद्यते ।
अस्माकं भयभीतानां त्वं गतिर्मधुसूदन ॥ ३.१०१.२६ ॥
આવાં કર્મો અસંખ્ય છે; ભયભીત અમારા માટે, હે મધુસૂદન, તમે જ આશ્રય છો.
3.101.27
तस्मात्त्वां देवदेवेश लोकार्थं ज्ञापयामहे ।
रक्ष लोकांश्च देवांश्च शक्रं च महतो भयात्।
शरणागतसंत्राणे त्वमेकोऽसि दृढव्रतः ॥ ३.१०१.२७ ॥
તેથી, હે દેવદેવેશ, લોકહિત માટે અમે તમને વિનંતી કરીએ છીએ: મોટા ભયથી લોકો, દેવો અને ઇન્દ્રનું રક્ષણ કરો; શરણાગતોની રક્ષામાં તમે એકલા જ દૃઢવ્રતી છો.