ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 3.132
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.132.1
इह मर्त्यास्तनूस्त्यक्त्वा स्वर्गं गच्छन्ति भारत ।
मर्तुकामा नरा राजन्निहायान्ति सहस्रशः ॥ ३.१३२.१ ॥
ਹੇ ਭਰਤ, ਇੱਥੇ ਮਰਤ ਲੋਕ ਸਰੀਰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮੌਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਇੱਥੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
3.132.2
एवमाशीः प्रयुक्ता हि दक्षेण यजता पुरा ।
इह ये वै मरिष्यन्ति ते वै स्वर्गजितो नराः ॥ ३.१३२.२ ॥
ਪਹਿਲਾਂ ਯਜ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦਕਸ਼ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਸੀਸ ਦਿੱਤੀ ਸੀ: ਇੱਥੇ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਮਰਨਗੇ, ਉਹ ਜ਼ਰੂਰ ਸਵਰਗ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਹੋਣਗੇ।
3.132.3
एषा सरस्वती रम्या दिव्या चौघवती नदी ।
एतद्विनशनं नाम सरस्वत्या विशांपते ॥ ३.१३२.३ ॥
ਇਹ ਸਰਸਵਤੀ ਸੁੰਦਰ, ਦਿਵ੍ਯ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਵਹਾਅ ਨਾਲ ਭਰੀ ਨਦੀ ਹੈ। ਹੇ ਪ੍ਰਜਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਇਹ ਸਰਸਵਤੀ ਦਾ 'ਵਿਨਸ਼ਨ' ਨਾਮਕ ਤੀਰਥ ਹੈ।
3.132.4
द्वारं निषादराष्ट्रस्य येषां दोषात्सरस्वती ।
प्रविष्टा पृथिवीं वीर मा निषादा हि मां विदुः ॥ ३.१३२.४ ॥
ਇਹ ਨਿਸ਼ਾਦ ਰਾਜ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਹੈ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਕਾਰਨ ਸਰਸਵਤੀ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਸਮਾ ਗਈ। ਹੇ ਵੀਰ, ਨਿਸ਼ਾਦ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ।
3.132.5
एष वै चमसोद्भेदो यत्र दृश्या सरस्वती ।
यत्रैनामभ्यवर्तन्त दिव्याः पुण्याः समुद्रगाः ॥ ३.१३२.५ ॥
ਇਹੀ ਚਮਸੋਦ੍ਭੇਦ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸਰਸਵਤੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ; ਜਿੱਥੇ ਦਿਵ੍ਯ, ਪੁੰਨਵਾਨ, ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਉਸ ਕੋਲ ਆਏ।
3.132.6
एतत्सिन्धोर्महत्तीर्थं यत्रागस्त्यमरिंदम ।
लोपामुद्रा समागम्य भर्तारमवृणीत वै ॥ ३.१३२.६ ॥
ਇਹ ਸਿੰਧੂ ਦਾ ਮਹਾਨ ਤੀਰਥ ਹੈ; ਹੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦਮਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਇੱਥੇ ਲੋਪਾਮੁਦ੍ਰਾ ਅਗਸਤਯ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਪਤੀ ਵਜੋਂ ਚੁਣਦੀ ਹੈ।
3.132.7
एतत्प्रकाशते तीर्थं प्रभासं भास्करद्युते ।
इन्द्रस्य दयितं पुण्यं पवित्रं पापनाशनम् ॥ ३.१३२.७ ॥
ਸੂਰਜ ਵਰਗਾ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਇਹ ਪ੍ਰਭਾਸ ਤੀਰਥ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ, ਪੁੰਨਮਈ, ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।
3.132.8
एतद्विष्णुपदं नाम दृश्यते तीर्थमुत्तमम् ।
एषां रम्या विपाशा च नदी परमपावनी ॥ ३.१३२.८ ॥
ਵਿਸ਼ਨੂਪਦ ਨਾਮ ਦਾ ਇਹ ਉੱਤਮ ਤੀਰਥ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁੰਦਰ ਵਿਪਾਸ਼ਾ ਨਦੀ ਵੀ ਹੈ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ।
3.132.9
अत्र वै पुत्रशोकेन वसिष्ठो भगवानृषिः ।
बद्ध्वाऽत्मानं निपतितो विपाशः पुनरुत्थितः ॥ ३.१३२.९ ॥
ਇੱਥੇ ਹੀ ਪੁੱਤਰ-ਸ਼ੋਕ ਕਾਰਨ ਭਗਵਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵਸਿਸ਼ਠ ਨੇ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਵਿਪਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਏ; ਪਰ ਉਹ ਫਿਰ ਉੱਠ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਏ।
3.132.10
काश्मीरमण्डलं चैतत्सर्वपुण्यमरिंदम ।
महर्षिभिश्चाध्युषितं पश्येदं भ्रातृभिः सह ॥ ३.१३२.१० ॥
ਇਹ ਕਸ਼ਮੀਰ ਮੰਡਲ ਸਰਬ ਪੁੰਨਮਈ ਹੈ, ਹੇ ਸ਼ਤਰੂ-ਦਮਨ; ਮਹਾਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਵਸਾਇਆ ਗਿਆ। ਭਰਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਇਸਨੂੰ ਵੇਖੋ।
3.132.11
यत्रौत्तराणां सर्वेषामृषीणां नाहुषस्य च ।
अग्नेश्चैवात्र संवादः काश्यपश्य च भारत ॥ ३.१३२.११ ॥
ਉੱਤਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਨਹੁਸ਼ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਅਗਨੀ ਅਤੇ ਕਸ਼ਯਪ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਸੰਵਾਦ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਹੇ ਭਾਰਤ।
3.132.12
एतद्द्वारं महाराज मानसस्य प्रकाशते ।
वर्षमस्य गिरेर्मध्ये रामेण श्रीमता कृतम् ॥ ३.१३२.१२ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਇਹ ਮਾਨਸ ਦਾ ਦੁਆਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਪਰਬਤ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦਾ ਇਹ ਖੇਤਰ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਰਾਮ ਨੇ ਬਣਾਇਆ ਸੀ।
3.132.13
एष वातिकषण्डो वै प्रख्यातः सत्यविक्रमः ।
नात्यवर्तत यद्द्वारं विदेहादुत्तरं च यः ॥ ३.१३२.१३ ॥
ਇਹ ਵਾਤਿਕਸ਼ੰਡ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਸੱਚੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਵਾਲਾ; ਜੋ ਦੁਆਰ ਵਿਦੇਹ ਤੋਂ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਹੈ, ਇਹ ਉਸਨੂੰ ਪਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
3.132.14
इदमाश्चर्यमपरं देशेऽस्मिन्पुरुषर्षभ ।
क्षीणे युगे तु कौन्तेय शर्वस्य सह पार्षदैः।
सहोमया च भवति दर्शनं कामरूपिणः ॥ ३.१३२.१४ ॥
ਹੇ ਪੁਰਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਅਚਰਜ ਹੈ। ਹੇ ਕੌਂਤੇਯ, ਜਦੋਂ ਯੁਗ ਖੀਣ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸ਼ਰਵ ਆਪਣੇ ਪਾਰਸ਼ਦਾਂ ਅਤੇ ਉਮਾ ਨਾਲ ਇੱਛਾਰੂਪੀ ਹੋ ਕੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
3.132.15
अस्मिन्सरसि सत्रैर्वै चैत्रे मासि पिनाकिनम् ।
यजन्ते याजकाः सम्यक् परिवारं शुभार्थिनः ॥ ३.१३२.१५ ॥
ਇਸ ਸਰੋਵਰ ਉੱਤੇ ਚੈਤਰ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਭ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਯਾਜਕ ਪਿਨਾਕਧਾਰੀ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਯੱਗਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪੂਜਦੇ ਹਨ।
3.132.16
अत्रोपस्पृश्य सरसि श्रद्दधानो जितेन्द्रियः ।
क्षीणपापः शुभाँल्लोकान्प्राप्नुते नात्र संशयः ॥ ३.१३२.१६ ॥
ਇੱਥੇ ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਆਚਮਨ ਕਰਕੇ, ਸ਼ਰਧਾਵਾਨ ਅਤੇ ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ, ਜਿਸ ਦੇ ਪਾਪ ਖੀਣ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਸ਼ੁਭ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
3.132.17
एष उज्जानको नाम पावकिर्यत्र शान्तवान् ।
अरुन्धतीसहायश्च वसिष्ठो भगवानृषिः ॥ ३.१३२.१७ ॥
ਇਹ ਉੱਜਾਨਕ ਨਾਮ ਦਾ ਸਥਾਨ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਪਾਵਕਿ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋਇਆ; ਅਰੁੰਧਤੀ ਦੇ ਸਾਥ ਭਗਵਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵਸਿਸ਼ਠ ਵੀ ਇੱਥੇ ਹਨ।
3.132.18
ह्रदश्च कुशवानेष यत्र पद्मं कुशेशयम् ।
आश्रमश्चैव रुक्मिण्या यत्राशाम्यदकोपना ॥ ३.१३२.१८ ॥
ਇਹ ਕੁਸ਼ਵਾਨ ਸਰੋਵਰ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਕੁਸ਼ ਵਿੱਚ ਉੱਗਿਆ ਕਮਲ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਹੀ ਰੁਕਮਿਣੀ ਦਾ ਆਸ਼ਰਮ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਗੁੱਸੇ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਰੁਕਮਿਣੀ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋਈ।
3.132.19
समाधीनां समासस्तु पाण्डवेय श्रुतस्त्वया ।
तं द्रक्ष्यसि महाराज भृगुतुन्दं महागिरिम् ॥ ३.१३२.१९ ॥
ਹੇ ਪਾਂਡਵ ਪੁੱਤਰ, ਸਮਾਧੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਵਰਣਨ ਤੂੰ ਸੁਣ ਲਿਆ ਹੈ। ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਤੂੰ ਉਸ ਮਹਾਗਿਰੀ ਭ੍ਰਿਗੁਤੁੰਡ ਨੂੰ ਵੇਖੇਂਗਾ।
3.132.20
वितस्तां पश्य राजेन्द्र सर्वपापप्रमोचनीम् ।
महर्षिभिश्चाध्युषितां शीततोयां सुनिर्मलाम् ॥ ३.१३२.२० ॥
ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ, ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਵਿਤਸਤਾ ਨਦੀ ਨੂੰ ਵੇਖ। ਮਹਾਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਵੱਸੀ ਹੋਈ, ਠੰਢੇ ਜਲ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਅਤਿ ਨਿਰਮਲ ਇਹ ਨਦੀ ਹੈ।
3.132.21
जलां चोपजलां चैव यमुनामभितो नदीम् ।
उशीनरो वै यत्रेष्ट्वा वासवादत्यरिच्यत ॥ ३.१३२.२१ ॥
ਜਲਾ ਅਤੇ ਉਪਜਲਾ, ਅਤੇ ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਦੀ ਯਮੁਨਾ ਨਦੀ ਵੀ ਵੇਖ। ਜਿੱਥੇ ਉਸ਼ੀਨਰ ਨੇ ਯੱਗ ਕਰਕੇ ਵਾਸਵ (ਇੰਦਰ) ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਫਲ ਪਾਇਆ।
3.132.22
तां देवसमितिं तस्य वासवश्च विशांपते ।
अभ्यागच्छन्नृपवरं ज्ञातुमग्निश्च भारत ॥ ३.१३२.२२ ॥
ਹੇ ਵਿਸ਼ਾਂਪਤੀ, ਉਸ ਦੇਵ ਸਭਾ ਨਾਲ ਵਾਸਵ (ਇੰਦਰ) ਅਤੇ ਅਗਨੀ ਵੀ ਉਸ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਲਈ ਆਏ, ਹੇ ਭਾਰਤ।
3.132.23
जिज्ञासमानौ वरदौ महात्मानमुशीनरम् ।
इन्द्रः श्येनः कपोतोऽग्निर्भूत्वा यज्ञेऽभिजग्मतुः ॥ ३.१३२.२३ ॥
ਵਰ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਅਗਨੀ, ਮਹਾਤਮਾ ਉਸ਼ੀਨਰ ਨੂੰ ਪਰਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਯੱਗ ਵਿੱਚ ਬਾਜ਼ ਅਤੇ ਕਬੂਤਰ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਆਏ।
3.132.24
उरुं राज्ञः समासाद्य कपोतः श्येनजाद्भयात् ।
शरणार्थी तदा राजन्निलिल्ये भयपीडितः ॥ ३.१३२.२४ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਭੈ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਕਬੂਤਰ, ਬਾਜ਼ ਦੇ ਡਰੋਂ ਸ਼ਰਣ ਲੋਚਦਾ ਹੋਇਆ ਰਾਜੇ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਜਾ ਲੁਕਿਆ।