మహాభారతం · అధ్యాయం 3.12
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.12.1
भोजाः प्रव्रजिताञ्श्रुत्वा वृष्णयश्चान्धकैः सह ।
पाण्डवान्दुःखसंतप्तान्समाजग्मुर्महावने ॥ ३.१२.१ ॥
భోజులు, వృష్ణులు, అంధకులతో కలిసి, పాండవులు బహిష్కృతులై దుఃఖంతో బాధపడుతున్నారని విని, ఆ మహారణ్యానికి వచ్చి కలిశారు.
3.12.2
पाञ्चालस्य च दायादो धृष्टकेतुश्च चेदिपः ।
केकयाश्च महावीर्या भ्रातरो लोकविश्रुताः ॥ ३.१२.२ ॥
పాంచాల రాజవారసుడు ధృష్టకేతుడు, చేది రాజు, లోకవిఖ్యాతులైన మహాపరాక్రమ కేకయ సోదరులు (వచ్చారు).
3.12.3
वने द्रष्टुं ययुः पार्थान्क्रोधामर्षसमन्विताः ।
गर्हयन्तो धार्तराष्ट्रान्किं कुर्म इति चाब्रुवन् ॥ ३.१२.३ ॥
కోపం, అసహనంతో నిండినవారై వారు అడవిలో పార్థులను చూడ వెళ్లారు; ధృతరాష్ట్ర కుమారులను నిందిస్తూ 'మనం ఏమి చేయాలి?' అని అన్నారు.
3.12.4
वासुदेवं पुरस्कृत्य सर्वे ते क्षत्रियर्षभाः ।
परिवार्योपविविशुर्धर्मराजं युधिष्ठिरम्।
अभिवाद्य कुरुश्रेष्ठं विषण्णः केशवोऽब्रवीत् ॥ ३.१२.४ ॥
వాసుదేవుడిని ముందుంచుకుని ఆ క్షత్రియ శ్రేష్ఠులంతా ధర్మరాజు యుధిష్ఠిరుని చుట్టూ కూర్చున్నారు. కురుశ్రేష్ఠునికి నమస్కరించి, విషణ్ణుడైన కేశవుడు ఇలా అన్నాడు.
3.12.5
दुर्योधनस्य कर्णस् शकुनेश्च दुरात्मनः ।
दुःशासनचतुर्थानां भूमिः पास्यति शोणितम् ॥ ३.१२.५ ॥
దుర్యోధనుడు, కర్ణుడు, దురాత్ముడైన శకుని, నాలుగవవాడైన దుఃశాసనుల రక్తాన్ని భూమి త్రాగుతుంది.
3.12.6
एतान्निहत्य समरे ये च तेषां पदानुगाः ।
तांश्च सर्वान्विनिर्जित्य सहितान्स नराधिपान् ॥ ३.१२.६ ॥
యుద్ధంలో వీరిని సంహరించి, వీరిని అనుసరించే వారందరినీ, ఆ రాజులతో కలిపి పూర్తిగా జయించి (పాండవులు భూమిని పాలిస్తారు).
3.12.7
ततः सर्वेऽभिषिञ्चामो धर्मराजं युधिष्ठिरम् ।
निकृत्याऽभिचरन्वध्य एष धर्मः सनातनः ॥ ३.१२.७ ॥
అప్పుడు మనమంతా ధర్మరాజు యుధిష్ఠిరునికి అభిషేకం చేద్దాం. దాడి చేసినవాడిని నరికివేసి చంపడమే ఈ సనాతన ధర్మం.
3.12.8
पार्तानामभिषङ्गेण तथा क्रुद्धं जनार्दनम् ।
अर्जुनः शमयामास दिधक्षन्तमिव प्रजाः ॥ ३.१२.८ ॥
పృథ కుమారుల పట్ల అనురాగంతో కోపించిన జనార్దనుని అర్జునుడు శాంతింపజేశాడు; ప్రజలను దహించాలనుకునేవానిలా ఆయన ఉన్నాడు.
3.12.9
संक्रुद्धं केशवं दृष्ट्वा पूर्वदेवेषु फल्गुनः ।
कीर्तयामास कर्माणि सत्यकीर्तेर्महात्मनः ॥ ३.१२.९ ॥
అత్యంత కోపించిన కేశవుని చూచి, ఫల్గుణుడు పూర్వ దేవతలలో సత్యకీర్తి అయిన ఆ మహాత్ముని కర్మలను వర్ణించాడు.
3.12.10
पुरुषस्याप्रमेयस्य सत्यस्यामिततेजसः ।
प्रजापतिपतेर्विष्णोर्लोकनाथस्य धीमतः ॥ ३.१२.१० ॥
అప్రమేయుడైన పురుషుడు, సత్యుడు, అమిత తేజస్వి, ప్రజాపతుల పతి, విష్ణువు, లోకనాథుడు, ధీమంతుడు.
3.12.11
दशवर्षसहस्राणि यत्रसायंगृहो मुनिः ।
व्यचरस्त्वं पुरा कृष्ण पर्वते गन्धमादने ॥ ३.१२.११ ॥
కృష్ణా! పదివేల సంవత్సరాలు, సాయంకాలమే ఎక్కడ వచ్చిందో అదే గృహమైన ముని వలె, పూర్వం నీవు గంధమాదన పర్వతంపై సంచరించావు.
3.12.12
दशवर्षसहस्राणि दशवर्षशतानि च ।
पुष्करेष्ववसः कृष्णं त्वमपो भक्षयन्पुरा ॥ ३.१२.१२ ॥
పదివేల సంవత్సరాలు, వందల సంవత్సరాలు; కృష్ణా, పుష్కర సరస్సుల వద్ద నీవు నివసించావు; పూర్వం నీవు నీటినే త్రాగి జీవించావు.
3.12.13
ऊर्ध्वबाहुर्विशालायां बदर्यां मधुसूदन ।
अतिष्ठ एकपादेन वायुभक्षः शतं समाः ॥ ३.१२.१३ ॥
ఓ మధుసూదనా! విశాలలో, బదరిలో, రెండు చేతులు పైకెత్తి, ఒంటికాలిపై నిలిచి, గాలినే ఆహారంగా తీసుకొని వందేళ్లు ఉన్నావు.
3.12.14
कृष्णाजिनोत्तरासङ्गः कृशो धमनिसंततः ।
आसीः कृष्ण सरस्वत्यां सत्रेद्वादशवार्षिके ॥ ३.१२.१४ ॥
ఓ కృష్ణా! నల్ల జింకచర్మాన్ని ఉత్తరీయంగా ధరించి, కృశించి, నరాలు పైకి కనిపించే శరీరంతో, సరస్వతీ తీరంలో పన్నెండేళ్ల సత్రంలో నీవు ఉన్నావు.
3.12.15
प्रभासमप्यथासाद्य तीर्थं पुण्यजनार्चितम् ।
तत्र कृष्ण महातेजा दिव्यं वर्षसहस्रकम् ॥ ३.१२.१५ ॥
ఓ కృష్ణా! పుణ్యజనులచే పూజింపబడిన ప్రభాస తీర్థానికి చేరి, అక్కడ మహాతేజస్వీ, దివ్యంగా వేయి సంవత్సరాలు ఉన్నావు.
3.12.16
आतिष्ठस्त्वमथैकेन पादेन नियमस्थितः ।
लोकप्रवृत्तिहेतोस्त्वमिति व्यासो ममाब्रवीत् ॥ ३.१२.१६ ॥
నీవు అప్పుడు నియమంలో నిలిచి ఒంటికాలిపై నిలిచావు. లోక ప్రవృత్తి కోసమే నీవు అలా చేశావని వ్యాసుడు నాతో చెప్పాడు.
3.12.17
क्षेत्रज्ञः सर्वभूतानामादिरन्तश्च केशवं ।
निधानं तपसां कृष्ण यज्ञस्त्वं च सनातनः ॥ ३.१२.१७ ॥
ఓ కేశవా! నీవు సర్వభూతాలకు క్షేత్రజ్ఞుడవు, ఆది అంతము. ఓ కృష్ణా! నీవు తపస్సులకు నిధివి, సనాతన యజ్ఞానివి.
3.12.18
योगकर्ता हृषीकेशः सांख्यकर्ता सनातनः ।
शीलस्त्वं सर्वयोगानां करणं नियमस्य च ॥ ३.१२.१८ ॥
యోగకర్త, ఇంద్రియాధిపతి, సాంఖ్యకర్త అయిన సనాతనుడవు నీవు. నీవే అన్ని యోగాలకు ఆధారం, నియమానికి సాధనం.
3.12.19
निहत्य नरकं भौममाहृत्य मणिकुण्डले ।
प्रथमोत्पादितं कृष्ण मेध्यमश्वमवासृजः ॥ ३.१२.१९ ॥
నరకుడిని సంహరించి, మణికుండలాలను తీసుకువచ్చి, కృష్ణా, మొదట పుట్టిన పవిత్రమైన అశ్వాన్ని నువ్వు విడిచావు.
3.12.20
कृत्वातत्कर्म लोकानामृषभः सर्वलोकजित् ।
अवधीस्त्वं रणे सर्वान्समेतान्दैत्यदानवान् ॥ ३.१२.२० ॥
ఆ కార్యాన్ని చేసి, లోకాలలో వృషభుడవైన నువ్వు సర్వలోకాలను జయించినవాడివి; యుద్ధంలో సమావేశమైన దైత్యులను, దానవులను అందరినీ నువ్వు సంహరించావు.
3.12.21
ततः सर्वेश्वरत्वं च संप्रदाय शचीपतेः ।
मानुषेषु महाबाहो प्रादुर्भूतोऽसि केशव ॥ ३.१२.२१ ॥
అనంతరం, శచీపతి నుండి సర్వేశ్వరత్వాన్ని పొంది, మహాబాహువైన కేశవా, నువ్వు మనుష్యులలో ప్రత్యక్షమయ్యావు.
3.12.22
स त्वं नारायणो भूत्वा हरिरासीः परंतप ।
ब्रह्मा सोमश्च सूर्यश्च धर्मो धाता यमोऽनलः ॥ ३.१२.२२ ॥
ఆ నువ్వు, పరంతపా, నారాయణుడవై హరివై ఉన్నావు; బ్రహ్మ, సోముడు, సూర్యుడు, ధర్ముడు, ధాత, యముడు, అగ్ని కూడా నువ్వే.
3.12.23
वायुर्वैश्रवणो रुद्रः कालः खं पृथिवी दिशः ।
अजश्चराचरगुरुः स्रष्टा त्वं पुरुषोत्तम ॥ ३.१२.२३ ॥
వాయువు, వైశ్రవణుడు, రుద్రుడు, కాలం, ఆకాశం, భూమి, దిశలు; పురుషోత్తమా, చరాచరాల గురువైన అజుడు, సృష్టికర్త నువ్వే.
3.12.24
तुरायणादिभिर्देव क्रतुभिर्भूरदक्षिणैः ।
अयजो भूरितेजा वै कृष्ण चैत्ररथे वने ॥ ३.१२.२४ ॥
దేవా, తురాయణ మొదలైన క్రతువులతో, విస్తారమైన దక్షిణలతో, కృష్ణా, అత్యంత తేజస్వీ, చైత్రరథ వనంలో నువ్వు యజ్ఞం చేశావు.
3.12.25
शतं शतसहस्राणि सुवर्णस्य जनार्दन ।
एकैकस्मिंस्तदा यज्ञे परिपूर्णानि दत्तवान् ॥ ३.१२.२५ ॥
ఓ జనార్దనా, అప్పుడు ఆ యజ్ఞంలో ప్రతిదానిలోనూ వందల లక్షల బంగారాన్ని పూర్తిగా నీవు దానం చేశావు.
3.12.26
अदितेरपि पुत्रत्वमेत्य यादवनन्दन ।
त्वं विष्णुरिति विख्यात इन्द्रादवरजो विभुः ॥ ३.१२.२६ ॥
యాదవానందనా, నీవు అదితి కుమారునిగా కూడా జన్మించి, ఇంద్రునికంటే చిన్నవాడైన సర్వవ్యాపి విష్ణువుగా ప్రసిద్ధుడవయ్యావు.
3.12.27
शिशुर्भूत्वा दिवं खं च पृथिवीं च परंतप ।
त्रिभिर्विक्रमणैः कृष्ण क्रान्तवानसि तेजसा । ॥ ३.१२.२७ ॥
పరంతపా కృష్ణా, నీవు శిశువుగా మారి, నీ తేజస్సుతో మూడు అడుగులతో స్వర్గాన్ని, ఆకాశాన్ని, భూమిని వ్యాపించితివి.
3.12.28
संप्राप्य दिवमाकाशमादित्यस्यन्दने स्थितः ।
अत्यरोचश्च भूतात्मन्भास्करं स्वेन तेजसा ॥ ३.१२.२८ ॥
భూతాత్మా, స్వర్గాన్ని, ఆకాశాన్ని చేరి, ఆదిత్యుని రథంపై నిలిచి, నీ స్వంత తేజస్సుతో సూర్యుని కంటే అధికంగా ప్రకాశించావు.
3.12.29
प्रादुर्भावसहस्रेषु तेषुतेषु त्वया विभो ।
अधर्मरुचयः कृष्ण निहताः शतशोऽसुराः ॥ ३.१२.२९ ॥
విభో, కృష్ణా, వేలాది అవతారాలలో, ఆ ఆ రూపాలలో, అధర్మాన్ని ఇష్టపడే వందలాది అసురులు నీచేత చంపబడ్డారు.
3.12.30
सादिता मौखाः पाशा निशुम्भनरकौ हतौ ।
कृतः क्षेमः पुनः पन्थाः पुरं प्राग्ज्योतिषं प्रति ॥ ३.१२.३० ॥
మౌఖులు, వారి పాశాలు నాశనమయ్యాయి, నిశుంభుడు, నరకుడు చంపబడ్డారు, ప్రాగ్జ్యోతిష పురం వైపు మార్గం మళ్ళీ క్షేమంగా చేయబడింది.
3.12.31
जारूथ्यामाहुतिः क्राथः शिशुपालो नृपैः सह ।
जरासन्धश्च शैब्यश्च शतधन्वा च निर्जितः ॥ ३.१२.३१ ॥
జారూథ్యుని ఆహుతి, క్రాథుడు, శిశుపాలుడు, రాజులతో కలిసి, జరాసంధుడు, శైబ్యుడు మరియు శతధన్వుడు కూడా ఓడింపబడ్డారు.
3.12.32
तथा पर्जन्यघोषेण रथेनादित्यवर्चसा ।
अहार्षी रुक्मिणीं भैष्मीं रणे निर्जित्य रुक्मिणे ॥ ३.१२.३२ ॥
అలాగే మేఘగర్జన వంటి ధ్వనితో, సూర్యతేజస్సు గల రథంతో, యుద్ధంలో రుక్మిణుని జయించి భీష్మకుని కుమార్తె రుక్మిణిని నీవు అపహరించావు.
3.12.33
इन्द्रद्युम्नो हतः कोपाद्यवनश्च कशेरुमान् ।
हतः सौभपतिः साल्वस्त्वया सौभं च पातितम् ॥ ३.१२.३३ ॥
కోపంతో ఇంద్రద్యుమ్నుడు చంపబడ్డాడు, యవనుడు మరియు కశేరుమంతుడు కూడా చంపబడ్డారు; సౌభపతి సాళ్వుడిని నీవు చంపావు, సౌభ నగరాన్ని కూడా పడగొట్టావు.
3.12.34
एवमेते युधि हता भूयश्चान्याञ्शृमुष्व ह ।
इरावत्यां हतो भोजः कार्तवीर्यसमो युधि।
गोपतिस्तालकेतुश्च त्वया विनिहतावुभौ ॥ ३.१२.३४ ॥
ఇలా వీరు యుద్ధంలో చంపబడ్డారు; ఇంకా ఇతరులను కూడా విను. ఇరావతి తీరంలో కార్తవీర్యునితో సమానుడైన భోజుడు చంపబడ్డాడు; గోపతి మరియు తాలకేతుడు ఇద్దరూ నీ చేత చంపబడ్డారు.
3.12.35
तां च भोगवतीं पुण्यामृषिकान्तां जनार्दन ।
द्वारकामात्मसात्कृत्वा समुद्रं गमयिष्यसि ॥ ३.१२.३५ ॥
ఓ జనార్దనా! ఆ పుణ్యమైన, ఋషులకు ప్రియమైన భోగవతిని కూడా, ద్వారకతో పాటు నీ ఆధీనంలోకి తీసుకుని, సముద్రానికి పంపుతావు.
3.12.36
न क्रोधो न च मात्सर्यं नानृतं मधुसूदन ।
त्वयि तिष्ठति दाशार्ह न नृशंस्यं कुतोऽनृजु ॥ ३.१२.३६ ॥
ఓ మధుసూదనా! నీలో కోపం లేదు, అసూయ లేదు, అసత్యం లేదు; ఓ దాశార్హా! కుటిలమైన క్రూరత్వం నీలో ఎక్కడ నుండి ఉంటుంది?
3.12.37
आसीनं चैत्यमध्ये त्वां दीप्यमानं स्वतेजसा ।
आगम्य ऋषयः सर्वेऽयाचन्ताभयमच्युत ॥ ३.१२.३७ ॥
అచ్యుతా, చైత్యం మధ్యలో కూర్చుని తన తేజస్సుతో ప్రకాశిస్తున్న నీ వద్దకు వచ్చి సమస్త ఋషులు అభయాన్ని యాచించారు.
3.12.38
युगान्ते सर्वभूतानि संक्षिप्य मधुसूदन ।
आत्मनैवात्मसात्कृत्वा जगदासीः परंतप ॥ ३.१२.३८ ॥
మధుసూదనా, యుగాంతంలో సమస్త ప్రాణులను ఉపసంహరించి, నీలోనే లీనం చేసుకుని జగత్తును నీలోకి తీసుకున్నావు, పరంతపా.
3.12.39
युगादौ तव वार्ष्णेय नाभिपद्मादजायत ।
ब्रह्मा चराचरगुरुर्यस्येदं सकलं जगत्।
तं हन्तुमुद्यतौ घोरौ दानवौ मधुकैटभौ ॥ ३.१२.३९ ॥
వార్ష్ణేయా, యుగారంభంలో నీ నాభికమలం నుండి చరాచరాల గురువైన బ్రహ్మ జన్మించాడు; ఈ సమస్త జగత్తు ఆయనదే. ఆయనను సంహరించడానికి భయంకర రాక్షసులైన మధు, కైటభులు సిద్ధమయ్యారు.
3.12.40
तयोर्व्यतिक्रमं दृष्ट्वा क्रुद्धस्य भवतो हरेः ।
ललाटाज्जातवाञ्शंभुः शूलपाणिस्त्रिलोचनः ॥ ३.१२.४० ॥
వారి అతిక్రమాన్ని చూసి కోపించిన నీ నుదుటి నుండి, త్రిశూలపాణి, త్రినేత్రుడైన శంభుడు జన్మించాడు.
3.12.41
इत्थं तावपि देवेशौ त्वच्छरीरसमुद्भवौ ।
त्वन्नियोगकरावेताविति मे नारदोऽब्रवीत् ॥ ३.१२.४१ ॥
ఈ విధంగా ఆ ఇద్దరు దేవేశులు కూడా నీ శరీరం నుండి పుట్టినవారై, నీ ఆజ్ఞను నెరవేర్చేవారని నారదుడు నాకు చెప్పాడు.
3.12.42
तथा नारायण पुरा क्रतुभिर्भूरिदक्षिणैः ।
इष्टवांस्त्वं महासत्रं कृष्ण चैत्ररथे वने ॥ ३.१२.४२ ॥
అలాగే నారాయణా, పూర్వం విస్తారమైన దక్షిణలతో కూడిన యజ్ఞాలతో, కృష్ణా, చైత్రరథ వనంలో నీవు మహాసత్రాన్ని నిర్వహించావు.
3.12.43
नैवं परे नापरे वा करिष्यन्ति कृतानि वा ।
यानि कर्माणि देव त्वं बाल एव महाबलः ॥ ३.१२.४३ ॥
ఓ దేవా, నీవు బాల్యంలోనే మహాబలంతో చేసిన ఈ కార్యాలను ఇతరులు గాని, రాబోయేవారు గాని, గతంలో ఉన్నవారు గాని చేయలేదు, చేయబోరు.
3.12.44
कृतवान्पुण्डरीकाक्ष बलदेवसहायवान् ।
वैराजभवने चापि ब्रह्मणा न्यवसः सह ॥ ३.१२.४४ ॥
ఓ పుండరీకాక్షా, నీవు బలదేవునితో కలిసి ఈ కార్యాలను చేశావు; వైరాజ భవనంలో బ్రహ్మతో కలిసి నివసించావు కూడా.
3.12.45
एवमुक्त्वा महात्मानमात्मा कृष्णस्य पाण्डवः ।
तूष्णीमासीत्ततः पार्थमित्युवाच जनार्दनः ॥ ३.१२.४५ ॥
మహాత్ముడైన కృష్ణునితో ఇలా చెప్పి, కృష్ణుని ఆత్మస్వరూపుడైన పాండవుడు మౌనంగా కూర్చున్నాడు; అప్పుడు జనార్దనుడు పార్థునితో ఇలా అన్నాడు.
3.12.46
ममैव त्वं तवैवाहं ये मदीयास्तवैव ते ।
यस्त्वां द्वेष्टि स मां द्वेष्टि यस्त्वामनु स मामनु ॥ ३.१२.४६ ॥
నీవు నావాడివి, నేను నీవాడిని; నా వారు నీవారు. నిన్ను ద్వేషించేవాడు నన్ను ద్వేషిస్తాడు; నిన్ను అనుసరించేవాడు నన్ను అనుసరిస్తాడు.
3.12.47
नरस्त्वमसि दुर्धर्ष हरिर्नारायणो ह्यहम् ।
काले लोकमिमं प्राप्तौ नरनारायणावृषी ॥ ३.१२.४७ ॥
ఓ దుర్ధర్షా, నీవు నరుడవు; నేను హరి నారాయణుడను. కాలం రాగా ఈ లోకానికి వచ్చిన నరనారాయణ ఋషులం మనమే.
3.12.48
अनन्यः पार्थ मत्तस्त्वं त्वत्तश्चाहं तथैव च ।
नावयोरन्तरं शक्यं वेदितुं भरतर्षभ ॥ ३.१२.४८ ॥
పార్థా, నీవు నా నుండి వేరుకాదు; నేనూ నీ నుండి వేరుకాను. భరతశ్రేష్ఠా, మనమిద్దరి మధ్య భేదాన్ని తెలుసుకోవడం సాధ్యం కాదు.
3.12.49
इत्युक्त्वा पुण्डरीकाक्षः पाण्डवं सुप्रियं वचः ।
प्रीयमाणो हृषीकेशस्तूष्णीं तत्र बभूव सः ॥ ३.१२.४९ ॥
ఇలా చెప్పి, కమలనేత్రుడు హృషీకేశుడు, పాండవునికి ప్రియమైన మాటలు పలికి, సంతోషంతో అక్కడ మౌనంగా ఉండిపోయాడు.
3.12.50
एवमुक्ते तु वचने केशेवेन महात्मना ।
तस्मिन्वीरसमावाये संरब्धेष्वथ राजसु ॥ ३.१२.५० ॥
మహాత్ముడు కేశవుడు ఇలా చెప్పగా, ఆ వీరుల సమావేశంలో, కోపోద్రిక్తులైన రాజుల మధ్య...
3.12.51
धृष्टद्युम्नमुखैर्वीरैर्भ्रातृभिः परिवारिता ।
पाञ्चाली पुण्डरीकाक्षमासीनं यादवैः सह।
अभिगम्याब्रवीत्कृष्णा शरण्यं शरणैषिणी ॥ ३.१२.५१ ॥
ధృష్టద్యుమ్నుడు మొదలైన వీర సోదరులతో చుట్టబడిన పాంచాలి, యాదవులతో కూర్చున్న కమలనేత్రుని వద్దకు వెళ్లి, శరణు కోరుతూ కృష్ణ అతనితో అన్నది.
3.12.52
वासुदेव हृषीकेश वासवावरजाच्युत ।
देवदेवोसि देवानामिति द्वैपायनोऽब्रवीत् ॥ ३.१२.५२ ॥
ఓ వాసుదేవా, హృషీకేశా, వాసవుని తమ్ముడా, అచ్యుతా! నీవే దేవతలకు దేవుడవు అని ద్వైపాయనుడు చెప్పాడు.
3.12.53
पूर्वे प्रजाभिसर्गे त्वामाहुरेकं प्रजापतिम् ।
स्रष्टारं सर्वलोकानामसितो देवलोऽब्रवीत् ॥ ३.१२.५३ ॥
పూర్వం ప్రజలను సృష్టించినప్పుడు నిన్ను సర్వలోకాల సృష్టికర్త, ఏకైక ప్రజాపతి అని అంటారని అసితుడు దేవలుడు చెప్పాడు.
3.12.54
विष्णुस्त्वमसि दुर्धर्ष त्वं यज्ञो मधुसूदन ।
यष्टात्वमसि त्वमसि यष्टव्यो जामदग्न्यो यथाऽब्रवीत् ॥ ३.१२.५४ ॥
నీవు విష్ణువు, దుర్ధర్షుడా; నీవు యజ్ఞం, మధుసూదనా. నీవే యజమానుడవు, నీవే పూజనీయుడవు అని జామదగ్న్యుడు చెప్పాడు.
3.12.55
ऋषयस्त्वां क्षमामाहुः सत्यं च परुषोत्तम ।
सत्याद्यज्ञोसि संभूतः कश्यपस्त्वां यथाऽब्रवीत् ॥ ३.१२.५५ ॥
ఋషులు నిన్ను క్షమ అని, సత్యం అని అంటారు, ఓ పురుషోత్తమా. సత్యం నుండి యజ్ఞం పుట్టింది; కశ్యపుడు నీ గురించి అలా చెప్పాడు.
3.12.56
साध्यानामपि देवानां शिवानामीश्वरेश्वर ।
लोकभावन लोकेश यथा त्वां नारदोऽब्रवीत् ॥ ३.१२.५६ ॥
సాధ్య దేవతలకు, శివులకు కూడా, ఓ ఈశ్వరులకు ఈశ్వరుడా, లోకాలను పోషించేవాడా, లోకేశ్వరా, నారదుడు నీ గురించి చెప్పినట్లుగా.
3.12.57
ब्रह्मशंकरशक्राद्यैर्देववृन्दैः पुनः पुनः ।
क्रीडसे त्वं नरव्याघ्र बालः क्रीडनकैरिव ॥ ३.१२.५७ ॥
బ్రహ్మ, శంకరుడు, ఇంద్రుడు మొదలైన దేవగణాలతో నీవు మళ్ళీ మళ్ళీ ఆడుతున్నావు, ఓ నరవ్యాఘ్రా, పిల్లవాడు బొమ్మలతో ఆడినట్లు.
3.12.58
द्यौश्च ते शिरसा व्याप्ता पद्भ्यां च पृथिवीप्रभो ।
जठरे खमिमे लोकाः पुरुषोसि सनातनः ॥ ३.१२.५८ ॥
స్వర్గం నీ తలతో వ్యాపించి ఉంది, భూమి నీ పాదాలతో, ఓ పృథ్వీప్రభూ. ఆకాశం, ఈ లోకాలు నీ కడుపులో ఉన్నాయి; నీవు సనాతన పురుషుడవు.
3.12.59
विद्यातपोभितप्तानां तपसा भावितात्मनाम् ।
आत्मदर्शनतृप्तानामृषीणामसि सत्तमः ॥ ३.१२.५९ ॥
విద్య, తపస్సుతో తపింపబడిన, తపస్సుతో శుద్ధాత్మ కలిగిన, ఆత్మదర్శనంతో తృప్తి చెందిన ఋషులలో నీవే ఉత్తముడవు.
3.12.60
राजर्षीणां पुण्यकृतामाहवेष्वनिवर्तिनाम् ।
सर्वधर्मोपपन्नानां त्वं गतिः पुरुषर्षभ।
त्वं प्रभुस्त्वं विभुश्च त्वं भूतात्मा त्वं विचेष्टसे ॥ ३.१२.६० ॥
యుద్ధాలలో వెనుదిరగని, పుణ్యకార్యాలు చేసిన, సర్వధర్మాలతో కూడిన రాజర్షులకు నీవే గతి, ఓ పురుషర్షభా. నీవు ప్రభువు, నీవు విభువు, నీవు భూతాత్మ; నీవే కార్యాలు చేస్తున్నావు.
3.12.61
लोकपालाश्च लोकाश्च नक्षत्राणि दिशे दश ।
नभश्चन्द्रश्च सूर्यश्च त्वयि सर्वं प्रतिष्ठितम् ॥ ३.१२.६१ ॥
లోకపాలురు, లోకాలు, నక్షత్రాలు, పది దిశలు, ఆకాశం, చంద్రుడు, సూర్యుడు — అన్నీ నీలోనే ప్రతిష్ఠితమై ఉన్నాయి.
3.12.62
मंर्त्यता चैव भूतानाममरत्वं दिवौकसाम् ।
त्वयि सर्वं महाबाहो लोककार्यं प्रतिष्ठितम् ॥ ३.१२.६२ ॥
ఓ మహాబాహూ, ప్రాణుల మరణమూ దేవతల అమరత్వమూ, లోక కార్యాలన్నీ నీలోనే ప్రతిష్ఠితమై ఉన్నాయి.
3.12.63
सा तेऽहं दुःखमाख्यास्ये प्रणयान्मधुसूदन ।
ईशस्त्वं सर्वभूतानां ये दिव्या ये च मानुषाः ॥ ३.१२.६३ ॥
ఓ మధుసూదనా, ప్రేమతో నేను నీకు నా దుఃఖాన్ని చెబుతాను. నీవు సమస్త ప్రాణులకు ప్రభువు — దివ్యులైనా మానవులైనా.
3.12.64
कथं नु भार्या पार्थानां तव कृष्ण सखी विभो ।
धृष्टद्युम्नस्य भगिनी सभां कृष्येत मादृशी ॥ ३.१२.६४ ॥
ఓ కృష్ణా, ఓ విభూ, పాండవుల భార్యనైన, నీ స్నేహితురాలినైన, ధృష్టద్యుమ్నుని సోదరినైన నా వంటి స్త్రీని సభకు ఎలా ఈడ్చవచ్చు?
3.12.65
स्त्रीधर्मिणी वेपमाना शोणितेन समुक्षिता ।
एकवस्त्रा विकृष्टाऽस्मि दुःखिता कुरुसंसदि ॥ ३.१२.६५ ॥
స్త్రీధర్మాన్ని పాటించే నేను, వణుకుతూ, రక్తంతో తడిసి, ఒకే వస్త్రంతో, కురుసభలో ఈడ్వబడి దుఃఖితురాలినయ్యాను.
3.12.66
राज्ञां मध्ये सभायां तु रजसाऽतिपरिप्लुता ।
दृष्ट्वा च मां धार्तराष्ट्राः प्राहसन्पापचेतसः ॥ ३.१२.६६ ॥
రాజుల మధ్య సభలో ధూళితో పూర్తిగా కప్పబడిన నన్ను చూసి, పాపబుద్ధులైన ధృతరాష్ట్రుని కుమారులు నవ్వారు.
3.12.67
दासीभावेन मां भोक्तुमीष्सुते मधुसूदन ।
जीवत्सु पाण्डुपुत्रेषु पाञ्चालेषु च वृष्णिषु ॥ ३.१२.६७ ॥
మధుసూదనా, పాండుపుత్రులు, పాంచాలురు, వృష్ణులు జీవించి ఉండగానే వారు నన్ను దాసిగా చేసి అనుభవించాలని కోరుతున్నారు.
3.12.68
नन्वहं कृष्ण भीष्मस्य धृतराष्ट्रस्य चोभयोः ।
स्नुषा भवामि धर्मेण साऽहं दासीकृता बलात् ॥ ३.१२.६८ ॥
కృష్ణా, నేను ధర్మప్రకారం భీష్ముడికీ ధృతరాష్ట్రునికీ ఇద్దరికీ కోడలిని; అయినా బలవంతంగా నన్ను దాసిగా చేశారు.
3.12.69
गर्हयेपाण्डवांस्त्वेव युधि श्रेष्ठान्महाबलान् ।
यत्क्लिश्यमानां प्रेक्षन्ते धर्मपत्नीं यशस्विनीम् ॥ ३.१२.६९ ॥
యుద్ధంలో శ్రేష్ఠులూ మహాబలులూ అయిన పాండవులను నిందించాలి; ధర్మపత్ని, యశస్విని అయిన నన్ను హింసించబడుతుండగా వారు చూస్తున్నారు.
3.12.70
धिग्बलं भीमसेनस्य धिक्पार्थस् च गाण्डिवम् ।
यौ मां विप्रकृतां क्षुद्रैर्मर्षयेतां जनार्दन ॥ ३.१२.७० ॥
భీమసేనుని బలానికి ధిక్కారం; అర్జునుని గాండీవానికీ ధిక్కారం. జనార్దనా, నీచులచేత అవమానించబడిన నన్ను ఆ ఇద్దరూ సహించారు.
3.12.71
शाश्वतोऽयं धर्मपथः सद्भिराचरितः सदा ।
यद्भार्यां परिरक्षन्ति भर्तारोऽल्पबला अपि ॥ ३.१२.७१ ॥
ఇది శాశ్వతమైన ధర్మమార్గం; సజ్జనులు ఎల్లప్పుడూ ఆచరించినది: భర్తలు బలం తక్కువైనవారైనా భార్యను రక్షిస్తారు.
3.12.72
भार्यायां रक्ष्यमाणायां प्रजा भवति रक्षिता ।
प्रजायां रक्ष्यमाणायामात्मा भवति रक्षितः ॥ ३.१२.७२ ॥
భార్య రక్షించబడినప్పుడు సంతానం రక్షించబడుతుంది; సంతానం రక్షించబడినప్పుడు ఆత్మ (భర్త) రక్షించబడుతుంది.
3.12.73
आत्मा हि जायेत तस्यां तस्मज्जाया भवत्युत ।
भर्ता च भार्यया रक्ष्यः कथं जायान्ममोदरे ॥ ३.१२.७३ ॥
ఆత్మ ఆమె నుండే జన్మిస్తుంది; అందువల్లనే ఆమె భార్య అవుతుంది. భర్తను కూడా భార్య రక్షించాలి. అలాంటప్పుడు నా గర్భంలో నుండి…
3.12.74
नन्विमे शरणं प्राप्तं न त्यजन्ति कदाचन ।
ते मां शरणमापन्नां नान्वपद्यन्त पाण्डवाः ॥ ३.१२.७४ ॥
శరణు కోరి వచ్చిన వారిని వీరు ఎప్పుడూ విడిచిపెట్టరు కదా? కానీ శరణు పొందిన నన్ను పాండవులు అనుసరించలేదు.
3.12.75
पञ्चभिः पतिभिर्जाताः कुमासरा मे महौजसः ।
एतेषामप्यवेक्षार्थं त्रातव्याऽस्मि जनार्दन ॥ ३.१२.७५ ॥
ఐదుగురు భర్తల వలన నా మహాతేజస్వులైన కుమారులు జన్మించారు. జనార్దనా, వారిని పోషించడానికైనా నేను రక్షింపబడాలి.
3.12.76
प्रतिविन्ध्यो युधिष्ठिरात्सुतसोमो वृकोदरात् ।
अर्जुनाच्छ्रुतकीर्तिश्च शतानीकस्तु नाकुलिः ॥ ३.१२.७६ ॥
యుధిష్ఠిరుని వలన ప్రతివింధ్యుడు, భీముని వలన సుతసోముడు, అర్జునుని వలన శ్రుతకీర్తి, నకులుని వలన శతానీకుడు.
3.12.77
कनिष्ठाच्छ्रुतकर्मा च सर्वे सत्यपराक्रमा ।
प्रद्युम्नो यादृशः कृष्ण तादृशास्ते महारथाः ॥ ३.१२.७७ ॥
కనిష్ఠుని (సహదేవుని) వలన శ్రుతకర్ముడు. వారందరూ సత్యపరాక్రమశాలురు. కృష్ణా, ప్రద్యుమ్నుని వంటివారే ఆ మహారథులు.
3.12.78
नन्विमे धनुषि श्रेष्ठा अजेया युधि शात्रवैः ।
किमर्थं धार्तराष्ट्राणां सहन्ते दुर्बलीयसाम् ॥ ३.१२.७८ ॥
వీరు విల్లువిద్యలో శ్రేష్ఠులు, యుద్ధంలో శత్రువులచే జయింపబడనివారు కదా? అలాంటప్పుడు బలహీనులైన ధృతరాష్ట్ర పుత్రులను ఎందుకు సహిస్తున్నారు?
3.12.79
अधर्मेण हृतं राज्यं सर्वे दासाः कृतास्तथा ।
सभायां परिकृष्टाऽहमेकवस्त्रा रजस्वला ॥ ३.१२.७९ ॥
అధర్మంతో రాజ్యం హరించబడింది, అందరూ దాసులుగా చేయబడ్డారు; నేను ఒకే వస్త్రంతో, రజస్వలగా సభలోకి ఈడ్చబడ్డాను.
3.12.80
नाधिज्यमपि यच्छक्यं कर्तुमन्येन गाण्डिवम् ।
अन्यत्रार्जुनभीमाभ्यां त्वया वा मधुसूदन ॥ ३.१२.८० ॥
అర్జునుడు, భీముడు తప్ప, లేదా నీవు తప్ప, మరెవరూ గాండీవ ధనుస్సుకు నారి ఎక్కించలేరు, ఓ మధుసూదనా.
3.12.81
धिग्बलं भीमसेनस्य धिक्पार्थस्य च पौरुषम् ।
यत्र दुर्योधनः कृष्ण मुहूर्तमपि जीवति ॥ ३.१२.८१ ॥
భీమసేనుని బలానికి ధిక్కారం, పార్థుని పౌరుషానికీ ధిక్కారం; ఓ కృష్ణా, దుర్యోధనుడు ఒక్క క్షణమైనా బ్రతికి ఉన్నాడు కదా.
3.12.82
य एतानाक्षिपद्राष्टात्सह मात्राऽविहिंसकान् ।
अधीयानान्पुरा बालान्व्रतस्थान्मधुसूदन ॥ ३.१२.८२ ॥
ఎవడు ఈ నిర్దోషులైన బాలురను, వారి తల్లితో కలిపి రాజ్యం నుండి వెళ్లగొట్టాడో; వారు ముందు విద్యనభ్యసిస్తూ, వ్రతాలు పాటిస్తున్న బాలురుగా ఉన్నప్పుడు, ఓ మధుసూదనా.
3.12.83
भोजने भीमसेनस्य पापः प्राक्षिपयद्विषम् ।
कालकूटं नवं तीक्ष्णं संभृतं रोमहर्षणम् ॥ ३.१२.८३ ॥
భీమసేనుని భోజనంలో ఆ పాపి కొత్తదైన, తీక్ష్ణమైన, సేకరించిన, రోమాలు నిక్కబొడిచే కాలకూట విషాన్ని కలిపాడు.
3.12.84
तज्जीर्णमविकारेण सहान्नेन जनार्दन ।
सशेषत्वान्महाबाहो भीमस्य पुरुषोत्तम ॥ ३.१२.८४ ॥
ఆ విషం అన్నంతో కలిసి ఎటువంటి వికారం లేకుండా జీర్ణమైంది, ఓ జనార్దనా; ఓ మహాబాహూ, పురుషోత్తమా, భీమునిలో మిగిలినందువల్ల.
3.12.85
प्रमाणकोट्यां विश्वस्तं तथा सुप्तं वृकोदरम् ।
बद्ध्वैनं कृष्ण गङ्गायां प्रक्षिप्य पुरमाव्रजत् ॥ ३.१२.८५ ॥
ప్రమాణకోటి (నది ఒడ్డు) వద్ద నమ్మకంతో నిద్రిస్తున్న వృకోదరుడిని (భీముడిని) కట్టి, ఓ కృష్ణా, గంగలో పడవేసి నగరానికి తిరిగి వెళ్ళారు.
3.12.86
यदा विबुद्धः कौन्तेयस्तदा संछिद्य बन्धनम् ।
उदतिष्ठन्महाबाहुर्भीमसेनो महाबलः ॥ ३.१२.८६ ॥
కౌంతేయుడు మేల్కొన్నప్పుడు, బంధనాలను తెంచుకుని మహాబాహువు, మహాబలుడైన భీమసేనుడు లేచాడు.
3.12.87
आशीविषैः कृष्णसर्पैः सुप्तंचैनमदंशयत् ।
सर्वेष्वेवाङ्गदेशेषु न ममार च शत्रुहा ॥ ३.१२.८७ ॥
విషపూరిత నల్ల సర్పాలు నిద్రిస్తున్నవానిని అతని అన్ని అవయవాలలో కాటు వేశాయి; అయినా శత్రుహంత చనిపోలేదు.
3.12.88
प्रतिबुद्धस्तु कौन्तेयः सर्वान्सर्पानपोथयत् ।
सारथिं चास्य दयितमपहस्तेन जघ्निवान् ॥ ३.१२.८८ ॥
మేల్కొన్న కౌంతేయుడు సర్పాలన్నిటినీ నలిపివేశాడు; అతని ప్రియ సారథిని చేతితో కొట్టాడు.
3.12.89
पुनः सुप्तानुपाधाक्षीद्बालकान्वारणावते ।
शयानानार्यया सार्धं को नु तत्कर्तुमर्हति ॥ ३.१२.८९ ॥
మళ్ళీ వారణావతంలో నిద్రిస్తున్న బాలురను, ఆర్యతో కలిసి పడుకున్నవారిని ఎవరు దహించారు? ఆ పని చేయగలవాడెవడు?
3.12.90
यत्रार्या रुदती भीता पाण्डवानिदमब्रवीत् ।
महद्व्यसनमापन्ना शिखिना परिवारिता ॥ ३.१२.९० ॥
అక్కడ ఆర్య (తల్లి) ఏడుస్తూ, భయపడుతూ పాండవులతో ఇలా అన్నది; మహా ఆపదలో పడి, అగ్నితో చుట్టబడి.
3.12.91
हा हतास्मि कुंतोन्वद्य भवेच्छान्तिरिहानलात् ।
अनाथा विनशिष्यामि बालकैः पुत्रकैः सह ॥ ३.१२.९१ ॥
అయ్యో, నేను నశించిపోయాను! కుంతీ, ఈ అగ్ని నుండి ఇక్కడ ఇప్పుడు నాకు శాంతి కలుగుతుందా? నాథుడు లేనిదానై బాలకులతో, పుత్రులతో కలిసి నేను నశిస్తాను.
3.12.92
तत्र भीमो महाबाहुर्वायुवेगपराक्रमः ।
आर्यामाश्वासयामास भ्रातॄंश्चापि वृकोदरः ॥ ३.१२.९२ ॥
అక్కడ వాయువేగ పరాక్రముడైన మహాబాహుడు భీముడు ఆర్యను, సోదరులను కూడా ఓదార్చాడు.
3.12.93
वैनतेयो यथा पक्षी गरुत्मान्पततांवरः ।
तथैवाभिपतिष्यामि भयंवो नेह विद्यते ॥ ३.१२.९३ ॥
వినతా కుమారుడైన గరుత్మంతుడు పక్షులలో శ్రేష్ఠుడైనట్లు, నేను అలాగే దూకుతాను; ఇక్కడ మీకు భయం లేదు.
3.12.94
आर्यामङ्केन वामेन राजानं दक्षिणेन च ।
अंसयोश्च यमौ कृत्वा पृष्ठे बीभत्सुमेव च ॥ ३.१२.९४ ॥
ఎడమ ఒడిలో ఆర్యను, కుడిచేతితో రాజును, భుజాలపై యమలను, వీపుపై బీభత్సుని మోసుకొని.
3.12.95
सहसोत्पत्य वेगेन सर्वानादाय वीर्यवान् ।
भ्रातॄनार्यां च बलवान्मोक्षयामास पावकात् ॥ ३.१२.९५ ॥
ఆ వీరుడు బలవంతుడు అకస్మాత్తుగా వేగంగా దూకి అందరినీ, ఆర్యను, సోదరులను అగ్ని నుండి విడిపించాడు.
3.12.96
ते रात्रौ प्रस्थितां सर्वे सह मात्रा यशस्विनः ।
अभ्यगच्छन्महारण्ये हिडिम्बवनमन्तिकात् ॥ ३.१२.९६ ॥
ఆ యశస్వులందరూ రాత్రి తల్లితో కలిసి బయలుదేరి, మహారణ్యంలో, హిడింబ వనానికి సమీపంగా చేరుకున్నారు.
3.12.97
श्रान्ताः प्रसुप्तास्तत्रेमे मात्रा सह सुदुःखिताः ।
सुप्तांश्चैनानभ्यगच्छद्धिडिम्बा नाम राक्षसी ॥ ३.१२.९७ ॥
అలసిపోయి గాఢంగా నిద్రిస్తున్న వారందరూ అక్కడ తల్లితో కలిసి మిక్కిలి దుఃఖితులై ఉన్నారు. నిద్రిస్తున్న వారిని హిడింబ అనే రాక్షసి సమీపించింది.
3.12.98
सा दृष्ट्वा पाण्डवांस्तत्र सुप्तान्मात्रा सह क्षितौ ।
हृच्छयेनाभिभूतात्मा भीमसेनमकामयत् ॥ ३.१२.९८ ॥
అక్కడ నేలపై తల్లితో నిద్రిస్తున్న పాండవులను చూసి, హృదయంలో మన్మథ బాణంతో అభిభూతురాలైన ఆమె భీమసేనుని కోరుకుంది.
3.12.99
भीमस्य पादौ कृत्वा तु स्वउत्सङ्गे ततोऽबला ।
पर्यमर्दत संहृष्टा कल्याणी मृदुपाणिना ॥ ३.१२.९९ ॥
అప్పుడు ఆ బలహీనురాలు భీముని పాదాలను తన ఒడిలో ఉంచి, సంతోషంతో ఆ కల్యాణి మృదువైన చేతులతో వాటిని నొక్కింది.
3.12.100
तामबुद्ध्यदमेयात्मा बलवान्सत्यविक्रमः ।
पर्यपृच्छत तां भीमः किमिहेच्छस्यनिन्दिते ॥ ३.१२.१०० ॥
అపరిమిత ఆత్మ కలిగిన, సత్య పరాక్రమ బలవంతుడైన భీముడు ఆమెను గ్రహించాడు; భీముడు ఆమెను అడిగాడు: 'ఓ నిందారహితురాలా, ఇక్కడ నీవు ఏమి కోరుతున్నావు?'
3.12.101
एवमुक्ता तु भीमेन राक्षसी कामरूपिणी ।
भीमसेनं महात्मानमाह चैवमनिन्दिता ॥ ३.१२.१०१ ॥
భీముడు ఇలా అడగగా, కోరిన రూపం ధరించగల రాక్షసి, ఆ నిందారహిత, మహాత్ముడైన భీమసేనునితో ఇలా చెప్పింది.
3.12.102
पलायध्वमितः क्षिप्रं मम भ्रातैष वीर्यवान् ।
आगमिष्यति वो हन्तुं तस्माद्गच्छत माचिरम् ॥ ३.१२.१०२ ॥
ఇక్కడి నుండి వెంటనే పారిపోండి! నా పరాక్రమశాలి సోదరుడు మిమ్మల్ని చంపడానికి వస్తాడు; కాబట్టి ఆలస్యం చేయకుండా వెళ్లండి.
3.12.103
अथ भीमोऽभ्युवाचैनां साभिमानमिदं वचः ।
नोद्विजेयमहं तस्मान्निहनिष्येऽहमागतम् ॥ ३.१२.१०३ ॥
అప్పుడు భీముడు గర్వంతో ఆమెతో ఇలా అన్నాడు: నేను భయపడకూడదు; కాబట్టి వచ్చినవాడిని నేను సంహరిస్తాను.
3.12.104
तयोः श्रुत्वा तु संजल्पमागच्छद्राक्षसाधमः ।
भीमरूपो महानादान्विसृजन्भीमदर्शनः ॥ ३.१२.१०४ ॥
వారిద్దరి సంభాషణ విని రాక్షసులలో అధముడు వచ్చాడు; భయంకర రూపంతో, గొప్ప గర్జనలు చేస్తూ, చూడటానికి భీకరంగా.
3.12.105
केन सार्धं कथयसि आनयैनं ममान्तिकम् ।
हिडिम्बे भक्षयिष्यामो न चिरं कर्तुमर्हसि ॥ ३.१२.१०५ ॥
ఎవరితో మాట్లాడుతున్నావు? వీడిని నా దగ్గరకు తీసుకురా. హిడింబే, మనం వీడిని భక్షిస్తాం; నువ్వు ఆలస్యం చేయకూడదు.
3.12.106
सा कृपासंगृहीतेन हृदयेन मनस्विनी ।
नैनमैच्छत्तदाकर्तुमनुक्रोशादनिन्दिता ॥ ३.१२.१०६ ॥
ఆ మనస్వినీ, నిందారహితురాలు కరుణతో నిండిన హృదయంతో అప్పుడు అతనికి హాని చేయాలని కోరలేదు; దయవల్ల.
3.12.107
स नादान्विनदन्घोरान्राक्षसः पुरुषादकः ।
अभ्यद्रवत वेगेन भीमसेनं तदा किल ॥ ३.१२.१०७ ॥
ఆ నరభక్షకుడైన రాక్షసుడు భయంకర గర్జనలు చేస్తూ, అప్పుడు వేగంగా భీమసేనుడిపై దూకాడు.
3.12.108
तमभिद्रुत्य संक्रुद्धो वेगेन महता बली ।
अगृह्णात्पाणिना पाणिं भीमसेनस्य राक्षसः ॥ ३.१२.१०८ ॥
అతనిపై దూకి, అత్యంత కోపంతో, బలవంతుడైన ఆ రాక్షసుడు గొప్ప వేగంతో తన చేతితో భీమసేనుని చేతిని పట్టుకున్నాడు.
3.12.109
इन्द्राशनिसमस्पर्शं वज्रसंहननं दृढम् ।
संहत्य भीमसेनाय व्याक्षिपत्सहसा करम् ॥ ३.१२.१०९ ॥
ఇంద్రుని వజ్రాయుధం వంటి స్పర్శ గలవాడు, వజ్రం వంటి దృఢమైన దేహం గలవాడు, తనను కూడగట్టుకొని అకస్మాత్తుగా భీమసేనుని వైపు తన చేతిని విసిరాడు.
3.12.110
गृहीतं पाणिना पाणिं भीमसेनस्य रक्षसा ।
नामृष्यत महाबाहुस्तत्राक्रुद्ध्यद्वृकोदरः ॥ ३.१२.११० ॥
రాక్షసుడు భీమసేనుని చేతిని తన చేతితో పట్టుకున్నాడు. మహాబాహువైన వృకోదరుడు దాన్ని సహించలేక అక్కడే కోపించాడు.
3.12.111
तदासीत्तुमुलं युद्धं भीमसेनहिडिम्बयोः ।
सर्वास्त्रविदुषोर्घोरं वृत्रवासवयोरिव ॥ ३.१२.१११ ॥
అప్పుడు భీమసేనునికి హిడింబునికి మధ్య భయంకరమైన తుముల యుద్ధం జరిగింది—సర్వాస్త్రవిదులైన వారిద్దరి మధ్య వృత్రుడు, వాసవుడు తలపడినట్లుగా.
3.12.112
विक्रीड्य सुचिरं भीमो राक्षसेन सहानघ ।
निजघान महावीर्यस्तं तदा निर्बलं बली ॥ ३.१२.११२ ॥
ఓ నిర్దోషుడా! రాక్షసునితో చాలాసేపు ఆడుకున్నట్లు పోరాడి, మహా పరాక్రమవంతుడైన బలవంతుడు భీముడు అప్పుడు బలహీనుడైన అతన్ని చంపాడు.
3.12.113
हत्वा हिडिम्बं भीमोऽथ प्रस्थितो भ्रातृभिः सह ।
हिडिम्बामग्रतः कृत्वा यस्यां जातो घटोत्कटः ॥ ३.१२.११३ ॥
హిడింబుని చంపి భీముడు సోదరులతో కలిసి బయలుదేరాడు; ఎవరి వలన ఘటోత్కచుడు జన్మించాడో ఆ హిడింబను ముందు ఉంచుకొని.
3.12.114
ततः संप्राद्रवन्सर्वे सह मात्रा परंतपाः ।
एकचक्रामभिमुखाः संवृता ब्राह्मणव्रजैः ॥ ३.१२.११४ ॥
అప్పుడు శత్రువులను దహించేవారు వారంతా తల్లితో కలిసి ఏకచక్ర వైపు త్వరగా సాగిపోయారు; బ్రాహ్మణ సమూహాలతో చుట్టుముట్టబడి.
3.12.115
प्रस्थाने व्यास एषां च मन्त्री प्रियहिते रतः ।
ततोऽगच्छन्नेकचक्रां पाणअडवाः संशितव्रताः ॥ ३.१२.११५ ॥
ప్రయాణ సమయంలో వ్యాసుడు వారికి మంత్రిగా ఉన్నాడు; వారి ప్రియహితాల్లో నిమగ్నుడై ఉన్నాడు. అనంతరం దృఢవ్రతులైన పాండవులు ఏకచక్రకు వెళ్ళారు.
3.12.116
तत्राप्यासादयामासुर्बकं नाम महाबलम् ।
पुरुषादं प्रतिभयं हिडिम्बेनैव संमितम् ॥ ३.१२.११६ ॥
అక్కడ కూడా వారు బకుడనే మహాబలుడైన నరభక్షకుడిని ఎదుర్కొన్నారు; అతడు భయంకరుడు, హిడింబునితో సమానుడు.
3.12.117
तं चापि विनिहत्योग्रं भीमः प्रहरतां वरः ।
सहितो भ्रातृभिः सर्वैर्द्रुपदस्य पुरं ययौ ॥ ३.१२.११७ ॥
ఆ భయంకరుడిని కూడా చంపి, యోధులలో శ్రేష్ఠుడైన భీముడు తన సోదరులందరితో కలిసి ద్రుపదుని నగరానికి వెళ్ళాడు.
3.12.118
लब्धाऽहमपि तत्रैव वसता सव्यसाचिना ।
यथा त्वया जिता कृष्णरुक्मिणी भीष्मकात्मजा ॥ ३.१२.११८ ॥
నేను కూడా అక్కడే, అక్కడ నివసిస్తున్న సవ్యసాచి అర్జునుడి చేత పొందబడ్డాను; నీవు భీష్మకుని కుమార్తె రుక్మిణిని గెలిచినట్లుగా, ఓ కృష్ణా.
3.12.119
एवं सुयुद्धे पार्थेन जिताऽहं मधुसूदन ।
स्वयंवरे महत्कर्म कृत्वा न सुकरं परैः ॥ ३.१२.११९ ॥
ఈ విధంగా మంచి యుద్ధంలో పార్థుడు నన్ను గెలిచాడు, ఓ మధుసూదనా. స్వయంవరంలో గొప్ప కార్యాన్ని చేయడం ఇతరులకు సులభం కాదు.
3.12.120
एवं क्लेशैः सुबहुभिः क्लिश्यमाना सुदुःखिता ।
निवसाम्यार्यया हीना कृष्ण धौम्यपुरःसुरा ॥ ३.१२.१२० ॥
ఈ విధంగా అనేక కష్టాలతో బాధింపబడుతూ, అత్యంత దుఃఖితురాలినై, ఆర్యను కోల్పోయి నేను నివసిస్తున్నాను, ఓ కృష్ణా, ధౌమ్యుడిని ముందుంచుకొని.
3.12.121
त इमे सिंहविक्रान्ता वीर्येणाभ्यधिकाः परैः ।
निहीनैः परिक्लिश्यन्ति समुपेक्षन्ति मां कथं। ॥ ३.१२.१२१ ॥
వీరు సింహాల వంటి పరాక్రమం కలవారు, పరాక్రమంలో శత్రువులకంటే అధికులు. అయినా నీచులచే బాధింపబడుతున్నారు; నన్ను ఎలా ఉపేక్షిస్తున్నారు?
3.12.122
एतादृशानि दुःखानि महन्ती दुर्बलीयसाम् ।
दीर्घकालं प्रदीप्ताऽस्मि पापानां पापकर्मणाम् ॥ ३.१२.१२२ ॥
పాపులూ పాపకర్మలు చేసేవారూ, బలహీనులూ అయినవారు కలిగించిన ఇటువంటి మహా దుఃఖాలతో నేను దీర్ఘకాలంగా మండుతున్నాను.
3.12.123
कुले महतिजाताऽस्मि दिव्येन विधिना किल ।
पाण्डवानां प्रिया भार्या स्नुषा पाण्डोर्महात्मनः ॥ ३.१२.१२३ ॥
గొప్ప కులంలో, దైవ విధానంతో నేను జన్మించాను. పాండవుల ప్రియ భార్యను; మహాత్ముడైన పాండుని కోడలిని.
3.12.124
केशग्रहमनुप्राप्ता का नु जीवेत मादृशी ।
पञ्चानामिन्द्रकल्पानां प्रेक्षतां मधुसूदन ॥ ३.१२.१२४ ॥
మధుసూదనా, ఇంద్రసమానులైన ఐదుగురు చూస్తుండగా, జుట్టు పట్టుకు లాగబడిన నా వంటి స్త్రీ ఎలా బ్రతకగలదు?
3.12.125
इत्युक्त्वा प्रारुदत्कृष्णा मुखं प्रच्छाद्य पाणिना ।
पद्मकोशप्रकाशेन मृदुना मृदुभाषिणी ॥ ३.१२.१२५ ॥
ఇలా చెప్పి కృష్ణ తన ముఖాన్ని చేతితో కప్పుకొని ఏడ్చింది; పద్మకోశంలా ప్రకాశించే మృదువైన చేతితో, మృదువుగా మాట్లాడే ఆమె.
3.12.126
स्तनावपतितौ पीनौ सुजातौ शुभलक्षणौ ।
अभ्यवर्षत पाञ्चाली दुःखजैरश्रुबिन्दुभिः ॥ ३.१२.१२६ ॥
కిందకు వాలిన ఆమె బలిష్ఠమైన, సుందరమైన, శుభలక్షణాల స్తనాలు దుఃఖంతో పుట్టిన కన్నీటి బిందువులతో తడిసిపోయాయి; పాంచాలి కన్నీటి వర్షం కురిపించింది.
3.12.127
चक्षुषी परिमार्जन्ती निःश्वसन्ती पुनःपुनः ।
बाष्पपूर्णेन कणअठेन क्रुद्धा वचनमब्रवीत् ॥ ३.१२.१२७ ॥
కళ్ళు తుడుచుకుంటూ, పదే పదే నిట్టూర్పులు విడుస్తూ, కన్నీళ్లతో నిండిన కంఠంతో కోపంగా ఆమె ఈ మాట పలికింది.
3.12.128
नैव मे पतयः सन्ति न पुत्रा न च बान्धवाः ।
न भ्रातरो न च पिता नैव त्वं मधुसूदन ॥ ३.१२.१२८ ॥
ఓ మధుసూదనా, నాకు భర్తలు లేరు, కుమారులు లేరు, బంధువులు లేరు, సోదరులు లేరు, తండ్రి లేడు, నీవు కూడా లేవు.
3.12.129
ये मां विप्रकृतां क्षुद्रैरुपेक्षध्वं विशोकवत् ।
न च मे शाम्यते दुःखं कर्णो यत्प्राहसत्तदा ॥ ३.१२.१२९ ॥
నీచులచే అవమానింపబడిన నన్ను దుఃఖం లేనట్లుగా మీరు ఉపేక్షించారు; ఆనాడు కర్ణుడు నవ్విన దానితో నా దుఃఖం శాంతించలేదు.
3.12.130
चतुर्भिः कारणैः कृष्ण त्वया रक्ष्याऽस्मि नित्यशः ।
संबन्धाद्गौरवात्सख्यात्प्रभुत्वेनैव केशव ॥ ३.१२.१३० ॥
ఓ కృష్ణా, ఓ కేశవా, నాలుగు కారణాలతో నీవు ఎల్లప్పుడూ నన్ను రక్షించాలి: బంధుత్వం, గౌరవం, స్నేహం, మరియు నీ ప్రభుత్వం వల్ల.
3.12.131
अथ तामब्रवीत्कृष्णस्तस्मिन्वीरसमागमे ।
रोदिष्यन्ति स्त्रियो ह्येवं येषां क्रुद्धासि नामिनि ॥ ३.१२.१३१ ॥
అప్పుడు ఆ వీరుల సమావేశంలో కృష్ణుడు ఆమెతో ఇలా అన్నాడు: నీవు ఎవరిపై కోపంగా ఉన్నావో, వారి స్త్రీలు ఇలాగే ఏడుస్తారు.
3.12.132
बीभत्सुशरसंछन्नाञ्शोणितौघपरिप्लुतान् ।
निहतान्वल्लभान्वीक्ष्य शयानान्वसुधातले ॥ ३.१२.१३२ ॥
బీభత్సుని (అర్జునుని) బాణాలతో కప్పబడి, రక్తప్రవాహంలో మునిగి, నేలపై పడి ఉన్న హతులైన ప్రియులను చూసి.
3.12.133
यत्समर्थं पाण्डवनां तत्करिष्यामि मा शुचः ।
सत्यं ते प्रतिजानामि राज्ञां राज्ञी भविष्यसि ॥ ३.१२.१३३ ॥
పాండవులకు సాధ్యమైనదంతా నేను చేస్తాను; దుఃఖించకు. సత్యంగా నీకు మాట ఇస్తున్నాను, నీవు రాణులకు రాణివి అవుతావు.
3.12.134
पतेद्द्यौर्हिमवाञ्शीर्येत्पृथिवी शकली भवेत् ।
शुष्येत्तोयनिधिः कृष्णे न मे मोघं वचो भवेत् ॥ ३.१२.१३४ ॥
ఆకాశం పడిపోనీ, హిమవంతం విరిగిపోనీ, భూమి ముక్కలైపోనీ, సముద్రం ఎండిపోనీ; కృష్ణా, అయినా నా మాట వ్యర్థం కాదు.
3.12.135
तच्छ्रुत्वा द्रौपदी वाक्यं प्रतिवाक्यमथाच्युतात् ।
साचीकृतमवैक्षत्सा पाञ्चाली मध्यमं पतिम् ॥ ३.१२.१३५ ॥
అది విని ద్రౌపది, అచ్యుతుడు (కృష్ణుడు) చెప్పిన ప్రతిమాటకు, తన మధ్యమ పతి (అర్జునుడు)ను ఓరచూపుతో చూసింది.
3.12.136
आबभाषे महाराज द्रौपदीमर्जुनस्तदा ।
मा रोदीः शुभताम्राक्षि यदाह मधुसूदनः।
तथा तद्भविता देवि नान्यथा वरवर्णिनि ॥ ३.१२.१३६ ॥
మహారాజా! అప్పుడు అర్జునుడు ద్రౌపదితో అన్నాడు: శుభమైన ఎర్రని కన్నులు గలదానా, ఏడవకు. మధుసూదనుడు చెప్పినది అలాగే జరుగుతుంది, వేరుగా కాదు, దేవీ, వరవర్ణినీ.
3.12.137
अहं द्रोणं हनिष्यामि शिखण्डी तु पितामहम् ।
दुर्योधनं भीमसेनः कर्णं हन्ता धनिजयः ॥ ३.१२.१३७ ॥
నేను ద్రోణుని చంపుతాను; శిఖండి పితామహుడిని (భీష్ముని) చంపుతాడు; భీమసేనుడు దుర్యోధనుని, ధనంజయుడు (అర్జునుడు) కర్ణుని చంపుతారు.
3.12.138
रामकृष्णौ व्यपाश्रित्य अजेयाः स्म रणए स्वसः ।
अपि वृत्रहणा युद्धे किं पुनर्धृतराष्ट्रजैः ॥ ३.१२.१३८ ॥
రామకృష్ణులను ఆశ్రయించి మనం యుద్ధంలో అజేయులం, సోదరీ. వృత్రుని చంపిన ఇంద్రుడైనా యుద్ధంలో గెలవలేనప్పుడు, ధృతరాష్ట్ర పుత్రులు ఏం చేయగలరు?
3.12.139
इत्युक्तेऽभिमुखा वीरा वासुदेवमुपास्थितः ।
तेषां मध्ये महाबाहुः केशवो वाक्यमब्रवीत् ॥ ३.१२.१३९ ॥
ఇలా చెప్పగా, ఎదురుగా ఉన్న వీరులు వాసుదేవుని వద్దకు చేరారు. వారి మధ్యలో మహాబాహువైన కేశవుడు ఈ మాటను పలికాడు.