महाभारत · अध्याय 3.156
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.156.1
ततस्तानि महार्हाणि दिव्यानि भरतर्षभ ।
बहूनि बहुरूपाणि विरजांसि समाददे ॥ ३.१५६.१ ॥
तेव्हा, हे भरतश्रेष्ठा, त्याने ती अमूल्य, दिव्य, अनेक रूपांची, निर्मल अशी पुष्कळ शस्त्रे घेतली.
3.156.2
ततो वायुर्महाञ्शीघ्रो नीचैः शर्करकर्षणः ।
प्रादुरासीद्वरस्पर्शः संग्राममभिचोदयन् ॥ ३.१५६.२ ॥
तेव्हा एक मोठा, वेगवान वारा प्रकटला; तो खाली वाहत दगडगोटे ओढत होता, सुखद स्पर्शाचा, युद्धाला प्रवृत्त करणारा.
3.156.3
पपात महती चोल्का सनिर्घाता महाभया ।
निष्प्रभश्चाभवत्सूर्यंश्छन्नरश्मिस्तमोवृतः ॥ ३.१५६.३ ॥
एक मोठी उल्का गडगडाटासह कोसळली, अत्यंत भयंकर; आणि सूर्य तेजहीन झाला, किरण झाकले गेले, अंधाराने वेढलेला.
3.156.4
निर्घातश्चाभवद्भीमो भीमे विक्रममास्थिते ।
चचाल पृथिवी चापि पांसुवर्षं पपात च ॥ ३.१५६.४ ॥
भीमाने पराक्रम दाखवताच गडगडाट भयंकर झाला; पृथ्वी हादरली, धुळीचा वर्षाव झाला.
3.156.5
सलोहिता दिशश्चासन्खरवाचो मृगद्विजाः ।
तमोवृतमभूत्सर्वं न प्राज्ञायत किंचन। ॥ ३.१५६.५ ॥
दिशा रक्तवर्ण झाल्या; मृग आणि पक्षी कर्कश स्वराने ओरडू लागले; सर्व काही अंधाराने व्यापले, काहीही ओळखता येईना.
3.156.6
अन्ये च बहवो भीमा उत्पातास्तत्र जज्ञिरे ।
तदद्भुतमभिप्रेक्ष्य धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः।
उवाच वदतां श्रेष्ठः कोऽस्मानभिभविष्यति ॥ ३.१५६.६ ॥
तेथे इतरही अनेक भयंकर उत्पात प्रकटले. ते अद्भुत पाहून, धर्मपुत्र युधिष्ठिर, वक्त्यांमध्ये श्रेष्ठ, म्हणाले: "आम्हांला कोण पराजित करील?"
3.156.7
सज्जीभवत भद्रं वः पाण्डवा युद्धदुर्मदाः ।
यथा रूपाणि पश्यामि सुव्यक्तो नः पराक्रमः ॥ ३.१५६.७ ॥
पांडवांनो, तुमचे कल्याण असो. युद्धोत्साहाने उन्मत्त झालेले तुम्ही सज्ज व्हा; ही अशुभ चिन्हांची रूपे मला दिसत आहेत, आपला पराक्रम स्पष्टपणे प्रकट होईल.
3.156.8
एवमुक्त्वा ततो राजा वीक्षांचक्रे समन्ततः ।
अपश्यमानो भीमं तु धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः ॥ ३.१५६.८ ॥
असे बोलून राजाने चहूकडे पाहिले; पण भीमाला न पाहून धर्मपुत्र युधिष्ठिराने (शोध घेतला).
3.156.9
ततः कृष्णां यमौ चापि समीपस्थानरिंदमः ।
पप्रच्छ भ्रातरं भीमं भीमकर्माणमाहवे ॥ ३.१५६.९ ॥
मग शत्रुदमन करणारा जवळ उभ्या असलेल्या कृष्णा आणि जुळ्या बंधूंना विचारू लागला; युद्धात भयंकर कर्म करणाऱ्या भाऊ भीमाविषयी.
3.156.10
कच्चिन्न भीमः पाञ्चालि किंच कृत्यं चिकीर्षति ।
कृतवानपि वा वीर साहसं साहसप्रियः ॥ ३.१५६.१० ॥
हे पांचाली, भीम काही करू इच्छितो आहे का, की करूनही बसला आहे? हे वीरा, तो साहसप्रिय आहे; कदाचित एखादे धाडसी कृत्य त्याने केले असेल.
3.156.11
इमे ह्यकस्मादुत्पाता महासमरशंसिनः ।
दर्शयन्तो भयं तीव्रं प्रादुर्भूताः समन्ततः ॥ ३.१५६.११ ॥
ही अशुभ चिन्हे अचानक प्रकट झाली आहेत, जी महायुद्धाचे सूचन करतात; चहूकडे तीव्र भय दाखवत ती उभी राहिली आहेत.
3.156.12
तं तथावादिनं कृष्णा प्रत्युवाच मनस्विनी ।
प्रिया प्रियं चिकीर्षन्ती महिषी चारुहासिनी ॥ ३.१५६.१२ ॥
असे बोलणाऱ्या त्याला मनस्विनी कृष्णेने उत्तर दिले — प्रियजनाचे प्रिय करू इच्छिणारी, सुंदर हसणारी पट्टराणी.
3.156.13
यत्तत्सौगन्धिकं राजन्नाहृतं मातरिश्वना ।
तन्मया भीमसेनस्य प्रीतयाऽद्योपपादितम् ॥ ३.१५६.१३ ॥
हे राजा, मातरिश्वा (वायू) आणलेले ते सौगंधिक पुष्प भीमसेनाच्या प्रेमाने मी आज मिळवले आहे.
3.156.14
अपि चोक्तो मया वीरो यदिपश्येर्बहून्यपि ।
तानि सर्वाणअयुपादाय शीघ्रमागम्यतामिति ॥ ३.१५६.१४ ॥
मी त्या वीराला सांगितले होते की, 'तू पुष्कळ फुले पाहिलीस तरी ती सर्व घेऊन लवकर परत ये.'
3.156.15
स तु नूनं महाबाहुः प्रियार्थं मम पाण्डवः ।
प्रागुदीचीं दिशं राजंस्तान्याहर्तुमितो गतः ॥ ३.१५६.१५ ॥
हे राजा, तो महाबाहू पाण्डुपुत्र माझ्या प्रियासाठी ती फुले आणण्यासाठी येथून ईशान्य दिशेकडे गेला आहे.
3.156.16
उक्तस्त्वेवं तया राजा यमाविदमथाब्रवीत् ।
गच्छाम सहितास्तूर्णं येन यातो वृकोदरः ॥ ३.१५६.१६ ॥
ती असे म्हणाल्यावर राजा (युधिष्ठिर) जुळ्या बंधूंना म्हणाला: 'चला, आपण सर्व मिळून लवकर ज्या दिशेने वृकोदर (भीम) गेला आहे तिकडे जाऊ.'
3.156.17
वहन्तु राक्षसा विप्रान्यथाश्रान्तान्यथाकृशान् ।
त्वमप्यमरसंकाश वह कृष्णां घटोत्कच ॥ ३.१५६.१७ ॥
राक्षसांनी ब्राह्मणांना वाहून न्यावे, कारण ते थकलेले व कृश आहेत; हे देवतुल्य घटोत्कचा, तूही कृष्णेला (द्रौपदीला) वाहून ने.
3.156.18
व्यक्तं दूरमितो भीमः प्रविष्ट इतिमे मतिः ।
चिरं चतस्य कालोऽयं स च वायुसमो जवे ॥ ३.१५६.१८ ॥
माझ्या मते भीम येथून खूप दूर निघून गेला आहे; त्याला जाऊन बराच वेळ झाला आहे, आणि तो वेगात वायूसमान आहे.
3.156.19
तरस्वी वैनतेयस्य सदृशो भुवि लङ्घने ।
उत्पतेदपिचाकाशं निपतेच्चयथेच्छकम् ॥ ३.१५६.१९ ॥
तो वेगवान होता; भूमीवर उडी मारण्यात वैनतेय (गरुड) यांच्यासारखा होता. तो आकाशात उसळू शकत होता आणि इच्छेनुसार खाली पडू शकत होता.
3.156.20
तमन्वियाम भवतां प्रभावाद्रजनीचराः ।
पुरा स नापराध्नोति सिद्धानां ब्रह्मवादिनाम् ॥ ३.१५६.२० ॥
तुमच्या प्रभावाने आपण त्याचा पाठलाग करू; हे रात्रिचरांनो. पूर्वी तो सिद्ध आणि ब्रह्मवादी यांचा अपराध करत नव्हता.
3.156.21
तथेत्युक्त्वा तु ते सर्वेहैडिम्बप्रमुखास्तदा ।
उद्देशज्ञाः कुबेरस्य नलिन्या भरतर्षभ ॥ ३.१५६.२१ ॥
'ठीक आहे' असे म्हणून तेव्हा हिडिंबप्रमुख ते सर्व, कुबेराच्या नलिनीचे ठिकाण जाणणारे, हे भरतर्षभा.
3.156.22
आदाय पाण्डवांश्चैव तांश्च विप्राननेकशः ।
लोमशेनैव सहिताः प्रययुः प्रीतमानसाः ॥ ३.१५६.२२ ॥
पांडवांना आणि त्या अनेक ब्राह्मणांना घेऊन, लोमशांसह आनंदित मनाने ते निघाले.
3.156.23
ते सर्वे त्वरिता गत्वा ददृशुस्तत्र कानने ।
पद्मसौगन्धिकवतींनलिनीं सुमनोरमाम् ॥ ३.१५६.२३ ॥
ते सर्व त्वरेने जाऊन त्या अरण्यात पद्म आणि सौगंधिक कमळांनी भरलेली, अत्यंत मनोहर नलिनी पाहते झाले.
3.156.24
तं च भीमं महात्मानं तस्यास्तीरे व्यवस्थितम् ।
ददृशुर्निहतांश्चैव यक्षांश्च विपुलेक्षणान् ॥ ३.१५६.२४ ॥
त्या महात्मा भीमाला तिच्या काठावर उभा असलेला त्यांनी पाहिला; आणि मारले गेलेले विशाल नेत्रांचे यक्षही पाहिले.
3.156.25
भिन्नकायाक्षिबाहूरुन्संचूर्णितशिरोधरान् ।
तं च भीमं महात्मानं तस्यास्तीरे व्यवस्थितम् ॥ ३.१५६.२५ ॥
शरीर, डोळे, बाहू आणि मांड्या मोडलेले, मान व डोकी चिरडलेले (यक्ष) आणि त्या नदीकाठी उभ्या असलेल्या महात्मा भीमाला त्यांनी पाहिले.
3.156.26
सक्रोधं स्तव्धनयनं संदष्टदशनच्छदम् ।
उद्यम्य च गदां दोर्भ्यां नदीतीरे व्यवस्थितम् ॥ ३.१५६.२६ ॥
क्रोधाने भरलेला, स्थिर डोळ्यांचा, दातांनी ओठ चावलेला, दोन्ही हातांनी गदा उचललेला, नदीकाठी उभा असलेला.
3.156.27
प्रजासंक्षेपसमये दण्डहस्तमिवान्तकम् ।
तं दृष्ट्वा धर्मराजस्तु परिष्वज्याथ भारत ॥ ३.१५६.२७ ॥
प्रजासंहाराच्या वेळी दंड हाती घेतलेल्या यमासारख्या त्याला पाहून, हे भारता, धर्मराजाने त्याला आलिंगन दिले.
3.156.28
उवाच श्लक्ष्णया वाचा कौन्तेय किमिदं कृतम् ।
साहसं वत भद्रं ते देवानामपि चाप्रियम्।
पुनरेवं न कर्तव्यं मम चेदिच्छसि प्रियम् ॥ ३.१५६.२८ ॥
मृदु वाणीने तो म्हणाला, "हे कौन्तेया, हे काय केलेस? हे साहस आहे; तुझे कल्याण असो; हे देवांनाही अप्रिय आहे. माझे प्रिय तुला इष्ट असेल तर पुन्हा असे करू नकोस."
3.156.29
अनुशिष्य तु कौन्तेयं पद्मानि परिगृह्य च ।
तस्यामेव नलिन्यां तु विजह्ररमरोपमाः ॥ ३.१५६.२९ ॥
कौन्तेयाला उपदेश देऊन, कमळे घेऊन, त्याच कमळ-सरोवरात ते देवांप्रमाणे विहार करू लागले.
3.156.30
एतस्मिन्नैव काले तु प्रगृहीतशिलायुधाः ।
प्रादुरासन्महाकायास्तस्योद्यानस्य रक्षिणः ॥ ३.१५६.३० ॥
याच वेळी, दगड व शस्त्रे हाती घेतलेले, विशाल देहाचे, त्या उद्यानाचे रक्षक प्रकट झाले.
3.156.31
ते दृष्ट्वाधर्मराजानं महर्षिं चापि लोमशम् ।
नकुलं सहदेवं च तथाऽन्यान्ब्राह्मणर्षभान् ॥ ३.१५६.३१ ॥
त्यांनी धर्मराज, महर्षी लोमश, नकुल, सहदेव आणि इतर श्रेष्ठ ब्राह्मणांना पाहिले.
3.156.32
विनयेन नताः सर्वेप्रणिपत्य च भारत ।
सान्त्विता धर्मराजेन प्रसेदुः क्षणदाचराः ॥ ३.१५६.३२ ॥
हे भारता, सर्वांनी विनयाने नमस्कार केला; धर्मराजांनी सांत्वन केल्यावर रात्रिचर शांत झाले.
3.156.33
विदिताश्चकुबेरस्य तत्रते कुरुपुङ्गवाः ।
ऊषुर्नातिचिरं कालं रममाणाः कुरूद्वहाः।
प्रतीक्षमाणआ बीभत्सुं गन्धमादनसानुषु ॥ ३.१५६.३३ ॥
कुबेराने ओळखलेले ते कुरुश्रेष्ठ तेथे, गंधमादनाच्या उतारांवर बीभत्सूची (अर्जुनाची) वाट पाहत आनंदाने फार काळ राहिले नाहीत.