મહાભારત · અધ્યાય 3.108
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.108.1
स तु राजा महेष्वासश्चक्रवर्ती महारथः ।
बभूव सर्वलोकस् मनोनयननन्दनः ॥ ३.१०८.१ ॥
તે રાજા મહાન ધનુર્ધર, ચક્રવર્તી અને મહારથી હતો; સર્વ લોકોના મન અને નયનોને આનંદ આપનાર બન્યો.
3.108.2
स शुश्राव महाबाहुः कपिलेन महात्मना ।
पितॄणआं निधनं घोरमप्राप्तिं त्रिदिवस्य च ॥ ३.१०८.२ ॥
તે મહાબાહુએ મહાત્મા કપિલ પાસેથી પિતૃઓના ભયંકર વિનાશ અને સ્વર્ગપ્રાપ્તિના અભાવની વાત સાંભળી.
3.108.3
स राज्यं सचिवे न्यस्य हृदयेन विदूयता ।
जगाम हिमवत्पार्श्वं तपस्तप्तुं नरेश्वरः ॥ ३.१०८.३ ॥
તે નરેશ્વરે રાજ્ય મંત્રીને સોંપ્યું અને હૃદયે વ્યથિત થઈને તપ કરવા હિમાલયના પડખે ગયા.
3.108.4
आरिराधयिषुर्गङ्गां तपसा दग्धकिल्विषः ।
सोऽपश्यत नर्रेष्ठ हिमवन्तं नगोत्तमम् ॥ ३.१०८.४ ॥
ગંગાને પ્રસન્ન કરવાની ઇચ્છાથી, તપથી પાપો બાળી નાખેલો તે, હે નરશ્રેષ્ઠ, પર્વતોત્તમ હિમાલયને જોતો થયો.
3.108.5
शृङ्गैर्बहुविधाकारैर्धातुमद्भिरलंकृतम् ।
पवनालम्बिभिर्मेघैः परिपिक्तं समन्ततः ॥ ३.१०८.५ ॥
વિવિધ આકારના, ધાતુઓથી સમૃદ્ધ શિખરોથી અલંકૃત, પવન પર ટેકવાયેલા મેઘોથી ચારે બાજુ સિંચિત.
3.108.6
नदीकुञ्जनितम्बैश्च सोदकैरुपशोभितम् ।
गुहाकन्दरसंलीनसिंहव्याघ्रनिषेवितम् ॥ ३.१०८.६ ॥
નદીઓના કુંજો અને ઢોળાવોથી, જળાશયોથી શોભિત, ગુફાઓ અને કંદરાઓમાં છુપાયેલા સિંહો અને વ્યાઘ્રોથી સેવિત.
3.108.7
शकुनैश्च विचित्राङ्गैः कूजद्भिर्विविधा गिरः ।
भृङ्गराजैस्तथा हंसैर्दात्यूहैर्जलकुक्कुटैः ॥ ३.१०८.७ ॥
વિચિત્ર શરીરવાળાં પક્ષીઓ વિવિધ સ્વરે કૂજે છે; ભૃંગરાજ, હંસ, દાત્યૂહ અને જલકુક્કુટ પણ ત્યાં છે.
3.108.8
मयूरैः शतपत्रैश्च जीवंजीवककोकिलैः ।
चकोरैरसितापाङ्गैस्तथा पुत्रप्रियैरपि ॥ ३.१०८.८ ॥
મોર, શતપત્ર, જીવંજીવક અને કોકિલ, ચકોર, કાળી કિનારીવાળી આંખોના પક્ષીઓ તથા પુત્રપ્રિય પક્ષી પણ ત્યાં છે.
3.108.9
जलस्थानेषु रम्येषु पद्मिनीभिश्च संकुलम् ।
सारसानां च मधुरैर्व्याहृतैः समलंकृतम् ॥ ३.१०८.९ ॥
રમણીય જળસ્થાનોમાં કમળસરોવરોથી ભરેલું, સારસોના મધુર સ્વરોથી શોભિત.
3.108.10
किन्नरैरप्सरोभिश्च निषेवितशिलातलम् ।
दिग्वारणविषाणाग्रैः समन्ताद्धृष्टपादपम् ॥ ३.१०८.१० ॥
કિન્નરો અને અપ્સરાઓ તેના શિલાતલનો ઉપયોગ કરે છે; દિગ્ગજોના દંતાગ્રોથી ચારે બાજુ વૃક્ષો ઘસાયેલા છે.
3.108.11
विद्याधरानुचरितं नानारत्नसमाकुलम् ।
विषोल्वणैर्भुजङ्गैश्च दीप्ताजिह्वैर्निषेवितम् ॥ ३.१०८.११ ॥
વિદ્યાધરો વિચરે છે, અનેક રત્નોથી ભરેલું; વિષથી ઉગ્ર અને ચમકતી જીભવાળા સર્પોથી પણ સેવાયેલું.
3.108.12
क्वचित्कनकसंकाशं क्वचिद्रजतसंनिभम् ।
क्वचिदञ्जनपुञ्जाभं हिमवनतमुपागमत् ॥ ३.१०८.१२ ॥
ક્યાંક સોના જેવો, ક્યાંક ચાંદી જેવો, ક્યાંક કાજળના ઢગલા જેવી આભાવાળા હિમવાન પાસે તે પહોંચ્યો.
3.108.13
स तु तत्रनरश्रेष्ठस्तपो घोरं समाश्रितः ।
फलमूलाम्बुसंभक्षः सहस्रपरिवत्सरान् ॥ ३.१०८.१३ ॥
ત્યાં એ નરશ્રેષ્ઠે ઘોર તપનો આશ્રય લીધો, ફળ, મૂળ અને જળ ખાઈને હજાર વર્ષ સુધી.
3.108.14
संवत्सरसहस्रे तु गते दिव्ये महानदी ।
दर्शयामास तं गङ्गा तदा मूर्तिमती स्वयम् ॥ ३.१०८.१४ ॥
દિવ્ય હજાર વર્ષ વીત્યા પછી મહાનદી ગંગા સ્વયં મૂર્તિમતી થઈને તેને દર્શન આપ્યાં.
3.108.15
किमिच्छसि महाराज म्तः किंच ददानि ते ।
तद्ब्रवीहि नरश्रेष्ठ करिष्यामि वचस्तव ॥ ३.१०८.१५ ॥
હે મહારાજ, તું શું ઇચ્છે છે? હું તને શું આપું? હે નરશ્રેષ્ઠ, તે કહે, તારું વચન હું પૂરું કરીશ.
3.108.16
एवमुक्तः प्रत्युवाच राजा हैमवतीं नदीम् ।
तदा भगीरथो राजन्प्रणिपत्य कृताञ्जलिः।
पितामहा मे वरदे कपिलेन महानदि ॥ ३.१०८.१६ ॥
આમ પૂછાતા રાજા ભગીરથે હૈમવતી નદીને ઉત્તર આપ્યો; હે રાજન, ભગીરથે પ્રણામ કરીને હાથ જોડીને કહ્યું: હે વરદાયિની, હે મહાનદી, મારા પૂર્વજો કપિલથી (નાશ પામ્યા).
3.108.17
अन्वेषमाणास्तुरगं नीता वैवस्वतक्षयम् ।
षष्टिस्तानि सहस्राणि सागराणां महात्मनाम् ॥ ३.१०८.१७ ॥
ઘોડાની શોધમાં ગયેલા એ મહાત્મા સાગરના સાઠ હજાર પુત્રો વૈવસ્વતના લોકમાં લઈ જવાયા.
3.108.18
कपिलं देवमासाद्य क्षणेन निधनं गताः ।
तेषामेवं विनष्टानां स्वर्गे वासो न विद्यते ॥ ३.१०८.१८ ॥
કપિલ દેવ પાસે પહોંચતાં જ તેઓ ક્ષણમાં મૃત્યુ પામ્યા; આ રીતે નાશ પામેલાઓનો સ્વર્ગમાં વાસ નથી.
3.108.19
यावत्तानि शरीराणि त्वं जलैर्नाभिषिञ्चसि ।
तावत्तेषां गतिर्नास्ति सागराणां महानदि ॥ ३.१०८.१९ ॥
તું એ શરીરોને જળથી અભિષેક નહીં કરે ત્યાં સુધી સાગરપુત્રોને ગતિ નથી, હે મહાનદી.
3.108.20
स्वर्गं नय महाभागे मत्पितॄन्सगरात्मजान् ।
तेषामर्थेऽभियाचामि त्वामहं वै महानदि ॥ ३.१०८.२० ॥
હે મહાભાગ્યવતી, મારા પૂર્વજો સગરના પુત્રોને સ્વર્ગમાં લઈ જા. તેમને માટે હું તને વિનંતી કરું છું, હે મહાનદી.
3.108.21
एतच्छ्रुत्वा वचो राज्ञो गङ्गा लोकनमस्कृता ।
भगीरथमिदं वाक्यं सुप्रीता समभाषत ॥ ३.१०८.२१ ॥
રાજાનું આ વચન સાંભળીને, લોકોથી વંદિત ગંગા અત્યંત પ્રસન્ન થઈ ભગીરથને આ વચન બોલી.
3.108.22
करिष्यामि माहाराज वचस्ते नात्र संशयः ।
वेगं तु मम दुर्धार्यं पतन्त्या गगनाच्च्युतम् ॥ ३.१०८.२२ ॥
"હે મહારાજ, તારું વચન હું પૂરું કરીશ, એમાં સંશય નથી. પણ આકાશથી પડતી મારો વેગ અસહ્ય છે…"
3.108.23
न शक्तस्त्रिषु लोकेषु कश्चिद्धारयितुं नृप ।
अन्यत्र विबुधश्रेष्ठान्नीलकण्ठान्महेश्वरात् ॥ ३.१०८.२३ ॥
હે રાજન્, ત્રણ લોકમાં કોઈ પણ એને ધારણ કરવા સમર્થ નથી, દેવશ્રેષ્ઠ નીલકંઠ મહેશ્વર સિવાય.
3.108.24
तं तोषय रमहाबाहो तपसा वरदं हरम् ।
स तु मां प्रच्युतां देवः शिरसा धारयिष्यति ॥ ३.१०८.२४ ॥
હે મહાબાહો, તપથી વરદાયી હરને પ્રસન્ન કર. તે દેવ પડતી મને માથા પર ધારણ કરશે.
3.108.25
स करिष्यति ते रकामं पितॄणां हितकाम्यया ।
तपसाऽऽराधितः शंभुर्भगर्वाँल्लोकभावनः ॥ ३.१०८.२५ ॥
તપથી આરાધિત શંભુ, ભગવાન, લોકના પાલક, પિતૃઓના હિતની કામનાથી તારી ઇચ્છા પૂર્ણ કરશે.
3.108.26
एतच्छ्रुत्वा ततो राजन्महाराजो भगीरथः ।
कैलासं पर्वतं गत्वा तोषयामास शंकरम् ॥ ३.१०८.२६ ॥
આ સાંભળીને, હે રાજા, મહારાજ ભગીરથ કૈલાસ પર્વત પર ગયા અને શંકરને પ્રસન્ન કર્યા.
3.108.27
ततस्तेन समागम्य कालयोगेन केनचित् ।
गह्गावतरणं राजन्नयाचत महीपतिः ॥ ३.१०८.२७ ॥
પછી કાળના યોગથી તેમને મળીને, હે રાજા, એ મહીપતિએ ગંગાના અવતરણની યાચના કરી.
3.108.28
अगृह्णाच्च वरं तस्माद्गङ्गाया धारणे नृप ।
स्वर्गे वासं समुद्दिश् पितॄणां स नरोत्तमः ॥ ३.१०८.२८ ॥
હે નૃપ, તેમની પાસેથી ગંગાને ધારણ કરવાનું વરદાન મેળવ્યું; પિતૃઓના સ્વર્ગવાસના ઉદ્દેશ્યથી એ નરોત્તમે.