ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 3.12
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.12.1
भोजाः प्रव्रजिताञ्श्रुत्वा वृष्णयश्चान्धकैः सह ।
पाण्डवान्दुःखसंतप्तान्समाजग्मुर्महावने ॥ ३.१२.१ ॥
ପାଣ୍ଡବମାନେ ନିର୍ବାସିତ ହୋଇ ଦୁଃଖରେ ସନ୍ତପ୍ତ ବୋଲି ଶୁଣି ଭୋଜ, ବୃଷ୍ଣି ଓ ଅନ୍ଧକମାନେ ସେହି ମହାବନକୁ ଏକତ୍ର ଆସିଲେ।
3.12.2
पाञ्चालस्य च दायादो धृष्टकेतुश्च चेदिपः ।
केकयाश्च महावीर्या भ्रातरो लोकविश्रुताः ॥ ३.१२.२ ॥
ପାଞ୍ଚାଳ ରାଜାଙ୍କ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଧୃଷ୍ଟକେତୁ, ଚେଦିରାଜ ଏବଂ ଲୋକବିଖ୍ୟାତ ମହାପରାକ୍ରମୀ କେକୟ ଭାଇମାନେ (ଆସିଲେ)।
3.12.3
वने द्रष्टुं ययुः पार्थान्क्रोधामर्षसमन्विताः ।
गर्हयन्तो धार्तराष्ट्रान्किं कुर्म इति चाब्रुवन् ॥ ३.१२.३ ॥
କ୍ରୋଧ ଓ ଅସହିଷ୍ଣୁତାରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ସେମାନେ ବନରେ ପାର୍ଥମାନଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଗଲେ; ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରି କହିଲେ, 'ଆମେ କ'ଣ କରିବା?'
3.12.4
वासुदेवं पुरस्कृत्य सर्वे ते क्षत्रियर्षभाः ।
परिवार्योपविविशुर्धर्मराजं युधिष्ठिरम्।
अभिवाद्य कुरुश्रेष्ठं विषण्णः केशवोऽब्रवीत् ॥ ३.१२.४ ॥
ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି ସେ ସମସ୍ତ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ଘେରି ବସିଲେ। କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ବିଷଣ୍ଣ କେଶବ କହିଲେ।
3.12.5
दुर्योधनस्य कर्णस् शकुनेश्च दुरात्मनः ।
दुःशासनचतुर्थानां भूमिः पास्यति शोणितम् ॥ ३.१२.५ ॥
ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ, କର୍ଣ୍ଣ, ଦୁରାତ୍ମା ଶକୁନି ଓ ଚତୁର୍ଥ ଦୁଃଶାସନଙ୍କ ରକ୍ତ ପୃଥିବୀ ପାନ କରିବ।
3.12.6
एतान्निहत्य समरे ये च तेषां पदानुगाः ।
तांश्च सर्वान्विनिर्जित्य सहितान्स नराधिपान् ॥ ३.१२.६ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ଏମାନଙ୍କୁ ବଧ କରି, ଏମାନଙ୍କ ଅନୁଚରମାନଙ୍କୁ ଏବଂ ସେହି ରାଜାମାନଙ୍କ ସହିତ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜୟ କରି (ପାଣ୍ଡବମାନେ ଶାସନ କରିବେ)।
3.12.7
ततः सर्वेऽभिषिञ्चामो धर्मराजं युधिष्ठिरम् ।
निकृत्याऽभिचरन्वध्य एष धर्मः सनातनः ॥ ३.१२.७ ॥
ତେବେ ଆମେ ସମସ୍ତେ ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ କରିବା। ଆକ୍ରମଣକାରୀକୁ କାଟି ବଧ କରିବା ଏହି ସନାତନ ଧର୍ମ।
3.12.8
पार्तानामभिषङ्गेण तथा क्रुद्धं जनार्दनम् ।
अर्जुनः शमयामास दिधक्षन्तमिव प्रजाः ॥ ३.१२.८ ॥
ପୃଥାପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଅନୁରାଗରୁ କ୍ରୋଧିତ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ଅର୍ଜୁନ ଶାନ୍ତ କଲେ; ସେ ଯେପରି ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ଦହନ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଥିଲେ।
3.12.9
संक्रुद्धं केशवं दृष्ट्वा पूर्वदेवेषु फल्गुनः ।
कीर्तयामास कर्माणि सत्यकीर्तेर्महात्मनः ॥ ३.१२.९ ॥
ଅତ୍ୟଧିକ କ୍ରୋଧିତ କେଶବଙ୍କୁ ଦେଖି ଫଲ୍ଗୁନ ପୂର୍ବ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସତ୍ୟକୀର୍ତ୍ତି ସେହି ମହାତ୍ମାଙ୍କ କର୍ମସମୂହ ବର୍ଣ୍ଣନା କଲେ।
3.12.10
पुरुषस्याप्रमेयस्य सत्यस्यामिततेजसः ।
प्रजापतिपतेर्विष्णोर्लोकनाथस्य धीमतः ॥ ३.१२.१० ॥
ଅପ୍ରମେୟ ପୁରୁଷ, ସତ୍ୟ, ଅମିତ ତେଜସ୍ୱୀ, ପ୍ରଜାପତିମାନଙ୍କ ପତି, ବିଷ୍ଣୁ, ଲୋକନାଥ, ଧୀମାନ।
3.12.11
दशवर्षसहस्राणि यत्रसायंगृहो मुनिः ।
व्यचरस्त्वं पुरा कृष्ण पर्वते गन्धमादने ॥ ३.१२.११ ॥
ହେ କୃଷ୍ଣ! ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ, ଯେଉଁଠି ସନ୍ଧ୍ୟା ହୁଏ ସେଇଠି ଘର ଥିବା ମୁନି ହୋଇ ତୁମେ ପୂର୍ବରେ ଗନ୍ଧମାଦନ ପର୍ବତରେ ବିଚରଣ କରିଥିଲ।
3.12.12
दशवर्षसहस्राणि दशवर्षशतानि च ।
पुष्करेष्ववसः कृष्णं त्वमपो भक्षयन्पुरा ॥ ३.१२.१२ ॥
ଦଶ ହଜାର ଓ ଶହେ ବର୍ଷ; ହେ କୃଷ୍ଣ, ପୁଷ୍କର ସରୋବରମାନଙ୍କରେ ତୁମେ ବାସ କରିଥିଲ; ପୂର୍ବରେ କେବଳ ଜଳ ପାନ କରି ଜୀବନ ଧାରଣ କରିଥିଲ।
3.12.13
ऊर्ध्वबाहुर्विशालायां बदर्यां मधुसूदन ।
अतिष्ठ एकपादेन वायुभक्षः शतं समाः ॥ ३.१२.१३ ॥
ହେ ମଧୁସୂଦନ! ବିଶାଳାରେ, ବଦରୀରେ, ଦୁଇ ବାହୁ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱକୁ ଟେକି, ଗୋଟିଏ ଗୋଡ଼ରେ ଠିଆ ହୋଇ, କେବଳ ପବନ ଖାଇ ଶହେ ବର୍ଷ ତୁମେ ରହିଲ।
3.12.14
कृष्णाजिनोत्तरासङ्गः कृशो धमनिसंततः ।
आसीः कृष्ण सरस्वत्यां सत्रेद्वादशवार्षिके ॥ ३.१२.१४ ॥
ହେ କୃଷ୍ଣ! କଳା ହରିଣ ଚର୍ମକୁ ଉତ୍ତରୀୟ କରି, କୃଶ ଓ ଶିରାରେ ଭରା ଶରୀରରେ, ସରସ୍ବତୀ କୂଳରେ ବାର ବର୍ଷର ସତ୍ରରେ ତୁମେ ଥିଲ।
3.12.15
प्रभासमप्यथासाद्य तीर्थं पुण्यजनार्चितम् ।
तत्र कृष्ण महातेजा दिव्यं वर्षसहस्रकम् ॥ ३.१२.१५ ॥
ହେ କୃଷ୍ଣ! ପୁଣ୍ୟଜନମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ପ୍ରଭାସ ତୀର୍ଥରେ ପହଞ୍ଚି, ସେଠାରେ ହେ ମହାତେଜସ୍ୱୀ, ଦିବ୍ୟ ହଜାର ବର୍ଷ ତୁମେ ଥିଲ।
3.12.16
आतिष्ठस्त्वमथैकेन पादेन नियमस्थितः ।
लोकप्रवृत्तिहेतोस्त्वमिति व्यासो ममाब्रवीत् ॥ ३.१२.१६ ॥
ତୁମେ ତା'ପରେ ନିୟମରେ ସ୍ଥିର ହୋଇ ଗୋଟିଏ ଗୋଡ଼ରେ ଠିଆ ହେଲ। ଲୋକପ୍ରବୃତ୍ତିର ହେତୁରୁ ତୁମେ ଏହା କଲ ବୋଲି ବ୍ୟାସ ମୋତେ କହିଥିଲେ।
3.12.17
क्षेत्रज्ञः सर्वभूतानामादिरन्तश्च केशवं ।
निधानं तपसां कृष्ण यज्ञस्त्वं च सनातनः ॥ ३.१२.१७ ॥
ହେ କେଶବ! ତୁମେ ସର୍ବଭୂତର କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞ, ଆଦି ଓ ଅନ୍ତ। ହେ କୃଷ୍ଣ! ତୁମେ ତପସ୍ୟାର ନିଧି ଓ ସନାତନ ଯଜ୍ଞ।
3.12.18
योगकर्ता हृषीकेशः सांख्यकर्ता सनातनः ।
शीलस्त्वं सर्वयोगानां करणं नियमस्य च ॥ ३.१२.१८ ॥
ତୁମେ ଯୋଗକର୍ତ୍ତା, ଇନ୍ଦ୍ରିୟଙ୍କ ପ୍ରଭୁ, ସାଙ୍ଖ୍ୟକର୍ତ୍ତା ସନାତନ। ତୁମେ ହିଁ ସମସ୍ତ ଯୋଗର ଭିତ୍ତି ଓ ନିୟମର ସାଧନ।
3.12.19
निहत्य नरकं भौममाहृत्य मणिकुण्डले ।
प्रथमोत्पादितं कृष्ण मेध्यमश्वमवासृजः ॥ ३.१२.१९ ॥
ନରକକୁ ବଧ କରି, ମଣିକୁଣ୍ଡଳ ଆଣି, ହେ କୃଷ୍ଣ, ତୁମେ ପ୍ରଥମେ ଉତ୍ପନ୍ନ ପବିତ୍ର ଅଶ୍ୱକୁ ଛାଡ଼ିଥିଲ।
3.12.20
कृत्वातत्कर्म लोकानामृषभः सर्वलोकजित् ।
अवधीस्त्वं रणे सर्वान्समेतान्दैत्यदानवान् ॥ ३.१२.२० ॥
ସେହି କର୍ମ କରି, ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଋଷଭ ତୁମେ ସର୍ବଲୋକଜୟୀ; ରଣରେ ସମବେତ ସମସ୍ତ ଦୈତ୍ୟ ଓ ଦାନବଙ୍କୁ ତୁମେ ବଧ କଲ।
3.12.21
ततः सर्वेश्वरत्वं च संप्रदाय शचीपतेः ।
मानुषेषु महाबाहो प्रादुर्भूतोऽसि केशव ॥ ३.१२.२१ ॥
ତା'ପରେ, ଶଚୀପତିଙ୍କଠାରୁ ସର୍ବେଶ୍ୱରତ୍ୱ ପାଇ, ହେ ମହାବାହୁ କେଶବ, ତୁମେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରକଟ ହୋଇଛ।
3.12.22
स त्वं नारायणो भूत्वा हरिरासीः परंतप ।
ब्रह्मा सोमश्च सूर्यश्च धर्मो धाता यमोऽनलः ॥ ३.१२.२२ ॥
ସେହି ତୁମେ, ହେ ପରନ୍ତପ, ନାରାୟଣ ହୋଇ ହରି ଥିଲ; ବ୍ରହ୍ମା, ସୋମ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଧର୍ମ, ଧାତା, ଯମ ଓ ଅଗ୍ନି ମଧ୍ୟ ତୁମେ।
3.12.23
वायुर्वैश्रवणो रुद्रः कालः खं पृथिवी दिशः ।
अजश्चराचरगुरुः स्रष्टा त्वं पुरुषोत्तम ॥ ३.१२.२३ ॥
ବାୟୁ, ବୈଶ୍ରବଣ, ରୁଦ୍ର, କାଳ, ଆକାଶ, ପୃଥିବୀ, ଦିଗ; ହେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ, ଚରାଚରର ଗୁରୁ ଅଜ ଓ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ତୁମେ।
3.12.24
तुरायणादिभिर्देव क्रतुभिर्भूरदक्षिणैः ।
अयजो भूरितेजा वै कृष्ण चैत्ररथे वने ॥ ३.१२.२४ ॥
ହେ ଦେବ, ତୁରାୟଣ ଆଦି ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା, ପ୍ରଚୁର ଦକ୍ଷିଣା ସହିତ, ହେ କୃଷ୍ଣ, ମହାତେଜସ୍ୱୀ, ଚୈତ୍ରରଥ ବନରେ ତୁମେ ଯଜ୍ଞ କଲ।
3.12.25
शतं शतसहस्राणि सुवर्णस्य जनार्दन ।
एकैकस्मिंस्तदा यज्ञे परिपूर्णानि दत्तवान् ॥ ३.१२.२५ ॥
ହେ ଜନାର୍ଦନ, ସେତେବେଳେ ସେହି ଯଜ୍ଞରେ ପ୍ରତ୍ୟେକରେ ଶହ ଶହ ଲକ୍ଷ ସୁନା ତୁମେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଦାନ କରିଥିଲ।
3.12.26
अदितेरपि पुत्रत्वमेत्य यादवनन्दन ।
त्वं विष्णुरिति विख्यात इन्द्रादवरजो विभुः ॥ ३.१२.२६ ॥
ହେ ଯାଦବନନ୍ଦନ, ତୁମେ ଅଦିତିଙ୍କ ପୁତ୍ର ହୋଇ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କଠାରୁ ସାନ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ବିଷ୍ଣୁ ନାମରେ ବିଖ୍ୟାତ ହେଲ।
3.12.27
शिशुर्भूत्वा दिवं खं च पृथिवीं च परंतप ।
त्रिभिर्विक्रमणैः कृष्ण क्रान्तवानसि तेजसा । ॥ ३.१२.२७ ॥
ହେ ପରନ୍ତପ କୃଷ୍ଣ, ଶିଶୁ ହୋଇ ତୁମେ ନିଜ ତେଜରେ ତିନି ପାଦରେ ସ୍ୱର୍ଗ, ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିଲ।
3.12.28
संप्राप्य दिवमाकाशमादित्यस्यन्दने स्थितः ।
अत्यरोचश्च भूतात्मन्भास्करं स्वेन तेजसा ॥ ३.१२.२८ ॥
ହେ ଭୂତାତ୍ମା, ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ଆକାଶରେ ପହଞ୍ଚି, ଆଦିତ୍ୟଙ୍କ ରଥରେ ଠିଆ ହୋଇ, ନିଜ ତେଜରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରି ଚମକିଲ।
3.12.29
प्रादुर्भावसहस्रेषु तेषुतेषु त्वया विभो ।
अधर्मरुचयः कृष्ण निहताः शतशोऽसुराः ॥ ३.१२.२९ ॥
ହେ ବିଭୋ, ହେ କୃଷ୍ଣ, ହଜାର ହଜାର ଅବତାରରେ, ସେହି ସେହି ରୂପରେ, ତୁମ ଦ୍ୱାରା ଅଧର୍ମପ୍ରିୟ ଶହ ଶହ ଅସୁର ନିହତ ହୋଇଛନ୍ତି।
3.12.30
सादिता मौखाः पाशा निशुम्भनरकौ हतौ ।
कृतः क्षेमः पुनः पन्थाः पुरं प्राग्ज्योतिषं प्रति ॥ ३.१२.३० ॥
ମୌଖମାନଙ୍କ ପାଶ ନଷ୍ଟ ହେଲା, ନିଶୁମ୍ଭ ଓ ନରକ ନିହତ ହେଲେ, ଏବଂ ପ୍ରାଗ୍ଜ୍ୟୋତିଷପୁର ଦିଗକୁ ଯିବା ପଥ ପୁଣି ସୁରକ୍ଷିତ କରାଗଲା।
3.12.31
जारूथ्यामाहुतिः क्राथः शिशुपालो नृपैः सह ।
जरासन्धश्च शैब्यश्च शतधन्वा च निर्जितः ॥ ३.१२.३१ ॥
ଜାରୂଥ୍ୟର ଆହୁତି, କ୍ରାଥ, ଶିଶୁପାଳ, ରାଜାମାନଙ୍କ ସହିତ, ଜରାସନ୍ଧ, ଶୈବ୍ୟ ଏବଂ ଶତଧନ୍ୱା ମଧ୍ୟ ପରାଜିତ ହେଲେ।
3.12.32
तथा पर्जन्यघोषेण रथेनादित्यवर्चसा ।
अहार्षी रुक्मिणीं भैष्मीं रणे निर्जित्य रुक्मिणे ॥ ३.१२.३२ ॥
ସେହିପରି ମେଘଗର୍ଜନ ପରି ଘୋଷର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟତେଜ ରଥରେ, ଯୁଦ୍ଧରେ ରୁକ୍ମୀଙ୍କୁ ଜିତି ଭୀଷ୍ମକଙ୍କ କନ୍ୟା ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କୁ ତୁମେ ହରଣ କଲ।
3.12.33
इन्द्रद्युम्नो हतः कोपाद्यवनश्च कशेरुमान् ।
हतः सौभपतिः साल्वस्त्वया सौभं च पातितम् ॥ ३.१२.३३ ॥
କ୍ରୋଧରେ ଇନ୍ଦ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ହତ ହେଲେ, ଯବନ ଓ କଶେରୁମାନ ମଧ୍ୟ ହତ ହେଲେ; ସୌଭପତି ସାଳ୍ୱଙ୍କୁ ତୁମେ ବଧ କଲ ଓ ସୌଭକୁ ଧ୍ୱଂସ କଲ।
3.12.34
एवमेते युधि हता भूयश्चान्याञ्शृमुष्व ह ।
इरावत्यां हतो भोजः कार्तवीर्यसमो युधि।
गोपतिस्तालकेतुश्च त्वया विनिहतावुभौ ॥ ३.१२.३४ ॥
ଏହିପରି ଏମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ହତ ହେଲେ; ଆହୁରି ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣ। ଇରାବତୀରେ କାର୍ତ୍ତବୀର୍ଯ୍ୟ ସମ ଭୋଜ ହତ ହେଲେ; ଗୋପତି ଓ ତାଳକେତୁ ଉଭୟଙ୍କୁ ତୁମେ ବଧ କଲ।
3.12.35
तां च भोगवतीं पुण्यामृषिकान्तां जनार्दन ।
द्वारकामात्मसात्कृत्वा समुद्रं गमयिष्यसि ॥ ३.१२.३५ ॥
ହେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ! ସେହି ପବିତ୍ର, ଋଷିମାନଙ୍କର ପ୍ରିୟ ଭୋଗବତୀକୁ ମଧ୍ୟ, ଦ୍ୱାରକା ସହିତ ନିଜ ଅଧିକାରରେ ଆଣି ତୁମେ ସମୁଦ୍ର ଆଡ଼କୁ ନେଇଯିବ।
3.12.36
न क्रोधो न च मात्सर्यं नानृतं मधुसूदन ।
त्वयि तिष्ठति दाशार्ह न नृशंस्यं कुतोऽनृजु ॥ ३.१२.३६ ॥
ହେ ମଧୁସୂଦନ! ତୁମ ମଧ୍ୟରେ କ୍ରୋଧ ନାହିଁ, ଈର୍ଷା ନାହିଁ, ମିଥ୍ୟା ମଧ୍ୟ ନାହିଁ; ହେ ଦାଶାର୍ହ! ଅସରଳ ନିର୍ଦ୍ଦୟତା ତୁମ ମଧ୍ୟରେ କେଉଁଠାରୁ ହେବ?
3.12.37
आसीनं चैत्यमध्ये त्वां दीप्यमानं स्वतेजसा ।
आगम्य ऋषयः सर्वेऽयाचन्ताभयमच्युत ॥ ३.१२.३७ ॥
ହେ ଅଚ୍ୟୁତ, ଚୈତ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ବସିଥିବା, ନିଜ ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଆପଣଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସି ସମସ୍ତ ଋଷି ଅଭୟ ଯାଚିଲେ।
3.12.38
युगान्ते सर्वभूतानि संक्षिप्य मधुसूदन ।
आत्मनैवात्मसात्कृत्वा जगदासीः परंतप ॥ ३.१२.३८ ॥
ହେ ମଧୁସୂଦନ, ଯୁଗାନ୍ତରେ ସମସ୍ତ ଭୂତଙ୍କୁ ସଂହାର କରି, ନିଜ ମଧ୍ୟରେ ଲୀନ କରି ଜଗତକୁ ନିଜ ଭିତରେ ରଖିଥିଲେ, ହେ ପରନ୍ତପ।
3.12.39
युगादौ तव वार्ष्णेय नाभिपद्मादजायत ।
ब्रह्मा चराचरगुरुर्यस्येदं सकलं जगत्।
तं हन्तुमुद्यतौ घोरौ दानवौ मधुकैटभौ ॥ ३.१२.३९ ॥
ହେ ବାର୍ଷ୍ଣେୟ, ଯୁଗାଦିରେ ଆପଣଙ୍କ ନାଭିପଦ୍ମରୁ ଚରାଚରଙ୍କ ଗୁରୁ ବ୍ରହ୍ମା ଜନ୍ମିଲେ; ଯାହାଙ୍କଠାରୁ ଏ ସମସ୍ତ ଜଗତ। ତାଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ଭୟଙ୍କର ଦାନବ ମଧୁ ଓ କୈଟଭ ଉଦ୍ୟତ ହେଲେ।
3.12.40
तयोर्व्यतिक्रमं दृष्ट्वा क्रुद्धस्य भवतो हरेः ।
ललाटाज्जातवाञ्शंभुः शूलपाणिस्त्रिलोचनः ॥ ३.१२.४० ॥
ସେମାନଙ୍କର ଅତିକ୍ରମ ଦେଖି କ୍ରୁଦ୍ଧ ଆପଣଙ୍କ ଲଲାଟରୁ ତ୍ରିଶୂଳପାଣି, ତ୍ରିନୟନ ଶମ୍ଭୁ ଜନ୍ମିଲେ।
3.12.41
इत्थं तावपि देवेशौ त्वच्छरीरसमुद्भवौ ।
त्वन्नियोगकरावेताविति मे नारदोऽब्रवीत् ॥ ३.१२.४१ ॥
ଏହିପରି ସେହି ଦୁଇ ଦେବେଶ ମଧ୍ୟ ଆପଣଙ୍କ ଶରୀରରୁ ଜନ୍ମି ଆପଣଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପାଳନକାରୀ, ଏହା ନାରଦ ମୋତେ କହିଥିଲେ।
3.12.42
तथा नारायण पुरा क्रतुभिर्भूरिदक्षिणैः ।
इष्टवांस्त्वं महासत्रं कृष्ण चैत्ररथे वने ॥ ३.१२.४२ ॥
ସେହିପରି ହେ ନାରାୟଣ, ପୂର୍ବରେ ପ୍ରଚୁର ଦକ୍ଷିଣାଯୁକ୍ତ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା, ହେ କୃଷ୍ଣ, ଚୈତ୍ରରଥ ବନରେ ଆପଣ ମହାସତ୍ର କରିଥିଲେ।
3.12.43
नैवं परे नापरे वा करिष्यन्ति कृतानि वा ।
यानि कर्माणि देव त्वं बाल एव महाबलः ॥ ३.१२.४३ ॥
ହେ ଦେବ, ଆପଣ ବାଳ୍ୟାବସ୍ଥାରେ ମହାବଳରେ ଯେଉଁ କର୍ମ କରିଛନ୍ତି, ସେଗୁଡ଼ିକ ଅନ୍ୟମାନେ, ପରବର୍ତ୍ତୀମାନେ କିମ୍ବା ପୂର୍ବବର୍ତ୍ତୀମାନେ କରିନାହାନ୍ତି କିମ୍ବା କରିବେ ନାହିଁ।
3.12.44
कृतवान्पुण्डरीकाक्ष बलदेवसहायवान् ।
वैराजभवने चापि ब्रह्मणा न्यवसः सह ॥ ३.१२.४४ ॥
ହେ ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷ, ଆପଣ ବଳଦେବଙ୍କ ସହାୟତାରେ ଏହା କରିଛନ୍ତି; ବୈରାଜ ଭବନରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସହିତ ଆପଣ ବାସ କରିଛନ୍ତି।
3.12.45
एवमुक्त्वा महात्मानमात्मा कृष्णस्य पाण्डवः ।
तूष्णीमासीत्ततः पार्थमित्युवाच जनार्दनः ॥ ३.१२.४५ ॥
ମହାତ୍ମା କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଏହିପରି କହି, କୃଷ୍ଣଙ୍କର ଆତ୍ମାରୂପ ପାଣ୍ଡବ ମୌନ ହୋଇ ବସିଲେ; ତା'ପରେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ପାର୍ଥଙ୍କୁ ଏହା କହିଲେ।
3.12.46
ममैव त्वं तवैवाहं ये मदीयास्तवैव ते ।
यस्त्वां द्वेष्टि स मां द्वेष्टि यस्त्वामनु स मामनु ॥ ३.१२.४६ ॥
ଆପଣ ମୋର, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କର; ମୋର ଯେଉଁମାନେ ସେମାନେ ଆପଣଙ୍କର। ଯିଏ ଆପଣଙ୍କୁ ଦ୍ୱେଷ କରେ, ସେ ମୋତେ ଦ୍ୱେଷ କରେ; ଯିଏ ଆପଣଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରେ, ସେ ମୋତେ ଅନୁସରଣ କରେ।
3.12.47
नरस्त्वमसि दुर्धर्ष हरिर्नारायणो ह्यहम् ।
काले लोकमिमं प्राप्तौ नरनारायणावृषी ॥ ३.१२.४७ ॥
ହେ ଦୁର୍ଧର୍ଷ, ଆପଣ ନର; ମୁଁ ହରି ନାରାୟଣ। ସମୟ ଆସିଲେ ଏହି ଲୋକରେ ଆସିଥିବା ନର-ନାରାୟଣ ଋଷି ଆମେ ଦୁଇଜଣ।
3.12.48
अनन्यः पार्थ मत्तस्त्वं त्वत्तश्चाहं तथैव च ।
नावयोरन्तरं शक्यं वेदितुं भरतर्षभ ॥ ३.१२.४८ ॥
ହେ ପାର୍ଥ, ଆପଣ ମୋଠାରୁ ଅଲଗା ନୁହଁନ୍ତି; ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଆପଣଙ୍କଠାରୁ ଅଲଗା ନୁହେଁ। ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆମ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭେଦ ଜାଣିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
3.12.49
इत्युक्त्वा पुण्डरीकाक्षः पाण्डवं सुप्रियं वचः ।
प्रीयमाणो हृषीकेशस्तूष्णीं तत्र बभूव सः ॥ ३.१२.४९ ॥
ଏପରି କହି, କମଳନୟନ ହୃଷୀକେଶ, ପାଣ୍ଡବଙ୍କୁ ପ୍ରିୟ ବାକ୍ୟ କହି, ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ସେଠାରେ ନୀରବ ରହିଲେ।
3.12.50
एवमुक्ते तु वचने केशेवेन महात्मना ।
तस्मिन्वीरसमावाये संरब्धेष्वथ राजसु ॥ ३.१२.५० ॥
ମହାତ୍ମା କେଶବ ଏପରି କଥା କହିବା ପରେ, ସେହି ବୀରମାନଙ୍କ ସଭାରେ, କ୍ରୁଦ୍ଧ ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ...
3.12.51
धृष्टद्युम्नमुखैर्वीरैर्भ्रातृभिः परिवारिता ।
पाञ्चाली पुण्डरीकाक्षमासीनं यादवैः सह।
अभिगम्याब्रवीत्कृष्णा शरण्यं शरणैषिणी ॥ ३.१२.५१ ॥
ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ ପ୍ରମୁଖ ବୀର ଭ୍ରାତାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରି ହୋଇ, ପାଞ୍ଚାଳୀ, ଯାଦବମାନଙ୍କ ସହ ବସିଥିବା କମଳନୟନଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ଶରଣ ଚାହୁଁଥିବା କୃଷ୍ଣା ଶରଣଦାତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
3.12.52
वासुदेव हृषीकेश वासवावरजाच्युत ।
देवदेवोसि देवानामिति द्वैपायनोऽब्रवीत् ॥ ३.१२.५२ ॥
ହେ ବାସୁଦେବ, ହୃଷୀକେଶ, ବାସବଙ୍କ କନିଷ୍ଠ ଭ୍ରାତା, ଅଚ୍ୟୁତ! ତୁମେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ଦେବ, ଏପରି ଦ୍ୱୈପାୟନ କହିଛନ୍ତି।
3.12.53
पूर्वे प्रजाभिसर्गे त्वामाहुरेकं प्रजापतिम् ।
स्रष्टारं सर्वलोकानामसितो देवलोऽब्रवीत् ॥ ३.१२.५३ ॥
ପୂର୍ବରେ ପ୍ରଜା ସୃଷ୍ଟି ସମୟରେ ସର୍ବଲୋକର ସ୍ରଷ୍ଟା ଏକ ପ୍ରଜାପତି ତୁମକୁ କୁହାଯାଏ, ଏପରି ଅସିତ ଦେବଳ କହିଲେ।
3.12.54
विष्णुस्त्वमसि दुर्धर्ष त्वं यज्ञो मधुसूदन ।
यष्टात्वमसि त्वमसि यष्टव्यो जामदग्न्यो यथाऽब्रवीत् ॥ ३.१२.५४ ॥
ତୁମେ ବିଷ୍ଣୁ, ହେ ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷ; ତୁମେ ଯଜ୍ଞ, ହେ ମଧୁସୂଦନ। ତୁମେ ଯଜମାନ, ତୁମେ ହିଁ ପୂଜନୀୟ, ଜାମଦଗ୍ନ୍ୟ କହିଲା ପରି।
3.12.55
ऋषयस्त्वां क्षमामाहुः सत्यं च परुषोत्तम ।
सत्याद्यज्ञोसि संभूतः कश्यपस्त्वां यथाऽब्रवीत् ॥ ३.१२.५५ ॥
ଋଷିମାନେ ତୁମକୁ କ୍ଷମା ଏବଂ ସତ୍ୟ ବୋଲି କହନ୍ତି, ହେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ। ସତ୍ୟରୁ ଯଜ୍ଞ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା; କଶ୍ୟପ ତୁମ ବିଷୟରେ ଏହିପରି କହିଥିଲେ।
3.12.56
साध्यानामपि देवानां शिवानामीश्वरेश्वर ।
लोकभावन लोकेश यथा त्वां नारदोऽब्रवीत् ॥ ३.१२.५६ ॥
ସାଧ୍ୟ ଦେବତା ଓ ଶିବମାନଙ୍କଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ହେ ଈଶ୍ୱରମାନଙ୍କର ଈଶ୍ୱର, ହେ ଲୋକପାଳକ, ହେ ଲୋକେଶ, ନାରଦ ତୁମ ବିଷୟରେ ଯେପରି କହିଥିଲେ।
3.12.57
ब्रह्मशंकरशक्राद्यैर्देववृन्दैः पुनः पुनः ।
क्रीडसे त्वं नरव्याघ्र बालः क्रीडनकैरिव ॥ ३.१२.५७ ॥
ବ୍ରହ୍ମା, ଶଙ୍କର, ଇନ୍ଦ୍ର ପ୍ରଭୃତି ଦେବଗଣଙ୍କ ସହ ତୁମେ ବାରମ୍ବାର ଖେଳ, ହେ ନରବ୍ୟାଘ୍ର, ଶିଶୁ ଖେଳନା ସହ ଖେଳିବା ପରି।
3.12.58
द्यौश्च ते शिरसा व्याप्ता पद्भ्यां च पृथिवीप्रभो ।
जठरे खमिमे लोकाः पुरुषोसि सनातनः ॥ ३.१२.५८ ॥
ସ୍ୱର୍ଗ ତୁମ ମସ୍ତକରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ଏବଂ ପୃଥିବୀ ତୁମ ପାଦରେ, ହେ ପୃଥିବୀପ୍ରଭୁ। ଆକାଶ ଏବଂ ଏହି ଲୋକସମୂହ ତୁମ ଉଦରରେ ଅଛନ୍ତି; ତୁମେ ସନାତନ ପୁରୁଷ।
3.12.59
विद्यातपोभितप्तानां तपसा भावितात्मनाम् ।
आत्मदर्शनतृप्तानामृषीणामसि सत्तमः ॥ ३.१२.५९ ॥
ବିଦ୍ୟା ଓ ତପସ୍ୟାରେ ତପ୍ତ, ତପସ୍ୟାରେ ଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା, ଆତ୍ମଦର୍ଶନରେ ତୃପ୍ତ ଋଷିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ହିଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
3.12.60
राजर्षीणां पुण्यकृतामाहवेष्वनिवर्तिनाम् ।
सर्वधर्मोपपन्नानां त्वं गतिः पुरुषर्षभ।
त्वं प्रभुस्त्वं विभुश्च त्वं भूतात्मा त्वं विचेष्टसे ॥ ३.१२.६० ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ପଛକୁ ନ ହଟୁଥିବା, ପୁଣ୍ୟ କର୍ମ କରିଥିବା, ସର୍ବଧର୍ମସମ୍ପନ୍ନ ରାଜର୍ଷିମାନଙ୍କର ତୁମେ ହିଁ ଗତି, ହେ ପୁରୁଷର୍ଷଭ। ତୁମେ ପ୍ରଭୁ, ତୁମେ ବିଭୁ, ତୁମେ ଭୂତାତ୍ମା; ତୁମେ ହିଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛ।
3.12.61
लोकपालाश्च लोकाश्च नक्षत्राणि दिशे दश ।
नभश्चन्द्रश्च सूर्यश्च त्वयि सर्वं प्रतिष्ठितम् ॥ ३.१२.६१ ॥
ଲୋକପାଳ ଓ ଲୋକସମୂହ, ନକ୍ଷତ୍ରସବୁ, ଦଶ ଦିଗ, ଆକାଶ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ — ସବୁ ତୁମ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ।
3.12.62
मंर्त्यता चैव भूतानाममरत्वं दिवौकसाम् ।
त्वयि सर्वं महाबाहो लोककार्यं प्रतिष्ठितम् ॥ ३.१२.६२ ॥
ହେ ମହାବାହୁ, ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ମରଣ ଓ ଦେବତାଙ୍କ ଅମରତା, ଲୋକର ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ — ସବୁ ତୁମ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ।
3.12.63
सा तेऽहं दुःखमाख्यास्ये प्रणयान्मधुसूदन ।
ईशस्त्वं सर्वभूतानां ये दिव्या ये च मानुषाः ॥ ३.१२.६३ ॥
ହେ ମଧୁସୂଦନ, ସ୍ନେହବଶତଃ ମୁଁ ତୁମକୁ ମୋ ଦୁଃଖ କହିବି। ତୁମେ ସର୍ବଭୂତଙ୍କ ଈଶ୍ୱର — ଦିବ୍ୟ ହେଉ କି ମାନବ।
3.12.64
कथं नु भार्या पार्थानां तव कृष्ण सखी विभो ।
धृष्टद्युम्नस्य भगिनी सभां कृष्येत मादृशी ॥ ३.१२.६४ ॥
ହେ କୃଷ୍ଣ, ହେ ବିଭୁ, ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ପତ୍ନୀ, ତୁମ ସଖୀ, ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କ ଭଉଣୀ ମୋ ପରି ନାରୀକୁ ସଭାକୁ କିପରି ଟାଣି ନିଆଯାଇପାରେ?
3.12.65
स्त्रीधर्मिणी वेपमाना शोणितेन समुक्षिता ।
एकवस्त्रा विकृष्टाऽस्मि दुःखिता कुरुसंसदि ॥ ३.१२.६५ ॥
ସ୍ତ୍ରୀଧର୍ମ ପାଳନକାରିଣୀ ମୁଁ, କମ୍ପିତା, ରକ୍ତରେ ସିକ୍ତା, ଏକ ବସ୍ତ୍ରରେ କୁରୁ ସଭାରେ ଟାଣି ନିଆଯାଇ ଦୁଃଖିତା ହେଲି।
3.12.66
राज्ञां मध्ये सभायां तु रजसाऽतिपरिप्लुता ।
दृष्ट्वा च मां धार्तराष्ट्राः प्राहसन्पापचेतसः ॥ ३.१२.६६ ॥
ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସଭାରେ ଧୂଳିରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଲିପ୍ତ ମୋତେ ଦେଖି ପାପଚିତ୍ତ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ରମାନେ ହସିଲେ।
3.12.67
दासीभावेन मां भोक्तुमीष्सुते मधुसूदन ।
जीवत्सु पाण्डुपुत्रेषु पाञ्चालेषु च वृष्णिषु ॥ ३.१२.६७ ॥
ହେ ମଧୁସୂଦନ, ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରମାନେ, ପାଞ୍ଚାଳମାନେ ଓ ବୃଷ୍ଣିମାନେ ଜୀବିତ ଥାଉଁ ଥାଉଁ ସେମାନେ ମୋତେ ଦାସୀ କରି ଭୋଗ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛନ୍ତି।
3.12.68
नन्वहं कृष्ण भीष्मस्य धृतराष्ट्रस्य चोभयोः ।
स्नुषा भवामि धर्मेण साऽहं दासीकृता बलात् ॥ ३.१२.६८ ॥
ହେ କୃଷ୍ଣ, ମୁଁ ଧର୍ମତଃ ଭୀଷ୍ମ ଓ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଉଭୟଙ୍କର ପୁତ୍ରବଧୂ; ତଥାପି ବଳପୂର୍ବକ ମୋତେ ଦାସୀ କରାଯାଇଛି।
3.12.69
गर्हयेपाण्डवांस्त्वेव युधि श्रेष्ठान्महाबलान् ।
यत्क्लिश्यमानां प्रेक्षन्ते धर्मपत्नीं यशस्विनीम् ॥ ३.१२.६९ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ମହାବଳୀ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କର ନିନ୍ଦା ହେଉ; ଧର୍ମପତ୍ନୀ ଓ ଯଶସ୍ୱିନୀ ମୋତେ କ୍ଳେଶ ଭୋଗୁଥିବା ଦେଖୁଛନ୍ତି।
3.12.70
धिग्बलं भीमसेनस्य धिक्पार्थस् च गाण्डिवम् ।
यौ मां विप्रकृतां क्षुद्रैर्मर्षयेतां जनार्दन ॥ ३.१२.७० ॥
ଭୀମସେନଙ୍କ ବଳକୁ ଧିକ୍; ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଗାଣ୍ଡୀବକୁ ମଧ୍ୟ ଧିକ୍। ହେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ, କ୍ଷୁଦ୍ରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅପମାନିତ ମୋତେ ସେ ଦୁଇଜଣ ସହିଲେ।
3.12.71
शाश्वतोऽयं धर्मपथः सद्भिराचरितः सदा ।
यद्भार्यां परिरक्षन्ति भर्तारोऽल्पबला अपि ॥ ३.१२.७१ ॥
ଏହା ଶାଶ୍ୱତ ଧର୍ମପଥ, ଯାହା ସଜ୍ଜନମାନେ ସର୍ବଦା ଆଚରଣ କରିଆସିଛନ୍ତି: ସ୍ୱାମୀମାନେ ଅଳ୍ପବଳ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି।
3.12.72
भार्यायां रक्ष्यमाणायां प्रजा भवति रक्षिता ।
प्रजायां रक्ष्यमाणायामात्मा भवति रक्षितः ॥ ३.१२.७२ ॥
ଭାର୍ଯ୍ୟା ରକ୍ଷିତ ହେଲେ ସନ୍ତାନ ରକ୍ଷିତ ହୁଏ; ସନ୍ତାନ ରକ୍ଷିତ ହେଲେ ଆତ୍ମା (ସ୍ୱାମୀ) ରକ୍ଷିତ ହୁଏ।
3.12.73
आत्मा हि जायेत तस्यां तस्मज्जाया भवत्युत ।
भर्ता च भार्यया रक्ष्यः कथं जायान्ममोदरे ॥ ३.१२.७३ ॥
ଆତ୍ମା ତାଙ୍କଠାରୁ ହିଁ ଜନ୍ମେ, ତେଣୁ ସେ ଭାର୍ଯ୍ୟା ହୁଏ। ସ୍ୱାମୀ ମଧ୍ୟ ଭାର୍ଯ୍ୟାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ ହେବା ଉଚିତ। ତେବେ ମୋ ଉଦରରୁ…
3.12.74
नन्विमे शरणं प्राप्तं न त्यजन्ति कदाचन ।
ते मां शरणमापन्नां नान्वपद्यन्त पाण्डवाः ॥ ३.१२.७४ ॥
ଶରଣାଗତଙ୍କୁ ଏମାନେ କେବେ ବି ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି ନାହିଁ ନା? ମାତ୍ର ଶରଣାଗତା ମୋତେ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଅନୁସରଣ କଲେ ନାହିଁ।
3.12.75
पञ्चभिः पतिभिर्जाताः कुमासरा मे महौजसः ।
एतेषामप्यवेक्षार्थं त्रातव्याऽस्मि जनार्दन ॥ ३.१२.७५ ॥
ପାଞ୍ଚ ସ୍ୱାମୀଙ୍କଠାରୁ ମୋର ମହାତେଜସ୍ୱୀ ପୁତ୍ରମାନେ ଜନ୍ମିଛନ୍ତି। ହେ ଜନାର୍ଦନ, ସେମାନଙ୍କ ପାଳନ ପାଇଁ ବି ମୋତେ ରକ୍ଷା କରାଯିବା ଉଚିତ।
3.12.76
प्रतिविन्ध्यो युधिष्ठिरात्सुतसोमो वृकोदरात् ।
अर्जुनाच्छ्रुतकीर्तिश्च शतानीकस्तु नाकुलिः ॥ ३.१२.७६ ॥
ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କଠାରୁ ପ୍ରତିବିନ୍ଧ୍ୟ, ଭୀମଙ୍କଠାରୁ ସୁତସୋମ, ଅର୍ଜୁନଙ୍କଠାରୁ ଶ୍ରୁତକୀର୍ତ୍ତି ଓ ନକୁଳଙ୍କଠାରୁ ଶତାନୀକ।
3.12.77
कनिष्ठाच्छ्रुतकर्मा च सर्वे सत्यपराक्रमा ।
प्रद्युम्नो यादृशः कृष्ण तादृशास्ते महारथाः ॥ ३.१२.७७ ॥
କନିଷ୍ଠ (ସହଦେବ)ଙ୍କଠାରୁ ଶ୍ରୁତକର୍ମା; ସମସ୍ତେ ସତ୍ୟପରାକ୍ରମୀ। ହେ କୃଷ୍ଣ, ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କ ପରି ସେହି ମହାରଥୀମାନେ।
3.12.78
नन्विमे धनुषि श्रेष्ठा अजेया युधि शात्रवैः ।
किमर्थं धार्तराष्ट्राणां सहन्ते दुर्बलीयसाम् ॥ ३.१२.७८ ॥
ଏମାନେ କି ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁଙ୍କଠାରୁ ଅଜେୟ ନୁହଁନ୍ତି? ତେବେ ଦୁର୍ବଳ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ କାହିଁକି ସହୁଛନ୍ତି?
3.12.79
अधर्मेण हृतं राज्यं सर्वे दासाः कृतास्तथा ।
सभायां परिकृष्टाऽहमेकवस्त्रा रजस्वला ॥ ३.१२.७९ ॥
ଅଧର୍ମରେ ରାଜ୍ୟ ଅପହୃତ ହେଲା, ସମସ୍ତେ ଦାସ କରାଗଲେ; ମୁଁ ଏକ ବସ୍ତ୍ରରେ, ରଜସ୍ୱଳା ଅବସ୍ଥାରେ ସଭାକୁ ଟାଣି ନିଆଗଲି।
3.12.80
नाधिज्यमपि यच्छक्यं कर्तुमन्येन गाण्डिवम् ।
अन्यत्रार्जुनभीमाभ्यां त्वया वा मधुसूदन ॥ ३.१२.८० ॥
ଅର୍ଜୁନ ଓ ଭୀମ ବ୍ୟତୀତ, କିମ୍ବା ତୁମ ବ୍ୟତୀତ, ଅନ୍ୟ କେହି ଗାଣ୍ଡୀବ ଧନୁରେ ଜ୍ୟା ଚଢ଼ାଇ ପାରିବ ନାହିଁ, ହେ ମଧୁସୂଦନ।
3.12.81
धिग्बलं भीमसेनस्य धिक्पार्थस्य च पौरुषम् ।
यत्र दुर्योधनः कृष्ण मुहूर्तमपि जीवति ॥ ३.१२.८१ ॥
ଭୀମସେନଙ୍କ ବଳକୁ ଧିକ୍, ପାର୍ଥଙ୍କ ପୌରୁଷକୁ ମଧ୍ୟ ଧିକ୍; ହେ କୃଷ୍ଣ, ଯେଉଁଠି ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ମଧ୍ୟ ବଞ୍ଚିଛି।
3.12.82
य एतानाक्षिपद्राष्टात्सह मात्राऽविहिंसकान् ।
अधीयानान्पुरा बालान्व्रतस्थान्मधुसूदन ॥ ३.१२.८२ ॥
ଯିଏ ଏହି ନିରପରାଧ ବାଳକମାନଙ୍କୁ, ସେମାନଙ୍କ ମାତା ସହ, ରାଜ୍ୟରୁ ବାହାର କରିଦେଲା; ସେମାନେ ପୂର୍ବରେ ଅଧ୍ୟୟନରତ ଓ ବ୍ରତଧାରୀ ବାଳକ ଥିବାବେଳେ, ହେ ମଧୁସୂଦନ।
3.12.83
भोजने भीमसेनस्य पापः प्राक्षिपयद्विषम् ।
कालकूटं नवं तीक्ष्णं संभृतं रोमहर्षणम् ॥ ३.१२.८३ ॥
ଭୀମସେନଙ୍କ ଭୋଜନରେ ସେହି ପାପୀ ନୂଆ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ, ସଂଗୃହୀତ, ରୋମାଞ୍ଚକାରୀ କାଳକୂଟ ବିଷ ମିଶାଇଥିଲା।
3.12.84
तज्जीर्णमविकारेण सहान्नेन जनार्दन ।
सशेषत्वान्महाबाहो भीमस्य पुरुषोत्तम ॥ ३.१२.८४ ॥
ସେହି ବିଷ ଅନ୍ନ ସହ କୌଣସି ବିକାର ବିନା ଜୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଗଲା, ହେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ; ହେ ମହାବାହୁ, ହେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ, ଭୀମଙ୍କ ଶରୀରରେ ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଥିବାରୁ।
3.12.85
प्रमाणकोट्यां विश्वस्तं तथा सुप्तं वृकोदरम् ।
बद्ध्वैनं कृष्ण गङ्गायां प्रक्षिप्य पुरमाव्रजत् ॥ ३.१२.८५ ॥
ପ୍ରମାଣକୋଟିରେ ବିଶ୍ୱାସରେ ଶୋଇଥିବା ବୃକୋଦରଙ୍କୁ (ଭୀମଙ୍କୁ) ବାନ୍ଧି, ହେ କୃଷ୍ଣ, ଗଙ୍ଗାରେ ପକାଇ ସେମାନେ ନଗରକୁ ଫେରିଗଲେ।
3.12.86
यदा विबुद्धः कौन्तेयस्तदा संछिद्य बन्धनम् ।
उदतिष्ठन्महाबाहुर्भीमसेनो महाबलः ॥ ३.१२.८६ ॥
କୌନ୍ତେୟ ଜାଗ୍ରତ ହେଲେ, ସେତେବେଳେ ବନ୍ଧନ କାଟି ମହାବାହୁ ମହାବଳ ଭୀମସେନ ଉଠିଲେ।
3.12.87
आशीविषैः कृष्णसर्पैः सुप्तंचैनमदंशयत् ।
सर्वेष्वेवाङ्गदेशेषु न ममार च शत्रुहा ॥ ३.१२.८७ ॥
ବିଷାକ୍ତ କଳା ସାପମାନେ ଶୋଇଥିବାଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ସବୁ ଅଙ୍ଗରେ ଦଂଶନ କଲେ; ତଥାପି ଶତ୍ରୁହନ୍ତା ମରିଲେ ନାହିଁ।
3.12.88
प्रतिबुद्धस्तु कौन्तेयः सर्वान्सर्पानपोथयत् ।
सारथिं चास्य दयितमपहस्तेन जघ्निवान् ॥ ३.१२.८८ ॥
ଜାଗ୍ରତ ହୋଇ କୌନ୍ତେୟ ସବୁ ସାପକୁ ଚୂର୍ଣ୍ଣ କଲେ; ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ସାରଥିକୁ ମଧ୍ୟ ହାତରେ ମାରିଲେ।
3.12.89
पुनः सुप्तानुपाधाक्षीद्बालकान्वारणावते ।
शयानानार्यया सार्धं को नु तत्कर्तुमर्हति ॥ ३.१२.८९ ॥
ପୁଣି ବାରଣାବତରେ ଶୋଇଥିବା ବାଳକମାନଙ୍କୁ, ଆର୍ଯ୍ୟାଙ୍କ ସହ ଶୋଇଥିବାଙ୍କୁ କିଏ ଦଗ୍ଧ କଲା? ସେ କାମ କିଏ କରିପାରେ?
3.12.90
यत्रार्या रुदती भीता पाण्डवानिदमब्रवीत् ।
महद्व्यसनमापन्ना शिखिना परिवारिता ॥ ३.१२.९० ॥
ଯେଉଁଠି ଆର୍ଯ୍ୟା (ମାତା) କାନ୍ଦି ଭୟଭୀତ ହୋଇ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କୁ ଏହା କହିଲେ; ମହା ବିପଦରେ ପଡ଼ି, ଅଗ୍ନିରେ ଘେରା ହୋଇ।
3.12.91
हा हतास्मि कुंतोन्वद्य भवेच्छान्तिरिहानलात् ।
अनाथा विनशिष्यामि बालकैः पुत्रकैः सह ॥ ३.१२.९१ ॥
ହାୟ, ମୁଁ ମରିଗଲି! କୁନ୍ତୀ, ଏବେ ଏହି ଅଗ୍ନିରୁ ଏଠାରେ ମୋର ଶାନ୍ତି ହେବ କି? ଅନାଥା ହୋଇ ଶିଶୁ ଓ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ସହ ମୁଁ ବିନଷ୍ଟ ହେବି।
3.12.92
तत्र भीमो महाबाहुर्वायुवेगपराक्रमः ।
आर्यामाश्वासयामास भ्रातॄंश्चापि वृकोदरः ॥ ३.१२.९२ ॥
ସେଠାରେ ବାୟୁବେଗ ସମ ପରାକ୍ରମୀ ମହାବାହୁ ଭୀମ ଆର୍ଯ୍ୟା ଓ ଭ୍ରାତାମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଲେ।
3.12.93
वैनतेयो यथा पक्षी गरुत्मान्पततांवरः ।
तथैवाभिपतिष्यामि भयंवो नेह विद्यते ॥ ३.१२.९३ ॥
ବିନତାର ପୁତ୍ର ଗରୁଡ଼, ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯେପରି ଝାସ ଦିଅନ୍ତି, ସେପରି ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଝାସ ଦେବି; ଏଠାରେ ତୁମମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଭୟ ନାହିଁ।
3.12.94
आर्यामङ्केन वामेन राजानं दक्षिणेन च ।
अंसयोश्च यमौ कृत्वा पृष्ठे बीभत्सुमेव च ॥ ३.१२.९४ ॥
ବାମ କୋଳରେ ଆର୍ଯ୍ୟାଙ୍କୁ, ଡାହାଣ ହାତରେ ରାଜାଙ୍କୁ, ସ୍କନ୍ଧରେ ଯମଳଙ୍କୁ ଏବଂ ପିଠିରେ ବୀଭତ୍ସୁଙ୍କୁ ବସାଇ।
3.12.95
सहसोत्पत्य वेगेन सर्वानादाय वीर्यवान् ।
भ्रातॄनार्यां च बलवान्मोक्षयामास पावकात् ॥ ३.१२.९५ ॥
ସେ ବୀର ବଳବାନ ହଠାତ୍ ବେଗରେ ଡେଇଁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଉଠାଇ, ଆର୍ଯ୍ୟା ଓ ଭ୍ରାତାମାନଙ୍କୁ ଅଗ୍ନିରୁ ମୁକ୍ତ କଲେ।
3.12.96
ते रात्रौ प्रस्थितां सर्वे सह मात्रा यशस्विनः ।
अभ्यगच्छन्महारण्ये हिडिम्बवनमन्तिकात् ॥ ३.१२.९६ ॥
ସେହି ଯଶସ୍ୱୀମାନେ ରାତିରେ ମାତା ସହ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରି ମହାରଣ୍ୟରେ, ହିଡିମ୍ବବନ ନିକଟରେ ପହଞ୍ଚିଲେ।
3.12.97
श्रान्ताः प्रसुप्तास्तत्रेमे मात्रा सह सुदुःखिताः ।
सुप्तांश्चैनानभ्यगच्छद्धिडिम्बा नाम राक्षसी ॥ ३.१२.९७ ॥
କ୍ଳାନ୍ତ ଓ ଗଭୀର ନିଦ୍ରାରେ ଶୟନ କରିଥିବା ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ସେଠାରେ ମାତା ସହ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖୀ ଥିଲେ। ଶୋଇଥିବା ସେମାନଙ୍କ ନିକଟକୁ ହିଡିମ୍ବା ନାମକ ରାକ୍ଷସୀ ଆସିଲା।
3.12.98
सा दृष्ट्वा पाण्डवांस्तत्र सुप्तान्मात्रा सह क्षितौ ।
हृच्छयेनाभिभूतात्मा भीमसेनमकामयत् ॥ ३.१२.९८ ॥
ସେଠାରେ ଭୂମିରେ ମାତା ସହ ଶୋଇଥିବା ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କୁ ଦେଖି, ହୃଦୟରେ କାମବାଣରେ ଅଭିଭୂତ ହୋଇ ସେ ଭୀମସେନଙ୍କୁ ଇଚ୍ଛା କଲା।
3.12.99
भीमस्य पादौ कृत्वा तु स्वउत्सङ्गे ततोऽबला ।
पर्यमर्दत संहृष्टा कल्याणी मृदुपाणिना ॥ ३.१२.९९ ॥
ତା'ପରେ ସେଇ ଅବଳା ଭୀମଙ୍କ ପାଦ ନିଜ କୋଳରେ ରଖି, ଆନନ୍ଦିତା ହୋଇ ସେ କଲ୍ୟାଣୀ କୋମଳ ହାତରେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଦାବିଲା।
3.12.100
तामबुद्ध्यदमेयात्मा बलवान्सत्यविक्रमः ।
पर्यपृच्छत तां भीमः किमिहेच्छस्यनिन्दिते ॥ ३.१२.१०० ॥
ଅମେୟ ଆତ୍ମା ଓ ସତ୍ୟବିକ୍ରମ ଥିବା ବଳବାନ ଭୀମ ତାକୁ ବୁଝିଲେ; ଭୀମ ତାକୁ ପଚାରିଲେ: 'ହେ ଅନିନ୍ଦିତେ, ଏଠାରେ ତୁମେ କ'ଣ ଚାହୁଁଛ?'
3.12.101
एवमुक्ता तु भीमेन राक्षसी कामरूपिणी ।
भीमसेनं महात्मानमाह चैवमनिन्दिता ॥ ३.१२.१०१ ॥
ଭୀମ ଏପରି ପଚାରିବାରୁ, ଇଚ୍ଛାରୂପ ଧାରଣ କରିପାରୁଥିବା ରାକ୍ଷସୀ, ସେଇ ଅନିନ୍ଦିତା, ମହାତ୍ମା ଭୀମସେନଙ୍କୁ ଏପରି କହିଲା।
3.12.102
पलायध्वमितः क्षिप्रं मम भ्रातैष वीर्यवान् ।
आगमिष्यति वो हन्तुं तस्माद्गच्छत माचिरम् ॥ ३.१२.१०२ ॥
ଏଠାରୁ ଶୀଘ୍ର ପଳାଅ! ମୋ ଏହି ବୀର୍ଯ୍ୟବାନ ଭାଇ ତୁମମାନଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ଆସିବ; ତେଣୁ ବିଳମ୍ବ ନ କରି ଚାଲିଯାଅ।
3.12.103
अथ भीमोऽभ्युवाचैनां साभिमानमिदं वचः ।
नोद्विजेयमहं तस्मान्निहनिष्येऽहमागतम् ॥ ३.१२.१०३ ॥
ଏଥର ଭୀମ ଗର୍ବରେ ତାଙ୍କୁ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ — ମୁଁ ଭୟ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ତେଣୁ ଆସିଥିବା ଲୋକକୁ ମୁଁ ବଧ କରିବି।
3.12.104
तयोः श्रुत्वा तु संजल्पमागच्छद्राक्षसाधमः ।
भीमरूपो महानादान्विसृजन्भीमदर्शनः ॥ ३.१२.१०४ ॥
ସେମାନଙ୍କ ଦୁଇଜଣଙ୍କ କଥାବାର୍ତ୍ତା ଶୁଣି ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅଧମ ସେ ଆସିଲା; ଭୟଙ୍କର ରୂପରେ, ମହା ଗର୍ଜନ କରି, ଦେଖିବାକୁ ଭୀଷଣ।
3.12.105
केन सार्धं कथयसि आनयैनं ममान्तिकम् ।
हिडिम्बे भक्षयिष्यामो न चिरं कर्तुमर्हसि ॥ ३.१२.१०५ ॥
କାହା ସହିତ କଥା କହୁଛୁ? ଏହାକୁ ମୋ ନିକଟକୁ ଆଣ। ହିଡିମ୍ବେ, ଆମେ ଏହାକୁ ଖାଇବା; ତୁମେ ବିଳମ୍ବ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
3.12.106
सा कृपासंगृहीतेन हृदयेन मनस्विनी ।
नैनमैच्छत्तदाकर्तुमनुक्रोशादनिन्दिता ॥ ३.१२.१०६ ॥
ସେଇ ମନସ୍ବିନୀ, ନିର୍ଦ୍ଦୋଷା ନାରୀ କରୁଣାରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହୃଦୟରେ ସେତେବେଳେ ଏହାକୁ କିଛି କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲେ ନାହିଁ; ଅନୁକମ୍ପାରୁ।
3.12.107
स नादान्विनदन्घोरान्राक्षसः पुरुषादकः ।
अभ्यद्रवत वेगेन भीमसेनं तदा किल ॥ ३.१२.१०७ ॥
ସେ ନରଭୋଜୀ ରାକ୍ଷସ ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ କରି, ସେତେବେଳେ ବେଗରେ ଭୀମସେନଙ୍କ ଉପରକୁ ଧାଇଁଲା।
3.12.108
तमभिद्रुत्य संक्रुद्धो वेगेन महता बली ।
अगृह्णात्पाणिना पाणिं भीमसेनस्य राक्षसः ॥ ३.१२.१०८ ॥
ତାଙ୍କ ଉପରକୁ ଧାଇଁ ଯାଇ, ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧିତ ବଳବାନ ସେ ରାକ୍ଷସ ମହାବେଗରେ ନିଜ ହାତରେ ଭୀମସେନଙ୍କ ହାତ ଧରିଲା।
3.12.109
इन्द्राशनिसमस्पर्शं वज्रसंहननं दृढम् ।
संहत्य भीमसेनाय व्याक्षिपत्सहसा करम् ॥ ३.१२.१०९ ॥
ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଜ୍ର ପରି ସ୍ପର୍ଶ ଓ ବଜ୍ର ସମ ଦୃଢ଼ ଶରୀରବିଶିଷ୍ଟ ସେ ନିଜକୁ ସଂହତ କରି ହଠାତ୍ ଭୀମସେନ ଆଡ଼କୁ ହାତ ବଢ଼ାଇଲା।
3.12.110
गृहीतं पाणिना पाणिं भीमसेनस्य रक्षसा ।
नामृष्यत महाबाहुस्तत्राक्रुद्ध्यद्वृकोदरः ॥ ३.१२.११० ॥
ରାକ୍ଷସ ଭୀମସେନଙ୍କ ହାତକୁ ନିଜ ହାତରେ ଧରିଲା। ମହାବାହୁ ବୃକୋଦର ତାହା ସହି ନ ପାରି ସେଠାରେ ହିଁ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ।
3.12.111
तदासीत्तुमुलं युद्धं भीमसेनहिडिम्बयोः ।
सर्वास्त्रविदुषोर्घोरं वृत्रवासवयोरिव ॥ ३.१२.१११ ॥
ତହିଁ ଭୀମସେନ ଓ ହିଡିମ୍ବ ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ତୁମୁଳ ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା—ସର୍ବାସ୍ତ୍ରବିଦ୍ ସେହି ଦୁଇଜଣ ବୃତ୍ର ଓ ବାସବଙ୍କ ପରି ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।
3.12.112
विक्रीड्य सुचिरं भीमो राक्षसेन सहानघ ।
निजघान महावीर्यस्तं तदा निर्बलं बली ॥ ३.१२.११२ ॥
ହେ ନିଷ୍ପାପ! ରାକ୍ଷସ ସହିତ ବହୁ ସମୟ ଖେଳ ପରି ଯୁଦ୍ଧ କରି ମହାବୀର୍ଯ୍ୟ ବଳବାନ ଭୀମ ତା'କୁ ବଧ କଲେ।
3.12.113
हत्वा हिडिम्बं भीमोऽथ प्रस्थितो भ्रातृभिः सह ।
हिडिम्बामग्रतः कृत्वा यस्यां जातो घटोत्कटः ॥ ३.१२.११३ ॥
ହିଡିମ୍ବକୁ ବଧ କରି ଭୀମ ଭାଇମାନଙ୍କ ସହ ଯାତ୍ରା କଲେ; ଯାହାଠାରୁ ଘଟୋତ୍କଚ ଜନ୍ମିଥିଲା, ସେହି ହିଡିମ୍ବାକୁ ଆଗରେ ରଖି।
3.12.114
ततः संप्राद्रवन्सर्वे सह मात्रा परंतपाः ।
एकचक्रामभिमुखाः संवृता ब्राह्मणव्रजैः ॥ ३.१२.११४ ॥
ତା'ପରେ ଶତ୍ରୁତାପକାରୀ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ମାତା ସହିତ ଏକଚକ୍ରା ଆଡ଼କୁ ଦୌଡ଼ିଗଲେ; ବ୍ରାହ୍ମଣ ସମୂହ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇ।
3.12.115
प्रस्थाने व्यास एषां च मन्त्री प्रियहिते रतः ।
ततोऽगच्छन्नेकचक्रां पाणअडवाः संशितव्रताः ॥ ३.१२.११५ ॥
ପ୍ରସ୍ଥାନ ସମୟରେ ବ୍ୟାସ ସେମାନଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀ ଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଓ ହିତରେ ରତ। ତା'ପରେ ଦୃଢବ୍ରତୀ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଏକଚକ୍ରାକୁ ଗଲେ।
3.12.116
तत्राप्यासादयामासुर्बकं नाम महाबलम् ।
पुरुषादं प्रतिभयं हिडिम्बेनैव संमितम् ॥ ३.१२.११६ ॥
ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ବକ ନାମକ ମହାବଳୀ ନରଭକ୍ଷକଙ୍କୁ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଲେ; ସେ ଭୟଙ୍କର, ହିଡିମ୍ବ ସମାନ।
3.12.117
तं चापि विनिहत्योग्रं भीमः प्रहरतां वरः ।
सहितो भ्रातृभिः सर्वैर्द्रुपदस्य पुरं ययौ ॥ ३.१२.११७ ॥
ସେ ଉଗ୍ରକୁ ମଧ୍ୟ ବଧ କରି, ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭୀମ ସମସ୍ତ ଭାଇମାନଙ୍କ ସହିତ ଦ୍ରୁପଦଙ୍କ ନଗରକୁ ଗଲେ।
3.12.118
लब्धाऽहमपि तत्रैव वसता सव्यसाचिना ।
यथा त्वया जिता कृष्णरुक्मिणी भीष्मकात्मजा ॥ ३.१२.११८ ॥
ମୋତେ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ, ସେଠାରେ ବାସ କରୁଥିବା ସବ୍ୟସାଚୀ ଅର୍ଜୁନ ଦ୍ୱାରା ଲାଭ କରାଗଲା; ଯେପରି ତୁମେ ଭୀଷ୍ମକଙ୍କ କନ୍ୟା ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କୁ ଜିତିଥିଲ, ହେ କୃଷ୍ଣ।
3.12.119
एवं सुयुद्धे पार्थेन जिताऽहं मधुसूदन ।
स्वयंवरे महत्कर्म कृत्वा न सुकरं परैः ॥ ३.१२.११९ ॥
ଏହିପରି ଉତ୍ତମ ଯୁଦ୍ଧରେ ପାର୍ଥ ମୋତେ ଜିତିଲେ, ହେ ମଧୁସୂଦନ। ସ୍ୱୟଂବରରେ ମହାକର୍ମ କରିବା ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସହଜ ନୁହେଁ।
3.12.120
एवं क्लेशैः सुबहुभिः क्लिश्यमाना सुदुःखिता ।
निवसाम्यार्यया हीना कृष्ण धौम्यपुरःसुरा ॥ ३.१२.१२० ॥
ଏହିପରି ବହୁ କ୍ଳେଶରେ ପୀଡିତ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ, ଆର୍ଯ୍ୟାଙ୍କ ବିନା ମୁଁ ବାସ କରୁଛି, ହେ କୃଷ୍ଣ, ଧୌମ୍ୟଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି।
3.12.121
त इमे सिंहविक्रान्ता वीर्येणाभ्यधिकाः परैः ।
निहीनैः परिक्लिश्यन्ति समुपेक्षन्ति मां कथं। ॥ ३.१२.१२१ ॥
ଏମାନେ ସିଂହ ପରି ବିକ୍ରମୀ, ବୀର୍ଯ୍ୟରେ ଶତ୍ରୁଙ୍କଠାରୁ ଅଧିକ। ତଥାପି ନୀଚମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୀଡ଼ିତ ହେଉଛନ୍ତି; ମୋତେ କିପରି ଉପେକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି?
3.12.122
एतादृशानि दुःखानि महन्ती दुर्बलीयसाम् ।
दीर्घकालं प्रदीप्ताऽस्मि पापानां पापकर्मणाम् ॥ ३.१२.१२२ ॥
ପାପୀ ଓ ପାପକର୍ମ କରୁଥିବା ଦୁର୍ବଳମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଏପରି ମହା ଦୁଃଖରେ ମୁଁ ଦୀର୍ଘକାଳ ଜଳୁଛି।
3.12.123
कुले महतिजाताऽस्मि दिव्येन विधिना किल ।
पाण्डवानां प्रिया भार्या स्नुषा पाण्डोर्महात्मनः ॥ ३.१२.१२३ ॥
ମହାନ କୁଳରେ ଦୈବ ବିଧାନରେ ମୁଁ ଜନ୍ମିଛି। ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଓ ମହାତ୍ମା ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ପୁତ୍ରବଧୂ।
3.12.124
केशग्रहमनुप्राप्ता का नु जीवेत मादृशी ।
पञ्चानामिन्द्रकल्पानां प्रेक्षतां मधुसूदन ॥ ३.१२.१२४ ॥
ହେ ମଧୁସୂଦନ, ଇନ୍ଦ୍ରତୁଲ୍ୟ ପାଞ୍ଚ ଜଣ ଦେଖୁଥିବା ବେଳେ କେଶ ଧରି ଟଣାଯାଇଥିବା ମୋ ପରି ସ୍ତ୍ରୀ କିପରି ବଞ୍ଚିପାରିବ?
3.12.125
इत्युक्त्वा प्रारुदत्कृष्णा मुखं प्रच्छाद्य पाणिना ।
पद्मकोशप्रकाशेन मृदुना मृदुभाषिणी ॥ ३.१२.१२५ ॥
ଏହା କହି କୃଷ୍ଣା ହାତରେ ମୁଖ ଢାଙ୍କି କାନ୍ଦିଲେ; ପଦ୍ମକଳିପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କୋମଳ ହାତରେ, ମୃଦୁଭାଷିଣୀ ସେ।
3.12.126
स्तनावपतितौ पीनौ सुजातौ शुभलक्षणौ ।
अभ्यवर्षत पाञ्चाली दुःखजैरश्रुबिन्दुभिः ॥ ३.१२.१२६ ॥
ତଳକୁ ଝୁଲିଥିବା ତାଙ୍କର ପୁଷ୍ଟ, ସୁଡୌଳ, ଶୁଭଲକ୍ଷଣ ସ୍ତନ ଦୁଃଖଜାତ ଲୁହ-ବିନ୍ଦୁରେ ଭିଜିଗଲା; ପାଞ୍ଚାଳୀ ଲୁହର ବର୍ଷା କଲେ।
3.12.127
चक्षुषी परिमार्जन्ती निःश्वसन्ती पुनःपुनः ।
बाष्पपूर्णेन कणअठेन क्रुद्धा वचनमब्रवीत् ॥ ३.१२.१२७ ॥
ଆଖି ପୋଛୁ ପୋଛୁ, ବାରମ୍ବାର ନିଶ୍ୱାସ ପକାଉ ପକାଉ, ଲୁହ ଭରା କଣ୍ଠରେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ସେ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲା।
3.12.128
नैव मे पतयः सन्ति न पुत्रा न च बान्धवाः ।
न भ्रातरो न च पिता नैव त्वं मधुसूदन ॥ ३.१२.१२८ ॥
ହେ ମଧୁସୂଦନ, ମୋର ପତି ନାହାନ୍ତି, ପୁତ୍ର ନାହାନ୍ତି, ବନ୍ଧୁ ନାହାନ୍ତି, ଭାଇ ନାହାନ୍ତି, ପିତା ନାହାନ୍ତି, ଏବଂ ତୁମେ ମଧ୍ୟ ନାହଁ।
3.12.129
ये मां विप्रकृतां क्षुद्रैरुपेक्षध्वं विशोकवत् ।
न च मे शाम्यते दुःखं कर्णो यत्प्राहसत्तदा ॥ ३.१२.१२९ ॥
ନୀଚମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅପମାନିତ ମୋତେ ତୁମେ ଶୋକହୀନ ପରି ଉପେକ୍ଷା କରିଥିଲ; ସେତେବେଳେ କର୍ଣ୍ଣ ହସିଥିଲା, ତେଣୁ ମୋର ଦୁଃଖ ଶାନ୍ତ ହେଉନାହିଁ।
3.12.130
चतुर्भिः कारणैः कृष्ण त्वया रक्ष्याऽस्मि नित्यशः ।
संबन्धाद्गौरवात्सख्यात्प्रभुत्वेनैव केशव ॥ ३.१२.१३० ॥
ହେ କୃଷ୍ଣ, ହେ କେଶବ, ଚାରିଟି କାରଣରୁ ତୁମେ ସର୍ବଦା ମୋର ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ: ସମ୍ପର୍କ ହେତୁ, ସମ୍ମାନ ହେତୁ, ବନ୍ଧୁତା ହେତୁ ଏବଂ ତୁମର ପ୍ରଭୁତ୍ୱ ହେତୁ।
3.12.131
अथ तामब्रवीत्कृष्णस्तस्मिन्वीरसमागमे ।
रोदिष्यन्ति स्त्रियो ह्येवं येषां क्रुद्धासि नामिनि ॥ ३.१२.१३१ ॥
ତା'ପରେ ସେହି ବୀରମାନଙ୍କ ସମାବେଶରେ କୃଷ୍ଣ ତା' ପାଖରେ କହିଲେ: ତୁମେ ଯାହାଙ୍କ ପ୍ରତି କ୍ରୋଧିତ, ସେମାନଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଏହିପରି କାନ୍ଦିବେ।
3.12.132
बीभत्सुशरसंछन्नाञ्शोणितौघपरिप्लुतान् ।
निहतान्वल्लभान्वीक्ष्य शयानान्वसुधातले ॥ ३.१२.१३२ ॥
ବୀଭତ୍ସୁଙ୍କ (ଅର୍ଜୁନଙ୍କ) ଶରରେ ଆଚ୍ଛାଦିତ, ରକ୍ତସ୍ରୋତରେ ଭିଜିଥିବା, ଭୂମିରେ ଶୟନ କରୁଥିବା ନିହତ ପ୍ରିୟଜନଙ୍କୁ ଦେଖି।
3.12.133
यत्समर्थं पाण्डवनां तत्करिष्यामि मा शुचः ।
सत्यं ते प्रतिजानामि राज्ञां राज्ञी भविष्यसि ॥ ३.१२.१३३ ॥
ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଯାହା ସମ୍ଭବ ତାହା ମୁଁ କରିବି; ଶୋକ କରନାହିଁ। ସତ୍ୟରେ ତୁମକୁ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଦେଉଛି, ତୁମେ ରାଣୀମାନଙ୍କର ରାଣୀ ହେବ।
3.12.134
पतेद्द्यौर्हिमवाञ्शीर्येत्पृथिवी शकली भवेत् ।
शुष्येत्तोयनिधिः कृष्णे न मे मोघं वचो भवेत् ॥ ३.१२.१३४ ॥
ଆକାଶ ପଡ଼ୁ, ହିମାଳୟ ଭାଙ୍ଗୁ, ପୃଥିବୀ ଖଣ୍ଡ ଖଣ୍ଡ ହେଉ, ସମୁଦ୍ର ଶୁଖୁ; ହେ କୃଷ୍ଣେ, ତଥାପି ମୋ ବାକ୍ୟ ବ୍ୟର୍ଥ ହେବ ନାହିଁ।
3.12.135
तच्छ्रुत्वा द्रौपदी वाक्यं प्रतिवाक्यमथाच्युतात् ।
साचीकृतमवैक्षत्सा पाञ्चाली मध्यमं पतिम् ॥ ३.१२.१३५ ॥
ତାହା ଶୁଣି ଦ୍ରୌପଦୀ, ଅଚ୍ୟୁତ (କୃଷ୍ଣ)ଙ୍କ ପ୍ରତିବାକ୍ୟ ପରେ, ବଙ୍କା ଦୃଷ୍ଟିରେ ନିଜ ମଧ୍ୟମ ସ୍ୱାମୀ (ଅର୍ଜୁନ)ଙ୍କୁ ଚାହିଁଲେ।
3.12.136
आबभाषे महाराज द्रौपदीमर्जुनस्तदा ।
मा रोदीः शुभताम्राक्षि यदाह मधुसूदनः।
तथा तद्भविता देवि नान्यथा वरवर्णिनि ॥ ३.१२.१३६ ॥
ହେ ମହାରାଜ! ତେବେ ଅର୍ଜୁନ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କୁ କହିଲେ: ହେ ଶୁଭ-ରକ୍ତନୟନା, କାନ୍ଦନାହିଁ। ମଧୁସୂଦନ ଯାହା କହିଛନ୍ତି ତାହା ସେମିତି ହେବ, ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ, ହେ ଦେବୀ, ହେ ସୁନ୍ଦରବର୍ଣ୍ଣା।
3.12.137
अहं द्रोणं हनिष्यामि शिखण्डी तु पितामहम् ।
दुर्योधनं भीमसेनः कर्णं हन्ता धनिजयः ॥ ३.१२.१३७ ॥
ମୁଁ ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ ବଧ କରିବି; ଶିଖଣ୍ଡୀ ପିତାମହ (ଭୀଷ୍ମ)ଙ୍କୁ ବଧ କରିବ; ଭୀମସେନ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କୁ, ଏବଂ ଧନଞ୍ଜୟ (ଅର୍ଜୁନ) କର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ବଧ କରିବେ।
3.12.138
रामकृष्णौ व्यपाश्रित्य अजेयाः स्म रणए स्वसः ।
अपि वृत्रहणा युद्धे किं पुनर्धृतराष्ट्रजैः ॥ ३.१२.१३८ ॥
ରାମ-କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ଆମେ ରଣରେ ଅଜେୟ, ଭଉଣୀ। ବୃତ୍ରହନ୍ତା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜିଣିହେଉ ନାହିଁ, ତେବେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରର ପୁଅମାନେ କଅଣ କରିପାରିବେ?
3.12.139
इत्युक्तेऽभिमुखा वीरा वासुदेवमुपास्थितः ।
तेषां मध्ये महाबाहुः केशवो वाक्यमब्रवीत् ॥ ३.१२.१३९ ॥
ଏପରି କୁହାଯିବାରେ, ସମ୍ମୁଖରେ ଥିବା ବୀରମାନେ ବାସୁଦେବଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମହାବାହୁ କେଶବ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।