महाभारत · अध्याय 3.131
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.131.1
अस्मिन्किल स्वयं राजन्निष्टवान्वै प्रजापतिः ।
सत्रमिष्टीकृतं नाम पुरा वर्षसहस्रिकम् ॥ ३.१३१.१ ॥
लोमश म्हणाला: हे राजा, येथेच स्वतः प्रजापतीने यज्ञ केला होता. पूर्वी त्याने 'सत्र' नावाचा हजार वर्षे चालणारा यज्ञ केला.
3.131.2
अम्बरीषश्च नाभाग इष्टवान्यमुनामनु ।
यत्रेष्ट्वा दशपद्मानि सदस्येभ्योऽभिसृष्टवान् ॥ ३.१३१.२ ॥
नाभागाचा पुत्र अंबरीष यमुनेच्या काठी यज्ञ करता झाला; तेथे यज्ञ करून त्याने सदस्यांना दहा पद्म (धन) दिले.
3.131.3
यज्ञैश्च तपसा चैव परां सिद्धिमवाप सः ।
देशश्च नाहुषस्यायं य़ज्वनः पुण्यकर्मणः ॥ ३.१३१.३ ॥
यज्ञांनी आणि तपाने त्याने परम सिद्धी प्राप्त केली. हा प्रदेश नहुषपुत्र, यज्ञकर्ता आणि पुण्यकर्मा (ययातीचा) आहे.
3.131.4
सार्वभौमस्य कौन्तेय ययातेरमितौजसः ।
स्पर्धमानस्य शक्रेण तस्येदं यज्ञवास्त्विह ॥ ३.१३१.४ ॥
हे कौंतेया, हा अमितपराक्रमी, इंद्राशी स्पर्धा करणाऱ्या सार्वभौम ययातीचा यज्ञभूमी आहे.
3.131.5
पश्य नानाविधाकारैरग्निभिर्निचितां महीम् ।
मज्जन्तीमिव चाक्रान्तां ययातेर्यज्ञकर्मभिः ॥ ३.१३१.५ ॥
पाहा, ययातीच्या यज्ञकर्मांनी व्यापलेली ही पृथ्वी विविध आकारांच्या अग्नींनी झाकलेली असून जणू बुडत आहे.
3.131.6
एषा शम्येकपत्रा सा शकटं चैतदुत्तमम् ।
पश्य रामह्रदानेतान्पश्य नारायणाश्रमम् ॥ ३.१३१.६ ॥
ही एकपत्रा शमी; तो उत्तम शकट. पाहा, ही परशुरामाची सरोवरे; पाहा, नारायणाचा आश्रम.
3.131.7
एतच्चर्चीकपुत्रस्य योगैर्विचरतो महीम् ।
प्रसर्पणं महीपाल रौप्यायाममितौजसः ॥ ३.१३१.७ ॥
हे महीपाला, चर्चीकाच्या पुत्राने योगबलाने पृथ्वीवर संचार करताना घेतलेला हा मार्ग; अमितौजस्वीचा रौप्य-विस्तार.
3.131.8
अत्रानुवंशं पठतः शृणु मे कुरुनन्दन ।
उलूखलैराभरणैः पिशची यदभाषत ॥ ३.१३१.८ ॥
येथे मी वंशपरंपरा वाचतो; हे कुरुनंदना, ऐक—उखळ व अलंकारांविषयी पिशाचीने जे सांगितले ते.
3.131.9
युगन्धरे दधि प्राश्य उषित्वा चाच्युतस्थले ।
तद्वद्भूतलये स्नात्वा सपुत्रा वस्तुमर्हसि ॥ ३.१३१.९ ॥
युगंधरात दही खाऊन, अच्युतस्थळी राहून, त्याचप्रमाणे भूतलयात स्नान करून, पुत्रांसह राहणे तुला योग्य आहे.
3.131.10
एकरात्रमुवित्वेह द्वितीयं यदि वत्स्यसि ।
एतद्वै ते गदेवावृत्तं रात्रौ वृत्तमितोऽन्यथा ॥ ३.१३१.१० ॥
येथे एक रात्र राहून, दुसरी रात्रही राहिलास तर हे तुझ्यासाठी सांगितल्याप्रमाणेच होईल; नाहीतर रात्रीचे वर्तन येथून वेगळे असेल.
3.131.11
अद्य चात्र निवत्स्यामः क्षपां भरतसत्तम ।
द्वारमेतत्तु कौन्तेय कुरुक्षेत्रस्य भारत ॥ ३.१३१.११ ॥
आज आपण येथेच रात्र घालवू, हे भरतश्रेष्ठा. हे कौन्तेया, हेच कुरुक्षेत्राचे द्वार आहे, हे भारता.
3.131.12
अत्रैव नाहुषो राजा राजन्क्रतुभिरिष्टवान् ।
ययातिर्बहुरत्नौर्घर्यत्रेन्द्रो मुदमभ्यगात् ॥ ३.१३१.१२ ॥
येथेच नहुषपुत्र राजा ययातीने, हे राजन्, यज्ञांद्वारे यजन केले; तेथे अनेक रत्नांचा वर्षाव झाला आणि इंद्राला आनंद झाला.
3.131.13
एतत्प्लक्षावतरणं यमुनातीर्थमुत्तमम् ।
एतद्वै नाकपृष्ठस्य द्वारमाहुर्मनीषिणः ॥ ३.१३१.१३ ॥
हे प्लक्ष वृक्षावरून उतरण्याचे स्थान आहे, यमुनेचे उत्तम तीर्थ. ज्ञानी लोक याला स्वर्गाचे द्वार म्हणतात.
3.131.14
अत्रसारस्वतैर्यज्ञैरीजानाः परमर्षयः ।
यूपोलूखलिकास्तात गच्छन्त्यवभृथप्लवम् ॥ ३.१३१.१४ ॥
येथे सारस्वत यज्ञांनी यजन करणारे परम ऋषी, हे तात, यूप व उलूखलासह अवभृथ स्नानाला जातात.
3.131.15
अत्रवै भरतो राजा राजन्क्रतुभिरिष्टवान् ।
हयमेधेन यज्ञेन मेध्यमश्वमवासृजत् ॥ ३.१३१.१५ ॥
येथेच राजा भरत, हे राजन्, यज्ञांनी यजन करता झाला. अश्वमेध यज्ञात त्याने पवित्र अश्व सोडला.
3.131.16
असकृत्कृष्णसारङ्गं धर्मेणाप्य च मेदिनीम् ।
अत्रैव पुरुषव्याघ्र मरुत्तः सत्रमुत्तमम्।
प्राप चैवर्षिमुख्येन संवर्तेनाभिपालितः ॥ ३.१३१.१६ ॥
वारंवार कृष्णसार मृग व धर्माने पृथ्वी मिळवून, येथेच, हे पुरुषव्याघ्रा, मरुत्ताने उत्तम सत्र प्राप्त केले; ऋषिश्रेष्ठ संवर्ताने संरक्षिलेला होऊन.
3.131.17
अत्रोपस्पृश्य राजेन्द्र सर्वाल्लोँकान्प्रपश्यति ।
पूयते दुष्कृताच्चैव अत्रापि समुपस्पृश ॥ ३.१३१.१७ ॥
येथे आचमन करून, हे राजेंद्रा, माणूस सर्व लोक पाहतो आणि दुष्कृतापासून शुद्ध होतो. येथेही पूर्ण आचमन कर.
3.131.18
तत्र सभ्रातृकः स्नात्वा स्तूयमानो महर्षिभिः ।
लोमशं पाण्डवश्रेष्ठ इदं वचनमब्रवीत् ॥ ३.१३१.१८ ॥
तेथे बंधूंसह स्नान करून, महर्षींनी स्तुती केलेला पांडवश्रेष्ठ लोमशाला हे वचन म्हणाला.
3.131.19
सर्वाँल्लोकान्प्रपश्यामि तपसा सत्यविक्रम ।
इहस्तः पाण्डवश्रेष्ठं पश्यामि श्वेतवाहनम् ॥ ३.१३१.१९ ॥
हे सत्यपराक्रमी, तपाच्या बळाने मी सर्व लोक पाहत आहे. इथे उभा राहून मी पाण्डवश्रेष्ठ श्वेतवाहन (अर्जुन) यास पाहत आहे.
3.131.20
एवमेतन्महाबाहो पश्यन्ति परमर्षयः ।
इह स्नात्वा तपोयुक्तांस्त्रील्लोँकान्सचराचरान् ॥ ३.१३१.२० ॥
होय, असेच आहे, हे महाबाहो. परम ऋषी येथे स्नान करून तपोयुक्त होऊन चराचरासह तिन्ही लोक पाहतात.
3.131.21
सरस्वतीमिमां पुण्यां पुण्यैकशरणावृताम् ।
यत्र स्नात्वा नरश्रेष्ठ धूतपाप्मा भविष्यसि ॥ ३.१३१.२१ ॥
ही पुण्यवान सरस्वती आहे, जी केवळ पुण्याच्या आश्रयाने वेढलेली आहे. हे नरश्रेष्ठा, येथे स्नान करून तू पापमुक्त होशील.
3.131.22
इह सारस्वतैर्यज्ञैरिष्टवन्तः सुरर्षयः ।
ऋषयश्चैव कौन्तेय तथा राजर्षयोपि च ॥ ३.१३१.२२ ॥
येथे सारस्वत यज्ञांनी देवर्षींनी यज्ञ केले आहेत. हे कौन्तेया, ऋषींनीही आणि राजर्षींनीही तसेच केले आहे.
3.131.23
वेदी प्रजापतेरेषा समन्तात्पञ्चयोजना ।
कुरोर्वै यज्ञशीलस्य क्षेत्रमेतन्महात्मनः ॥ ३.१३१.२३ ॥
ही प्रजापतीची वेदी आहे, चहूबाजूंनी पाच योजने पसरलेली. हे यज्ञशील महात्मा कुरूचे क्षेत्र आहे.