महाभारत · अध्याय 3.118
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.118.1
ममापराधात्तैः क्षुद्रैर्हतस्त्वं तात बालिशैः ।
कार्तवीर्यस्य दायादैर्वने मृग इवेषुभिः ॥ ३.११८.१ ॥
हे तात, माझ्या अपराधामुळे त्या नीच आणि मूर्ख कार्तवीर्याच्या वारसांनी तुम्हाला वनात हरणाप्रमाणे बाणांनी ठार मारले आहे.
3.118.2
धर्मज्ञस्य कथं तात वर्तमानस्य सत्पथे ।
मृत्युरेवंविधो युक्तः सर्वभूतेष्वनागसः ॥ ३.११८.२ ॥
हे तात, धर्म जाणणाऱ्या, सत्पथावर चालणाऱ्या, सर्व प्राण्यांबाबत निरपराध अशा तुम्हाला असा मृत्यू कसा योग्य असू शकतो?
3.118.3
किंनु तैर्न कृतंपापं यैर्बवांस्तपसि स्तितः ।
अयुध्यमानो वृद्धः सन्हतः शरशतैः शितैः ॥ ३.११८.३ ॥
तपश्चर्येत स्थित, युद्ध न करणाऱ्या, वृद्ध अशा तुम्हाला तीक्ष्ण शेकडो बाणांनी ज्यांनी मारले, त्यांनी पाप केले नाही काय?
3.118.4
किंनु ते तत्र वक्ष्यन्ति सचिवेषु सुहृत्सु च ।
अयुध्यमानं धर्मज्ञमेकं हत्वाऽनपत्रपाः ॥ ३.११८.४ ॥
निर्लज्ज अशा त्यांनी युद्ध न करणाऱ्या, धर्म जाणणाऱ्या एकाला मारून तिथे मंत्री आणि मित्रांना काय सांगतील?
3.118.5
लालप्यैवं सकुस्न्णं बहु नानाविधं नृप ।
प्रेतकार्याणि सर्वाणि पितुश्चक्रे महातपाः ॥ ३.११८.५ ॥
हे नृपा, अशा प्रकारे अनेक प्रकारे दीनपणे विलाप करून महातपस्वी (रामाने) पित्याची सर्व प्रेतकर्मे केली.
3.118.6
ददाह पितरं चाग्नौ रामः परपुरंजयः ।
प्रतिजज्ञे वधं चापि सर्वक्षत्रस्य भारत ॥ ३.११८.६ ॥
शत्रुनगरे जिंकणाऱ्या रामाने पित्याला अग्नीत दहन केले; हे भारता, सर्व क्षत्रियांच्या वधाची प्रतिज्ञाही केली.
3.118.7
संक्रुद्धोऽतिबलः सङ्ख्ये शस्त्रमादाय वीर्यवान् ।
जघ्निवान्कार्तवीर्यस्य सुतानेकोऽन्तकोपमः ॥ ३.११८.७ ॥
अत्यंत बलवान व पराक्रमी असलेल्या त्यांनी क्रोधाने युद्धात शस्त्र घेऊन एकट्याने कार्तवीर्याच्या पुत्रांना ठार मारले; ते यमासारखे होते.
3.118.8
तेषां चानुगता ये च क्षत्रियाः क्षत्रियर्षभ ।
तांश्च सर्वानवामृद्गाद्रामः प्रहरतांवरः ॥ ३.११८.८ ॥
हे क्षत्रियश्रेष्ठा! त्यांच्या मागे असलेल्या सर्व क्षत्रियांनाही प्रहारकर्त्यांत श्रेष्ठ असलेल्या रामाने चिरडून टाकले.
3.118.9
त्रिःसप्तकृत्वः पृथिवीं कृत्वा निःक्षित्रियां प्रभुः ।
समन्तपञ्चके पञ्च चकार रुधिरह्रदान् ॥ ३.११८.९ ॥
एकवीस वेळा पृथ्वी क्षत्रियरहित करून त्या समर्थ (रामाने) समन्तपञ्चकात पाच रक्तसरोवरे निर्माण केली.
3.118.10
स तेषु तर्पयामास पितॄन्भृगुकुलोद्वहः ।
साक्षाद्ददर्श चर्चीकं स च रामं न्यवारयत् ॥ ३.११८.१० ॥
त्या सरोवरांमध्ये भृगुकुलाचा भार वाहणाऱ्या त्यांनी पितरांना तृप्त केले; प्रत्यक्ष चर्चीकाला पाहिले, आणि त्यांनी रामाला रोखले.
3.118.11
ततो यज्ञेन महता जामदग्न्यः प्रतापवान् ।
तर्पयामास देवेन्द्रमृत्विग्भ्यः प्रददौ महीम् ॥ ३.११८.११ ॥
नंतर जमदग्नीचा पुत्र प्रतापी महान यज्ञाने देवेंद्राला तृप्त केले; ऋत्विजांना पृथ्वी दान दिली.
3.118.12
वेदीं चाप्यददद्धैमीं कश्यपाय महात्मने ।
दशव्यामायतां कृत्वा नवोत्सेधां विशांपते ॥ ३.११८.१२ ॥
महात्मा कश्यपाला त्यांनी सोन्याची वेदीही दिली, जी दहा व्याम लांब आणि नऊ व्याम उंच केली होती; हे प्रजापालका!
3.118.13
तां कश्यपस्यानुमते ब्राह्मणाः खण्डशस्तदा ।
व्यभजंस्ते तदा राजन्प्रख्याताः खाण्डवायनाः ॥ ३.११८.१३ ॥
कश्यपाच्या अनुमतीने त्या ब्राह्मणांनी तेव्हा ते तुकडे तुकडे करून वाटून घेतले. हे राजा, ते प्रसिद्ध खाण्डवायन होते.
3.118.14
स प्रदाय महीं तस्मै कश्यपाय महात्मने ।
तपः सुमहदास्थाय महाबलपराक्रमः।
अस्मिन्महेन्द्रे शैलेन्द्रे वसत्यमितविक्रमः ॥ ३.११८.१४ ॥
त्या महात्मा कश्यपाला ती पृथ्वी दान देऊन, अत्यंत महान तपश्चर्या स्वीकारून, महाबल आणि पराक्रम असलेले, अमर्याद शौर्याचे ते या पर्वतराज महेंद्रावर राहतात.
3.118.15
एवं वैरमभूत्तस्य क्षत्रियैर्लोकवासिभिः ।
पृथिवी चापि विजिता रामेणामिततेजसा ॥ ३.११८.१५ ॥
अशा प्रकारे जगात राहणाऱ्या क्षत्रियांशी त्याचे वैर निर्माण झाले; आणि अमर्याद तेजस्वी रामाने पृथ्वीही जिंकली.
3.118.16
ततश्चतुर्दशीं रामः समयेन महामनाः ।
दर्शयामास तान्विप्रान्धर्मराजं ज सानुजम् ॥ ३.११८.१६ ॥
नंतर चौदाव्या दिवशी, ठरलेल्या वेळी, महामना रामाने त्या ब्राह्मणांना आणि आपल्या धाकट्या भावांसह धर्मराजाला दाखवले.
3.118.17
स तमानर्च राजेन्द्र भ्रातृभिः सहितः प्रभुः ।
द्विजानां च परां पूजां चक्रे नृपतिसत्तमः ॥ ३.११८.१७ ॥
हे राजेंद्रा, त्या प्रभूने भावांसह त्याचा सन्मान केला; आणि नृपतींमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या त्याने द्विजांचाही परम सत्कार केला.
3.118.18
अर्जित्वा जामदग्न्यं स पूजितस्तेन चोदितः ।
महेन्द्र उष्य तां रात्रिं प्रययौ दक्षिणामुखः ॥ ३.११८.१८ ॥
जामदग्न्याची (परशुरामाची) पूजा करून, त्याने सन्मानित आणि प्रेरित होऊन, ती रात्र महेंद्रावर राहून, मग दक्षिणेकडे निघाला.