महाभारत · अध्याय 3.109
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.109.1
भगीरथवचः शुत्वा प्रियार्य च द्विचौकसाम् ।
एवमस्त्विति राजानं भगवान्प्रत्यभापत ॥ ३.१०९.१ ॥
भगीरथाचे वचन ऐकून, जे प्रिय आणि आर्य होते, भगवान राजाला म्हणाले, 'असेच होवो.'
3.109.2
धारयिष्ये महाभाग गगनात्मच्युतां शिवाम् ।
दिव्यां देवनदीं पुण्यां त्वत्कृते नृपसत्तम् । ॥ ३.१०९.२ ॥
हे महाभागा, आकाशातून खाली पडणारी ती शिवा, दिव्य, पवित्र देवनदी तुझ्यासाठी मी धारण करीन, हे नृपश्रेष्ठा.
3.109.3
एवमुक्त्वा महाबाहो हिमवन्तुमुपागमत् ।
संवृतः पार्षदैर्घोरैर्नानाप्रहरणोधतैः । ॥ ३.१०९.३ ॥
हे महाबाहो, असे बोलून तो हिमवानाकडे गेला, नाना प्रकारची शस्त्रे उगारलेल्या भयंकर पार्षदांनी वेढलेला.
3.109.4
तत्र स्थित्वा नरश्रेष्ठं भगीरथमुवाच ह ।
प्रयाचस्व महाबाहो शैलराजसुतां नदीम् ॥ ३.१०९.४ ॥
तेथे उभा राहून त्याने नरश्रेष्ठ भगीरथाला सांगितले, 'हे महाबाहो, पर्वतराजाची कन्या असलेल्या त्या नदीची याचना कर.'
3.109.5
पितृणां पावनार्थ ते तामहं मनुजाधिप ।
पतमानां सरिच्छ्रेष्ठां धारयिष्ये त्रिविष्टपात् ॥ ३.१०९.५ ॥
हे मनुजाधिपा, तुझ्या पूर्वजांच्या पावनासाठी स्वर्गातून पडणाऱ्या नद्यांत श्रेष्ठ अशा तिला मी धारण करीन.
3.109.6
एतच्छ्रुत्वा बचो राजा शर्वेण समुदाहृतम् ।
प्रयतः प्रणतो भूत्वा गङ्गं हि समचिन्तयत् ॥ ३.१०९.६ ॥
शर्वाने सांगितलेले हे वचन ऐकून राजाने श्रद्धेने व नम्रतेने गंगेचे ध्यान केले.
3.109.7
ततः पुण्यजला रम्या राज्ञा समनुचिन्तिता ।
ईशानं च स्थितं दृष्ट्वा गगनात्सहसा च्युता ॥ ३.१०९.७ ॥
तेव्हा राजाने ध्यान केलेली, पवित्र जलाची, रमणीय गंगा, ईशान (शिव) उभा असलेला पाहून आकाशातून अचानक खाली पडली.
3.109.8
तां प्रच्युतामथो दृष्ट्वा देवाः सार्घ् महर्षिभिः ।
गन्धर्वोरगयक्षाश्व समाजग्मुर्दिदृक्षवः ॥ ३.१०९.८ ॥
ती पडलेली पाहून देव महर्षींसह अर्घ्य घेऊन, तसेच गंधर्व, उरग आणि यक्ष दर्शनाच्या इच्छेने एकत्र आले.
3.109.9
ततः पपात गगनाद्ग्ङ्गा हिमवतः सुता ।
समुद्वान्तमहावर्ता मीनग्राहसमाकुला ॥ ३.१०९.९ ॥
तेव्हा आकाशातून हिमवानाची कन्या गंगा खाली पडली; तिच्यात मोठे भोवरे उसळत होते आणि मासे व मगरींनी ती भरलेली होती.
3.109.10
तां दधार हरो राजन्गङ्गां गगनमेखलाम् ।
ललाटदेशे पतितां मालां मुक्तामयीमिव । ॥ ३.१०९.१० ॥
हे राजा! हराने (शिवाने) त्या आकाशमेखला गंगेला धारण केले; कपाळावर पडलेल्या मोत्यांच्या माळेसारखी ती होती.
3.109.11
सा बभूव विसर्पन्ती त्रिधा राजन्समुद्रगा ।
फेनपुञ्जाकुलजला हंसानामिव पङ्कयः ॥ ३.१०९.११ ॥
हे राजा! ती तीन प्रवाहांनी वाहत समुद्राकडे गेली; फेसाच्या राशींनी ढवळलेल्या पाण्याने, हंसांच्या रांगांसारखी.
3.109.12
क्कचिदाभोगकुटिला प्रस्खलन्ती क्कचित्क्कचित् ।
सा फेनपटसंवीता मत्तेव प्रमदाऽव्रजत् ॥ ३.१०९.१२ ॥
कुठे विस्तृत वळणांनी वाकडी, कुठे कुठे अडखळत, फेसाच्या वस्त्राने झाकलेली, मत्त स्त्रीसारखी ती गेली.
3.109.13
क्कचित्सा तोयनिनदैर्नदन्ती नादमुत्तमम् ।
क्कचिदाकाशमावर्तैः संक्षिपन्तीव सर्वशः ॥ ३.१०९.१३ ॥
कुठे पाण्याच्या गर्जनेने ती उत्तम नाद करत गर्जत होती, तर कुठे भोवऱ्यांनी जणू आकाश सर्व बाजूंनी आकसून टाकत होती.
3.109.14
एवंप्रकारान्सुबहून्कुर्वती गगनाच्युता ।
पृथिवीतलमासाद्य भगीरथमथाब्रवीत् ॥ ३.१०९.१४ ॥
अशा प्रकारे अनेक रूपे धारण करत, आकाशातून खाली पडलेली ती पृथ्वीतलावर पोहोचून भगीरथाला म्हणाली.
3.109.15
दर्शयस्व महाराज मार्ग केन व्रजाम्यहम् ।
त्वदर्थमवतीर्णास्मि पृथिवीं पृथिवीपते ॥ ३.१०९.१५ ॥
हे महाराजा, मला मार्ग दाखवा, मी कोणत्या मार्गाने जाऊ; तुमच्यासाठीच मी पृथ्वीवर उतरले आहे, हे पृथ्वीपती.
3.109.16
एतच्छ्रुत्वा वचो राजा प्रातिष्टत भगीरथः ।
तत्र तानि शरीराणि सागराणां महात्मनाम् ।
प्लावनार्थं नरश्रेष्ठ पुण्येन सलिलेन च ॥ ३.१०९.१६ ॥
हे वचन ऐकून राजा भगीरथ निघाला. तेथे महात्मा सागरांची ती शरीरे, हे नरश्रेष्ठा, पवित्र जलाने धुण्यासाठी (गंगा वाहिली).
3.109.17
गंङ्गाया धारणं कृत्वा हरो लोकनमस्कृतः ।
कैलासं पर्वतश्रेष्ठं जगाम त्रिदशैः सह ॥ ३.१०९.१७ ॥
गंगेला धारण केल्यानंतर, लोकांनी नमस्कृत केलेला हर (शिव) देवांसह पर्वतश्रेष्ठ कैलासाकडे गेला.
3.109.18
समासाद्य समुद्रं च गङ्गया सहितो नृपः ।
पूरयामास वेगेन समुद्रं वरुणालयम् ॥ ३.१०९.१८ ॥
समुद्रापर्यंत पोहोचून राजाने गंगेसह वेगाने वरुणाचे निवासस्थान असलेला समुद्र भरून टाकला.
3.109.19
दुहितृत्वे च नृपतिर्गङ्गां समनुकल्पयत् ।
पितृणां चोदकं तत्र ददौ पूर्णमनोरथः ॥ ३.१०९.१९ ॥
राजाने गंगेला कन्येच्या रूपात मानले; तेथे, पूर्ण मनोरथ झालेल्या त्याने पितरांना उदक दिले.
3.109.20
एतत्ते सर्वमाख्यातं गङ्ग त्रिपथगा यथा ।
पूरणार्थ समुद्रस्य पृथिवीमवतारिता ॥ ३.१०९.२० ॥
हे गंगे, त्रिपथगा गंगा समुद्र भरण्यासाठी पृथ्वीवर कशी अवतरली हे सर्व तुला सांगितले गेले.
3.109.21
कालेयाश्च महाराज त्रिदशैर्विनिपातिताः ।
समुद्रश्च यथा पीतः कारणार्थ महात्मना ॥ ३.१०९.२१ ॥
हे महाराज, कालेय दैत्य देवांकडून पाडले गेले; आणि एका कारणासाठी महात्म्याने समुद्र कसा प्यायला.
3.109.22
वातापिश्च यथा नीतः क्षयं स ब्रह्महा प्रभो ।
अगस्त्येन महाराज यन्मां त्वं परिपृच्छसि ॥ ३.१०९.२२ ॥
हे प्रभो, ब्रह्महत्या करणाऱ्या वातापीला अगस्त्याने कसा नाश केला — हे महाराज, तुम्ही मला विचारत आहात ते हेच.