महाभारत · अध्याय 3.132
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.132.1
इह मर्त्यास्तनूस्त्यक्त्वा स्वर्गं गच्छन्ति भारत ।
मर्तुकामा नरा राजन्निहायान्ति सहस्रशः ॥ ३.१३२.१ ॥
हे भरता, येथे मर्त्य मानव देह त्यागून स्वर्गाला जातात. हे राजा, मरणाची इच्छा करणारे मानव येथे हजारोंच्या संख्येने येतात.
3.132.2
एवमाशीः प्रयुक्ता हि दक्षेण यजता पुरा ।
इह ये वै मरिष्यन्ति ते वै स्वर्गजितो नराः ॥ ३.१३२.२ ॥
पूर्वी यज्ञ करणाऱ्या दक्षाने असा आशीर्वाद दिला होता: येथे जे मानव मरतील, ते निश्चितपणे स्वर्गजेते ठरतील.
3.132.3
एषा सरस्वती रम्या दिव्या चौघवती नदी ।
एतद्विनशनं नाम सरस्वत्या विशांपते ॥ ३.१३२.३ ॥
ही सरस्वती सुंदर, दिव्य आणि प्रवाहांनी भरलेली नदी आहे. हे प्रजापालका, हे सरस्वतीचे 'विनशन' नावाचे तीर्थ आहे.
3.132.4
द्वारं निषादराष्ट्रस्य येषां दोषात्सरस्वती ।
प्रविष्टा पृथिवीं वीर मा निषादा हि मां विदुः ॥ ३.१३२.४ ॥
हे निषाद राष्ट्राचे द्वार आहे; त्यांच्या दोषामुळे सरस्वती पृथ्वीत प्रविष्ट झाली. हे वीरा, निषाद मला ओळखत नाहीत.
3.132.5
एष वै चमसोद्भेदो यत्र दृश्या सरस्वती ।
यत्रैनामभ्यवर्तन्त दिव्याः पुण्याः समुद्रगाः ॥ ३.१३२.५ ॥
हाच तो चमसोद्भेद आहे, जेथे सरस्वती दृश्य होते; जेथे दिव्य, पुण्यवान, समुद्राकडे जाणारे लोक तिच्याजवळ आले.
3.132.6
एतत्सिन्धोर्महत्तीर्थं यत्रागस्त्यमरिंदम ।
लोपामुद्रा समागम्य भर्तारमवृणीत वै ॥ ३.१३२.६ ॥
हे सिंधूचे महान तीर्थ आहे; हे शत्रुदमना, येथे लोपामुद्रा अगस्त्याला भेटून त्यांनाच पती म्हणून वरली.
3.132.7
एतत्प्रकाशते तीर्थं प्रभासं भास्करद्युते ।
इन्द्रस्य दयितं पुण्यं पवित्रं पापनाशनम् ॥ ३.१३२.७ ॥
सूर्यासारखे तेजस्वी असे हे प्रभास तीर्थ प्रकाशित आहे. हे इंद्राला प्रिय, पुण्यकारक, पवित्र आणि पापनाशक आहे.
3.132.8
एतद्विष्णुपदं नाम दृश्यते तीर्थमुत्तमम् ।
एषां रम्या विपाशा च नदी परमपावनी ॥ ३.१३२.८ ॥
विष्णुपद नावाचे हे उत्तम तीर्थ दिसते. यांमध्ये सुंदर विपाशा नदीही आहे, जी अत्यंत पावन करणारी आहे.
3.132.9
अत्र वै पुत्रशोकेन वसिष्ठो भगवानृषिः ।
बद्ध्वाऽत्मानं निपतितो विपाशः पुनरुत्थितः ॥ ३.१३२.९ ॥
येथेच पुत्रशोकाने भगवान ऋषी वसिष्ठ स्वतःला बांधून विपाशेत पडले; पण ते पुन्हा वर उठले.
3.132.10
काश्मीरमण्डलं चैतत्सर्वपुण्यमरिंदम ।
महर्षिभिश्चाध्युषितं पश्येदं भ्रातृभिः सह ॥ ३.१३२.१० ॥
हे काश्मीर मंडल सर्व पुण्यमय आहे, हे शत्रुदमना; महर्षींनी वसलेले. बंधूंसह हे पाहा.
3.132.11
यत्रौत्तराणां सर्वेषामृषीणां नाहुषस्य च ।
अग्नेश्चैवात्र संवादः काश्यपश्य च भारत ॥ ३.१३२.११ ॥
उत्तरेकडील सर्व ऋषी, नहुषपुत्र, अग्नी आणि कश्यप यांच्याशी येथे संवाद झाला होता, हे भारता.
3.132.12
एतद्द्वारं महाराज मानसस्य प्रकाशते ।
वर्षमस्य गिरेर्मध्ये रामेण श्रीमता कृतम् ॥ ३.१३२.१२ ॥
हे महाराजा, हे मानसाचे द्वार प्रकाशित आहे. या पर्वताच्या मध्यभागी असलेला हा प्रदेश श्रीमान रामाने निर्माण केला होता.
3.132.13
एष वातिकषण्डो वै प्रख्यातः सत्यविक्रमः ।
नात्यवर्तत यद्द्वारं विदेहादुत्तरं च यः ॥ ३.१३२.१३ ॥
हे वातिकषण्ड प्रसिद्ध आहे, सत्यपराक्रमी आहे; विदेहाकडून उत्तरेकडील जे द्वार आहे ते हे ओलांडत नाही.
3.132.14
इदमाश्चर्यमपरं देशेऽस्मिन्पुरुषर्षभ ।
क्षीणे युगे तु कौन्तेय शर्वस्य सह पार्षदैः।
सहोमया च भवति दर्शनं कामरूपिणः ॥ ३.१३२.१४ ॥
हे पुरुषश्रेष्ठा, येथे आणखी एक आश्चर्य आहे. हे कौन्तेया, युग क्षीण झाल्यावर शर्व आपल्या पार्षदांसह आणि उमेसह इच्छारूपी होऊन दर्शन देतो.
3.132.15
अस्मिन्सरसि सत्रैर्वै चैत्रे मासि पिनाकिनम् ।
यजन्ते याजकाः सम्यक् परिवारं शुभार्थिनः ॥ ३.१३२.१५ ॥
या सरोवरावर चैत्र महिन्यात शुभाची इच्छा करणारे याजक पिनाकधारी शिवाची त्याच्या परिवारासह यथायोग्य यज्ञांद्वारे पूजा करतात.
3.132.16
अत्रोपस्पृश्य सरसि श्रद्दधानो जितेन्द्रियः ।
क्षीणपापः शुभाँल्लोकान्प्राप्नुते नात्र संशयः ॥ ३.१३२.१६ ॥
येथे सरोवरात आचमन करून, श्रद्धावान आणि इंद्रियजयी मनुष्य, ज्याची पापे क्षीण झाली आहेत, तो शुभ लोक प्राप्त करतो; यात संशय नाही.
3.132.17
एष उज्जानको नाम पावकिर्यत्र शान्तवान् ।
अरुन्धतीसहायश्च वसिष्ठो भगवानृषिः ॥ ३.१३२.१७ ॥
हे उज्जानक नावाचे स्थान आहे; येथे पावकीचा पुत्र शांत झाला; अरुंधतीसह भगवान ऋषी वसिष्ठ येथे आहेत.
3.132.18
ह्रदश्च कुशवानेष यत्र पद्मं कुशेशयम् ।
आश्रमश्चैव रुक्मिण्या यत्राशाम्यदकोपना ॥ ३.१३२.१८ ॥
हे कुशवान सरोवर आहे; येथे कुशात उत्पन्न झालेले कमळ आहे; येथेच रुक्मिणीचा आश्रम आहे, जिथे क्रोधरहित रुक्मिणी शांत झाली.
3.132.19
समाधीनां समासस्तु पाण्डवेय श्रुतस्त्वया ।
तं द्रक्ष्यसि महाराज भृगुतुन्दं महागिरिम् ॥ ३.१३२.१९ ॥
हे पाण्डवपुत्रा, समाधिस्थ ऋषींचा संक्षिप्त वृत्तान्त तू ऐकलास. हे महाराजा, तू त्या महागिरी भृगुतुंडाला पाहशील.
3.132.20
वितस्तां पश्य राजेन्द्र सर्वपापप्रमोचनीम् ।
महर्षिभिश्चाध्युषितां शीततोयां सुनिर्मलाम् ॥ ३.१३२.२० ॥
हे राजेंद्रा, सर्व पापांपासून मुक्त करणारी वितस्ता नदी पाहा. महर्षींनी वसलेली, शीतल जलाची आणि अत्यंत निर्मळ ती नदी आहे.
3.132.21
जलां चोपजलां चैव यमुनामभितो नदीम् ।
उशीनरो वै यत्रेष्ट्वा वासवादत्यरिच्यत ॥ ३.१३२.२१ ॥
जला आणि उपजला, तसेच दोन्ही बाजूंची यमुना नदीही पाहा. तेथे उशीनराने यज्ञ करून वासवालाही (इंद्राला) मागे टाकले.
3.132.22
तां देवसमितिं तस्य वासवश्च विशांपते ।
अभ्यागच्छन्नृपवरं ज्ञातुमग्निश्च भारत ॥ ३.१३२.२२ ॥
हे विशांपते, त्या देवसभेसह वासव (इंद्र) आणि अग्नीही त्या श्रेष्ठ राजाला जाणण्यासाठी आले, हे भारता.
3.132.23
जिज्ञासमानौ वरदौ महात्मानमुशीनरम् ।
इन्द्रः श्येनः कपोतोऽग्निर्भूत्वा यज्ञेऽभिजग्मतुः ॥ ३.१३२.२३ ॥
वरदाते इंद्र आणि अग्नी, महात्मा उशीनराची परीक्षा घेण्याच्या इच्छेने, यज्ञात ससाणा आणि कबुतराचे रूप धारण करून आले.
3.132.24
उरुं राज्ञः समासाद्य कपोतः श्येनजाद्भयात् ।
शरणार्थी तदा राजन्निलिल्ये भयपीडितः ॥ ३.१३२.२४ ॥
हे राजा, भयपीडित झालेले कबुतर ससाण्याच्या भीतीने आश्रय शोधत राजाच्या मांडीजवळ जाऊन लपले.