महाभारत · अध्याय 3.106
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.106.1
एतच्छ्रुत्वान्तरिक्षाच्च स राजा राजसत्तमः ।
यथोक्तं तच्चराकाथ श्रद्दधद्भरतर्षभ ॥ ३.१०६.१ ॥
आकाशातून हे ऐकून तो राजा, राजांमध्ये श्रेष्ठ, सांगितल्याप्रमाणे, चराचरावर विश्वास ठेवून, हे भरतश्रेष्ठा.
3.106.2
एकैकशस्ततः कृत्वा बीजं बीजं नराधिपः ।
घृतपूर्णेषु कुम्भेषु तान्भागान्विदधे ततः ॥ ३.१०६.२ ॥
मग एकेक करून, बीज बीज करून, नराधिपाने तुपाने भरलेल्या घड्यांमध्ये ते भाग ठेवले.
3.106.3
धात्रीश्चैकैकशः प्रादात्पुत्ररक्षणतत्परः ।
ततः कालेन महता समुत्तस्थुर्महाबलाः ॥ ३.१०६.३ ॥
पुत्रांच्या रक्षणात तत्पर असलेल्या त्याने एकेकाला एकेक धात्री दिली. मग बराच काळ लोटल्यावर महाबलवान उठले.
3.106.4
षष्टिः पुत्रसहस्रणि तस्याप्रतिमतेजसः ।
रुद्रप्रसादाद्राजर्षेः समजायन्त पार्थिव ॥ ३.१०६.४ ॥
त्या अतुलनीय तेजस्वी राजर्षीला रुद्राच्या प्रसादाने साठ हजार पुत्र झाले, हे पार्थिवा.
3.106.5
ते घोराः क्रूरकर्माण आकाशपरिसर्पिणः ।
बहुत्वाच्चावजानन्तः सर्वाल्लोँकान्सहामरान् ॥ ३.१०६.५ ॥
ते भयंकर, क्रूरकर्मी, आकाशात संचार करणारे होते. संख्येमुळे ते सर्व लोकांना व देवांनाही तुच्छ लेखत.
3.106.6
त्रिदशांश्चाप्यबाधन्त तथा गन्धर्वराक्षसान् ।
सर्वाणि चैव भूतानि शूरा समरशालिनः ॥ ३.१०६.६ ॥
त्यांनी त्रिदशांनाही पीडा दिली, तसेच गंधर्व व राक्षसांनाही. शूर व युद्धाभिमानी असलेल्या त्यांनी सर्व प्राण्यांनाही पीडिले.
3.106.7
वध्यमानास्तदा लोकाः सागरैर्मन्दबुद्धिभिः ।
ब्रह्माणं शरणं जग्मुः सहिताः सर्वदैवतैः ॥ ३.१०६.७ ॥
तेव्हा मन्दबुद्धी सागरपुत्रांकडून पीडित झालेले लोक सर्व देवतांसह ब्रह्मदेवाला शरण गेले.
3.106.8
तानुवाच महाभागः सर्वलोकपितामहः ।
गच्छध्वं त्रिदशाः सर्वे लोकैः सार्धं यथागतम् ॥ ३.१०६.८ ॥
सर्वलोकपितामह महाभाग त्यांना म्हणाले, 'हे देवांनो, लोकांसह जसे आलात तसेच परत जा.'
3.106.9
नातिदीर्घेण कालेन सागराणां क्षयो महान् ।
विष्यति महाघोरः स्वकृतैः कर्मभिः सुराः ॥ ३.१०६.९ ॥
'हे देवांनो, फार काळ न लोटता सागरपुत्रांचा स्वकर्मांमुळे महाभयंकर नाश होईल.'
3.106.10
एवमुक्तास्तु ते देवा लोकाश् मनुजेश्वर ।
पितामहमनुज्ञाप्य विप्रजग्मुर्यथागतम् ॥ ३.१०६.१० ॥
हे नरेश्वरा, असे सांगितल्यावर ते देव आणि लोक पितामहांची अनुज्ञा घेऊन जसे आले तसेच परत गेले.
3.106.11
ततः काले बहुतिथे व्यतीते भरतर्षभ ।
दीक्षितः सगरो राजा हयमेधेन वीर्यवान् ॥ ३.१०६.११ ॥
हे भरतश्रेष्ठा, बरेच दिवस लोटल्यानंतर पराक्रमी राजा सगराने अश्वमेध यज्ञाची दीक्षा घेतली.
3.106.12
तस्याश्वो व्यचरद्भूमिं पुत्रैः सुपरिरक्षितः ।
सर्वैरेव महोत्साहैः स्वच्छन्दप्रचरो नृप ॥ ३.१०६.१२ ॥
त्याचा घोडा पुत्रांकडून चांगल्या रीतीने संरक्षित होऊन पृथ्वीवर फिरू लागला. हे नृपा, सर्व महोत्साही पुत्र त्याचे रक्षण करत असताना तो इच्छेनुसार संचार करत होता.
3.106.13
समुद्रं स समासाद्य निस्तोयं भीमदर्शनम् ।
रक्ष्यमाणः प्रयत्नेन तत्रैवान्तरधीयत ॥ ३.१०६.१३ ॥
पाण्याविना आणि भयानक दिसणाऱ्या समुद्रापाशी पोहोचून, प्रयत्नपूर्वक रक्षिला जात असताना, तो तेथेच अंतर्धान पावला.
3.106.14
ततस्ते सागरास्तात हृतं मत्वा हयोत्तमम् ।
आगम्य पितुराचख्युरदृश्यं तुरगं हृतम्।
तेनोक्ता दिक्षु सर्वासु पुत्रा मार्गत वाजिनम् ॥ ३.१०६.१४ ॥
तेव्हा त्या सागरपुत्रांनी उत्तम घोडा चोरीला गेला असे मानून वडिलांजवळ येऊन, घोडा अदृश्यपणे चोरला गेला असे सांगितले. त्यांनी सांगितल्यावर, हे पुत्रांनो, सर्व दिशांमध्ये घोड्याचा शोध घ्या.
3.106.15
ततस्ते पितुराज्ञाय दिक्षु सर्वासु तं हयम् ।
अमार्गन्त महाराज सर्वंच पृथिवीतलम् ॥ ३.१०६.१५ ॥
तेव्हा त्यांनी वडिलांची आज्ञा जाणून सर्व दिशांमध्ये त्या घोड्याचा शोध घेतला. हे महाराजा, त्यांनी संपूर्ण पृथ्वीतलही शोधले.
3.106.16
ततस्ते सागराः सर्वे समुपेत्य परस्परम् ।
नाध्यगच्छन्त तुरगमश्वहर्तारमेव च ॥ ३.१०६.१६ ॥
तेव्हा ते सर्व सागरपुत्र एकमेकांना भेटले; परंतु त्यांना घोडा सापडला नाही, आणि घोड्याचा चोरही सापडला नाही.
3.106.17
आगम्य पितरं चोचुस्ततः प्राञ्जलयोऽग्रतः ॥ ३.१०६.१७ ॥
मग वडिलांजवळ येऊन, हात जोडून त्यांच्यासमोर उभे राहून ते म्हणाले.
3.106.18
ससमुद्रवनद्वीपा सनदीनदकन्दरा ।
सपर्वतवनोद्देशा निखिलेन मही नृप ॥ ३.१०६.१८ ॥
हे राजा, समुद्र, वने आणि बेटे, नद्या, ओढे आणि गुहा, पर्वत आणि वनप्रदेश यांसह संपूर्ण पृथ्वी (आम्ही शोधली).
3.106.19
अस्माभिर्विचिता राजञ्शासनात्तव पार्थिव ।
न चाश्वमधिगच्छामो नाश्वहर्तारमेव च ॥ ३.१०६.१९ ॥
हे राजा, तुमच्या आज्ञेनुसार आम्ही शोधले, हे पार्थिवा! घोडा सापडला नाही, घोडा चोरणाराही सापडला नाही.
3.106.20
श्रुत्वा तु वचनं तेषां स राजा क्रोधमूर्चितः ।
उवाच वचनं सर्वांस्तदा दैववशान्नृप ॥ ३.१०६.२० ॥
त्यांचे बोलणे ऐकून तो राजा क्रोधाने मूर्च्छित झाला; तेव्हा दैववशात्, हे नृपा, तो सर्वांना असे म्हणाला.
3.106.21
अनागमाय गच्छध्वं भूयो मार्गत वाजिनम् ।
याज्ञीयं तं विनाह्यश्वं नागन्तव्यं हि पुत्रकाः ॥ ३.१०६.२१ ॥
हे पुत्रांनो, पुन्हा जा आणि तो घोडा शोधा. यज्ञासाठी असलेला तो घोडा घेतल्याशिवाय परत येऊ नका.
3.106.22
प्रतिगृह्य तु संदेशं पितुस्ते सगरात्मजाः ।
भूय एव महीं कृत्स्नां विचेतुमुपचक्रमुः ॥ ३.१०६.२२ ॥
पित्याचा संदेश स्वीकारून त्या सगरपुत्रांनी पुन्हा संपूर्ण पृथ्वी शोधण्यास आरंभ केला.
3.106.23
अथापश्यन्त ते वीराः पृथिवीमवदारिताम् ।
समुद्रे पृथिवीपाल पदं मार्गं च वाजिनः ॥ ३.१०६.२३ ॥
तेव्हा त्या वीरांनी पृथ्वी फाटलेली पाहिली; हे पृथ्वीपाला, समुद्रात घोड्याचे पाऊलखूण आणि मार्ग त्यांनी पाहिले.
3.106.24
समासाद्य बिलं तच्चाप्यखनन्सगरात्मजाः ।
कुद्दालैर्मुसलैश्चैव समुद्रं यत्नमास्थिताः ॥ ३.१०६.२४ ॥
त्या बिळाजवळ पोहोचून सगरपुत्रांनी कुदळी व मुसळांनी समुद्र खणण्यास प्रयत्नपूर्वक आरंभ केला.
3.106.25
स खन्यमानः सहितैः सागरैर्वरुणालयः ।
अगच्छत्परमामार्तिं दीर्यमाणः समन्ततः ॥ ३.१०६.२५ ॥
सगराच्या पुत्रांनी एकत्र खोदले जात असताना वरुणाचे निवासस्थान असलेला समुद्र सर्व बाजूंनी फाटून अत्यंत वेदना पावला.
3.106.26
असुरोरगरक्षांसि सत्वानि विविधानि च ।
आर्तनादमकुर्वन्त वध्यमानानि सागरैः ॥ ३.१०६.२६ ॥
असुर, नाग, राक्षस आणि विविध प्राणी सगराच्या पुत्रांकडून मारले जात असताना आक्रोश करू लागले.
3.106.27
छिन्नशीर्षा विदेहाश्च भिन्नजान्वस्थिमस्तकाः ।
प्राणिनः समदृश्यन्त शतशोथ सहस्रशः ॥ ३.१०६.२७ ॥
तुटलेली मस्तके, विलग शरीरे, मोडलेले गुडघे, हाडे आणि कवट्यांचे प्राणी शेकडो आणि हजारोंनी दिसू लागले.
3.106.28
एवं हि खनतां तेषां समुद्रं वरुणालयम् ।
व्यतीतः सुमहान्कालो न चाश्वः समदृश्यत ॥ ३.१०६.२८ ॥
अशा प्रकारे वरुणाचे निवासस्थान असलेला समुद्र खोदताना त्यांचा फार मोठा काळ लोटला, पण घोडा दिसला नाही.
3.106.29
ततः पूर्वोत्तरे देशे समुद्रस्य महीपते ।
विदार्य पातालमथ संक्रुद्धाः सगरात्मजाः ॥ ३.१०६.२९ ॥
नंतर, हे महीपते, समुद्राच्या ईशान्य भागात पाताल फोडून, संतप्त झालेले सगरपुत्र...
3.106.30
अपश्यन्त हयं यत्र विचरन्तं महीतले ।
कपिलं च महात्मानं तेजोराशिमनुत्तमम् ॥ ३.१०६.३० ॥
तिथे त्यांनी पृथ्वीवर फिरत असलेला घोडा आणि अनुपम तेजाची राशी असलेले महात्मा कपिल पाहिले.
3.106.31
तेजसा दीप्यमानं तु ज्वालाभिरिव पावकम् ।
दृष्ट्वा हि विस्मिताः सर्वे बभूवुः सगरात्मजाः ॥ ३.१०६.३१ ॥
ज्वालांनी प्रज्वलित अग्नीप्रमाणे तेजाने तळपणारे त्यांना पाहून सगराचे सर्व पुत्र विस्मित झाले.