మహాభారతం · అధ్యాయం 3.127
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.127.1
मान्धाता राजशार्दूलस्त्रिषु लोकेषु विश्रुतः ।
कथं जातो महाब्रह्मन्यौवनाश्वो नृपोत्तमः ॥ ३.१२७.१ ॥
రాజులలో సింహమైన మాంధాత్రుడు మూడు లోకాలలోనూ ప్రసిద్ధుడు. ఓ మహాబ్రాహ్మణుడా, శ్రేష్ఠ రాజు యౌవనాశ్వుని నుండి అతడు ఎలా జన్మించాడు?
3.127.2
कथं चैनां परां ख्यातिं प्राप्तवानमितद्युतिः ।
यस्य लोकास्त्रयो वश्या विष्णोरिव महात्मनः ॥ ३.१२७.२ ॥
అపరిమిత తేజస్సు గల అతడు ఈ పరమ కీర్తిని ఎలా పొందాడు? మహాత్ముడైన విష్ణువువలె మూడు లోకాలు ఎవనికి వశమయ్యాయో ఆ రాజు ఎలా?
3.127.3
एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं चरितं तस्य धीमतः ।
सत्यकीर्तेर्हि मान्धातुः कथ्यमानं त्वयाऽनघ ॥ ३.१२७.३ ॥
ఓ నిష్కల్మషుడా, సత్యకీర్తి గల ఆ బుద్ధిమంతుడు మాంధాతృని ఈ చరిత్రను నీవు చెప్పగా వినాలని నేను కోరుతున్నాను.
3.127.4
यथा मान्धातृशब्दश्च तस्य शक्रसमद्युते ।
जन्म चाप्रतिवीर्यस् कुशलो ह्यसि भाषितुम् ॥ ३.१२७.४ ॥
ఇంద్రునితో సమానమైన తేజస్సు గలవా, మాంధాతృ అనే పేరు ఎలా వచ్చిందో, అతని జన్మ ఎలా జరిగిందో చెప్పుటలో నీవు నిపుణుడవు, సాటిలేని పరాక్రమవంతుడా.
3.127.5
शृणुष्वावहितो राजन्राज्ञस्तस्य महात्मनः ।
यथा मान्धातृशब्दो वै लोकेषु परिगीयते ॥ ३.१२७.५ ॥
ఓ రాజా, శ్రద్ధగా విను ఆ మహాత్ముడైన రాజు గురించి; అతని వలన మాంధాతృ అనే పేరు లోకాలలో కీర్తించబడుతోంది.
3.127.6
इक्ष्वाकुवंशप्रभवो युवनाश्वो महीपतिः ।
सोऽयजत्पृथिवीपालः क्रतुभिर्भूरिदक्षिणैः ॥ ३.१२७.६ ॥
ఇక్ష్వాకు వంశంలో జన్మించిన యౌవనాశ్వుడు, భూమిని పాలించే రాజు; అతడు అధిక దక్షిణలతో యజ్ఞాలు చేశాడు.
3.127.7
अश्वमेधसहस्रं च प्राप्य धर्मभृतांवरः ।
अन्यैश्च क्रतुभिर्मुख्यैरयजत्स्वाप्तदक्षिणैः ॥ ३.१२७.७ ॥
వేయి అశ్వమేధ యాగాలను పొంది, ధర్మధారులలో శ్రేష్ఠుడైన అతడు ఇతర ప్రధాన యాగాలతోనూ యజించాడు, తగిన దక్షిణలతో.
3.127.8
अनपत्यस्तु राजर्षिः स महात्मा महाव्रतः ।
मन्त्रिष्वाधाय तद्राज्यं वनित्यो बभूव ह।
शास्त्रदृष्टेन विधिना संयोज्यात्मानमात्मवान् ॥ ३.१२७.८ ॥
అయితే సంతానం లేని ఆ రాజర్షి, మహాత్ముడు, మహావ్రతుడు, రాజ్యాన్ని మంత్రులకు అప్పగించి వనవాసి అయ్యాడు. శాస్త్రవిధిప్రకారం, ఆత్మసంయమంతో తనను నియమించుకున్నాడు.
3.127.9
स कदाचिन्नृपो राजन्नुपवासेन दुःखितः ।
पिपासाशुष्कहृदयः प्रविवेशाश्रमं भृगोः ॥ ३.१२७.९ ॥
ఒకసారి ఆ రాజు, ఓ రాజా, ఉపవాసంతో బాధపడి, దాహంతో ఎండిన హృదయంతో భృగువు ఆశ్రమంలో ప్రవేశించాడు.
3.127.10
तामेव रात्रिं राजेन्द्र महात्मा भृगुनन्दनः ।
इष्टिं चकार सौद्युम्नेर्महर्षिः पुत्रकारणात् ॥ ३.१२७.१० ॥
అదే రాత్రి, ఓ రాజేంద్రా, మహాత్ముడైన భృగునందనుడు, మహర్షి, పుత్రప్రాప్తి కోసం సౌద్యుమ్నికై ఇష్టిని నిర్వహించాడు.
3.127.11
संभृतो मन्त्रपूतेन वारिणा कलशो महान् ।
तत्रातिष्ठत राजेन्द्र पूर्वमेव समाहितः ॥ ३.१२७.११ ॥
మంత్రాలతో పవిత్రం చేయబడిన జలంతో నిండిన ఒక పెద్ద కలశం అక్కడ ఉంది, ఓ రాజేంద్రా, ముందుగానే శ్రద్ధగా నిలిపి ఉంచబడింది.
3.127.12
यत्प्राश्य प्रसवेत्तस्य पत्नी शक्रसमं सुतम् ।
तद्वारि विहितं राजन्यस्मिन्नासीत्सुसंस्कृतम्।
तं न्यस्य वेद्यां कलशं सुषुपुस्ते महर्षयः ॥ ३.१२७.१२ ॥
దానిని త్రాగితే అతని భార్య ఇంద్రునితో సమానమైన కుమారుని కంటుంది, ఓ రాజా. విధించబడిన ఆ జలం అందులో బాగా సిద్ధం చేయబడింది. ఆ కలశాన్ని వేదికపై ఉంచి ఆ మహర్షులు నిద్రించారు.
3.127.13
रात्रिजागरणाच्छ्रान्तान्सौद्युम्निः समतीत्य तान् ।
शुष्ककण्ठः पिपासार्तः पानीयार्थी भृशं नृपः।
तं प्रविश्याश्रमं शान्तः पानीयं सोऽभ्ययाचत ॥ ३.१२७.१३ ॥
రాత్రి మేల్కొని అలసిపోయిన ఆ మునులను దాటి, ఎండిన గొంతుతో దాహంతో బాధపడుతూ, నీటిని తీవ్రంగా కోరిన సౌద్యుమ్ని రాజు, ప్రశాంతమైన ఆశ్రమంలో ప్రవేశించి నీరు అడిగాడు.
3.127.14
तस्य श्रान्तस्य शुष्केण कण्ठेन क्रोशतस्तदा ।
नाश्रौषीत्कश्चन तदा शकुनेरिव वाशतः ॥ ३.१२७.१४ ॥
ఎండిన గొంతుతో అరుస్తున్న ఆ అలసిన రాజు పిలుపును అప్పుడు ఎవరూ వినలేదు, పక్షి కూతను వినినట్లుగా.
3.127.15
ततस्तं कलशं दृष्ट्वा जलपूर्णं स पार्थिवः ।
अभ्यद्रवत वेगेन पीत्वा चाम्भो व्यवासृजत् ॥ ३.१२७.१५ ॥
అప్పుడు నీటితో నిండిన ఆ కలశాన్ని చూసి ఆ రాజు వేగంగా దానివైపు పరుగెత్తి, నీరు త్రాగి దానిని విడిచిపెట్టాడు.
3.127.16
स पीत्वा शीतलं तोयं पिपासार्तो महीपतिः ।
निर्वाणमगमद्धीमान्सुसुखी चाभवत्तदा ॥ ३.१२७.१६ ॥
చల్లని నీరు త్రాగి, దాహంతో బాధపడిన ఆ బుద్ధిమంతుడైన రాజు శాంతిని పొంది అప్పుడు ఎంతో సుఖంగా ఉన్నాడు.
3.127.17
ततस्ते प्रत्यबुध्यन्त मुनयः सतपोधनाः ।
निस्तोयं तं च कलशं ददृशुः सर्व एव ते ॥ ३.१२७.१७ ॥
అప్పుడు తపోధనులైన ఆ మునులు మేల్కొన్నారు; వారందరూ నీరులేని ఆ కలశాన్ని చూశారు.
3.127.18
कस्य कर्मेदमिति ते पर्यपृच्छन्समागताः ।
युवनाश्वो ममेत्येवं सत्यं समभिपद्यत ॥ ३.१२७.१८ ॥
'ఇది ఎవరి పని?' అని సమావేశమైన వారు అడిగారు; యువనాశ్వుడు 'ఇది నాది' అన్నాడు; ఈ విధంగా సత్యం అంగీకరించబడింది.
3.127.19
न युक्तमिति तं प्राह भगवान्भार्गवस्तदा ।
सुतार्थं स्थापिता ह्यापस्तपसा चैव संभृताः ॥ ३.१२७.१९ ॥
అప్పుడు భగవంతుడైన భార్గవుడు అతనితో ఇలా అన్నాడు: 'ఇది తగదు. కుమారుని కోసమే ఈ జలాలు ఉంచబడ్డాయి; తపస్సుతోనే వీటిని సంచితం చేశారు.'
3.127.20
मया ह्यत्राहितं ब्रह्म तप आस्थाय दारुणम् ।
पुत्रार्थं तव राजर्षे महाबलपराक्रम ॥ ३.१२७.२० ॥
ఓ రాజర్షీ, మహాబల పరాక్రమా, నీ కుమారుని కోసం నేనే కఠినమైన తపస్సును ఆశ్రయించి ఇక్కడ బ్రహ్మతేజస్సును నిలిపాను.
3.127.21
महाबलो महावीर्यस्तपोबलसमन्वितः ।
यः शक्रमपि वीर्येण गमयेद्यमसादनम् ॥ ३.१२७.२१ ॥
అతడు మహాబలవంతుడు, మహావీర్యవంతుడు, తపోబలంతో కూడినవాడు; తన పరాక్రమంతో ఇంద్రుడిని కూడా యమలోకానికి పంపగలవాడు.
3.127.22
अनेन विधिना राजन्मयैतदुपपादितम् ।
अब्भक्षणं त्वया राजन्न युक्तं कृतमद्य वै ॥ ३.१२७.२२ ॥
ఈ విధానంతో, ఓ రాజా, నేను దీనిని ఏర్పాటు చేశాను. కానీ ఓ రాజా, నీవు ఈ రోజు జలపానం చేసింది తగని పని చేశావు.
3.127.23
न त्वद्य शक्यमस्माभिरेतत्कर्तुमतोऽनय्था ।
नूनं दैवकृतं ह्येतद्यदेवं कृतवानसि ॥ ३.१२७.२३ ॥
కానీ ఇప్పుడు దీనిని మేము మార్చలేము; వేరు విధంగా కాదు. నిశ్చయంగా ఇది దైవకృతమే; నీవు ఇలా చేశావు.
3.127.24
पिपासितेन याः पीता विधिमन्त्रपुरस्कृताः ।
आपस्त्वया महाराज मत्तपोवीर्यसंभृताः ॥ ३.१२७.२४ ॥
ఓ మహారాజా, దాహంతో నీవు త్రాగిన ఆ జలాలు — విధి మంత్రాలతో సిద్ధం చేయబడినవి, నా తపస్సు వీర్యంతో సంచితమైనవి.
3.127.25
ताभ्यस्त्वमात्मना पुत्रमीदृशं जनयिष्यसि ।
विधास्यामो वयं तत्र तवेष्टिं परमाद्भुताम् ॥ ३.१२७.२५ ॥
నీవు వాటి ద్వారా స్వయంగా ఇటువంటి కుమారుని కంటావు. అక్కడ మేము నీ కోసం అత్యద్భుతమైన యజ్ఞాన్ని నిర్వహిస్తాము.
3.127.26
यथा शक्रसमं पुत्रं जनयिष्यसि वीर्यवान् ।
न च प्राणैर्महाराज वियोगस्ते भविष्यति ॥ ३.१२७.२६ ॥
వీర్యవంతుడా, నీవు ఇంద్రునితో సమానమైన కుమారుని కంటావు. మహారాజా, నీ ప్రాణాలకు వియోగం కలగదు.
3.127.27
मा खिदस्त्वं हि राजेनद्र दैवं हि बलवत्तरम् ।
गर्भधारणजं वाऽपि न खेदं समवाप्स्यसि ॥ ३.१२७.२७ ॥
రాజేంద్రా, నీవు విచారించకు; దైవం అత్యంత బలమైనది. గర్భధారణం వల్ల కలిగే బాధను కూడా నీవు పొందవు.
3.127.28
ततो वर्षशते पूर्णे तस्य राज्ञो महात्मनः ।
वामं पार्श्वं विनिर्भिद्य सुतः सूर्य इव स्थितः ॥ ३.१२७.२८ ॥
అనంతరం వంద సంవత్సరాలు పూర్తయ్యాక, ఆ మహాత్ముడైన రాజు ఎడమ ప్రక్కను చీల్చుకొని, సూర్యునిలా కుమారుడు నిలిచాడు.
3.127.29
निश्चक्राम महातेजा न च तं मृत्युराविशत् ।
युवनाश्वं नरपतिं तदद्भुतमिवाभवत् ॥ ३.१२७.२९ ॥
మహాతేజస్వి అయిన అతడు బయటకు వచ్చాడు; మృత్యువు అతనిని తాకలేదు. నరపతి యువనాశ్వునికి అది ఒక అద్భుతంగా మారింది.
3.127.30
ततः शक्रो महातेजास्तं दिदृक्षुरुपागमत् ।
ततो देवा महेन्द्रं तमपृच्छन्धास्यतीति किम् ॥ ३.१२७.३० ॥
అప్పుడు మహాతేజస్వి అయిన ఇంద్రుడు అతనిని చూడాలని వచ్చాడు. అప్పుడు దేవతలు మహేంద్రుని ఇలా అడిగారు: "ఇతడు దేనిని తాగుతాడు?"
3.127.31
प्रदेशिनीं ततोऽस्यास्ये शक्रः समभिसंदधे ।
मामयं धास्यतीत्येवं भाषिते चैव वज्रिणा।
मांधातेति च नामास्य चक्रुः सेन्द्रा दिवौकसः ॥ ३.१२७.३१ ॥
అప్పుడు ఇంద్రుడు అతని నోటిలో తన చూపుడు వేలిని ఉంచాడు. వజ్రధారి "ఇతడు నన్ను త్రాగుతాడు" అని పలికినప్పుడు, ఇంద్రునితో కూడిన దేవతలు అతనికి "మాంధాతా" అని పేరు పెట్టారు.
3.127.32
प्रदेशिनीं शक्रदत्तामाखाद्य स शिशुस्तदा ।
अवर्धत महातेजाः किष्कून्राजंस्त्र्योदश ॥ ३.१२७.३२ ॥
ఇంద్రుడు ఇచ్చిన ఆ చూపుడు వేలిని చప్పరించి, ఆ మహాతేజస్వి శిశువు ఓ రాజా, పదమూడు కిష్కులు ఎదిగాడు.
3.127.33
वेदास्तं सधनुर्वेदा दिव्यान्स्त्राणि चेश्वरम् ।
उपतस्थुर्महाराजं ध्यातमात्राणि सर्वशः ॥ ३.१२७.३३ ॥
వేదాలు, ధనుర్వేదంతో పాటు దివ్య అస్త్రాలు, ధ్యానించిన మాత్రాన్నే పూర్తిగా ఆ మహారాజు, ఈశ్వరుని వద్ద ఉపస్థితమయ్యాయి.
3.127.34
धनुराजगवं नाम शराः शृङ्गोद्भवाश्च ये ।
अभेद्यं कवचं चैव सद्यस्तमुपशिश्रियुः ॥ ३.१२७.३४ ॥
ఆజగవం అనే ధనుస్సు, కొమ్ముల నుండి పుట్టిన బాణాలు, భేదించలేని కవచం, ఇవన్నీ వెంటనే అతనిని ఆశ్రయించాయి.
3.127.35
सोऽभिषिक्तो भगवता स्वयं शक्रेण भारत ।
धर्मेण व्यजयल्लोकांस्त्रीन्विष्णुरिव विक्रमैः ॥ ३.१२७.३५ ॥
భగవానుడైన శక్రుడే స్వయంగా అభిషేకించిన అతను, ఓ భారతా, ధర్మంతో మూడు లోకాలను జయించాడు, విష్ణువు తన పరాక్రమంతో జయించినట్లు.
3.127.36
तस्याप्रतिहतं चक्रं प्रावर्तत महात्मनः ।
रत्नानि चैव राजर्षिं स्वयमेवोपतस्थिरे ॥ ३.१२७.३६ ॥
ఆ మహాత్ముని అప్రతిహత చక్రం తిరగసాగింది, రత్నాలు ఆ రాజర్షి వద్దకు స్వయంగా వచ్చాయి.
3.127.37
तस्येयं वसुसंपूर्णा वसुधा वसुधाधिप ।
तेनेष्टं विविधैर्यज्ञैर्बहुभिः स्वाप्तदक्षिणैः ॥ ३.१२७.३७ ॥
ఓ భూపతీ, సంపదలతో నిండిన ఈ భూమి అతనిదే. అతడు అనేక రకాల యజ్ఞాలు చేశాడు, వాటిలో పుష్కలమైన దక్షిణలు ఇవ్వబడ్డాయి.
3.127.38
चितचैत्यो महातेजा धर्मान्प्राप्य च पुष्कलान् ।
शक्रस्यार्धासनं राजँल्लब्धवानमितद्युतिः ॥ ३.१२७.३८ ॥
మహాతేజస్వి అయిన చిత్రచైత్యుడు, విస్తారమైన ధర్మఫలాలను పొంది, ఓ రాజా, ఇంద్రుని అర్ధాసనాన్ని పొందాడు; అతడు అమితమైన కాంతి గలవాడు.
3.127.39
एकाह्ना पृथिवी तेन धर्मनित्येन धीमता ।
विजिता शासनादेव सरत्नाकरपत्तना ॥ ३.१२७.३९ ॥
ఎల్లప్పుడూ ధర్మంలో నిలిచిన ఆ బుద్ధిమంతుడు ఒకే రోజులో, కేవలం ఆజ్ఞతో, రత్నాకరాలు మరియు పట్టణాలతో కూడిన భూమిని జయించాడు.
3.127.40
तस्य चैत्यैर्महाराज क्रतूनां दक्षिणावताम् ।
चतुरन्ता मही व्याप्ता नासीत्किंचिदनावृतम् ॥ ३.१२७.४० ॥
ఓ మహారాజా, అతని యజ్ఞస్తంభాలతో మరియు దక్షిణలతో కూడిన యజ్ఞాలతో నాలుగు అంచుల వరకు వ్యాపించిన భూమిలో ఏదీ కప్పబడకుండా లేదు.
3.127.41
तेन पद्मसहस्राणि गवां दश महात्मना ।
ब्राह्मणेभ्यो महाराज दत्तानीति प्रचक्षते ॥ ३.१२७.४१ ॥
ఆ మహాత్ముడు, ఓ మహారాజా, బ్రాహ్మణులకు పది వేల పద్మాలు మరియు ఆవులను దానం చేశాడని చెబుతారు.
3.127.42
तेन द्वादशवार्षिक्यामनावृष्ट्यां महात्मना ।
वृष्टं सस्यविवृद्ध्यर्थं मिषतो वज्रपाणिनः ॥ ३.१२७.४२ ॥
ఆ మహాత్ముడు పన్నెండేళ్ల అనావృష్టిలో, పంటల వృద్ధి కోసం, వజ్రపాణి అయిన ఇంద్రుడు చూస్తుండగానే వర్షం కురిపించాడు.
3.127.43
तेन सोमकुलोत्पन्नो गान्धाराधिपतिर्महान् ।
शर्जन्निव महामेघः प्रमथ्य निहतः शरैः ॥ ३.१२७.४३ ॥
సోమకుల సంభవుడు, గాంధారాధిపతి అయిన మహానుభావుడిని, గర్జించే మహామేఘంలా నలిపివేసి, బాణాలతో ఆయన చంపాడు.
3.127.44
प्रजाश्चतुर्विधास्तेन त्राता राजन्कृतात्मना ।
तेनात्मतपसा लोकास्तापिताश्चातितेजसा ॥ ३.१२७.४४ ॥
ఓ రాజా, ఆ ఆత్మనిగ్రహుడు నాలుగు విధాల ప్రజలను రక్షించాడు; ఆయన ఆత్మతపస్సు, అత్యధిక తేజస్సుచేత లోకాలు తపించాయి.
3.127.45
तस्यैतद्देवयजनं स्थानमादित्यवर्चसः ।
यस्य पुण्यतमे देशे कुरुक्षेत्रेस्य मध्यतः ॥ ३.१२७.४५ ॥
సూర్యతేజస్సు గలవాని ఈ దేవయజన స్థలం ఇది; కురుక్షేత్రం మధ్య, అత్యంత పవిత్రమైన ప్రదేశంలో ఉంది.
3.127.46
तथा त्वमपि राजेन्द्र मान्धातेव महीपतिः ।
धर्मं कृत्वा महीं रक्ष स्वर्गलोकं गमिष्यसि ॥ ३.१२७.४६ ॥
రాజేంద్రా, నీవు కూడా మాంధాతలా భూపతివి; ధర్మాన్ని ఆచరించి భూమిని రక్షించు, స్వర్గలోకానికి వెళ్తావు.
3.127.47
एतत्ते सर्वमाख्यातं मान्धातुश्चरितं महत् ।
जन्म चाग्र्यं महीपाल यन्मां त्वं परिपृच्छसि ॥ ३.१२७.४७ ॥
ఓ మహీపాలా, నీవు నన్ను అడిగిన మాంధాతుని మహత్తర చరిత్రం, ఆయన శ్రేష్ఠమైన జన్మం — ఇవన్నీ నీకు చెప్పబడ్డాయి.
3.127.48
एवमुक्तः स कौन्तेयो लोमशेन महर्षिणा ।
पप्रच्छानन्तरं भूयः सोमकं प्रति भारत ॥ ३.१२७.४८ ॥
మహర్షి లోమశుడు ఈ విధంగా చెప్పగా, కౌంతేయుడు, ఓ భారతా, ఆ తర్వాత మళ్ళీ సోమకుని గురించి అడిగాడు.