મહાભારત · અધ્યાય 3.132
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.132.1
इह मर्त्यास्तनूस्त्यक्त्वा स्वर्गं गच्छन्ति भारत ।
मर्तुकामा नरा राजन्निहायान्ति सहस्रशः ॥ ३.१३२.१ ॥
હે ભરતવંશી, અહીં મર્ત્ય મનુષ્યો દેહ ત્યજીને સ્વર્ગે જાય છે. હે રાજન, મરણની ઇચ્છા ધરાવતા મનુષ્યો અહીં હજારોની સંખ્યામાં આવે છે.
3.132.2
एवमाशीः प्रयुक्ता हि दक्षेण यजता पुरा ।
इह ये वै मरिष्यन्ति ते वै स्वर्गजितो नराः ॥ ३.१३२.२ ॥
પૂર્વે યજ્ઞ કરનાર દક્ષે આવો આશીર્વાદ આપ્યો હતો: અહીં જે મનુષ્યો મરશે, તેઓ નિશ્ચયપણે સ્વર્ગવિજેતા બનશે.
3.132.3
एषा सरस्वती रम्या दिव्या चौघवती नदी ।
एतद्विनशनं नाम सरस्वत्या विशांपते ॥ ३.१३२.३ ॥
આ સરસ્વતી સુંદર, દિવ્ય અને જળપ્રવાહોથી ભરેલી નદી છે. હે પ્રજાપતિ, આ સરસ્વતીનું 'વિનશન' નામનું તીર્થ છે.
3.132.4
द्वारं निषादराष्ट्रस्य येषां दोषात्सरस्वती ।
प्रविष्टा पृथिवीं वीर मा निषादा हि मां विदुः ॥ ३.१३२.४ ॥
આ નિષાદ રાજ્યનું દ્વાર છે; તેમના દોષને કારણે સરસ્વતી પૃથ્વીમાં પ્રવેશી ગઈ. હે વીર, નિષાદો મને ઓળખતા નથી.
3.132.5
एष वै चमसोद्भेदो यत्र दृश्या सरस्वती ।
यत्रैनामभ्यवर्तन्त दिव्याः पुण्याः समुद्रगाः ॥ ३.१३२.५ ॥
આ જ ચમસોદ્ભેદ છે, જ્યાં સરસ્વતી દૃશ્ય થાય છે; જ્યાં દિવ્ય, પુણ્યશાળી, સમુદ્ર તરફ જનારા તેની પાસે આવ્યા.
3.132.6
एतत्सिन्धोर्महत्तीर्थं यत्रागस्त्यमरिंदम ।
लोपामुद्रा समागम्य भर्तारमवृणीत वै ॥ ३.१३२.६ ॥
આ સિંધુનું મહાન તીર્થ છે; હે શત્રુદમન, અહીં લોપામુદ્રા અગસ્ત્યને મળીને તેમને જ પતિ તરીકે વરી.
3.132.7
एतत्प्रकाशते तीर्थं प्रभासं भास्करद्युते ।
इन्द्रस्य दयितं पुण्यं पवित्रं पापनाशनम् ॥ ३.१३२.७ ॥
સૂર્ય જેવું તેજસ્વી આ પ્રભાસ તીર્થ પ્રકાશે છે. તે ઇન્દ્રને પ્રિય, પુણ્યમય, પવિત્ર અને પાપનાશક છે.
3.132.8
एतद्विष्णुपदं नाम दृश्यते तीर्थमुत्तमम् ।
एषां रम्या विपाशा च नदी परमपावनी ॥ ३.१३२.८ ॥
વિષ્ણુપદ નામનું આ ઉત્તમ તીર્થ દેખાય છે. આમાં રમણીય વિપાશા નદી પણ છે, જે અત્યંત પાવન કરનારી છે.
3.132.9
अत्र वै पुत्रशोकेन वसिष्ठो भगवानृषिः ।
बद्ध्वाऽत्मानं निपतितो विपाशः पुनरुत्थितः ॥ ३.१३२.९ ॥
અહીં જ પુત્રશોકથી ભગવાન ઋષિ વસિષ્ઠે પોતાને બાંધીને વિપાશામાં ઝંપલાવ્યું; પણ તેઓ ફરી ઊભા થયા.
3.132.10
काश्मीरमण्डलं चैतत्सर्वपुण्यमरिंदम ।
महर्षिभिश्चाध्युषितं पश्येदं भ्रातृभिः सह ॥ ३.१३२.१० ॥
આ કાશ્મીર મંડળ સર્વ પુણ્યમય છે, હે શત્રુદમન; મહર્ષિઓએ વસાવેલું. ભાઈઓ સાથે આને જુઓ.
3.132.11
यत्रौत्तराणां सर्वेषामृषीणां नाहुषस्य च ।
अग्नेश्चैवात्र संवादः काश्यपश्य च भारत ॥ ३.१३२.११ ॥
ઉત્તરના બધા ઋષિઓ, નહુષના પુત્ર, અગ્નિ અને કશ્યપ સાથે અહીં સંવાદ થયો હતો, હે ભારત.
3.132.12
एतद्द्वारं महाराज मानसस्य प्रकाशते ।
वर्षमस्य गिरेर्मध्ये रामेण श्रीमता कृतम् ॥ ३.१३२.१२ ॥
હે મહારાજ, આ માનસનું દ્વાર પ્રકાશે છે. આ પર્વતની મધ્યનો આ પ્રદેશ શ્રીમાન રામે બનાવ્યો હતો.
3.132.13
एष वातिकषण्डो वै प्रख्यातः सत्यविक्रमः ।
नात्यवर्तत यद्द्वारं विदेहादुत्तरं च यः ॥ ३.१३२.१३ ॥
આ વાતિકષણ્ડ પ્રસિદ્ધ છે, સત્યપરાક્રમી છે; વિદેહથી ઉત્તર તરફનું જે દ્વાર છે તેને તે ઓળંગતું નથી.
3.132.14
इदमाश्चर्यमपरं देशेऽस्मिन्पुरुषर्षभ ।
क्षीणे युगे तु कौन्तेय शर्वस्य सह पार्षदैः।
सहोमया च भवति दर्शनं कामरूपिणः ॥ ३.१३२.१४ ॥
હે પુરુષશ્રેષ્ઠ, અહીં બીજું એક આશ્ચર્ય છે. હે કૌન્તેય, યુગ ક્ષીણ થાય ત્યારે શર્વ પોતાના પાર્ષદો અને ઉમા સાથે ઇચ્છારૂપી બનીને દર્શન આપે છે.
3.132.15
अस्मिन्सरसि सत्रैर्वै चैत्रे मासि पिनाकिनम् ।
यजन्ते याजकाः सम्यक् परिवारं शुभार्थिनः ॥ ३.१३२.१५ ॥
આ સરોવર પર ચૈત્ર માસમાં શુભની ઇચ્છા રાખતા યાજકો પિનાકધારીને તેમના પરિવાર સહિત યોગ્ય રીતે યજ્ઞોથી પૂજે છે.
3.132.16
अत्रोपस्पृश्य सरसि श्रद्दधानो जितेन्द्रियः ।
क्षीणपापः शुभाँल्लोकान्प्राप्नुते नात्र संशयः ॥ ३.१३२.१६ ॥
અહીં સરોવરમાં આચમન કરીને, શ્રદ્ધાવાન અને ઇન્દ્રિયજયી માણસ, જેના પાપ ક્ષીણ થયા છે, તે શુભ લોક પામે છે; એમાં સંશય નથી.
3.132.17
एष उज्जानको नाम पावकिर्यत्र शान्तवान् ।
अरुन्धतीसहायश्च वसिष्ठो भगवानृषिः ॥ ३.१३२.१७ ॥
આ ઉજ્જાનક નામનું સ્થાન છે; અહીં પાવકિ શાંત થયો; અરુંધતી સાથે ભગવાન ઋષિ વસિષ્ઠ પણ છે.
3.132.18
ह्रदश्च कुशवानेष यत्र पद्मं कुशेशयम् ।
आश्रमश्चैव रुक्मिण्या यत्राशाम्यदकोपना ॥ ३.१३२.१८ ॥
આ કુશવાન સરોવર છે; અહીં કુશમાં ઊગેલું કમળ છે; અહીં જ રુક્મિણીનો આશ્રમ છે, જ્યાં ક્રોધ વિનાની રુક્મિણી શાંત થઈ.
3.132.19
समाधीनां समासस्तु पाण्डवेय श्रुतस्त्वया ।
तं द्रक्ष्यसि महाराज भृगुतुन्दं महागिरिम् ॥ ३.१३२.१९ ॥
હે પાંડવપુત્ર, સમાધિમાં સ્થિત ઋષિઓનો સંક્ષિપ્ત વૃત્તાંત તેં સાંભળ્યો. હે મહારાજ, તું તે મહાગિરિ ભૃગુતુંડને જોઈશ.
3.132.20
वितस्तां पश्य राजेन्द्र सर्वपापप्रमोचनीम् ।
महर्षिभिश्चाध्युषितां शीततोयां सुनिर्मलाम् ॥ ३.१३२.२० ॥
હે રાજેન્દ્ર, સર્વ પાપોથી મુક્ત કરનારી વિતસ્તા નદી જો. મહર્ષિઓથી વસેલી, શીતળ જળવાળી અને અતિ નિર્મળ એ નદી છે.
3.132.21
जलां चोपजलां चैव यमुनामभितो नदीम् ।
उशीनरो वै यत्रेष्ट्वा वासवादत्यरिच्यत ॥ ३.१३२.२१ ॥
જલા અને ઉપજલા, તથા બંને બાજુની યમુના નદી પણ જો. ત્યાં ઉશીનરે યજ્ઞ કરીને વાસવ (ઇન્દ્ર) કરતાં પણ આગળ નીકળી ગયો.
3.132.22
तां देवसमितिं तस्य वासवश्च विशांपते ।
अभ्यागच्छन्नृपवरं ज्ञातुमग्निश्च भारत ॥ ३.१३२.२२ ॥
હે વિશાંપતિ, તે દેવસભા સાથે વાસવ (ઇન્દ્ર) અને અગ્નિ પણ તે શ્રેષ્ઠ રાજાને જાણવા આવ્યા, હે ભારત.
3.132.23
जिज्ञासमानौ वरदौ महात्मानमुशीनरम् ।
इन्द्रः श्येनः कपोतोऽग्निर्भूत्वा यज्ञेऽभिजग्मतुः ॥ ३.१३२.२३ ॥
વરદાતા ઇન્દ્ર અને અગ્નિ, મહાત્મા ઉશીનરની પરીક્ષા કરવાની ઇચ્છાથી, યજ્ઞમાં બાજ અને કબૂતરનું રૂપ ધારણ કરીને આવ્યા.
3.132.24
उरुं राज्ञः समासाद्य कपोतः श्येनजाद्भयात् ।
शरणार्थी तदा राजन्निलिल्ये भयपीडितः ॥ ३.१३२.२४ ॥
હે રાજન્, ભયથી પીડાયેલું કબૂતર બાજના ભયથી શરણ ઇચ્છતું રાજાના ખોળામાં પહોંચીને સંતાઈ ગયું.