ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 3.12
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.12.1
भोजाः प्रव्रजिताञ्श्रुत्वा वृष्णयश्चान्धकैः सह ।
पाण्डवान्दुःखसंतप्तान्समाजग्मुर्महावने ॥ ३.१२.१ ॥
ਪਾਂਡਵ ਬਨਵਾਸੀ ਹੋ ਕੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਤਪਤ ਹਨ, ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਭੋਜ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਅਤੇ ਅੰਧਕ ਉਸ ਮਹਾਵਨ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਆਏ।
3.12.2
पाञ्चालस्य च दायादो धृष्टकेतुश्च चेदिपः ।
केकयाश्च महावीर्या भ्रातरो लोकविश्रुताः ॥ ३.१२.२ ॥
ਪਾਂਚਾਲ ਰਾਜੇ ਦਾ ਵਾਰਿਸ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਕੇਤੂ, ਚੇਦੀ ਰਾਜਾ ਅਤੇ ਲੋਕ-ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮਹਾਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਕੇਕਯ ਭਰਾ (ਆਏ)।
3.12.3
वने द्रष्टुं ययुः पार्थान्क्रोधामर्षसमन्विताः ।
गर्हयन्तो धार्तराष्ट्रान्किं कुर्म इति चाब्रुवन् ॥ ३.१२.३ ॥
ਕ੍ਰੋਧ ਅਤੇ ਅਮਰਸ਼ ਨਾਲ ਭਰੇ ਉਹ ਵਨ ਵਿੱਚ ਪਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਗਏ; ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਬੋਲੇ, 'ਅਸੀਂ ਕੀ ਕਰੀਏ?'
3.12.4
वासुदेवं पुरस्कृत्य सर्वे ते क्षत्रियर्षभाः ।
परिवार्योपविविशुर्धर्मराजं युधिष्ठिरम्।
अभिवाद्य कुरुश्रेष्ठं विषण्णः केशवोऽब्रवीत् ॥ ३.१२.४ ॥
ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯ-ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਧਰਮਰਾਜ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਬੈਠ ਗਏ। ਕੁਰੂਆਂ ਦੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ ਉਦਾਸ ਕੇਸ਼ਵ ਨੇ ਕਿਹਾ।
3.12.5
दुर्योधनस्य कर्णस् शकुनेश्च दुरात्मनः ।
दुःशासनचतुर्थानां भूमिः पास्यति शोणितम् ॥ ३.१२.५ ॥
ਦੁਰਯੋਧਨ, ਕਰਨ, ਦੁਰਾਤਮਾ ਸ਼ਕੁਨੀ ਅਤੇ ਚੌਥੇ ਦੁਃਸ਼ਾਸਨ ਦਾ ਲਹੂ ਧਰਤੀ ਪੀਵੇਗੀ।
3.12.6
एतान्निहत्य समरे ये च तेषां पदानुगाः ।
तांश्च सर्वान्विनिर्जित्य सहितान्स नराधिपान् ॥ ३.१२.६ ॥
ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਜੋ ਅਨੁਚਰ ਹਨ ਉਹਨਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਰਾਜਿਆਂ ਸਮੇਤ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਿੱਤ ਕੇ (ਪਾਂਡਵ ਰਾਜ ਕਰਨਗੇ)।
3.12.7
ततः सर्वेऽभिषिञ्चामो धर्मराजं युधिष्ठिरम् ।
निकृत्याऽभिचरन्वध्य एष धर्मः सनातनः ॥ ३.१२.७ ॥
ਫਿਰ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਧਰਮਰਾਜ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰੀਏ। ਹਮਲਾਵਰ ਨੂੰ ਵੱਢ ਕੇ ਮਾਰਨਾ ਹੀ ਇਹ ਸਨਾਤਨ ਧਰਮ ਹੈ।
3.12.8
पार्तानामभिषङ्गेण तथा क्रुद्धं जनार्दनम् ।
अर्जुनः शमयामास दिधक्षन्तमिव प्रजाः ॥ ३.१२.८ ॥
ਪ੍ਰਿਥਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮ ਕਾਰਨ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਜਨਾਰਦਨ ਨੂੰ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਸ਼ਾਂਤ ਕੀਤਾ; ਉਹ ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰਜਾ ਨੂੰ ਸਾੜਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋਣ।
3.12.9
संक्रुद्धं केशवं दृष्ट्वा पूर्वदेवेषु फल्गुनः ।
कीर्तयामास कर्माणि सत्यकीर्तेर्महात्मनः ॥ ३.१२.९ ॥
ਅਤਿ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਕੇਸ਼ਵ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਫਲਗੁਨ ਨੇ ਪੁਰਾਣੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੱਚੀ ਕੀਰਤੀ ਵਾਲੇ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ।
3.12.10
पुरुषस्याप्रमेयस्य सत्यस्यामिततेजसः ।
प्रजापतिपतेर्विष्णोर्लोकनाथस्य धीमतः ॥ ३.१२.१० ॥
ਅਪ੍ਰਮੇਯ ਪੁਰਖ, ਸੱਚ, ਅਮਿਤ ਤੇਜ ਵਾਲਾ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀਆਂ ਦਾ ਪਤੀ, ਵਿਸ਼ਣੂ, ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸੁਆਮੀ, ਬੁੱਧੀਮਾਨ।
3.12.11
दशवर्षसहस्राणि यत्रसायंगृहो मुनिः ।
व्यचरस्त्वं पुरा कृष्ण पर्वते गन्धमादने ॥ ३.१२.११ ॥
ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ! ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ, ਜਿੱਥੇ ਸ਼ਾਮ ਪੈਂਦੀ ਉੱਥੇ ਹੀ ਘਰ ਵਾਲੇ ਮੁਨੀ ਬਣ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਗੰਧਮਾਦਨ ਪਰਬਤ ਉੱਤੇ ਵਿਚਰੇ ਸੀ।
3.12.12
दशवर्षसहस्राणि दशवर्षशतानि च ।
पुष्करेष्ववसः कृष्णं त्वमपो भक्षयन्पुरा ॥ ३.१२.१२ ॥
ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਅਤੇ ਸੈਂਕੜੇ ਸਾਲ; ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਪੁਸ਼ਕਰ ਝੀਲਾਂ ਉੱਤੇ ਤੁਸੀਂ ਵਸੇ ਸੀ; ਪਹਿਲਾਂ ਕੇਵਲ ਪਾਣੀ ਪੀ ਕੇ ਜੀਵੇ ਸੀ।
3.12.13
ऊर्ध्वबाहुर्विशालायां बदर्यां मधुसूदन ।
अतिष्ठ एकपादेन वायुभक्षः शतं समाः ॥ ३.१२.१३ ॥
ਹੇ ਮਧੁਸੂਦਨ! ਵਿਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚ, ਬਦਰੀ ਵਿੱਚ, ਦੋਵੇਂ ਬਾਹਾਂ ਉੱਚੀਆਂ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਇੱਕ ਪੈਰ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ, ਕੇਵਲ ਹਵਾ ਖਾ ਕੇ ਸੌ ਸਾਲ ਤੁਸੀਂ ਰਹੇ।
3.12.14
कृष्णाजिनोत्तरासङ्गः कृशो धमनिसंततः ।
आसीः कृष्ण सरस्वत्यां सत्रेद्वादशवार्षिके ॥ ३.१२.१४ ॥
ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ! ਕਾਲੀ ਹਿਰਨ ਦੀ ਖੱਲ ਉੱਤਰੀਆ ਬਣਾ ਕੇ, ਕਮਜ਼ੋਰ ਅਤੇ ਨਾੜੀਆਂ ਭਰੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ, ਸਰਸਵਤੀ ਕੰਢੇ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਸੱਤਰ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਸੀ।
3.12.15
प्रभासमप्यथासाद्य तीर्थं पुण्यजनार्चितम् ।
तत्र कृष्ण महातेजा दिव्यं वर्षसहस्रकम् ॥ ३.१२.१५ ॥
ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ! ਪੁੰਨਜਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੂਜਿਤ ਪ੍ਰਭਾਸ ਤੀਰਥ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉੱਥੇ ਹੇ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ, ਦਿਵ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੁਸੀਂ ਰਹੇ।
3.12.16
आतिष्ठस्त्वमथैकेन पादेन नियमस्थितः ।
लोकप्रवृत्तिहेतोस्त्वमिति व्यासो ममाब्रवीत् ॥ ३.१२.१६ ॥
ਤੁਸੀਂ ਫਿਰ ਨਿਯਮ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਕੇ ਇੱਕ ਪੈਰ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਏ। ਲੋਕ-ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੀਤਾ, ਇਹ ਵਿਆਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ ਸੀ।
3.12.17
क्षेत्रज्ञः सर्वभूतानामादिरन्तश्च केशवं ।
निधानं तपसां कृष्ण यज्ञस्त्वं च सनातनः ॥ ३.१२.१७ ॥
ਹੇ ਕੇਸ਼ਵ! ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਕਸ਼ੇਤ੍ਰਗਿਆਤਾ, ਆਦਿ ਅਤੇ ਅੰਤ ਹੋ। ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ! ਤੁਸੀਂ ਤਪਾਂ ਦਾ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ ਅਤੇ ਸਨਾਤਨ ਯੱਗ ਹੋ।
3.12.18
योगकर्ता हृषीकेशः सांख्यकर्ता सनातनः ।
शीलस्त्वं सर्वयोगानां करणं नियमस्य च ॥ ३.१२.१८ ॥
ਤੁਸੀਂ ਯੋਗ ਦੇ ਕਰਤਾ, ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਸਾਂਖ ਦੇ ਕਰਤਾ ਸਨਾਤਨ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸਾਰੇ ਯੋਗਾਂ ਦੀ ਨੀਂਹ ਅਤੇ ਨਿਯਮ ਦਾ ਸਾਧਨ ਹੋ।
3.12.19
निहत्य नरकं भौममाहृत्य मणिकुण्डले ।
प्रथमोत्पादितं कृष्ण मेध्यमश्वमवासृजः ॥ ३.१२.१९ ॥
ਨਰਕ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਮਣੀਕੁੰਡਲ ਲਿਆ ਕੇ, ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਤੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਪਵਿੱਤਰ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਛੱਡਿਆ ਸੀ।
3.12.20
कृत्वातत्कर्म लोकानामृषभः सर्वलोकजित् ।
अवधीस्त्वं रणे सर्वान्समेतान्दैत्यदानवान् ॥ ३.१२.२० ॥
ਉਹ ਕਰਮ ਕਰਕੇ, ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ ਤੂੰ ਸਰਬਲੋਕਜੇਤਾ ਹੈਂ; ਰਣ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਸਾਰੇ ਦੈਤ ਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਨੂੰ ਤੂੰ ਮਾਰਿਆ।
3.12.21
ततः सर्वेश्वरत्वं च संप्रदाय शचीपतेः ।
मानुषेषु महाबाहो प्रादुर्भूतोऽसि केशव ॥ ३.१२.२१ ॥
ਫਿਰ ਸ਼ਚੀਪਤੀ ਤੋਂ ਸਰਬੇਸ਼ਵਰਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ ਕੇਸ਼ਵ, ਤੂੰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਹੈਂ।
3.12.22
स त्वं नारायणो भूत्वा हरिरासीः परंतप ।
ब्रह्मा सोमश्च सूर्यश्च धर्मो धाता यमोऽनलः ॥ ३.१२.२२ ॥
ਉਹ ਤੂੰ, ਹੇ ਪਰੰਤਪ, ਨਾਰਾਇਣ ਬਣ ਕੇ ਹਰੀ ਸੀ; ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸੋਮ, ਸੂਰਜ, ਧਰਮ, ਧਾਤਾ, ਯਮ ਅਤੇ ਅਗਨੀ ਵੀ ਤੂੰ ਹੀ ਹੈਂ।
3.12.23
वायुर्वैश्रवणो रुद्रः कालः खं पृथिवी दिशः ।
अजश्चराचरगुरुः स्रष्टा त्वं पुरुषोत्तम ॥ ३.१२.२३ ॥
ਵਾਯੂ, ਵੈਸ਼ਰਵਣ, ਰੁਦਰ, ਕਾਲ, ਆਕਾਸ਼, ਧਰਤੀ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ; ਹੇ ਪੁਰਸ਼ੋਤਮ, ਚਰਾਚਰ ਦਾ ਗੁਰੂ ਅਜ ਅਤੇ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਤੂੰ ਹੀ ਹੈਂ।
3.12.24
तुरायणादिभिर्देव क्रतुभिर्भूरदक्षिणैः ।
अयजो भूरितेजा वै कृष्ण चैत्ररथे वने ॥ ३.१२.२४ ॥
ਹੇ ਦੇਵ, ਤੁਰਾਯਣ ਆਦਿ ਯੱਗਾਂ ਨਾਲ, ਬਹੁਤ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਸਹਿਤ, ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ, ਚੈਤ੍ਰਰਥ ਬਨ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਯੱਗ ਕੀਤਾ।
3.12.25
शतं शतसहस्राणि सुवर्णस्य जनार्दन ।
एकैकस्मिंस्तदा यज्ञे परिपूर्णानि दत्तवान् ॥ ३.१२.२५ ॥
ਹੇ ਜਨਾਰਦਨ, ਉਦੋਂ ਉਸ ਯੱਗ ਵਿੱਚ ਹਰੇਕ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਸੌ-ਸੌ ਲੱਖ ਸੋਨਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ।
3.12.26
अदितेरपि पुत्रत्वमेत्य यादवनन्दन ।
त्वं विष्णुरिति विख्यात इन्द्रादवरजो विभुः ॥ ३.१२.२६ ॥
ਹੇ ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਆਨੰਦ, ਤੂੰ ਅਦਿਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਬਣ ਕੇ ਇੰਦਰ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਸਰਬ-ਵਿਆਪੀ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ।
3.12.27
शिशुर्भूत्वा दिवं खं च पृथिवीं च परंतप ।
त्रिभिर्विक्रमणैः कृष्ण क्रान्तवानसि तेजसा । ॥ ३.१२.२७ ॥
ਹੇ ਪਰੰਤਪ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਤੂੰ ਬਾਲਕ ਬਣ ਕੇ ਆਪਣੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਕਦਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸਵਰਗ, ਆਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਲੰਘ ਗਿਆ।
3.12.28
संप्राप्य दिवमाकाशमादित्यस्यन्दने स्थितः ।
अत्यरोचश्च भूतात्मन्भास्करं स्वेन तेजसा ॥ ३.१२.२८ ॥
ਹੇ ਭੂਤਾਤਮਾ, ਸਵਰਗ ਅਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਆਦਿੱਤ ਦੇ ਰਥ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਕੇ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਚਮਕਿਆ।
3.12.29
प्रादुर्भावसहस्रेषु तेषुतेषु त्वया विभो ।
अधर्मरुचयः कृष्ण निहताः शतशोऽसुराः ॥ ३.१२.२९ ॥
ਹੇ ਵਿਭੂ, ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਅਵਤਾਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ-ਉਨ੍ਹਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ, ਤੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਅਧਰਮ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸੈਂਕੜੇ ਅਸੁਰ ਮਾਰੇ ਗਏ।
3.12.30
सादिता मौखाः पाशा निशुम्भनरकौ हतौ ।
कृतः क्षेमः पुनः पन्थाः पुरं प्राग्ज्योतिषं प्रति ॥ ३.१२.३० ॥
ਮੌਖਾਂ ਦੇ ਫੰਦੇ ਨਾਸ਼ ਹੋਏ, ਨਿਸ਼ੁੰਭ ਅਤੇ ਨਰਕ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਗਜਯੋਤਿਸ਼ ਨਗਰ ਵੱਲ ਦਾ ਰਾਹ ਫਿਰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
3.12.31
जारूथ्यामाहुतिः क्राथः शिशुपालो नृपैः सह ।
जरासन्धश्च शैब्यश्च शतधन्वा च निर्जितः ॥ ३.१२.३१ ॥
ਜਾਰੂਥਯ ਦਾ ਆਹੁਤੀ, ਕ੍ਰਾਥ, ਸ਼ਿਸ਼ੁਪਾਲ, ਰਾਜਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਜਰਾਸੰਧ, ਸ਼ੈਬ੍ਯ ਅਤੇ ਸ਼ਤਧਨਵਾ ਵੀ ਹਰਾਏ ਗਏ।
3.12.32
तथा पर्जन्यघोषेण रथेनादित्यवर्चसा ।
अहार्षी रुक्मिणीं भैष्मीं रणे निर्जित्य रुक्मिणे ॥ ३.१२.३२ ॥
ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੱਦਲ-ਗਰਜ ਵਰਗੀ ਘੋਸ਼ ਵਾਲੇ, ਸੂਰਜ ਵਰਗੇ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਰਥ ਨਾਲ, ਰਣ ਵਿੱਚ ਰੁਕਮੀ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਤੂੰ ਭੀਸ਼ਮਕ ਦੀ ਧੀ ਰੁਕਮਿਣੀ ਨੂੰ ਹਰ ਲਿਆਇਆ।
3.12.33
इन्द्रद्युम्नो हतः कोपाद्यवनश्च कशेरुमान् ।
हतः सौभपतिः साल्वस्त्वया सौभं च पातितम् ॥ ३.१२.३३ ॥
ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਇੰਦ੍ਰਦ੍ਯੁਮਨ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਯਵਨ ਅਤੇ ਕਸ਼ੇਰੁਮਾਨ ਵੀ ਮਾਰੇ ਗਏ; ਸੌਭਪਤੀ ਸਾਲਵ ਨੂੰ ਤੂੰ ਮਾਰਿਆ ਅਤੇ ਸੌਭ ਨੂੰ ਵੀ ਢਾਹ ਦਿੱਤਾ।
3.12.34
एवमेते युधि हता भूयश्चान्याञ्शृमुष्व ह ।
इरावत्यां हतो भोजः कार्तवीर्यसमो युधि।
गोपतिस्तालकेतुश्च त्वया विनिहतावुभौ ॥ ३.१२.३४ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਗਏ; ਹੋਰਾਂ ਬਾਰੇ ਵੀ ਸੁਣ। ਇਰਾਵਤੀ ਉੱਤੇ ਕਾਰਤਵੀਰਯ ਵਰਗਾ ਭੋਜ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ; ਗੋਪਤੀ ਅਤੇ ਤਾਲਕੇਤੂ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਤੂੰ ਮਾਰਿਆ।
3.12.35
तां च भोगवतीं पुण्यामृषिकान्तां जनार्दन ।
द्वारकामात्मसात्कृत्वा समुद्रं गमयिष्यसि ॥ ३.१२.३५ ॥
ਹੇ ਜਨਾਰਦਨ! ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰੀ ਭੋਗਵਤੀ ਨੂੰ ਵੀ, ਦ੍ਵਾਰਕਾ ਸਮੇਤ ਆਪਣੇ ਅਧਿਕਾਰ ਵਿੱਚ ਲੈ ਕੇ, ਤੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਵੇਂਗਾ।
3.12.36
न क्रोधो न च मात्सर्यं नानृतं मधुसूदन ।
त्वयि तिष्ठति दाशार्ह न नृशंस्यं कुतोऽनृजु ॥ ३.१२.३६ ॥
ਹੇ ਮਧੁਸੂਦਨ! ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਨਾ ਗੁੱਸਾ ਹੈ, ਨਾ ਈਰਖਾ, ਨਾ ਝੂਠ; ਹੇ ਦਾਸ਼ਾਰ੍ਹ! ਟੇਢੀ ਬੇਰਹਿਮੀ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਕਿੱਥੋਂ ਹੋਵੇ?
3.12.37
आसीनं चैत्यमध्ये त्वां दीप्यमानं स्वतेजसा ।
आगम्य ऋषयः सर्वेऽयाचन्ताभयमच्युत ॥ ३.१२.३७ ॥
ਹੇ ਅਚ੍ਯੁਤ, ਚੈਤ੍ਯ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬੈਠੇ, ਆਪਣੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਅਭੈ ਦੀ ਯਾਚਨਾ ਕੀਤੀ।
3.12.38
युगान्ते सर्वभूतानि संक्षिप्य मधुसूदन ।
आत्मनैवात्मसात्कृत्वा जगदासीः परंतप ॥ ३.१२.३८ ॥
ਹੇ ਮਧੁਸੂਦਨ, ਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਸਮੇਟ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੀਨ ਕਰਕੇ ਤੁਸੀਂ ਜਗਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਲੈ ਲਿਆ ਸੀ, ਹੇ ਪਰੰਤਪ।
3.12.39
युगादौ तव वार्ष्णेय नाभिपद्मादजायत ।
ब्रह्मा चराचरगुरुर्यस्येदं सकलं जगत्।
तं हन्तुमुद्यतौ घोरौ दानवौ मधुकैटभौ ॥ ३.१२.३९ ॥
ਹੇ ਵਾਰਸ਼ਣੇਯ, ਯੁਗ ਦੇ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਭਿ-ਕਮਲ ਤੋਂ ਚਰਾਚਰ ਦੇ ਗੁਰੂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜਨਮੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ ਭਿਆਨਕ ਦਾਨਵ ਮਧੂ ਅਤੇ ਕੈਟਭ ਤਿਆਰ ਹੋਏ।
3.12.40
तयोर्व्यतिक्रमं दृष्ट्वा क्रुद्धस्य भवतो हरेः ।
ललाटाज्जातवाञ्शंभुः शूलपाणिस्त्रिलोचनः ॥ ३.१२.४० ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਵੇਖ ਕੇ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋਏ ਤੁਹਾਡੇ ਮੱਥੇ ਤੋਂ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ, ਤ੍ਰਿਨੇਤਰ ਸ਼ੰਭੂ ਜਨਮੇ।
3.12.41
इत्थं तावपि देवेशौ त्वच्छरीरसमुद्भवौ ।
त्वन्नियोगकरावेताविति मे नारदोऽब्रवीत् ॥ ३.१२.४१ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਦੇਵੇਸ਼ਵਰ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਹਨ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਹੁਕਮ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ।
3.12.42
तथा नारायण पुरा क्रतुभिर्भूरिदक्षिणैः ।
इष्टवांस्त्वं महासत्रं कृष्ण चैत्ररथे वने ॥ ३.१२.४२ ॥
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੇ ਨਾਰਾਇਣ, ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਭਰਪੂਰ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾ ਵਾਲੇ ਯੱਗਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਚੈਤ੍ਰਰਥ ਵਨ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਮਹਾਸੱਤਰ ਕੀਤਾ ਸੀ।
3.12.43
नैवं परे नापरे वा करिष्यन्ति कृतानि वा ।
यानि कर्माणि देव त्वं बाल एव महाबलः ॥ ३.१२.४३ ॥
ਹੇ ਦੇਵ, ਤੁਸੀਂ ਬਾਲ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮਹਾਬਲ ਨਾਲ ਜੋ ਕਰਮ ਕੀਤੇ, ਉਹ ਹੋਰਾਂ, ਅਗਲਿਆਂ ਜਾਂ ਪਿਛਲਿਆਂ ਨੇ ਨਾ ਕੀਤੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕਰਨਗੇ।
3.12.44
कृतवान्पुण्डरीकाक्ष बलदेवसहायवान् ।
वैराजभवने चापि ब्रह्मणा न्यवसः सह ॥ ३.१२.४४ ॥
ਹੇ ਪੁੰਡਰੀਕਾਕ੍ਸ਼, ਤੁਸੀਂ ਬਲਦੇਵ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਇਹ ਕੀਤਾ; ਵੈਰਾਜ ਭਵਨ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨਾਲ ਵੀ ਤੁਸੀਂ ਵਸੇ।
3.12.45
एवमुक्त्वा महात्मानमात्मा कृष्णस्य पाण्डवः ।
तूष्णीमासीत्ततः पार्थमित्युवाच जनार्दनः ॥ ३.१२.४५ ॥
ਮਹਾਤਮਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਆਤਮਾ ਰੂਪ ਪਾਂਡਵ ਚੁੱਪ ਬੈਠ ਗਿਆ; ਤਦ ਜਨਾਰਦਨ ਨੇ ਪਾਰਥ ਨੂੰ ਇਹ ਕਿਹਾ।
3.12.46
ममैव त्वं तवैवाहं ये मदीयास्तवैव ते ।
यस्त्वां द्वेष्टि स मां द्वेष्टि यस्त्वामनु स मामनु ॥ ३.१२.४६ ॥
ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਹੀ ਹੈਂ, ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਹੀ ਹਾਂ; ਜੋ ਮੇਰੇ ਹਨ ਉਹ ਤੇਰੇ ਹੀ ਹਨ। ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਵੈਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਵੈਰ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਤੇਰੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਉਹ ਮੇਰੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲਦਾ ਹੈ।
3.12.47
नरस्त्वमसि दुर्धर्ष हरिर्नारायणो ह्यहम् ।
काले लोकमिमं प्राप्तौ नरनारायणावृषी ॥ ३.१२.४७ ॥
ਹੇ ਦੁਰਧਰਸ਼, ਤੂੰ ਨਰ ਹੈਂ; ਮੈਂ ਹਰੀ ਨਾਰਾਇਣ ਹਾਂ। ਸਮਾਂ ਆਉਣ 'ਤੇ ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਏ ਨਰ ਅਤੇ ਨਾਰਾਇਣ ਦੋ ਰਿਸ਼ੀ ਅਸੀਂ ਹੀ ਹਾਂ।
3.12.48
अनन्यः पार्थ मत्तस्त्वं त्वत्तश्चाहं तथैव च ।
नावयोरन्तरं शक्यं वेदितुं भरतर्षभ ॥ ३.१२.४८ ॥
ਹੇ ਪਾਰਥ, ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਵੱਖ ਨਹੀਂ ਹੈਂ; ਮੈਂ ਵੀ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਵੱਖ ਨਹੀਂ ਹਾਂ। ਹੇ ਭਰਤਰਿਸ਼ਭ, ਸਾਡੇ ਦੋਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਭੇਦ ਜਾਣਨਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ।
3.12.49
इत्युक्त्वा पुण्डरीकाक्षः पाण्डवं सुप्रियं वचः ।
प्रीयमाणो हृषीकेशस्तूष्णीं तत्र बभूव सः ॥ ३.१२.४९ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਕਮਲਨੈਣ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਨੇ ਪਾਂਡਵ ਨੂੰ ਪਿਆਰੇ ਬਚਨ ਕਹੇ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਉੱਥੇ ਚੁੱਪ ਰਹੇ।
3.12.50
एवमुक्ते तु वचने केशेवेन महात्मना ।
तस्मिन्वीरसमावाये संरब्धेष्वथ राजसु ॥ ३.१२.५० ॥
ਮਹਾਤਮਾ ਕੇਸ਼ਵ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ ਜਾਣ ਤੇ, ਉਸ ਵੀਰਾਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ, ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ...
3.12.51
धृष्टद्युम्नमुखैर्वीरैर्भ्रातृभिः परिवारिता ।
पाञ्चाली पुण्डरीकाक्षमासीनं यादवैः सह।
अभिगम्याब्रवीत्कृष्णा शरण्यं शरणैषिणी ॥ ३.१२.५१ ॥
ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦ੍ਯੁਮਨ ਆਦਿ ਵੀਰ ਭਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਪਾਂਚਾਲੀ, ਯਾਦਵਾਂ ਨਾਲ ਬੈਠੇ ਕਮਲਨੈਣ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ, ਸ਼ਰਨ ਚਾਹੁੰਦੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਸ਼ਰਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
3.12.52
वासुदेव हृषीकेश वासवावरजाच्युत ।
देवदेवोसि देवानामिति द्वैपायनोऽब्रवीत् ॥ ३.१२.५२ ॥
ਹੇ ਵਾਸੁਦੇਵ, ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼, ਵਾਸਵ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ, ਅਚੁਤ! ਤੁਸੀਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵ ਹੋ, ਇਹ ਦ੍ਵੈਪਾਯਨ ਨੇ ਆਖਿਆ ਹੈ।
3.12.53
पूर्वे प्रजाभिसर्गे त्वामाहुरेकं प्रजापतिम् ।
स्रष्टारं सर्वलोकानामसितो देवलोऽब्रवीत् ॥ ३.१२.५३ ॥
ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਜਾ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਵੇਲੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਅਸਿਤ ਦੇਵਲ ਨੇ ਕਿਹਾ।
3.12.54
विष्णुस्त्वमसि दुर्धर्ष त्वं यज्ञो मधुसूदन ।
यष्टात्वमसि त्वमसि यष्टव्यो जामदग्न्यो यथाऽब्रवीत् ॥ ३.१२.५४ ॥
ਤੁਸੀਂ ਵਿਸ਼ਣੂ ਹੋ, ਹੇ ਦੁਰਧਰਸ਼; ਤੁਸੀਂ ਯੱਗ ਹੋ, ਹੇ ਮਧੁਸੂਦਨ। ਤੁਸੀਂ ਯਜਮਾਨ ਹੋ, ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਪੂਜਨੀਕ ਹੋ, ਜਿਵੇਂ ਜਾਮਦਗਨਯ ਨੇ ਕਿਹਾ।
3.12.55
ऋषयस्त्वां क्षमामाहुः सत्यं च परुषोत्तम ।
सत्याद्यज्ञोसि संभूतः कश्यपस्त्वां यथाऽब्रवीत् ॥ ३.१२.५५ ॥
ਰਿਸ਼ੀ ਤੈਨੂੰ ਖਿਮਾ ਅਤੇ ਸੱਚ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਪੁਰਸ਼ੋੱਤਮ। ਸੱਚ ਤੋਂ ਯਗ ਜਨਮਿਆ; ਕਸ਼ਯਪ ਨੇ ਤੇਰੇ ਬਾਰੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਸੀ।
3.12.56
साध्यानामपि देवानां शिवानामीश्वरेश्वर ।
लोकभावन लोकेश यथा त्वां नारदोऽब्रवीत् ॥ ३.१२.५६ ॥
ਸਾਧਯ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਉੱਤਮ, ਹੇ ਈਸ਼ਵਰਾਂ ਦੇ ਈਸ਼ਵਰ, ਹੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਾਲਕ, ਹੇ ਲੋਕੇਸ਼, ਜਿਵੇਂ ਨਾਰਦ ਨੇ ਤੇਰੇ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ ਸੀ।
3.12.57
ब्रह्मशंकरशक्राद्यैर्देववृन्दैः पुनः पुनः ।
क्रीडसे त्वं नरव्याघ्र बालः क्रीडनकैरिव ॥ ३.१२.५७ ॥
ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸ਼ੰਕਰ, ਇੰਦਰ ਆਦਿ ਦੇਵਗਣਾਂ ਨਾਲ ਤੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਖੇਡਦਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਨਰਵਿਆਘਰ, ਜਿਵੇਂ ਬਾਲਕ ਖਿਡੌਣਿਆਂ ਨਾਲ ਖੇਡਦਾ ਹੈ।
3.12.58
द्यौश्च ते शिरसा व्याप्ता पद्भ्यां च पृथिवीप्रभो ।
जठरे खमिमे लोकाः पुरुषोसि सनातनः ॥ ३.१२.५८ ॥
ਸਵਰਗ ਤੇਰੇ ਸਿਰ ਨਾਲ ਵਿਆਪਤ ਹੈ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਤੇਰੇ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ, ਹੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸੁਆਮੀ। ਅਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਇਹ ਲੋਕ ਤੇਰੇ ਢਿੱਡ ਵਿੱਚ ਹਨ; ਤੂੰ ਸਨਾਤਨ ਪੁਰਖ ਹੈਂ।
3.12.59
विद्यातपोभितप्तानां तपसा भावितात्मनाम् ।
आत्मदर्शनतृप्तानामृषीणामसि सत्तमः ॥ ३.१२.५९ ॥
ਵਿੱਦਿਆ ਅਤੇ ਤਪ ਨਾਲ ਤਪੇ ਹੋਏ, ਤਪ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ, ਆਤਮਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਰੱਜੇ ਹੋਏ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਹੀ ਉੱਤਮ ਹੈਂ।
3.12.60
राजर्षीणां पुण्यकृतामाहवेष्वनिवर्तिनाम् ।
सर्वधर्मोपपन्नानां त्वं गतिः पुरुषर्षभ।
त्वं प्रभुस्त्वं विभुश्च त्वं भूतात्मा त्वं विचेष्टसे ॥ ३.१२.६० ॥
ਜੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਪਿੱਛੇ ਨਾ ਹਟਣ ਵਾਲੇ, ਪੁੰਨ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਤੂੰ ਹੀ ਗਤੀ ਹੈਂ, ਹੇ ਪੁਰਖਰਿਸ਼ਭ। ਤੂੰ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਵਿਭੂ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਭੂਤਾਤਮਾ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਹੀ ਕਾਰਜ ਕਰਦਾ ਹੈਂ।
3.12.61
लोकपालाश्च लोकाश्च नक्षत्राणि दिशे दश ।
नभश्चन्द्रश्च सूर्यश्च त्वयि सर्वं प्रतिष्ठितम् ॥ ३.१२.६१ ॥
ਲੋਕਪਾਲ ਅਤੇ ਲੋਕ, ਨਕਸ਼ਤਰ, ਦਸ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ, ਆਕਾਸ਼, ਚੰਦਰਮਾ ਅਤੇ ਸੂਰਜ — ਸਭ ਕੁਝ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
3.12.62
मंर्त्यता चैव भूतानाममरत्वं दिवौकसाम् ।
त्वयि सर्वं महाबाहो लोककार्यं प्रतिष्ठितम् ॥ ३.१२.६२ ॥
ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ, ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਅਮਰਪਣ, ਲੋਕ ਦਾ ਸਾਰਾ ਕਾਰਜ — ਸਭ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੈ।
3.12.63
सा तेऽहं दुःखमाख्यास्ये प्रणयान्मधुसूदन ।
ईशस्त्वं सर्वभूतानां ये दिव्या ये च मानुषाः ॥ ३.१२.६३ ॥
ਹੇ ਮਧੂਸੂਦਨ, ਪਿਆਰ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣਾ ਦੁੱਖ ਦੱਸਾਂਗੀ। ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸ੍ਵਾਮੀ ਹੋ — ਦਿਵ੍ਯ ਹੋਣ ਜਾਂ ਮਨੁੱਖ।
3.12.64
कथं नु भार्या पार्थानां तव कृष्ण सखी विभो ।
धृष्टद्युम्नस्य भगिनी सभां कृष्येत मादृशी ॥ ३.१२.६४ ॥
ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਹੇ ਵਿਭੂ, ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਤੁਹਾਡੀ ਸਖੀ, ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦ੍ਯੁਮਨ ਦੀ ਭੈਣ ਮੇਰੇ ਵਰਗੀ ਇਸਤਰੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਘਸੀਟੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ?
3.12.65
स्त्रीधर्मिणी वेपमाना शोणितेन समुक्षिता ।
एकवस्त्रा विकृष्टाऽस्मि दुःखिता कुरुसंसदि ॥ ३.१२.६५ ॥
ਇਸਤਰੀ-ਧਰਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਮੈਂ, ਕੰਬਦੀ, ਲਹੂ ਨਾਲ ਭਿੱਜੀ, ਇੱਕੋ ਕੱਪੜੇ ਵਿੱਚ, ਕੁਰੂ-ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਘਸੀਟੀ ਜਾ ਕੇ ਦੁਖੀ ਹੋਈ।
3.12.66
राज्ञां मध्ये सभायां तु रजसाऽतिपरिप्लुता ।
दृष्ट्वा च मां धार्तराष्ट्राः प्राहसन्पापचेतसः ॥ ३.१२.६६ ॥
ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਿਬੜੀ ਮੈਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਪਾਪੀ ਮਨ ਵਾਲੇ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹੱਸ ਪਏ।
3.12.67
दासीभावेन मां भोक्तुमीष्सुते मधुसूदन ।
जीवत्सु पाण्डुपुत्रेषु पाञ्चालेषु च वृष्णिषु ॥ ३.१२.६७ ॥
ਹੇ ਮਧੂਸੂਦਨ, ਪਾਂਡੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਪਾਂਚਾਲ ਅਤੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਨੀ ਜੀਉਂਦੇ ਹੁੰਦਿਆਂ ਵੀ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਦਾਸੀ ਬਣਾ ਕੇ ਭੋਗਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ।
3.12.68
नन्वहं कृष्ण भीष्मस्य धृतराष्ट्रस्य चोभयोः ।
स्नुषा भवामि धर्मेण साऽहं दासीकृता बलात् ॥ ३.१२.६८ ॥
ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਮੈਂ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਭੀਸ਼ਮ ਅਤੇ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਨੂੰਹ ਹਾਂ; ਫਿਰ ਵੀ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਮੈਨੂੰ ਦਾਸੀ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।
3.12.69
गर्हयेपाण्डवांस्त्वेव युधि श्रेष्ठान्महाबलान् ।
यत्क्लिश्यमानां प्रेक्षन्ते धर्मपत्नीं यशस्विनीम् ॥ ३.१२.६९ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਅਤੇ ਮਹਾਬਲੀ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਹੋਵੇ; ਧਰਮ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਯਸ਼ਸਵਿਨੀ ਮੈਨੂੰ ਕਸ਼ਟ ਝੱਲਦੀ ਵੇਖ ਰਹੇ ਹਨ।
3.12.70
धिग्बलं भीमसेनस्य धिक्पार्थस् च गाण्डिवम् ।
यौ मां विप्रकृतां क्षुद्रैर्मर्षयेतां जनार्दन ॥ ३.१२.७० ॥
ਭੀਮਸੇਨ ਦੇ ਬਲ ਨੂੰ ਧਿੱਕਾਰ ਹੈ, ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਗਾਂਡੀਵ ਨੂੰ ਵੀ ਧਿੱਕਾਰ ਹੈ। ਹੇ ਜਨਾਰਦਨ, ਨੀਚਾਂ ਵੱਲੋਂ ਅਪਮਾਨਿਤ ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਸਹਿੰਦੇ ਰਹੇ।
3.12.71
शाश्वतोऽयं धर्मपथः सद्भिराचरितः सदा ।
यद्भार्यां परिरक्षन्ति भर्तारोऽल्पबला अपि ॥ ३.१२.७१ ॥
ਇਹ ਸਦੀਵੀ ਧਰਮ-ਮਾਰਗ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਜਨ ਸਦਾ ਅਪਣਾਉਂਦੇ ਆਏ ਹਨ: ਪਤੀ ਭਾਵੇਂ ਥੋੜੇ ਬਲ ਵਾਲੇ ਹੋਣ, ਪਰ ਪਤਨੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ।
3.12.72
भार्यायां रक्ष्यमाणायां प्रजा भवति रक्षिता ।
प्रजायां रक्ष्यमाणायामात्मा भवति रक्षितः ॥ ३.१२.७२ ॥
ਪਤਨੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੋਣ ਨਾਲ ਸੰਤਾਨ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ; ਸੰਤਾਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੋਣ ਨਾਲ ਆਤਮਾ (ਪਤੀ) ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
3.12.73
आत्मा हि जायेत तस्यां तस्मज्जाया भवत्युत ।
भर्ता च भार्यया रक्ष्यः कथं जायान्ममोदरे ॥ ३.१२.७३ ॥
ਆਤਮਾ ਉਸ ਤੋਂ ਹੀ ਜਨਮਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਪਤਨੀ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਪਤੀ ਦੀ ਵੀ ਪਤਨੀ ਦੁਆਰਾ ਰੱਖਿਆ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਕੁੱਖ ਤੋਂ…
3.12.74
नन्विमे शरणं प्राप्तं न त्यजन्ति कदाचन ।
ते मां शरणमापन्नां नान्वपद्यन्त पाण्डवाः ॥ ३.१२.७४ ॥
ਸ਼ਰਨ ਆਏ ਨੂੰ ਇਹ ਕਦੇ ਛੱਡਦੇ ਨਹੀਂ ਹਨ ਨਾ? ਪਰ ਸ਼ਰਨ ਆਈ ਮੈਨੂੰ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੇ ਸਹਾਰਾ ਨਾ ਦਿੱਤਾ।
3.12.75
पञ्चभिः पतिभिर्जाताः कुमासरा मे महौजसः ।
एतेषामप्यवेक्षार्थं त्रातव्याऽस्मि जनार्दन ॥ ३.१२.७५ ॥
ਪੰਜ ਪਤੀਆਂ ਤੋਂ ਮੇਰੇ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਪੁੱਤਰ ਜੰਮੇ ਹਨ। ਹੇ ਜਨਾਰਦਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਲਈ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਬਚਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
3.12.76
प्रतिविन्ध्यो युधिष्ठिरात्सुतसोमो वृकोदरात् ।
अर्जुनाच्छ्रुतकीर्तिश्च शतानीकस्तु नाकुलिः ॥ ३.१२.७६ ॥
ਯੁਧਿਸ਼ਟਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰਤਿਵਿੰਧਯ, ਭੀਮ ਤੋਂ ਸੁਤਸੋਮ, ਅਰਜੁਨ ਤੋਂ ਸ਼ਰੁਤਕੀਰਤੀ ਅਤੇ ਨਕੁਲ ਤੋਂ ਸ਼ਤਾਨੀਕ।
3.12.77
कनिष्ठाच्छ्रुतकर्मा च सर्वे सत्यपराक्रमा ।
प्रद्युम्नो यादृशः कृष्ण तादृशास्ते महारथाः ॥ ३.१२.७७ ॥
ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੇ (ਸਹਦੇਵ) ਤੋਂ ਸ਼ਰੁਤਕਰਮਾ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਸੱਚੇ ਪਰਾਕਰਮੀ ਹਨ। ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਹੈ, ਓਹੋ ਜਿਹੇ ਉਹ ਮਹਾਰਥੀ ਹਨ।
3.12.78
नन्विमे धनुषि श्रेष्ठा अजेया युधि शात्रवैः ।
किमर्थं धार्तराष्ट्राणां सहन्ते दुर्बलीयसाम् ॥ ३.१२.७८ ॥
ਕੀ ਇਹ ਧਨੁਸ਼ ਵਿੱਦਿਆ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਵੈਰੀਆਂ ਤੋਂ ਅਜਿੱਤ ਨਹੀਂ ਹਨ? ਤਾਂ ਫਿਰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਕਿਉਂ ਸਹਿੰਦੇ ਹਨ?
3.12.79
अधर्मेण हृतं राज्यं सर्वे दासाः कृतास्तथा ।
सभायां परिकृष्टाऽहमेकवस्त्रा रजस्वला ॥ ३.१२.७९ ॥
ਅਧਰਮ ਨਾਲ ਰਾਜ ਖੋਹ ਲਿਆ ਗਿਆ, ਸਭ ਨੂੰ ਦਾਸ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ; ਮੈਂ ਇੱਕੋ ਕੱਪੜੇ ਵਿੱਚ, ਰਜਸਵਲਾ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਘਸੀਟੀ ਗਈ।
3.12.80
नाधिज्यमपि यच्छक्यं कर्तुमन्येन गाण्डिवम् ।
अन्यत्रार्जुनभीमाभ्यां त्वया वा मधुसूदन ॥ ३.१२.८० ॥
ਅਰਜੁਨ ਅਤੇ ਭੀਮ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਜਾਂ ਤੇਰੇ ਬਿਨਾਂ, ਕੋਈ ਹੋਰ ਗਾਂਡੀਵ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਤਾਂਤ ਨਹੀਂ ਚੜ੍ਹਾ ਸਕਦਾ, ਹੇ ਮਧੁਸੂਦਨ।
3.12.81
धिग्बलं भीमसेनस्य धिक्पार्थस्य च पौरुषम् ।
यत्र दुर्योधनः कृष्ण मुहूर्तमपि जीवति ॥ ३.१२.८१ ॥
ਭੀਮਸੇਨ ਦੇ ਬਲ ਨੂੰ ਧਿੱਕਾਰ, ਪਾਰਥ ਦੇ ਪੌਰਖ ਨੂੰ ਵੀ ਧਿੱਕਾਰ; ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਜਿੱਥੇ ਦੁਰਯੋਧਨ ਇੱਕ ਪਲ ਵੀ ਜੀਂਦਾ ਹੈ।
3.12.82
य एतानाक्षिपद्राष्टात्सह मात्राऽविहिंसकान् ।
अधीयानान्पुरा बालान्व्रतस्थान्मधुसूदन ॥ ३.१२.८२ ॥
ਜਿਸ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਬਾਲਕਾਂ ਨੂੰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਤਾ ਸਮੇਤ, ਰਾਜ ਤੋਂ ਕੱਢਿਆ; ਜਦੋਂ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਪੜ੍ਹਦੇ ਅਤੇ ਵ੍ਰਤ ਰੱਖਦੇ ਬਾਲਕ ਸਨ, ਹੇ ਮਧੁਸੂਦਨ।
3.12.83
भोजने भीमसेनस्य पापः प्राक्षिपयद्विषम् ।
कालकूटं नवं तीक्ष्णं संभृतं रोमहर्षणम् ॥ ३.१२.८३ ॥
ਭੀਮਸੇਨ ਦੇ ਭੋਜਨ ਵਿੱਚ ਉਸ ਪਾਪੀ ਨੇ ਨਵਾਂ, ਤਿੱਖਾ, ਸੰਗ੍ਰਹਿਤ, ਰੌਂਗਟੇ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕਾਲਕੂਟ ਜ਼ਹਿਰ ਮਿਲਾਇਆ।
3.12.84
तज्जीर्णमविकारेण सहान्नेन जनार्दन ।
सशेषत्वान्महाबाहो भीमस्य पुरुषोत्तम ॥ ३.१२.८४ ॥
ਉਹ ਜ਼ਹਿਰ ਅੰਨ ਨਾਲ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਵਿਕਾਰ ਦੇ ਹਜ਼ਮ ਹੋ ਗਿਆ, ਹੇ ਜਨਾਰਦਨ; ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ, ਹੇ ਪੁਰਸ਼ੋਤਮ, ਭੀਮ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਬਚੇ ਰਹਿਣ ਕਰਕੇ।
3.12.85
प्रमाणकोट्यां विश्वस्तं तथा सुप्तं वृकोदरम् ।
बद्ध्वैनं कृष्ण गङ्गायां प्रक्षिप्य पुरमाव्रजत् ॥ ३.१२.८५ ॥
ਪ੍ਰਮਾਣਕੋਟੀ ਉੱਤੇ ਭਰੋਸੇ ਨਾਲ ਸੁੱਤੇ ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ (ਭੀਮ) ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ, ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਕੇ ਉਹ ਨਗਰ ਨੂੰ ਮੁੜ ਗਏ।
3.12.86
यदा विबुद्धः कौन्तेयस्तदा संछिद्य बन्धनम् ।
उदतिष्ठन्महाबाहुर्भीमसेनो महाबलः ॥ ३.१२.८६ ॥
ਜਦੋਂ ਕੌਂਤੇਯ ਜਾਗਿਆ, ਤਦ ਬੰਧਨ ਕੱਟ ਕੇ ਮਹਾਬਾਹੂ, ਮਹਾਬਲੀ ਭੀਮਸੇਨ ਉੱਠ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ।
3.12.87
आशीविषैः कृष्णसर्पैः सुप्तंचैनमदंशयत् ।
सर्वेष्वेवाङ्गदेशेषु न ममार च शत्रुहा ॥ ३.१२.८७ ॥
ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਕਾਲੇ ਸੱਪਾਂ ਨੇ ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਡੰਗਿਆ; ਫਿਰ ਵੀ ਸ਼ਤਰੂਹਾ ਨਾ ਮਰਿਆ।
3.12.88
प्रतिबुद्धस्तु कौन्तेयः सर्वान्सर्पानपोथयत् ।
सारथिं चास्य दयितमपहस्तेन जघ्निवान् ॥ ३.१२.८८ ॥
ਜਾਗ ਕੇ ਕੌਂਤੇਯ ਨੇ ਸਾਰੇ ਸੱਪਾਂ ਨੂੰ ਮਸਲ ਦਿੱਤਾ; ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਸਾਰਥੀ ਨੂੰ ਵੀ ਹੱਥ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ।
3.12.89
पुनः सुप्तानुपाधाक्षीद्बालकान्वारणावते ।
शयानानार्यया सार्धं को नु तत्कर्तुमर्हति ॥ ३.१२.८९ ॥
ਮੁੜ ਵਾਰਣਾਵਤ ਵਿੱਚ ਸੁੱਤੇ ਬਾਲਕਾਂ ਨੂੰ, ਆਰਯਾ ਨਾਲ ਲੇਟੇ ਹੋਇਆਂ ਨੂੰ ਕਿਸ ਨੇ ਸਾੜਿਆ? ਉਹ ਕੰਮ ਕੌਣ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ?
3.12.90
यत्रार्या रुदती भीता पाण्डवानिदमब्रवीत् ।
महद्व्यसनमापन्ना शिखिना परिवारिता ॥ ३.१२.९० ॥
ਜਿੱਥੇ ਆਰਯਾ (ਮਾਤਾ) ਰੋਂਦੀ ਅਤੇ ਡਰੀ ਹੋਈ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਬੋਲੀ; ਵੱਡੀ ਬਿਪਤਾ ਵਿੱਚ ਪਈ, ਅੱਗ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ।
3.12.91
हा हतास्मि कुंतोन्वद्य भवेच्छान्तिरिहानलात् ।
अनाथा विनशिष्यामि बालकैः पुत्रकैः सह ॥ ३.१२.९१ ॥
ਹਾਏ, ਮੈਂ ਤਾਂ ਮਾਰੀ ਗਈ! ਕੁੰਤੀ, ਹੁਣ ਇਸ ਅੱਗ ਤੋਂ ਇੱਥੇ ਮੈਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਮਿਲੇਗੀ? ਅਨਾਥ ਹੋ ਕੇ ਬਾਲਕਾਂ ਤੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਮੈਂ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਵਾਂਗੀ।
3.12.92
तत्र भीमो महाबाहुर्वायुवेगपराक्रमः ।
आर्यामाश्वासयामास भ्रातॄंश्चापि वृकोदरः ॥ ३.१२.९२ ॥
ਉੱਥੇ ਹਵਾ ਦੇ ਵੇਗ ਵਰਗਾ ਪਰਾਕਰਮ ਵਾਲਾ ਮਹਾਬਾਹੂ ਭੀਮ ਆਰਿਆ ਨੂੰ ਅਤੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਧੀਰਜ ਦੇਣ ਲੱਗਾ।
3.12.93
वैनतेयो यथा पक्षी गरुत्मान्पततांवरः ।
तथैवाभिपतिष्यामि भयंवो नेह विद्यते ॥ ३.१२.९३ ॥
ਵਿਨਤਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਗਰੁੜ, ਪੰਛੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ, ਜਿਵੇਂ ਝਪਟਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਵੀ ਝਪਟਾਂਗੀ; ਇੱਥੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਡਰ ਨਹੀਂ।
3.12.94
आर्यामङ्केन वामेन राजानं दक्षिणेन च ।
अंसयोश्च यमौ कृत्वा पृष्ठे बीभत्सुमेव च ॥ ३.१२.९४ ॥
ਖੱਬੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਆਰਿਆ ਨੂੰ, ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਰਾਜੇ ਨੂੰ, ਮੋਢਿਆਂ ਉੱਤੇ ਜੁੜਵਾਂ ਨੂੰ ਅਤੇ ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਬੀਭਤਸੂ ਨੂੰ ਬਿਠਾ ਕੇ।
3.12.95
सहसोत्पत्य वेगेन सर्वानादाय वीर्यवान् ।
भ्रातॄनार्यां च बलवान्मोक्षयामास पावकात् ॥ ३.१२.९५ ॥
ਉਸ ਵੀਰ ਬਲਵਾਨ ਨੇ ਅਚਾਨਕ ਵੇਗ ਨਾਲ ਛਾਲ ਮਾਰ ਕੇ ਸਭਨਾਂ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਆਰਿਆ ਤੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗ ਤੋਂ ਛੁਡਾ ਲਿਆ।
3.12.96
ते रात्रौ प्रस्थितां सर्वे सह मात्रा यशस्विनः ।
अभ्यगच्छन्महारण्ये हिडिम्बवनमन्तिकात् ॥ ३.१२.९६ ॥
ਉਹ ਸਭ ਯਸ਼ਸਵੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਮਾਤਾ ਸਮੇਤ ਤੁਰ ਕੇ ਮਹਾਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਹਿਡਿੰਬ ਵਣ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚ ਗਏ।
3.12.97
श्रान्ताः प्रसुप्तास्तत्रेमे मात्रा सह सुदुःखिताः ।
सुप्तांश्चैनानभ्यगच्छद्धिडिम्बा नाम राक्षसी ॥ ३.१२.९७ ॥
ਥੱਕੇ ਹੋਏ, ਗਹਿਰੀ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ ਉਹ ਸਾਰੇ ਉੱਥੇ ਮਾਤਾ ਸਮੇਤ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਸਨ। ਸੁੱਤਿਆਂ ਕੋਲ ਹਿਡਿੰਬਾ ਨਾਮ ਦੀ ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਆਈ।
3.12.98
सा दृष्ट्वा पाण्डवांस्तत्र सुप्तान्मात्रा सह क्षितौ ।
हृच्छयेनाभिभूतात्मा भीमसेनमकामयत् ॥ ३.१२.९८ ॥
ਉੱਥੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮਾਤਾ ਨਾਲ ਸੁੱਤੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਕਾਮ ਦੇ ਬਾਣ ਨਾਲ ਵਸ਼ ਹੋਈ ਉਸ ਨੇ ਭੀਮਸੇਨ ਨੂੰ ਚਾਹਿਆ।
3.12.99
भीमस्य पादौ कृत्वा तु स्वउत्सङ्गे ततोऽबला ।
पर्यमर्दत संहृष्टा कल्याणी मृदुपाणिना ॥ ३.१२.९९ ॥
ਫਿਰ ਉਸ ਅਬਲਾ ਨੇ ਭੀਮ ਦੇ ਪੈਰ ਆਪਣੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਕਲਿਆਣੀ ਨੇ ਕੋਮਲ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਬਾਇਆ।
3.12.100
तामबुद्ध्यदमेयात्मा बलवान्सत्यविक्रमः ।
पर्यपृच्छत तां भीमः किमिहेच्छस्यनिन्दिते ॥ ३.१२.१०० ॥
ਅਮਾਪ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ, ਸੱਚੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਬਲਵਾਨ ਭੀਮ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸਮਝ ਲਿਆ; ਭੀਮ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ: 'ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ੇ, ਇੱਥੇ ਤੂੰ ਕੀ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ?'
3.12.101
एवमुक्ता तु भीमेन राक्षसी कामरूपिणी ।
भीमसेनं महात्मानमाह चैवमनिन्दिता ॥ ३.१२.१०१ ॥
ਭੀਮ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁੱਛਣ ਤੇ, ਇੱਛਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਵਾਲੀ ਰਾਕਸ਼ਸੀ, ਉਸ ਨਿਰਦੋਸ਼ਾ ਨੇ, ਮਹਾਤਮਾ ਭੀਮਸੇਨ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ।
3.12.102
पलायध्वमितः क्षिप्रं मम भ्रातैष वीर्यवान् ।
आगमिष्यति वो हन्तुं तस्माद्गच्छत माचिरम् ॥ ३.१२.१०२ ॥
ਇੱਥੋਂ ਛੇਤੀ ਭੱਜ ਜਾਓ! ਮੇਰਾ ਇਹ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਭਰਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਾਰਨ ਆਵੇਗਾ; ਇਸ ਲਈ ਦੇਰ ਨਾ ਕਰੋ, ਚਲੇ ਜਾਓ।
3.12.103
अथ भीमोऽभ्युवाचैनां साभिमानमिदं वचः ।
नोद्विजेयमहं तस्मान्निहनिष्येऽहमागतम् ॥ ३.१२.१०३ ॥
ਫਿਰ ਭੀਮ ਨੇ ਮਾਣ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ — ਮੈਨੂੰ ਡਰਨਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ; ਇਸ ਲਈ ਆਏ ਹੋਏ ਨੂੰ ਮੈਂ ਮਾਰ ਦਿਆਂਗਾ।
3.12.104
तयोः श्रुत्वा तु संजल्पमागच्छद्राक्षसाधमः ।
भीमरूपो महानादान्विसृजन्भीमदर्शनः ॥ ३.१२.१०४ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਨੀਚ ਉਹ ਆਇਆ; ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਾਲਾ, ਵੱਡੀਆਂ ਗਰਜਾਂ ਕਰਦਾ, ਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਭਿਆਨਕ।
3.12.105
केन सार्धं कथयसि आनयैनं ममान्तिकम् ।
हिडिम्बे भक्षयिष्यामो न चिरं कर्तुमर्हसि ॥ ३.१२.१०५ ॥
ਕਿਸ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈਂ? ਇਹਨੂੰ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਲੈ ਆ। ਹਿਡਿੰਬੇ, ਅਸੀਂ ਇਹਨੂੰ ਖਾਵਾਂਗੇ; ਤੈਨੂੰ ਦੇਰ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ।
3.12.106
सा कृपासंगृहीतेन हृदयेन मनस्विनी ।
नैनमैच्छत्तदाकर्तुमनुक्रोशादनिन्दिता ॥ ३.१२.१०६ ॥
ਉਹ ਮਨਸਵਿਨੀ, ਨਿਰਦੋਸ਼ ਇਸਤਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ ਉਸ ਵੇਲੇ ਇਹਨੂੰ ਕੁਝ ਕਰਨਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ; ਤਰਸ ਕਰਕੇ।
3.12.107
स नादान्विनदन्घोरान्राक्षसः पुरुषादकः ।
अभ्यद्रवत वेगेन भीमसेनं तदा किल ॥ ३.१२.१०७ ॥
ਉਹ ਮਨੁੱਖਖੋਰ ਰਾਖਸ਼ ਭਿਆਨਕ ਗਰਜਾਂ ਕਰਦਾ, ਤਦ ਵੇਗ ਨਾਲ ਭੀਮਸੇਨ ਉੱਤੇ ਝਪਟਿਆ।
3.12.108
तमभिद्रुत्य संक्रुद्धो वेगेन महता बली ।
अगृह्णात्पाणिना पाणिं भीमसेनस्य राक्षसः ॥ ३.१२.१०८ ॥
ਉਸ ਉੱਤੇ ਝਪਟ ਕੇ, ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਏ ਬਲਵਾਨ ਰਾਖਸ਼ ਨੇ ਵੱਡੇ ਵੇਗ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਭੀਮਸੇਨ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜ ਲਿਆ।
3.12.109
इन्द्राशनिसमस्पर्शं वज्रसंहननं दृढम् ।
संहत्य भीमसेनाय व्याक्षिपत्सहसा करम् ॥ ३.१२.१०९ ॥
ਇੰਦਰ ਦੇ ਵਜ੍ਰ ਵਰਗਾ ਛੋਹ ਅਤੇ ਵਜ੍ਰ ਵਰਗਾ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਸਰੀਰ ਵਾਲਾ ਉਹ, ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਸਮੇਟ ਕੇ ਅਚਾਨਕ ਭੀਮਸੇਨ ਵੱਲ ਹੱਥ ਵਧਾਇਆ।
3.12.110
गृहीतं पाणिना पाणिं भीमसेनस्य रक्षसा ।
नामृष्यत महाबाहुस्तत्राक्रुद्ध्यद्वृकोदरः ॥ ३.१२.११० ॥
ਰਾਕਸ਼ ਨੇ ਭੀਮਸੇਨ ਦਾ ਹੱਥ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਫੜ ਲਿਆ। ਮਹਾਬਾਹੂ ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ ਇਸ ਨੂੰ ਸਹਿ ਨਾ ਸਕੇ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਹੀ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਗਏ।
3.12.111
तदासीत्तुमुलं युद्धं भीमसेनहिडिम्बयोः ।
सर्वास्त्रविदुषोर्घोरं वृत्रवासवयोरिव ॥ ३.१२.१११ ॥
ਤਦ ਭੀਮਸੇਨ ਅਤੇ ਹਿਡਿੰਬ ਵਿਚਕਾਰ ਭਿਆਨਕ ਤੁਮੁਲ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ—ਸਾਰੇ ਅਸਤਰਾਂ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਵਾਸਵ ਵਾਂਗ ਲੜੇ।
3.12.112
विक्रीड्य सुचिरं भीमो राक्षसेन सहानघ ।
निजघान महावीर्यस्तं तदा निर्बलं बली ॥ ३.१२.११२ ॥
ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼! ਰਾਕਸ਼ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਦੇਰ ਖੇਡ ਵਾਂਗ ਲੜ ਕੇ ਮਹਾਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਬਲਵਾਨ ਭੀਮ ਨੇ ਉਸ ਨਿਰਬਲ ਨੂੰ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
3.12.113
हत्वा हिडिम्बं भीमोऽथ प्रस्थितो भ्रातृभिः सह ।
हिडिम्बामग्रतः कृत्वा यस्यां जातो घटोत्कटः ॥ ३.१२.११३ ॥
ਹਿਡਿੰਬ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਭੀਮ ਭਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਤੁਰ ਪਿਆ; ਜਿਸ ਤੋਂ ਘਟੋਤਕਚ ਜਨਮਿਆ ਉਸ ਹਿਡਿੰਬਾ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਕਰਕੇ।
3.12.114
ततः संप्राद्रवन्सर्वे सह मात्रा परंतपाः ।
एकचक्रामभिमुखाः संवृता ब्राह्मणव्रजैः ॥ ३.१२.११४ ॥
ਫਿਰ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਤਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਮਾਤਾ ਸਮੇਤ ਏਕਚੱਕਰਾ ਵੱਲ ਭੱਜ ਗਏ; ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ।
3.12.115
प्रस्थाने व्यास एषां च मन्त्री प्रियहिते रतः ।
ततोऽगच्छन्नेकचक्रां पाणअडवाः संशितव्रताः ॥ ३.१२.११५ ॥
ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿਆਸ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਿਤ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ। ਫਿਰ ਦ੍ਰਿੜ ਵ੍ਰਤੀ ਪਾਂਡਵ ਏਕਚੱਕਰਾ ਨੂੰ ਗਏ।
3.12.116
तत्राप्यासादयामासुर्बकं नाम महाबलम् ।
पुरुषादं प्रतिभयं हिडिम्बेनैव संमितम् ॥ ३.१२.११६ ॥
ਉੱਥੇ ਵੀ ਉਹ ਬਕ ਨਾਮਕ ਮਹਾਬਲੀ ਨਰਭਕਸ਼ੀ ਨੂੰ ਮਿਲੇ; ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਸੀ, ਹਿਡਿੰਬ ਵਰਗਾ।
3.12.117
तं चापि विनिहत्योग्रं भीमः प्रहरतां वरः ।
सहितो भ्रातृभिः सर्वैर्द्रुपदस्य पुरं ययौ ॥ ३.१२.११७ ॥
ਉਸ ਭਿਆਨਕ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰ ਕੇ, ਯੋਧਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਭੀਮ ਸਾਰੇ ਭਰਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਦ੍ਰੁਪਦ ਦੇ ਨਗਰ ਨੂੰ ਗਿਆ।
3.12.118
लब्धाऽहमपि तत्रैव वसता सव्यसाचिना ।
यथा त्वया जिता कृष्णरुक्मिणी भीष्मकात्मजा ॥ ३.१२.११८ ॥
ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਉੱਥੇ ਹੀ, ਉੱਥੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਵ੍ਯਸਾਚੀ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ; ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਭੀਸ਼ਮਕ ਦੀ ਧੀ ਰੁਕਮਿਣੀ ਜਿੱਤੀ, ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ।
3.12.119
एवं सुयुद्धे पार्थेन जिताऽहं मधुसूदन ।
स्वयंवरे महत्कर्म कृत्वा न सुकरं परैः ॥ ३.१२.११९ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੰਗੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਪਾਰਥ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਜਿੱਤਿਆ, ਹੇ ਮਧੁਸੂਦਨ। ਸਵਯੰਵਰ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਕਰਮ ਕਰਨਾ ਦੂਜਿਆਂ ਲਈ ਆਸਾਨ ਨਹੀਂ।
3.12.120
एवं क्लेशैः सुबहुभिः क्लिश्यमाना सुदुःखिता ।
निवसाम्यार्यया हीना कृष्ण धौम्यपुरःसुरा ॥ ३.१२.१२० ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਹੁਤ ਕਲੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ, ਆਰਿਆ ਤੋਂ ਵਿਛੜੀ ਹੋਈ, ਮੈਂ ਰਹਿੰਦੀ ਹਾਂ, ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਧੌਮ੍ਯ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ।
3.12.121
त इमे सिंहविक्रान्ता वीर्येणाभ्यधिकाः परैः ।
निहीनैः परिक्लिश्यन्ति समुपेक्षन्ति मां कथं। ॥ ३.१२.१२१ ॥
ਇਹ ਸ਼ੇਰਾਂ ਵਰਗੇ ਬਹਾਦਰ ਹਨ, ਬਲ ਵਿੱਚ ਵੈਰੀਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਨ। ਫਿਰ ਵੀ ਨੀਚਾਂ ਵੱਲੋਂ ਦੁੱਖ ਦਿੱਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ; ਮੈਨੂੰ ਕਿਉਂ ਅਣਡਿੱਠ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ?
3.12.122
एतादृशानि दुःखानि महन्ती दुर्बलीयसाम् ।
दीर्घकालं प्रदीप्ताऽस्मि पापानां पापकर्मणाम् ॥ ३.१२.१२२ ॥
ਪਾਪੀਆਂ ਅਤੇ ਪਾਪ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਮਜ਼ੋਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੇ ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਵੱਡੇ ਦੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਮੈਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਸੜ ਰਹੀ ਹਾਂ।
3.12.123
कुले महतिजाताऽस्मि दिव्येन विधिना किल ।
पाण्डवानां प्रिया भार्या स्नुषा पाण्डोर्महात्मनः ॥ ३.१२.१२३ ॥
ਮਹਾਨ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਦੈਵੀ ਵਿਧਾਨ ਨਾਲ ਹੀ ਮੈਂ ਜਨਮੀ ਹਾਂ। ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਮਹਾਤਮਾ ਪਾਂਡੂ ਦੀ ਨੂੰਹ।
3.12.124
केशग्रहमनुप्राप्ता का नु जीवेत मादृशी ।
पञ्चानामिन्द्रकल्पानां प्रेक्षतां मधुसूदन ॥ ३.१२.१२४ ॥
ਹੇ ਮਧੁਸੂਦਨ, ਇੰਦਰ ਵਰਗੇ ਪੰਜ ਜਣੇ ਵੇਖਦੇ ਹੋਣ ਤਾਂ ਵਾਲ ਫੜ ਕੇ ਖਿੱਚੀ ਗਈ ਮੇਰੇ ਵਰਗੀ ਔਰਤ ਕਿਵੇਂ ਜੀ ਸਕਦੀ ਹੈ?
3.12.125
इत्युक्त्वा प्रारुदत्कृष्णा मुखं प्रच्छाद्य पाणिना ।
पद्मकोशप्रकाशेन मृदुना मृदुभाषिणी ॥ ३.१२.१२५ ॥
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਮੂੰਹ ਢੱਕ ਕੇ ਰੋ ਪਈ; ਕਮਲ ਦੀ ਕਲੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਕੋਮਲ ਹੱਥ ਨਾਲ, ਮਿੱਠੀ ਬੋਲੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀ ਉਹ।
3.12.126
स्तनावपतितौ पीनौ सुजातौ शुभलक्षणौ ।
अभ्यवर्षत पाञ्चाली दुःखजैरश्रुबिन्दुभिः ॥ ३.१२.१२६ ॥
ਹੇਠਾਂ ਡਿੱਗੇ ਹੋਏ ਉਸ ਦੇ ਭਰਵੇਂ, ਸੁਡੌਲ, ਸ਼ੁਭ ਲੱਛਣਾਂ ਵਾਲੇ ਛਾਤੀ ਦੇ ਉਭਾਰ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਜਨਮੇ ਅੱਥਰੂਆਂ ਨਾਲ ਭਿੱਜ ਗਏ; ਪਾਂਚਾਲੀ ਅੱਥਰੂਆਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰਨ ਲੱਗੀ।
3.12.127
चक्षुषी परिमार्जन्ती निःश्वसन्ती पुनःपुनः ।
बाष्पपूर्णेन कणअठेन क्रुद्धा वचनमब्रवीत् ॥ ३.१२.१२७ ॥
ਅੱਖਾਂ ਪੂੰਝਦੀ ਅਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਹੌਕੇ ਭਰਦੀ, ਅੱਥਰੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਗਲੇ ਨਾਲ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਸਨੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
3.12.128
नैव मे पतयः सन्ति न पुत्रा न च बान्धवाः ।
न भ्रातरो न च पिता नैव त्वं मधुसूदन ॥ ३.१२.१२८ ॥
ਹੇ ਮਧੂਸੂਦਨ, ਮੇਰੇ ਨਾ ਪਤੀ ਹਨ, ਨਾ ਪੁੱਤਰ, ਨਾ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ, ਨਾ ਭਰਾ, ਨਾ ਪਿਤਾ, ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਤੂੰ।
3.12.129
ये मां विप्रकृतां क्षुद्रैरुपेक्षध्वं विशोकवत् ।
न च मे शाम्यते दुःखं कर्णो यत्प्राहसत्तदा ॥ ३.१२.१२९ ॥
ਨੀਚਾਂ ਵੱਲੋਂ ਅਪਮਾਨਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਮੈਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਸ਼ੋਕਹੀਣ ਵਾਂਗ ਅਣਗੌਲਿਆ; ਉਸ ਵੇਲੇ ਕਰਣ ਹੱਸਿਆ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਮੇਰਾ ਦੁੱਖ ਸ਼ਾਂਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
3.12.130
चतुर्भिः कारणैः कृष्ण त्वया रक्ष्याऽस्मि नित्यशः ।
संबन्धाद्गौरवात्सख्यात्प्रभुत्वेनैव केशव ॥ ३.१२.१३० ॥
ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਹੇ ਕੇਸ਼ਵ, ਚਾਰ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਸਦਾ ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ: ਰਿਸ਼ਤੇ ਕਰਕੇ, ਆਦਰ ਕਰਕੇ, ਮਿੱਤਰਤਾ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਤੇਰੀ ਪ੍ਰਭੁਤਾ ਕਰਕੇ।
3.12.131
अथ तामब्रवीत्कृष्णस्तस्मिन्वीरसमागमे ।
रोदिष्यन्ति स्त्रियो ह्येवं येषां क्रुद्धासि नामिनि ॥ ३.१२.१३१ ॥
ਤਦ ਉਸ ਵੀਰਾਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਕਿਹਾ: ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਤੂੰ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੈਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੋਣਗੀਆਂ।
3.12.132
बीभत्सुशरसंछन्नाञ्शोणितौघपरिप्लुतान् ।
निहतान्वल्लभान्वीक्ष्य शयानान्वसुधातले ॥ ३.१२.१३२ ॥
ਬੀਭਤਸੂ (ਅਰਜੁਨ) ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਢਕੇ ਹੋਏ, ਲਹੂ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਏ ਮਾਰੇ ਗਏ ਪਿਆਰਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ।
3.12.133
यत्समर्थं पाण्डवनां तत्करिष्यामि मा शुचः ।
सत्यं ते प्रतिजानामि राज्ञां राज्ञी भविष्यसि ॥ ३.१२.१३३ ॥
ਪਾਂਡਵਾਂ ਲਈ ਜੋ ਵੀ ਸੰਭਵ ਹੈ ਮੈਂ ਕਰਾਂਗਾ; ਸੋਗ ਨਾ ਕਰ। ਸੱਚਮੁੱਚ ਤੈਨੂੰ ਵਚਨ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਰਾਣੀਆਂ ਦੀ ਰਾਣੀ ਬਣੇਂਗੀ।
3.12.134
पतेद्द्यौर्हिमवाञ्शीर्येत्पृथिवी शकली भवेत् ।
शुष्येत्तोयनिधिः कृष्णे न मे मोघं वचो भवेत् ॥ ३.१२.१३४ ॥
ਅਕਾਸ਼ ਡਿੱਗ ਪਵੇ, ਹਿਮਾਲਾ ਟੁੱਟ ਜਾਵੇ, ਧਰਤੀ ਟੁਕੜੇ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਸਮੁੰਦਰ ਸੁੱਕ ਜਾਵੇ; ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨੇ, ਫਿਰ ਵੀ ਮੇਰਾ ਬਚਨ ਵਿਅਰਥ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।
3.12.135
तच्छ्रुत्वा द्रौपदी वाक्यं प्रतिवाक्यमथाच्युतात् ।
साचीकृतमवैक्षत्सा पाञ्चाली मध्यमं पतिम् ॥ ३.१२.१३५ ॥
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਨੇ, ਅਚਯੁਤ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ) ਦੇ ਉੱਤਰ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਟੇਢੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਵਿਚਲੇ ਪਤੀ (ਅਰਜੁਨ) ਵੱਲ ਵੇਖਿਆ।
3.12.136
आबभाषे महाराज द्रौपदीमर्जुनस्तदा ।
मा रोदीः शुभताम्राक्षि यदाह मधुसूदनः।
तथा तद्भविता देवि नान्यथा वरवर्णिनि ॥ ३.१२.१३६ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ! ਤਦ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਸ਼ੁਭ-ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਨਾ ਰੋ। ਜੋ ਮਧੂਸੂਦਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਉਹੀ ਹੋਵੇਗਾ, ਹੋਰ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਰੰਗ ਵਾਲੀ।
3.12.137
अहं द्रोणं हनिष्यामि शिखण्डी तु पितामहम् ।
दुर्योधनं भीमसेनः कर्णं हन्ता धनिजयः ॥ ३.१२.१३७ ॥
ਮੈਂ ਦ੍ਰੋਣ ਨੂੰ ਮਾਰਾਂਗਾ; ਸ਼ਿਖੰਡੀ ਪਿਤਾਮਹ (ਭੀਸ਼ਮ) ਨੂੰ ਮਾਰੇਗਾ; ਭੀਮਸੇਨ ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਧਨੰਜਯ (ਅਰਜੁਨ) ਕਰਨ ਨੂੰ ਮਾਰੇਗਾ।
3.12.138
रामकृष्णौ व्यपाश्रित्य अजेयाः स्म रणए स्वसः ।
अपि वृत्रहणा युद्धे किं पुनर्धृतराष्ट्रजैः ॥ ३.१२.१३८ ॥
ਰਾਮ-ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ ਅਸੀਂ ਰਣ ਵਿੱਚ ਅਜੇਯ ਹਾਂ, ਭੈਣ। ਜਦੋਂ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਹੰਤਾ ਇੰਦਰ ਵੀ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਜਿੱਤ ਸਕਦਾ, ਤਾਂ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਕੀ ਕਰ ਸਕਣਗੇ?
3.12.139
इत्युक्तेऽभिमुखा वीरा वासुदेवमुपास्थितः ।
तेषां मध्ये महाबाहुः केशवो वाक्यमब्रवीत् ॥ ३.१२.१३९ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ਤੇ, ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹੇ ਵੀਰ ਵਾਸੁਦੇਵ ਕੋਲ ਆਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਮਹਾਬਾਹੂ ਕੇਸ਼ਵ ਨੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।