महाभारत · अध्याय 3.103
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.103.1
किमर्थं सहसा विन्ध्यः प्रवृद्धः क्रोधमूर्च्छितः ।
एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं विस्तरेण महामुने ॥ ३.१०३.१ ॥
विंध्य कशासाठी अचानक वाढला आणि क्रोधाने मूर्च्छित झाला? हे महामुने, हे सविस्तर ऐकण्याची माझी इच्छा आहे.
3.103.2
अद्रिराजं महाघोरं रमेरुं कनकपर्वतम् ।
उदयास्तमने भानुः प्रदक्षिणमवर्तत ॥ ३.१०३.२ ॥
अत्यंत भयंकर पर्वतराज रमेरु, सुवर्णपर्वत; उदय आणि अस्त होताना सूर्य त्याच्याभोवती प्रदक्षिणा करत असे.
3.103.3
तं तु दृष्ट्वा तथा विन्ध्य शैलः सूर्यमथाब्रवीत् ।
यथा हि मेरुर्भवता नित्यशः परिगम्यते ॥ ३.१०३.३ ॥
ते पाहून विंध्य पर्वत सूर्याला म्हणाला, "जसे तुम्ही नेहमी मेरूला प्रदक्षिणा घालता…"
3.103.4
प्रदक्षिणश्च क्रियते मामेवं करु भास्कर ।
एवमुक्तस्ततः सूर्यः शैलेन्द्रं प्रत्यभापत ॥ ३.१०३.४ ॥
"हे भास्करा, माझीही अशीच प्रदक्षिणा कर." असे सांगितल्यावर सूर्याने पर्वतराजाला उत्तर दिले.
3.103.5
नाहमात्मेच्छया शैल करोम्येनं प्रदक्षिणम् ।
एष मार्गः प्रदिष्टो मे येनेदं निर्मितं जगत् ॥ ३.१०३.५ ॥
"हे पर्वता, मी स्वेच्छेने अशी प्रदक्षिणा घालत नाही. ज्या मार्गाने हे जग निर्माण झाले, तोच मार्ग माझ्यासाठी नेमून दिला आहे."
3.103.6
एवमुक्तस्ततः क्रोधात्प्रवृद्धः सहसाऽचलः ।
सूर्याचन्द्रमसोर्मार्गं रोद्धुमिच्छन्परंतप ॥ ३.१०३.६ ॥
असे सांगितल्यावर तो अचल पर्वत क्रोधाने अचानक वाढला आणि हे परंतपा, सूर्य व चंद्र यांचा मार्ग अडवू इच्छू लागला.
3.103.7
ततो देवाः सहिताः सर्व एव ।
सेन्द्राः समागम्य महाद्रिराजम्।
निवारयामासुरुपायतस्तं ।
न च स्म तेषां वचनं चकार ॥ ३.१०३.७ ॥
तेव्हा इंद्रासह सर्व देव एकत्र जमले आणि त्या महान पर्वतराजाला अनेक उपायांनी अडवू लागले; परंतु त्याने त्यांचे ऐकले नाही.
3.103.8
अथाभिजग्मुर्मुनिमाश्रमस्थं ।
तपस्विनं धर्मभृतां वरिष्ठम्।
अगस्त्यमत्यद्भुतवीर्यदीप्तं ।
तं चार्थमूचुः सहिताः सुरास्ते ॥ ३.१०३.८ ॥
तेव्हा देव एकत्र होऊन आश्रमात राहणाऱ्या, धर्मधारकांमध्ये श्रेष्ठ, अद्भुत तेजाने तळपणाऱ्या तपस्वी अगस्त्य मुनींकडे गेले आणि त्यांना आपला हेतू सांगितला.
3.103.9
सूर्याचन्दर्मसोर्मार्गं नक्षत्राणां गतिं तथा ।
शैलराजो वृणोत्येप विन्ध्यः क्रोधवशानुगः ॥ ३.१०३.९ ॥
क्रोधाच्या अधीन झालेला हा शैलराज विंध्य सूर्य-चंद्रांचा मार्ग आणि नक्षत्रांची गतीही अडवत आहे.
3.103.10
तं निवारयितुं शक्तो नान्यः कश्चिद्द्विजोत्तम ।
ऋते त्वां हि महाभाग तस्मादेनं निवारय ॥ ३.१०३.१० ॥
हे द्विजोत्तमा, तुमच्याशिवाय दुसरा कोणीही त्याला अडवण्यास समर्थ नाही; म्हणून हे महाभागा, तूच त्याला अडव.
3.103.11
तच्छ्रुत्वा वचनं विप्रः सुराणां शैलमभ्यगात् ।
सोभिगम्याब्रवीद्विन्ध्यं सदारः समुपस्थितः ॥ ३.१०३.११ ॥
देवांचे ते बोलणे ऐकून तो ब्राह्मण पर्वताकडे गेला; पत्नीसह जवळ येऊन त्याने विंध्याला सांगितले.
3.103.12
मार्गमिच्छाम्यहं दत्तं भवता पर्वतोत्तम ।
दक्षिणामभिगन्तास्मि दिशे कार्येण केनचित् ॥ ३.१०३.१२ ॥
हे पर्वतोत्तमा, तू मला मार्ग द्यावास अशी माझी इच्छा आहे; एका कामासाठी मी दक्षिण दिशेकडे जाणार आहे.
3.103.13
यावदागमनं मह्यं तावत्त्वं प्रतिपालय ।
निवृत्ते मयि शैलेन्द्र ततो वर्धस्व कामतः ॥ ३.१०३.१३ ॥
मी परत येईपर्यंत तू प्रतीक्षा कर. हे शैलराज, मी परत आल्यावर तुला हवे तसे वाढ.
3.103.14
एवं स समयं कृत्वाविन्ध्येनामित्रकर्शन ।
अद्यापि दक्षिणाद्देशाद्वारुणिर्न निवर्तते ॥ ३.१०३.१४ ॥
हे शत्रुदमना, अशा प्रकारे विंध्याशी करार करून वरुणपुत्र अद्यापि दक्षिण देशातून परत आलेला नाही.
3.103.15
विन्ध्योऽपितद्भयाद्राजन्कुञ्चिताङ्गो न वर्धते ।
अगस्त्यस्य प्रभावेण यन्मां त्वं परिपृच्छसि ॥ ३.१०३.१५ ॥
हे राजा, त्याच्या भयाने विंध्यही वाकलेले अंग घेऊन वाढत नाही. अगस्त्याच्या प्रभावामुळे असे झाले; त्याबद्दलच तू मला विचारत आहेस.
3.103.16
कालेयास्तु यथा राजन्सुरैः सर्वैर्निषूदिताः ।
अगस्त्याद्वरमासाद्य तन्मे निगदतः शृणु ॥ ३.१०३.१६ ॥
हे राजा, अगस्त्याकडून वर मिळवून कालेय दैत्य देवतांनी कसे नष्ट केले, ते मी सांगतो ते ऐक.
3.103.17
त्रिदशानां वचः श्रुत्वा मैत्रावरुणिरब्रवीत् ।
किमर्थमभियाता स्थ वरं मत्तः कमिच्छथ ॥ ३.१०३.१७ ॥
देवांचे बोल ऐकून मैत्रावरुणी (अगस्त्य) म्हणाले, 'तुम्ही कोणत्या कारणासाठी आला आहात? माझ्याकडून कोणता वर इच्छिता?'
3.103.18
एवमुक्तास्ततस्तेन देवता मुनिमब्रुवन् ।
सर्वे प्राञ्जलयो भूत्वा पुरन्दरपुरोगमाः ॥ ३.१०३.१८ ॥
त्यांनी असे सांगितल्यावर पुरंदर (इंद्र) पुढे असलेले सर्व देव हात जोडून त्या मुनीला म्हणाले.
3.103.19
एवं त्वयोच्छाम कृतं हि कार्यं ।
महार्णवं पीयमानं महात्मन्।
ततो वधिष्याम सहानुबन्धा-
न्कालोपसृष्टान्सुरविद्विषस्तान् ॥ ३.१०३.१९ ॥
अशा प्रकारे आपण महार्णव प्याल्यामुळे, हे महात्मन्, माझे कार्य पूर्ण झाले. मग काळाने गाठलेल्या त्या देवद्वेष्ट्या असुरांना, त्यांच्या अनुयायांसह मी वध करीन.
3.103.20
त्रिदशानां वचः श्रुत्वा तथेति मुनिरब्रवीत् ।
करिष्ये भवतां कामं लोकानां च महत्सुखम् ॥ ३.१०३.२० ॥
त्रिदश देवांचे वचन ऐकून मुनी म्हणाले, 'तथास्तु.' मी तुमची इच्छा पूर्ण करीन आणि लोकांना महान सुख देईन.
3.103.21
एवमुक्त्वा ततोऽगच्छत्समुद्रं सरितांपतिम् ।
ऋषिभिश्च तपःसिद्धै सार्धं देवैश्च सुव्रत ॥ ३.१०३.२१ ॥
असे बोलून ते सरितांचा पती जो समुद्र त्याकडे गेले, तपःसिद्ध ऋषी आणि देवांसह, हे सुव्रता.
3.103.22
मनुष्योरगगन्धर्वयक्षकिंपुरुषास्तथा ।
अनुजग्मुर्महात्मानं द्रष्टुकानास्तदद्भुतम् ॥ ३.१०३.२२ ॥
मानव, उरग, गंधर्व, यक्ष आणि किंपुरुष हे सुद्धा त्या अद्भुत दृश्याचे दर्शन घेण्याच्या इच्छेने महात्म्याच्या मागे गेले.
3.103.23
ततोऽभ्यगच्छन्सहिताः समुद्रं भीमनिःखनम् ।
नृत्यन्तमिव चोर्मीभिर्वल्गन्तमिव वायुना ॥ ३.१०३.२३ ॥
मग ते सर्वजण एकत्र होऊन त्या भयंकर गर्जना करणाऱ्या समुद्राजवळ पोहोचले. तो लाटांनी नाचत आहे आणि वाऱ्याने उडया मारत आहे असा दिसत होता.
3.103.24
हसन्तमिव फेनौघैः स्खलन्तं कन्दरेषु च ।
तानाग्राहसमाकीर्णं नानाद्विजगणान्वितम् ॥ ३.१०३.२४ ॥
फेसांच्या राशींनी हसत असल्यासारखा, गुहांमध्ये अडखळत, तानाग्राहांनी भरलेला आणि विविध पक्ष्यांच्या थव्यांनी युक्त असा तो होता.
3.103.25
अगस्त्यसहिता देवाः सगन्धर्वमहारगाः ।
ऋषयश्च महाभागाः समासेदुर्महोदधिम् ॥ ३.१०३.२५ ॥
अगस्त्यासह देव, गंधर्व, महानाग आणि महाभाग ऋषी महासागराजवळ पोहोचले.