มหาภารตะ · อัธยายะ 3.127
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.127.1
मान्धाता राजशार्दूलस्त्रिषु लोकेषु विश्रुतः ।
कथं जातो महाब्रह्मन्यौवनाश्वो नृपोत्तमः ॥ ३.१२७.१ ॥
มานธาตฤ ผู้เป็นเสือในหมู่กษัตริย์ มีชื่อเสียงไปทั่วสามโลก เขาเกิดจากยุวนาศวะ กษัตริย์ผู้ประเสริฐที่สุด ข้าแต่พราหมณ์ผู้ยิ่งใหญ่ เรื่องนี้เป็นอย่างไร
3.127.2
कथं चैनां परां ख्यातिं प्राप्तवानमितद्युतिः ।
यस्य लोकास्त्रयो वश्या विष्णोरिव महात्मनः ॥ ३.१२७.२ ॥
และเขาผู้มีความรุ่งโรจน์ไร้ขอบเขต ได้บรรลุชื่อเสียงอันสูงสุดนี้ได้อย่างไร เขาผู้มีสามโลกอยู่ในอำนาจ ดุจดังพระวิษณุผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่
3.127.3
एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं चरितं तस्य धीमतः ।
सत्यकीर्तेर्हि मान्धातुः कथ्यमानं त्वयाऽनघ ॥ ३.१२७.३ ॥
ข้าพเจ้าปรารถนาจะฟังเรื่องราวของมานธาตฤผู้มีปัญญานั้น ผู้มีเกียรติคุณอันแท้จริง ตามที่ท่านเล่า ข้าแต่ผู้ไร้บาป
3.127.4
यथा मान्धातृशब्दश्च तस्य शक्रसमद्युते ।
जन्म चाप्रतिवीर्यस् कुशलो ह्यसि भाषितुम् ॥ ३.१२७.४ ॥
ข้าแต่ผู้มีความรุ่งโรจน์เสมอด้วยพระอินทร์ ท่านเชี่ยวชาญในการเล่าว่าชื่อมานธาตฤเกิดขึ้นได้อย่างไร และเขาเกิดมาอย่างไร ข้าแต่ผู้มีความกล้าหาญหาใครเทียบมิได้
3.127.5
शृणुष्वावहितो राजन्राज्ञस्तस्य महात्मनः ।
यथा मान्धातृशब्दो वै लोकेषु परिगीयते ॥ ३.१२७.५ ॥
ข้าแต่กษัตริย์ จงฟังด้วยความตั้งใจถึงเรื่องราวของกษัตริย์ผู้ยิ่งใหญ่พระองค์นั้น ซึ่งทำให้ชื่อมานธาตฤถูกขับขานไปทั่วโลก
3.127.6
इक्ष्वाकुवंशप्रभवो युवनाश्वो महीपतिः ।
सोऽयजत्पृथिवीपालः क्रतुभिर्भूरिदक्षिणैः ॥ ३.१२७.६ ॥
ยุวนาศวะ ผู้เกิดในวงศ์อิกษวากุ เป็นจอมปฐพี ได้บูชายัญหลายครั้งด้วยทักษิณาอันมากมาย ซึ่งเป็นผู้ปกป้องแผ่นดิน
3.127.7
अश्वमेधसहस्रं च प्राप्य धर्मभृतांवरः ।
अन्यैश्च क्रतुभिर्मुख्यैरयजत्स्वाप्तदक्षिणैः ॥ ३.१२७.७ ॥
ผู้ประเสริฐที่สุดในบรรดาผู้ทรงธรรม ได้ประกอบอัศวเมธยัญหนึ่งพันครั้ง และได้บูชายัญอื่น ๆ ที่สำคัญยิ่ง พร้อมทักษิณาอันบริบูรณ์
3.127.8
अनपत्यस्तु राजर्षिः स महात्मा महाव्रतः ।
मन्त्रिष्वाधाय तद्राज्यं वनित्यो बभूव ह।
शास्त्रदृष्टेन विधिना संयोज्यात्मानमात्मवान् ॥ ३.१२७.८ ॥
แต่ราชฤๅษีผู้ยิ่งใหญ่ ผู้มีวัตรอันเคร่งครัด ไม่มีบุตร จึงมอบราชสมบัติไว้กับเหล่าเสนาบดี แล้วกลายเป็นผู้อาศัยอยู่ในป่า ปฏิบัติตามวิธีที่บัญญัติไว้ในคัมภีร์ ข่มใจตนเอง มีสติควบคุมตน
3.127.9
स कदाचिन्नृपो राजन्नुपवासेन दुःखितः ।
पिपासाशुष्कहृदयः प्रविवेशाश्रमं भृगोः ॥ ३.१२७.९ ॥
ข้าแต่กษัตริย์ วันหนึ่งกษัตริย์พระองค์นั้น ทรงได้รับความทุกข์จากการอดอาหาร หัวใจแห้งเพราะกระหายน้ำ ได้เข้าไปยังอาศรมของภฤคุ
3.127.10
तामेव रात्रिं राजेन्द्र महात्मा भृगुनन्दनः ।
इष्टिं चकार सौद्युम्नेर्महर्षिः पुत्रकारणात् ॥ ३.१२७.१० ॥
ข้าแต่จอมกษัตริย์ ในคืนนั้นเอง มหาฤๅษีผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ บุตรของภฤคุ ได้ประกอบพิธีอิษฏิเพื่อบุตรของโสทยุมนะ เพื่อให้ได้บุตร
3.127.11
संभृतो मन्त्रपूतेन वारिणा कलशो महान् ।
तत्रातिष्ठत राजेन्द्र पूर्वमेव समाहितः ॥ ३.१२७.११ ॥
มีหม้อน้ำใบใหญ่ที่บรรจุน้ำซึ่งชำระด้วยมนตร์ ข้าแต่จอมกษัตริย์ หม้อนั้นตั้งอยู่ที่นั่นตั้งแต่ก่อน โดยท่านผู้มีสมาธิได้จัดเตรียมไว้อย่างดี
3.127.12
यत्प्राश्य प्रसवेत्तस्य पत्नी शक्रसमं सुतम् ।
तद्वारि विहितं राजन्यस्मिन्नासीत्सुसंस्कृतम्।
तं न्यस्य वेद्यां कलशं सुषुपुस्ते महर्षयः ॥ ३.१२७.१२ ॥
ผู้ใดดื่มน้ำนั้นแล้ว ภรรยาของผู้นั้นจะให้กำเนิดบุตรที่เสมอด้วยพระอินทร์ ข้าแต่กษัตริย์ น้ำที่บัญญัติไว้นั้นถูกเตรียมอย่างดีในหม้อนั้น ครั้นวางหม้อนั้นไว้บนแท่นบูชาแล้ว มหาฤๅษีเหล่านั้นก็หลับไป
3.127.13
रात्रिजागरणाच्छ्रान्तान्सौद्युम्निः समतीत्य तान् ।
शुष्ककण्ठः पिपासार्तः पानीयार्थी भृशं नृपः।
तं प्रविश्याश्रमं शान्तः पानीयं सोऽभ्ययाचत ॥ ३.१२७.१३ ॥
กษัตริย์โสทยุมนิผู้เป็นบุตรนั้น เมื่อผ่านเหล่าฤๅษีที่อ่อนล้าจากการเฝ้าตลอดคืน ด้วยคอแห้งและถูกความกระหายทรมาน กษัตริย์ผู้แสวงหาน้ำอย่างยิ่ง ได้เข้าไปในอาศรมอันสงบ และขอน้ำดื่ม
3.127.14
तस्य श्रान्तस्य शुष्केण कण्ठेन क्रोशतस्तदा ।
नाश्रौषीत्कश्चन तदा शकुनेरिव वाशतः ॥ ३.१२७.१४ ॥
แม้กษัตริย์ผู้อ่อนล้านั้นจะร้องขอด้วยคอแห้ง แต่ในขณะนั้นไม่มีใครได้ยินเลย เหมือนไม่มีใครได้ยินเสียงร้องของนก
3.127.15
ततस्तं कलशं दृष्ट्वा जलपूर्णं स पार्थिवः ।
अभ्यद्रवत वेगेन पीत्वा चाम्भो व्यवासृजत् ॥ ३.१२७.१५ ॥
จากนั้น เมื่อกษัตริย์เห็นหม้อที่เต็มไปด้วยน้ำนั้น ก็รีบวิ่งไปหาอย่างรวดเร็ว ดื่มน้ำแล้ววางหม้อลง
3.127.16
स पीत्वा शीतलं तोयं पिपासार्तो महीपतिः ।
निर्वाणमगमद्धीमान्सुसुखी चाभवत्तदा ॥ ३.१२७.१६ ॥
จอมปฐพีผู้มีปัญญา ผู้ทรมานด้วยความกระหาย เมื่อดื่มน้ำเย็นนั้นแล้ว ก็คลายความทุกข์ และในขณะนั้นก็รู้สึกสุขสบายยิ่งนัก
3.127.17
ततस्ते प्रत्यबुध्यन्त मुनयः सतपोधनाः ।
निस्तोयं तं च कलशं ददृशुः सर्व एव ते ॥ ३.१२७.१७ ॥
ครั้นแล้ว เหล่ามุนีผู้มีตบะอันอุดมก็ตื่นขึ้น และทั้งหมดได้เห็นหม้อนั้นซึ่งไม่มีน้ำเหลืออยู่
3.127.18
कस्य कर्मेदमिति ते पर्यपृच्छन्समागताः ।
युवनाश्वो ममेत्येवं सत्यं समभिपद्यत ॥ ३.१२७.१८ ॥
"นี่เป็นการกระทำของผู้ใดหนอ" เหล่าฤๅษีที่มาประชุมกันถามกันขึ้น ยุวนาศวะกล่าวว่า "เป็นของข้าเอง" ความจริงจึงได้รับการยอมรับเช่นนั้น
3.127.19
न युक्तमिति तं प्राह भगवान्भार्गवस्तदा ।
सुतार्थं स्थापिता ह्यापस्तपसा चैव संभृताः ॥ ३.१२७.१९ ॥
ครั้งนั้น ภควันภารควะจึงกล่าวแก่เขาว่า "ไม่สมควรเลย น้ำเหล่านี้ถูกตั้งไว้เพื่อบุตร และได้รับการรวบรวมด้วยตบะ"
3.127.20
मया ह्यत्राहितं ब्रह्म तप आस्थाय दारुणम् ।
पुत्रार्थं तव राजर्षे महाबलपराक्रम ॥ ३.१२७.२० ॥
ข้าพเจ้าเองนั่นแหละ ที่ได้ตั้งพรหมอันศักดิ์สิทธิ์ไว้ที่นี่ ด้วยการบำเพ็ญตบะอย่างเข้มงวด เพื่อประโยชน์แก่ท่าน ข้าแต่ราชฤๅษี ผู้มีกำลังและความกล้าหาญอันยิ่งใหญ่ เพื่อให้ได้บุตร
3.127.21
महाबलो महावीर्यस्तपोबलसमन्वितः ।
यः शक्रमपि वीर्येण गमयेद्यमसादनम् ॥ ३.१२७.२१ ॥
พระองค์จะมีกำลังมหาศาลและความกล้าหาญยิ่งใหญ่ ประกอบด้วยพลังแห่งตบะ ผู้ซึ่งด้วยความกล้าหาญของตนสามารถส่งแม้พระศักระ (พระอินทร์) ไปยังที่อยู่ของพระยม
3.127.22
अनेन विधिना राजन्मयैतदुपपादितम् ।
अब्भक्षणं त्वया राजन्न युक्तं कृतमद्य वै ॥ ३.१२७.२२ ॥
ข้าแต่พระราชา ข้าได้จัดพิธีนี้ไว้ด้วยวิธีนี้ แต่ข้าแต่พระราชา การที่พระองค์ดื่มน้ำในวันนี้ไม่เหมาะสมเลยที่จะกระทำ
3.127.23
न त्वद्य शक्यमस्माभिरेतत्कर्तुमतोऽनय्था ।
नूनं दैवकृतं ह्येतद्यदेवं कृतवानसि ॥ ३.१२७.२३ ॥
แต่บัดนี้เราไม่อาจทำให้เป็นอย่างอื่นได้ จะแก้ไขมิได้ แน่นอนว่าเรื่องนี้เกิดจากโชคชะตา ที่พระองค์ได้กระทำเช่นนี้
3.127.24
पिपासितेन याः पीता विधिमन्त्रपुरस्कृताः ।
आपस्त्वया महाराज मत्तपोवीर्यसंभृताः ॥ ३.१२७.२४ ॥
ข้าแต่มหาราช น้ำที่พระองค์ทรงดื่มด้วยความกระหาย ซึ่งได้รับการเตรียมไว้ด้วยพิธีและมนตร์ เป็นน้ำที่รวบรวมขึ้นด้วยพลังแห่งตบะของข้า
3.127.25
ताभ्यस्त्वमात्मना पुत्रमीदृशं जनयिष्यसि ।
विधास्यामो वयं तत्र तवेष्टिं परमाद्भुताम् ॥ ३.१२७.२५ ॥
พระองค์จะให้กำเนิดบุตรเช่นนี้จากน้ำเหล่านั้นด้วยพระองค์เอง ที่นั่นพวกเราจะประกอบพิธีบูชาอันอัศจรรย์ยิ่งเพื่อพระองค์
3.127.26
यथा शक्रसमं पुत्रं जनयिष्यसि वीर्यवान् ।
न च प्राणैर्महाराज वियोगस्ते भविष्यति ॥ ३.१२७.२६ ॥
ผู้มีกำลังเอ๋ย พระองค์จะให้กำเนิดบุตรที่เสมอด้วยพระศักระ และข้าแต่มหาราช พระองค์จะไม่ต้องพลัดพรากจากลมปราณของพระองค์
3.127.27
मा खिदस्त्वं हि राजेनद्र दैवं हि बलवत्तरम् ।
गर्भधारणजं वाऽपि न खेदं समवाप्स्यसि ॥ ३.१२७.२७ ॥
ข้าแต่จอมกษัตริย์ อย่าได้เศร้าโศกเลย เพราะโชคชะตานั้นยิ่งใหญ่กว่า และพระองค์จะไม่ต้องประสบความทุกข์ใดอันเกิดจากการแบกครรภ์
3.127.28
ततो वर्षशते पूर्णे तस्य राज्ञो महात्मनः ।
वामं पार्श्वं विनिर्भिद्य सुतः सूर्य इव स्थितः ॥ ३.१२७.२८ ॥
ต่อมา เมื่อครบหนึ่งร้อยปี บุตรก็ออกมาโดยผ่าช่องซ้ายของพระราชาผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่นั้น ยืนอยู่ดุจพระอาทิตย์
3.127.29
निश्चक्राम महातेजा न च तं मृत्युराविशत् ।
युवनाश्वं नरपतिं तदद्भुतमिवाभवत् ॥ ३.१२७.२९ ॥
ผู้มีเดชอันยิ่งใหญ่ได้เสด็จออกมา และความตายมิได้เข้าถึงพระองค์ สำหรับพระเจ้ายุวนาศวะ เรื่องนั้นกลายเป็นสิ่งอัศจรรย์
3.127.30
ततः शक्रो महातेजास्तं दिदृक्षुरुपागमत् ।
ततो देवा महेन्द्रं तमपृच्छन्धास्यतीति किम् ॥ ३.१२७.३० ॥
ต่อมา พระศักระผู้มีเดชยิ่งใหญ่เสด็จมาด้วยประสงค์จะเห็นพระองค์ ครั้นนั้นเหล่าเทพจึงทูลถามพระมเหนทร์ผู้ยิ่งใหญ่ว่า "เขาจะดื่มอะไรเล่า"
3.127.31
प्रदेशिनीं ततोऽस्यास्ये शक्रः समभिसंदधे ।
मामयं धास्यतीत्येवं भाषिते चैव वज्रिणा।
मांधातेति च नामास्य चक्रुः सेन्द्रा दिवौकसः ॥ ३.१२७.३१ ॥
ครั้นนั้น พระศักระจึงวางนิ้วชี้ไว้ที่ปากของเด็ก เมื่อผู้ทรงสายฟ้าตรัสว่า "ผู้นี้จะดื่มข้า" เหล่าเทพที่อยู่บนสวรรค์พร้อมด้วยพระอินทร์จึงขนานนามเขาว่ามานธาตา
3.127.32
प्रदेशिनीं शक्रदत्तामाखाद्य स शिशुस्तदा ।
अवर्धत महातेजाः किष्कून्राजंस्त्र्योदश ॥ ३.१२७.३२ ॥
ข้าแต่พระราชา ทารกผู้มีเดชยิ่งใหญ่นั้นได้ดูดนิ้วชี้ที่พระศักระประทานให้ แล้วเติบโตขึ้นจนสูงสิบสามกิษกุ
3.127.33
वेदास्तं सधनुर्वेदा दिव्यान्स्त्राणि चेश्वरम् ।
उपतस्थुर्महाराजं ध्यातमात्राणि सर्वशः ॥ ३.१२७.३३ ॥
พระเวททั้งหลายพร้อมด้วยศาสตร์แห่งธนู และอาวุธทิพย์ เพียงแค่ถูกระลึกถึง ก็ทั้งหมดได้มาปรากฏตัวต่อหน้าพระราชาผู้ยิ่งใหญ่ผู้เป็นใหญ่นั้น
3.127.34
धनुराजगवं नाम शराः शृङ्गोद्भवाश्च ये ।
अभेद्यं कवचं चैव सद्यस्तमुपशिश्रियुः ॥ ३.१२७.३४ ॥
ธนูนามว่าอชคว และลูกศรที่เกิดจากเขาสัตว์ กับเกราะที่มิอาจทะลุได้ ล้วนมาพึ่งพระองค์ในทันที
3.127.35
सोऽभिषिक्तो भगवता स्वयं शक्रेण भारत ।
धर्मेण व्यजयल्लोकांस्त्रीन्विष्णुरिव विक्रमैः ॥ ३.१२७.३५ ॥
ข้าแต่ภารตะ พระองค์ทรงได้รับการอภิเษกโดยพระศักระผู้ทรงพระคุณเอง และทรงพิชิตโลกทั้งสามด้วยธรรม ดุจพระวิษณุทรงพิชิตด้วยความกล้าหาญของพระองค์
3.127.36
तस्याप्रतिहतं चक्रं प्रावर्तत महात्मनः ।
रत्नानि चैव राजर्षिं स्वयमेवोपतस्थिरे ॥ ३.१२७.३६ ॥
ล้อแห่งอำนาจของพระองค์ผู้ยิ่งใหญ่หมุนไปโดยไม่มีอุปสรรค และอัญมณีทั้งหลายก็มาปรากฏต่อราชฤๅษีนั้นด้วยตนเอง
3.127.37
तस्येयं वसुसंपूर्णा वसुधा वसुधाधिप ।
तेनेष्टं विविधैर्यज्ञैर्बहुभिः स्वाप्तदक्षिणैः ॥ ३.१२७.३७ ॥
ข้าแต่จอมแห่งแผ่นดิน แผ่นดินนี้เต็มไปด้วยทรัพย์สมบัติ เป็นของพระองค์ และพระองค์ได้ประกอบยัญพิธีหลายชนิด พร้อมด้วยค่าตอบแทนแก่นักบวชอย่างอุดมสมบูรณ์
3.127.38
चितचैत्यो महातेजा धर्मान्प्राप्य च पुष्कलान् ।
शक्रस्यार्धासनं राजँल्लब्धवानमितद्युतिः ॥ ३.१२७.३८ ॥
จิตรไจตยะผู้มีเดชยิ่งใหญ่ ได้บุญกุศลมากมายแล้ว ข้าแต่พระราชา ได้ครึ่งหนึ่งของอาสน์ของพระอินทร์ ท่านผู้มีความรุ่งโรจน์หาที่สุดมิได้
3.127.39
एकाह्ना पृथिवी तेन धर्मनित्येन धीमता ।
विजिता शासनादेव सरत्नाकरपत्तना ॥ ३.१२७.३९ ॥
โดยท่านผู้ฉลาดผู้นั้น ผู้มั่นคงอยู่ในธรรมเสมอ แผ่นดินพร้อมทั้งเหมืองอัญมณีและท่าเรือ ได้ถูกพิชิตในวันเดียวด้วยเพียงคำบัญชา
3.127.40
तस्य चैत्यैर्महाराज क्रतूनां दक्षिणावताम् ।
चतुरन्ता मही व्याप्ता नासीत्किंचिदनावृतम् ॥ ३.१२७.४० ॥
ข้าแต่มหาราช ด้วยเสาพิธีของท่านและการบูชายัญอันมีค่าตอบแทนอุดมสมบูรณ์ แผ่นดินที่ทอดไปถึงขอบเขตทั้งสี่ถูกปกคลุมจนไม่เหลือสิ่งใดที่ยังมิได้ถูกปกคลุม
3.127.41
तेन पद्मसहस्राणि गवां दश महात्मना ।
ब्राह्मणेभ्यो महाराज दत्तानीति प्रचक्षते ॥ ३.१२७.४१ ॥
มหาตมาผู้นั้น ได้ถวายโคและปัทมะนับหมื่นแก่พราหมณ์ ข้าแต่มหาราช ดังที่กล่าวกันมา
3.127.42
तेन द्वादशवार्षिक्यामनावृष्ट्यां महात्मना ।
वृष्टं सस्यविवृद्ध्यर्थं मिषतो वज्रपाणिनः ॥ ३.१२७.४२ ॥
ในช่วงภัยแล้งสิบสองปี มหาตมาผู้นั้นได้ให้ฝนตกลงมาเพื่อให้พืชผลงอกงาม ในขณะที่พระอินทร์ผู้ถือสายฟ้าเพียงแต่มองดูอยู่
3.127.43
तेन सोमकुलोत्पन्नो गान्धाराधिपतिर्महान् ।
शर्जन्निव महामेघः प्रमथ्य निहतः शरैः ॥ ३.१२७.४३ ॥
โดยพระองค์นั้น เจ้าผู้ครองแคว้นคันธาระผู้ยิ่งใหญ่ ผู้เกิดในวงศ์โสมะ ถูกบดขยี้เหมือนเมฆใหญ่ที่คำรามก้อง และถูกสังหารด้วยลูกศร
3.127.44
प्रजाश्चतुर्विधास्तेन त्राता राजन्कृतात्मना ।
तेनात्मतपसा लोकास्तापिताश्चातितेजसा ॥ ३.१२७.४४ ॥
ข้าแต่พระราชา พระองค์ผู้ข่มใจได้นั้นทรงคุ้มครองประชาทั้งสี่ประเภท และด้วยตบะแห่งตนกับความรุ่งโรจน์อันยิ่งใหญ่ของพระองค์ โลกทั้งหลายจึงถูกแผดเผา
3.127.45
तस्यैतद्देवयजनं स्थानमादित्यवर्चसः ।
यस्य पुण्यतमे देशे कुरुक्षेत्रेस्य मध्यतः ॥ ३.१२७.४५ ॥
นี่คือสถานที่บูชายัญของเทพผู้มีรัศมีดุจพระอาทิตย์นั้น ตั้งอยู่กลางกุรุเกษตร ในเขตที่บริสุทธิ์ที่สุด
3.127.46
तथा त्वमपि राजेन्द्र मान्धातेव महीपतिः ।
धर्मं कृत्वा महीं रक्ष स्वर्गलोकं गमिष्यसि ॥ ३.१२७.४६ ॥
ข้าแต่จอมกษัตริย์ พระองค์ก็เช่นเดียวกัน ทรงเป็นจอมแห่งแผ่นดินดุจมานธาตฤ เมื่อประพฤติธรรมและปกปักรักษาแผ่นดิน พระองค์จะเสด็จสู่สวรรคโลก
3.127.47
एतत्ते सर्वमाख्यातं मान्धातुश्चरितं महत् ।
जन्म चाग्र्यं महीपाल यन्मां त्वं परिपृच्छसि ॥ ३.१२७.४७ ॥
ข้าแต่ผู้พิทักษ์แผ่นดิน เรื่องทั้งหมดนี้ได้ถูกเล่าแก่พระองค์แล้ว ทั้งกิจอันยิ่งใหญ่ของมานธาตฤ และการเกิดอันประเสริฐของท่าน ซึ่งพระองค์ได้ตรัสถามข้าพเจ้า
3.127.48
एवमुक्तः स कौन्तेयो लोमशेन महर्षिणा ।
पप्रच्छानन्तरं भूयः सोमकं प्रति भारत ॥ ३.१२७.४८ ॥
เมื่อได้รับคำกล่าวเช่นนี้จากมหาฤๅษีโลมศะ โอ ภารตะ โอรสแห่งกุนตี จึงทูลถามต่อไปอีกเกี่ยวกับโสมกะ