મહાભારત · અધ્યાય 3.102
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.102.1
तव प्रसादाद्वर्धन्ते प्रजाः सर्वाश्चतुर्विधाः ।
ता भाविता भावयनति हव्यकव्यैर्दिवौकसः ॥ ३.१०२.१ ॥
તમારી કૃપાથી ચાર પ્રકારની સર્વ પ્રજાઓ વધે છે. પોષાયેલી તેઓ હવ્ય-કવ્યથી સ્વર્ગવાસીઓને પોષે છે.
3.102.2
लोका ह्येवं विवर्धन्ते ह्यन्योन्यं समुपाश्रिताः ।
त्वत्प्रसादान्निरुद्विग्नास्त्वयैव परिरक्षिताः ॥ ३.१०२.२ ॥
આ રીતે લોકો એકબીજાને આધારે વધે છે. તમારી કૃપાથી નિર્ભય થઈને, તમારા દ્વારા જ તેઓ રક્ષાયેલા છે.
3.102.3
इदं च समनुप्राप्तं लोकानां भयमुत्तमम् ।
न च जानीम केनेति रात्रौ वध्यन्ति ब्राह्मणाः ॥ ३.१०२.३ ॥
લોકો પર આ મહાન ભય આવી પડ્યો છે. રાત્રે બ્રાહ્મણોને કોના દ્વારા મારવામાં આવે છે તે અમે જાણતા નથી.
3.102.4
क्षीणेषु च ब्राह्मणेषु पृथिवी क्षयमेष्यति ।
तत पृथिव्यां क्षीणायां त्रिदिवं क्षयमेष्यति ॥ ३.१०२.४ ॥
બ્રાહ્મણો ક્ષીણ થશે ત્યારે પૃથ્વીનો ક્ષય થશે. પછી પૃથ્વી ક્ષીણ થશે ત્યારે ત્રિદિવ (સ્વર્ગ) પણ ક્ષય પામશે.
3.102.5
त्वत्प्रसादान्महाबाहो लोकाः सर्वे जगत्पते ।
विनाशं नाधिगच्छेयुस्त्वया वै परिरक्षिताः ॥ ३.१०२.५ ॥
હે મહાબાહુ, હે જગત્પતિ! તમારી કૃપાથી સર્વ લોકો વિનાશ ન પામે; તમારા દ્વારા જ તેઓ રક્ષાયેલા છે.
3.102.6
विदितं मे सुराः सर्वं प्रजानां क्षयकारणम् ।
भवतां चापि वक्ष्यामि शृणुध्वं विगतज्वराः ॥ ३.१०२.६ ॥
હે દેવો, પ્રજાઓના ક્ષયનું સર્વ કારણ મને જ્ઞાત છે. તમને પણ કહું છું; ચિંતા છોડીને સાંભળો.
3.102.7
कालेया इति विख्याता गणाः परमदारुणाः ।
तैश्च वृत्रं समाश्रित्य जगत्सर्वं प्रमाथितम् ॥ ३.१०२.७ ॥
કાલેય નામે વિખ્યાત ગણો અત્યંત ભયંકર હતા. તેમણે વૃત્રનો આશ્રય લઈને સમગ્ર જગતને પીડિત કર્યું.
3.102.8
ते वृत्रं निहतं दृष्ट्वा सहस्राक्षेण धीमता ।
जीवितं परिरक्षन्तः प्रविष्टा वरुणालयम् ॥ ३.१०२.८ ॥
વૃત્રને બુદ્ધિમાન સહસ્ત્રાક્ષ (ઇન્દ્ર) વડે હણાયેલો જોઈને, પોતાના પ્રાણની રક્ષા કરતા તેઓ વરુણાલય એટલે સમુદ્રમાં પ્રવેશ્યા.
3.102.9
ते प्रविश्योदधिं घोरं नक्रग्राहसमाकुलम् ।
उत्सादार्थं लोकानां रात्रौ घ्नन्ति ऋषीनिह ॥ ३.१०२.९ ॥
મગરો અને ગ્રાહોથી ભરેલા ભયંકર સમુદ્રમાં પ્રવેશીને, લોકોના વિનાશ માટે તેઓ રાત્રે અહીં ઋષિઓને હણે છે.
3.102.10
न तु शक्याः क्षयं नेतुं समुद्राश्रयिणो हि ते ।
समुद्रस्य क्षये बुद्धिर्भवद्भिः संप्रधार्यताम् ॥ ३.१०२.१० ॥
પરંતુ સમુદ્રમાં આશ્રય લેનારાઓનો નાશ કરવો શક્ય નથી. સમુદ્રના નાશ વિશે તમે વિચાર કરીને નિર્ણય કરો.
3.102.11
एतच्छ्रुत्वा वचो देवा विष्णुना समुदीरितम् ।
विष्णुमेव पुरस्कृत्यब्रह्माणं समुपस्थिताः ॥ ३.१०२.११ ॥
વિષ્ણુએ કહેલા આ વચન સાંભળીને દેવો વિષ્ણુને આગળ રાખીને બ્રહ્મા પાસે ગયા.
3.102.12
ततस्ते प्रणता भूत्वा तमेवार्धं न्यवेदयन् ।
सर्वलोकविनाशार्थं कालेया कृतनिश्चयाः ॥ ३.१०२.१२ ॥
પછી તેઓ પ્રણામ કરીને, કાલેયો સર્વ લોકોના વિનાશનો નિશ્ચય કરી ચૂક્યા છે એ વાત તેમને જ જણાવવા લાગ્યા.
3.102.13
एषां तद्वचनं श्रुत्वा पद्मयोनिः सनातनः ।
उवाच परमप्रीतस्त्रिदशानर्थवद्वचः ॥ ३.१०२.१३ ॥
તેમનું તે વચન સાંભળીને પદ્મયોનિ સનાતન બ્રહ્મા અત્યંત પ્રસન્ન થઈને દેવોને અર્થપૂર્ણ વચન બોલ્યા.
3.102.14
विदितं मे सुराः सर्वे दानवानां विवेष्टितम् ।
मनुष्यादेश्च निधनं कालेयैः कालचोदितैः ॥ ३.१०२.१४ ॥
હે દેવો, દાનવોનું સમગ્ર કાવતરું મને જ્ઞાત છે; કાળથી પ્રેરિત કાલેયો દ્વારા મનુષ્ય વગેરેના વિનાશની યોજના પણ મને જ્ઞાત છે.
3.102.15
क्षयस्तेपामनुप्राप्तः कालेनोपहताश्च ये ।
उपायं संप्रवक्ष्यामि समुद्रस्य विशोषणे ॥ ३.१०२.१५ ॥
કાળથી પ્રહાર પામેલા લોકોનો વિનાશ તેમના પર આવી પહોંચ્યો છે; સમુદ્રને સુકવવાનો ઉપાય હવે હું કહીશ.
3.102.16
अगस्त्य इतिविग्व्यातो वारुणिः सुसमाहितः ।
तमुपागम्य सहिता इममर्थं प्रयाचत ॥ ३.१०२.१६ ॥
અગસ્ત્ય નામે પ્રસિદ્ધ, વરુણના પુત્ર, અત્યંત એકાગ્રચિત્ત એવા તેમની પાસે તમે સૌ સાથે જઈને આ પ્રાર્થના કરો.
3.102.17
स हि शक्तो महातेजाः क्षणात्पातुं महोदधिम् ।
अगस्त्येन विना को हि शक्तोऽन्योऽर्णवशोपणे ॥ ३.१०२.१७ ॥
તે મહાતેજસ્વી ક્ષણભરમાં મહાસાગર પી જવા સમર્થ છે. અગસ્ત્ય વિના સમુદ્ર સુકવવા બીજું કોણ સમર્થ છે?
3.102.18
अन्यथा हि न शक्यास्ते विना सागरशोपणम् ।
समुद्रे च क्षयं नीते कालेयान्निहनिष्यथ ॥ ३.१०२.१८ ॥
નહિતર સમુદ્ર સુકવ્યા વિના તેમને જીતવું શક્ય નથી; સમુદ્ર નષ્ટ થયા પછી તમે કાલેયોનો વધ કરશો.
3.102.19
एवं श्रुत्वा वचो देवा ब्रह्मणः परमेष्ठिनः ।
परमेष्ठिनमाज्ञाप्यअगस्त्यस्याश्रमं ययुः ॥ ३.१०२.१९ ॥
પરમેષ્ઠી બ્રહ્માના એ વચન સાંભળીને દેવો અગસ્ત્યના આશ્રમે ગયા.
3.102.20
तत्रापश्यन्महात्मानं वारुणिं दीप्ततेजसम् ।
उपास्यमानमृपिभिर्देवैरिव पितामहम् ॥ ३.१०२.२० ॥
ત્યાં તેમણે દીપ્ત તેજવાળા મહાત્મા વારુણિને જોયા, જેમ દેવોથી પિતામહ ઉપાસિત થાય તેમ ઋષિઓથી તેઓ ઉપાસિત થઈ રહ્યા હતા.
3.102.21
तेऽभिगम्य महात्मानं मैत्रावरुणिमच्युतम् ।
आश्रमश्थं तपोराशिं कर्मभिः स्वैस्तु तुष्टुवुः ॥ ३.१०२.२१ ॥
તેઓ મહાત્મા, મૈત્રાવરુણિ, અચ્યુત, આશ્રમમાં રહેલા તપના ઢગલા પાસે ગયા અને પોતાના કર્મોથી તેમની સ્તુતિ કરી.
3.102.22
नहुपेणाभितप्तानां त्वं लोकानां गतिः पुरा ।
भ्रंशितश्च सुरैश्वर्याल्लोकार्थं लोककण्टकः ॥ ३.१०२.२२ ॥
નહુષથી પીડિત લોકોનો પૂર્વે તું જ આશ્રય હતો; લોકકંટક એવા તેને લોકહિત માટે દેવોએ ઐશ્વર્યથી ઉતારી પાડ્યો.
3.102.23
क्रोधात्प्रवृद्धस्तरणं भास्करस्य नभोगतः ।
वचस्तवानतिक्रामन्विन्ध्यः शैलो न वर्धते ॥ ३.१०२.२३ ॥
ક્રોધથી વધેલો વિંધ્ય પર્વત આકાશમાં જઈને સૂર્યના માર્ગને રોકવા લાગ્યો; તારા વચનનું ઉલ્લંઘન કરીને તે હવે વધતો નથી.
3.102.24
तमसा चावृतेलोके मृत्युनाऽभ्यर्दिताः प्रजाः ।
त्वामेव नाथमासाद्य निर्वृतिं परमां गताः ॥ ३.१०२.२४ ॥
જગત અંધકારથી ઘેરાયેલું હતું અને મૃત્યુથી પ્રજાઓ પીડિત હતી, ત્યારે તને જ નાથ તરીકે પામીને તેઓ પરમ શાંતિ પામ્યા.
3.102.25
अस्माकं भयभीतानां नित्यशो भगवान्गतिः ।
ततस्त्वार्ताः प्रयाचामो वरं त्वां वरदो ह्यसि ॥ ३.१०२.२५ ॥
ભયથી ડરેલા અમારે માટે સદા ભગવાન જ આશ્રય છે. તેથી દુઃખી થઈને અમે આપની પાસે વર માગીએ છીએ, કારણ કે આપ જ વરદાતા છો.