ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 3.159
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.159.1
निहते राक्षसे तस्मिन्पुनर्नारायणाश्रमम् ।
अभ्येत्य राजा कौन्तेयो निवासमकरोत्प्रभुः ॥ ३.१५९.१ ॥
ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸ ਮਾਰਿਆ ਜਾਣ ਮਗਰੋਂ ਕੌਂਤੇਯ ਰਾਜਾ, ਸਮਰੱਥ ਪ੍ਰਭੂ, ਫਿਰ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਉੱਥੇ ਰਹਿਣ ਲੱਗਾ।
3.159.2
स समानीय तान्सर्वान्भ्रातॄनित्यब्रवीद्वचः ।
द्रौपद्या सहितः काले संस्मरन्भ्रातरं जयम् ॥ ३.१५९.२ ॥
ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭਨਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ, ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਭਰਾ ਜਯ (ਅਰਜੁਨ) ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
3.159.3
समाश्चतस्रोऽभिगताः शिवेन चरतां वने ।
कृतोद्देशः स बीभत्सुऋ पञ्चमीमभितः समाम् ॥ ३.१५९.३ ॥
ਬਨ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦਿਆਂ ਚਾਰ ਵਰ੍ਹੇ ਸ਼ੁਭ ਢੰਗ ਨਾਲ ਬੀਤ ਗਏ; ਉਹ ਬੀਭਤਸੁ (ਅਰਜੁਨ) ਪੰਜਵੇਂ ਵਰ੍ਹੇ ਦੇ ਲਗਭਗ ਆਪਣਾ ਉਦੇਸ਼ ਠਾਨ ਚੁੱਕਾ ਸੀ।
3.159.4
प्राप्य पर्वतराजानं श्वेतं शिखरिणांवरम् ।
पुष्पितैर्द्रुमषण्डैश्च मत्तकोकिलाषट्पदैः ॥ ३.१५९.४ ॥
ਪਰਬਤਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ, ਸ਼ਵੇਤ, ਸ਼ਿਖਰਾਂ ਵਾਲੇ ਪਰਬਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਪਰਬਤ ਤੱਕ ਉਹ ਪਹੁੰਚੇ; ਉਹ ਖਿੜੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ, ਮਸਤ ਕੋਇਲਾਂ ਅਤੇ ਭੌਰਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਸੀ।
3.159.5
मयूरैश्चातकैश्चापि नित्योत्सवविभूषितम् ।
व्याघ्रैर्वरहैर्महिषैर्गवयैर्हरिणैस्तथा ॥ ३.१५९.५ ॥
ਮੋਰਾਂ ਅਤੇ ਚਾਤਕਾਂ ਨਾਲ, ਨਿੱਤ ਦੇ ਉਤਸਵ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਿਤ ਉਹ; ਸ਼ੇਰਾਂ, ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਸੂਰਾਂ, ਮੱਝਾਂ, ਗਵਯਾਂ ਅਤੇ ਹਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ।
3.159.6
श्वापदैर्व्यालरूपैश्च रुरुभिश्च निषेवितम् ।
फुल्लैः सहस्रपत्रैश्च शतपत्रैस्तथोत्पलैः ॥ ३.१५९.६ ॥
ਹਿੰਸਕ ਜਾਨਵਰਾਂ, ਸੱਪਾਂ ਵਰਗੇ ਜੀਵਾਂ ਅਤੇ ਰੁਰੂ ਹਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਸੇਵਿਤ; ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਸਹਸ੍ਰਦਲ, ਸ਼ਤਦਲ ਅਤੇ ਨੀਲੇ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਭਰਪੂਰ।
3.159.7
प्रफुल्लैः कमलैश्चैव तथा नीलोत्पलैरपि ।
महापुणअयं पवित्रं च सुरासुरनिषेवितम्।
तत्रापि च कृतोद्देशः समागमदिदृक्षुभिः ॥ ३.१५९.७ ॥
ਖਿੜੇ ਕਮਲਾਂ ਅਤੇ ਨੀਲੇ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਮਹਾਂ ਪੁੰਨਮਈ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸੇਵਿਤ ਉਸ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਵੀ ਸੰਗਮ ਵੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਮੰਜ਼ਿਲ ਤੈਅ ਕੀਤੀ ਸੀ।
3.159.8
कृतश्च समयस्तेन पार्थेनामिततेजसा ।
पञ्चवर्षाणि वत्स्याभि विद्यार्थीति पुरा मयि ॥ ३.१५९.८ ॥
ਅਮਿਤ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਪਾਰਥ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਇਕਰਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ: 'ਵਿੱਦਿਆ ਲਈ ਮੈਂ ਪੰਜ ਸਾਲ ਉੱਥੇ ਰਹਾਂਗਾ'।
3.159.9
अत्रगाण्डीवधन्वानमवाप्तास्त्रमरिंदमम् ।
देवलोकादिमं लोकं द्रक्ष्यामः पुनरागतम् ॥ ३.१५९.९ ॥
ਇੱਥੇ, ਗਾਂਡੀਵ ਧਨੁਸ਼ਧਾਰੀ, ਅਸਤ੍ਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਚੁੱਕੇ, ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਦਮਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਵਲੋਕ ਤੋਂ ਮੁੜ ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਵੇਖਾਂਗੇ।
3.159.10
इत्युक्त्वा ब्राह्मणान्सर्वानामन्त्रयत पाण्डवः ।
कारणं चैव तत्तेवामाचचक्षे तपस्विनाम् ॥ ३.१५९.१० ॥
ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਪਾਂਡਵ ਨੇ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੋਂ ਵਿਦਾ ਲਈ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਤਪਸਵੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਵੀ ਦੱਸਿਆ।
3.159.11
तमुग्रतपसः प्रीताः कुत्वापार्थं प्रदक्षिणम् ।
ब्राह्मणास्तेऽन्वमोदन्त शिवेन कुशलेन च ॥ ३.१५९.११ ॥
ਉਸ ਉਗ੍ਰ ਤਪਸਵੀ ਦੀ ਪ੍ਰਦੱਖਣਾ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਸ਼ੁਭ ਤੇ ਕੁਸ਼ਲ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਅਸੀਸ ਦਿੱਤੀ।
3.159.12
सुखोदर्कमिमं क्लेशमचिराद्भरतर्षभ ।
क्षत्रधर्मेण धर्मज्ञ तीर्त्वा गां पालयिष्यसि ॥ ३.१५९.१२ ॥
ਹੇ ਭਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਇਹ ਕਲੇਸ਼ ਛੇਤੀ ਹੀ ਸੁਖਦਾਇਕ ਫਲ ਦੇਵੇਗਾ। ਹੇ ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ, ਕਸ਼ੱਤ੍ਰੀ ਧਰਮ ਨਾਲ ਇਸ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਧਰਤੀ ਦੀ ਰਖਿਆ ਕਰੇਂਗਾ।
3.159.13
तत्तु राजा वचस्तेषां प्रतिगृह्य तपस्विनाम् ।
प्रतस्थे सह विप्रैस्तैर्भ्रातृभिश्च परंतपः ॥ ३.१५९.१३ ॥
ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤਪਸਵੀਆਂ ਦੇ ਬਚਨ ਮੰਨ ਲਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਚੱਲ ਪਿਆ; ਉਹ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਤਪਾਉਣ ਵਾਲਾ ਸੀ।
3.159.14
द्रौपद्या सहितः श्रीमान्हैडिम्बेयादिभिस्तदा ।
राक्षसैरनुयातो वै लोमशेनाभिरक्षितः ॥ ३.१५९.१४ ॥
ਉਸ ਵੇਲੇ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਉਹ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਨਾਲ ਸੀ; ਹੈਡਿੰਬੇਯ ਆਦਿ ਰਾਖ਼ਸ਼ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲ ਰਹੇ ਸਨ; ਲੋਮਸ਼ ਉਸਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।
3.159.15
क्वचित्पद्भ्यां ततोऽगच्छद्राक्षसैरुदह्यते क्वचित् ।
तत्रतत्र महातेजा भ्रातृभिः सह सुव्रतः ॥ ३.१५९.१५ ॥
ਕਦੇ ਉਹ ਪੈਦਲ ਤੁਰਦਾ ਸੀ, ਕਦੇ ਰਾਖ਼ਸ਼ ਉਸਨੂੰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਸਨ; ਥਾਂ-ਥਾਂ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ, ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਵ੍ਰਤੀ ਭਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸੀ।
3.159.16
ततो युधिष्ठिरो राजा बहुन्क्लेशान्विचिन्तयन् ।
सिंहव्याघ्रगजाकीर्णामुदीचीं प्रययौ दिशम् ॥ ३.१५९.१६ ॥
ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਬਹੁਤ ਕਲੇਸ਼ਾਂ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦਾ ਹੋਇਆ ਸ਼ੇਰਾਂ, ਬਾਘਾਂ ਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਉੱਤਰ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਗਿਆ।
3.159.17
अवेमाण कैलासं मैनाकं चैव पर्वतम् ।
गन्धमादनपादांश्च मेरुं चापि शिलोच्चयम् ॥ ३.१५९.१७ ॥
ਕੈਲਾਸ਼, ਮੈਨਾਕ ਪਰਬਤ, ਗੰਧਮਾਦਨ ਦੀਆਂ ਢਲਾਣਾਂ ਅਤੇ ਪੱਥਰਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਵਾਲਾ ਮੇਰੂ ਵੇਖਦਾ ਹੋਇਆ (ਉਹ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ)।
3.159.18
उपर्युपरि शैलस्य बहीश्च सरितः शिवाः ।
पृष्ठं हिमवतः पुण्यं ययौ सप्तदशेऽहनि ॥ ३.१५९.१८ ॥
ਪਰਬਤ ਦੇ ਉੱਪਰ-ਉੱਪਰ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ੁਭ ਨਦੀਆਂ ਪਾਰ ਕਰਕੇ, ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਉਹ ਸਤਾਰ੍ਹਵੇਂ ਦਿਨ ਪਹੁੰਚਿਆ।
3.159.19
ददृशुः पाण्डवा राजन्गन्धमादनमन्तिकम् ।
पृष्ठे हिमवतः पुण्ये नानाद्रुमलतावृते ॥ ३.१५९.१९ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੇ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ, ਨੇੜੇ ਹੀ, ਗੰਧਮਾਦਨ ਪਰਬਤ ਵੇਖਿਆ; ਉਹ ਅਨੇਕ ਰੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਵੇਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
3.159.20
सलिलावर्तसंजातैः पुष्पितैश्च महीरुहैः ।
समावृतं पुण्यतममाश्रमं वृषपर्वणः ॥ ३.१५९.२० ॥
ਪਾਣੀ ਦੇ ਭੰਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜੰਮੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਪਰਵਾ ਦਾ ਅਤਿ ਪਵਿੱਤਰ ਆਸ਼ਰਮ (ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੇਖਿਆ)।
3.159.21
तमुपक्रम्य राजर्षिं धर्मात्मानमरिंदमाः ।
पाण्डवा वृषपर्वाणमवदन्त गतक्लमाः ॥ ३.१५९.२१ ॥
ਉਸ ਧਰਮਾਤਮਾ ਰਾਜਰਸ਼ੀ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ, ਥਕਾਵਟ ਰਹਿਤ ਅਰਿੰਦਮ ਪਾਂਡਵ ਬੋਲੇ।
3.159.22
अभ्यनन्दत्स राजर्षिः पुत्रवद्भरतर्षभान् ।
पूजिताश्चावसंस्तत्रसप्तरात्रमरिंदमाः ॥ ३.१५९.२२ ॥
ਉਸ ਰਾਜਰਸ਼ੀ ਨੇ ਭਰਤਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠਾਂ ਦਾ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਾਂਗ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ; ਸਨਮਾਨਿਤ ਅਰਿੰਦਮ ਉੱਥੇ ਸੱਤ ਰਾਤਾਂ ਰਹੇ।
3.159.23
अष्टमेऽहनि संप्राप्ते तमृषिं लोकविश्रुतम् ।
आमन्त्र्य वृषपर्वाणं प्रस्थानं प्रत्यरोचयन् ॥ ३.१५९.२३ ॥
ਅੱਠਵਾਂ ਦਿਨ ਆਇਆ ਤਾਂ, ਲੋਕ-ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਵ੍ਰਿਸ਼ਪਰਵਾ ਤੋਂ ਵਿਦਾ ਲੈ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਵਾਨਗੀ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ।
3.159.24
एकैकशश्च तान्विप्रान्निवेद्य वृषपर्वणि ।
न्यासभूतान्यथाकालं बन्धूनिव सुसत्कृतान्।
पारिबर्हं चतं शेषं परिदाय महात्मने ॥ ३.१५९.२४ ॥
ਇੱਕ-ਇੱਕ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਵ੍ਰਿਸ਼ਪਰਵਾ ਨੂੰ ਅਮਾਨਤ ਵਜੋਂ ਸੌਂਪ ਕੇ, ਸਮੇਂ ਸਿਰ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਵਾਂਗ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਬਾਕੀ ਪਰਿਵਾਰਕ ਸਾਮਾਨ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਨੂੰ ਦੇ ਕੇ (ਉਹ ਚਲੇ ਗਏ)।
3.159.25
ततस्ते यज्ञपात्राणि रत्नान्याभरणानि च ।
न्यदधुःपाण्डवा राजन्नाश्रमे वृषपर्वणः ॥ ३.१५९.२५ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਫਿਰ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੇ ਯੱਗ ਦੇ ਪਾਤਰ, ਰਤਨ ਅਤੇ ਗਹਿਣੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਪਰਵਾ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਦਿੱਤੇ।
3.159.26
अतीतानागते विद्वान्कुशलः सर्वधर्मवित् ।
अन्वशासत्स धर्मज्ञः पुत्रवद्भरतर्षभान् ॥ ३.१५९.२६ ॥
ਬੀਤੇ ਅਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਵਿਦਵਾਨ, ਨਿਪੁਣ, ਸਰਬਧਰਮਜ੍ਞ ਉਸ ਨੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਾਂਗ ਭਰਤ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠਾਂ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ।
3.159.27
तेऽनुज्ञाता महात्मानः प्रययुर्दिशमुत्तराम् ।
कुष्णया सहिता वीरा ब्राह्मणैश्च महात्मभिः ॥ ३.१५९.२७ ॥
ਆਗਿਆ ਪਾ ਕੇ ਉਹ ਮਹਾਤਮਾ ਵੀਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਅਤੇ ਮਹਾਤਮਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਸਮੇਤ ਉੱਤਰ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਚੱਲ ਪਏ।
3.159.28
तान्प्रस्थितानन्वगच्छद्वृषपर्वा महीपतीन् ।
उपन्यस् महातेजा विप्रेभ्यः पाण्डवांस्तदा ॥ ३.१५९.२८ ॥
ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਵ੍ਰਿਸ਼ਪਰਵਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਚੱਲੇ ਹੋਏ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਗਏ; ਤਦ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਹਵਾਲੇ ਕਰਕੇ।
3.159.29
अनुसंसार्य कौन्तेयानाशीर्भिरभिनन्द्य च ।
वृषपर्वा निववृतेपन्थानमुपदिश्य च ॥ ३.१५९.२९ ॥
ਕੌਂਤੇਯਾਂ ਨਾਲ ਕੁਝ ਦੂਰ ਜਾ ਕੇ, ਅਸੀਸਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਰਾਹ ਦੱਸ ਕੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਪਰਵਾ ਵਾਪਸ ਮੁੜ ਗਏ।
3.159.30
नानामृगगणैर्जुष्टं कौन्तेयः सत्यविक्रमः ।
पदातिर्भ्रातृभिः सार्धं प्रातिष्ठत युधिष्ठिरः ॥ ३.१५९.३० ॥
ਨਾਨਾ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਮ੍ਰਿਗ-ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਉਸ ਰਾਹ ਉੱਤੇ ਸਤਿਆਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਕੌਂਤੇਯ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਭਰਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਪੈਦਲ ਤੁਰ ਪਏ।
3.159.31
नानाद्रुमनिरोधेषु वसन्तः शैलसानुषु ।
पर्वतं विविशुस्ते तं चतुर्थेऽहनि पाण्डवाः ॥ ३.१५९.३१ ॥
ਅਨੇਕ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀਆਂ ਪਹਾੜੀ ਢਲਾਣਾਂ ਉੱਤੇ ਵਸਦੇ ਪਾਂਡਵ ਚੌਥੇ ਦਿਨ ਉਸ ਪਰਬਤ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਏ।
3.159.32
महाभ्रघनसंकाशं सलिलोपहितं शुभम् ।
मणिकाञ्चनरम्यं च शैलं नानासमुच्छ्रयम् ॥ ३.१५९.३२ ॥
ਉਹ ਪਰਬਤ ਵੱਡੇ ਸੰਘਣੇ ਬੱਦਲ ਵਰਗਾ, ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਸ਼ੁਭ, ਮਣੀਆਂ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਉਚਾਈਆਂ ਵਾਲਾ ਸੀ।
3.159.33
रम्यं हिमवतः प्रस्थं बहुकन्दरनिर्झरम् ।
शिलाविभङ्गविकटं लतापादपसङ्कुलम् ॥ ३.१५९.३३ ॥
ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੀ ਸੁੰਦਰ ਢਲਾਣ, ਅਨੇਕ ਗੁਫ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਝਰਨਿਆਂ ਵਾਲੀ, ਟੁੱਟੀਆਂ ਚੱਟਾਨਾਂ ਨਾਲ ਭਿਆਨਕ, ਵੇਲਾਂ ਅਤੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ।
3.159.34
ते समासाद्यपन्थानं यतोक्तं वृषपर्वणा ।
अनुसस्रुर्यथोद्देशं पश्यन्तो विविधान्नगान् ॥ ३.१५९.३४ ॥
ਵ੍ਰਿਸ਼ਪਰਵਾ ਦੁਆਰਾ ਦੱਸੇ ਰਾਹ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਉਹ ਦੱਸੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਅਨੇਕ ਪਰਬਤ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ ਤੁਰ ਪਏ।
3.159.35
उपर्युपरि शैलस्य गुहाः परमदुर्गमाः ।
सुदुर्गमांस्ते सुबहून्सुखेनैवाभिचक्रमुः ॥ ३.१५९.३५ ॥
ਪਰਬਤ ਦੇ ਉੱਪਰ-ਉੱਪਰ ਅਤਿ ਦੁਰਗਮ ਗੁਫ਼ਾਵਾਂ ਸਨ; ਉਹ ਅਤਿ ਦੁਰਗਮ ਅਨੇਕ ਗੁਫ਼ਾਵਾਂ ਉਹ ਸੌਖਿਆਂ ਹੀ ਪਾਰ ਕਰ ਗਏ।
3.159.36
धौम्यः कृष्णा च पार्ताश्च लोमशश्च महानृषिः ।
आगच्छन्सहितास्तत्रन कश्चिदपि हीयते ॥ ३.१५९.३६ ॥
ਧੌਮਯ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ (ਦ੍ਰੌਪਦੀ), ਪ੍ਰਿਥਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਲੋਮਸ਼ ਇਕੱਠੇ ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚੇ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਪਿੱਛੇ ਨਾ ਰਹਿ ਗਿਆ।
3.159.37
ते मृगद्विजसंघुष्टं नानाद्रुमलतायुतम् ।
शाखामृगगणैश्चैव सेवितं सुमनोरमम् ॥ ३.१५९.३७ ॥
ਮ੍ਰਿਗਾਂ ਅਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦੇ, ਨਾਨਾ ਰੁੱਖਾਂ ਤੇ ਵੇਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ, ਬਾਂਦਰਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਵੱਸਦੇ, ਬਹੁਤ ਸੁਹਾਵਣੇ ਬਨ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪਹੁੰਚੇ।
3.159.38
पुण्यं पद्मसरोपेतं सपल्वलमहावनम् ।
उपतस्थुर्महाभागा माल्यवतं महागिरिम् ॥ ३.१५९.३८ ॥
ਪਵਿੱਤਰ, ਕਮਲ-ਸਰੋਵਰਾਂ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਤਲਾਬਾਂ ਵਾਲੇ ਮਹਾਬਨ ਵਾਲੇ ਮਾਲਯਵਾਨ ਮਹਾਗਿਰੀ ਕੋਲ ਉਹ ਮਹਾਭਾਗ ਪਹੁੰਚੇ।
3.159.39
ततः किंपुरुषावासं सिद्धचारणसेवितम् ।
ददृशुर्हृषरोमाणाः पर्वतं गन्धमादनम् ॥ ३.१५९.३९ ॥
ਫਿਰ ਕਿੰਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦਾ ਵਾਸਸਥਾਨ, ਸਿੱਧ-ਚਾਰਣਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸੇਵਿਆ ਗੰਧਮਾਦਨ ਪਰਬਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੇਖਿਆ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੋਮ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ।
3.159.40
विद्याधरानुचरितं किन्नरीभिस्तथैव च ।
गजसङ्घसमावासं सिंहव्याघ्रगणायुतम् ॥ ३.१५९.४० ॥
ਵਿਦਿਆਧਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵਿਚਰਿਆ, ਕਿੰਨਰੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਦਾ ਵਾਸ, ਸ਼ੇਰਾਂ ਤੇ ਬਾਘਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਪਰਬਤ।
3.159.41
शरभोन्नादसंघुष्टं नानमृगनिषेवितम् ॥ ३.१५९.४१ ॥
ਸ਼ਰਭਾਂ ਦੀ ਗਰਜਨਾ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦਾ, ਨਾਨਾ ਮ੍ਰਿਗਾਂ ਨਾਲ ਵੱਸਦਾ।
3.159.42
ते गन्धमादनवनं तन्नन्दनवनोपमम् ।
मुदिताः पाण्डुतनया मनोनयननन्दनम् ॥ ३.१५९.४२ ॥
ਪਾਂਡੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੰਦਨਵਨ ਵਰਗੇ ਉਸ ਗੰਧਮਾਦਨ ਬਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ, ਜੋ ਮਨ ਅਤੇ ਨੈਣਾਂ ਨੂੰ ਆਨੰਦ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਸੀ।
3.159.43
विविशुः क्रमशो वीरा अरण्यं शुभकाननम् ।
द्रौपदीसहिता वीरास्तैश्च विप्रैर्महात्मभिः ॥ ३.१५९.४३ ॥
ਵੀਰ ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਉਸ ਸੁੰਦਰ ਬਨ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਏ; ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਤਮਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਸਮੇਤ।
3.159.44
शृण्वन्तः प्रीतिजननान्वल्गून्मन्दकलाञ्शुभान् ।
श्रोत्ररम्यान्सुमधुराञ्शब्दान्खगमुखेरितान् ॥ ३.१५९.४४ ॥
ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਮੂੰਹਾਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲਦੀਆਂ, ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ, ਮਿੱਠੀਆਂ, ਧੀਮੀਆਂ, ਸੁੰਦਰ, ਕੰਨਾਂ ਨੂੰ ਭਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ, ਬਹੁਤ ਮਿੱਠੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਸੁਣਦੇ ਹੋਏ।
3.159.45
सर्वर्तुफलभाराञ्यान्सर्वर्तुकुसुमोज्ज्वलाम् ।
पश्यन्तः पादपांस्चापि फलभारावनामितान् ॥ ३.१५९.४५ ॥
ਸਾਰੀਆਂ ਰੁੱਤਾਂ ਦੇ ਫਲਾਂ ਦੇ ਭਾਰ ਨਾਲ ਭਰੇ ਅਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਰੁੱਤਾਂ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ, ਫਲਾਂ ਦੇ ਭਾਰ ਨਾਲ ਝੁਕੇ ਹੋਏ ਰੁੱਖ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ।
3.159.46
आम्रानाम्रातकान्फुल्लान्नारिकेलान्सतिन्दुकान् ।
मुञ्जातकांस्तथाञ्जीरान्दाडिमान्बीजपूरकान् ॥ ३.१५९.४६ ॥
ਅੰਬ, ਆਮ੍ਰਾਤਕ, ਫੁੱਲੇ ਹੋਏ ਨਾਰੀਅਲ, ਤਿੰਦੂਕ ਸਮੇਤ, ਮੁੰਜਾਤਕ ਅਤੇ ਅੰਜੀਰ, ਅਨਾਰ ਤੇ ਬੀਜਪੂਰਕ (ਨਿੰਬੂ) ਦੇ ਰੁੱਖ।
3.159.47
पनसाँल्लिकुचान्मोचाः खर्जूरानम्लवेतसान् ।
परावतांस्तथा क्षौद्रानीपांश्चापि मनोरमान् ॥ ३.१५९.४७ ॥
ਪਨਸ, ਲਿਕੁਚ, ਕੇਲੇ, ਖਜੂਰ, ਖੱਟੇ ਵੇਤਸ, ਪਰਾਵਤ, ਮਿੱਠੇ ਰੁੱਖ ਅਤੇ ਮਨੋਹਰ ਈਪ ਰੁੱਖ।
3.159.48
बेल्वान्कपित्थाञ्जम्बूश्च काश्मरीर्ब्रदरीस्तथा ।
पुक्षानुदुम्बरवटानश्वत्थान्क्षीरिकास्तथा ॥ ३.१५९.४८ ॥
ਬੇਲ, ਕੈਥ, ਜਾਮੁਨ, ਕਸ਼ਮਰੀ, ਬੇਰੀ, ਪੁਕਸ਼, ਗੁੱਲਰ, ਬੋਹੜ, ਪਿੱਪਲ ਅਤੇ ਕਸ਼ੀਰਿਕਾ ਦੇ ਰੁੱਖ।
3.159.49
मल्लातकानामलकीर्हरीतकबिभीतकान् ।
इङ्गुदान्करमर्दांश्च तिन्दुकांश् महाफलान् ॥ ३.१५९.४९ ॥
ਮੱਲਾਤਕ, ਆਂਵਲਾ, ਹਰੀਤਕ, ਬਿਭੀਤਕ, ਇੰਗੁਦ, ਕਰਮਰਦ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਫਲਾਂ ਵਾਲੇ ਤਿੰਦੁਕ ਰੁੱਖ (ਉੱਥੇ ਵੇਖੇ).
3.159.50
एतानन्यांश्च विविधान्गन्धमादनसानुषु ।
फलैरमृतकल्पैस्तानाचितान्स्वादुभिस्तरूपन् ॥ ३.१५९.५० ॥
ਗੰਧਮਾਦਨ ਦੀਆਂ ਢਲਾਣਾਂ ਉੱਤੇ ਇਹ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਰੁੱਖ ਸਨ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗੇ ਮਿੱਠੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਲੱਦੇ ਹੋਏ।
3.159.51
तथैव चम्पकाशोकान्केतकान्बकुलांस्तथा ।
पुन्नागान्सप्तपर्णांश्च कर्णिकारान्सकेतकान्।
पाटलान्कुटजान्रम्यान्मन्दारेन्दीवरांस्तथा ॥ ३.१५९.५१ ॥
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੰਪਕ, ਅਸ਼ੋਕ, ਕੇਤਕ, ਬਕੁਲ, ਪੁੰਨਾਗ, ਸਪਤਪਰਣ, ਕਰਣਿਕਾਰ, ਕੇਤਕ ਸਮੇਤ ਪਾਟਲ, ਸੁੰਦਰ ਕੁਟਜ, ਮੰਦਾਰ ਅਤੇ ਨੀਲਕਮਲ ਵੀ ਸਨ।
3.159.52
पारिजातान्कोविदारान्देवदारुद्रुमांस्तथा ।
पारिजातान्कोविदारान्देवदारुद्रुमांस्तथा।
शालांस्तालांस्तमालांश्च पिप्पलान्हिङ्गुकांस्तथा ॥ ३.१५९.५२ ॥
ਪਾਰਿਜਾਤ, ਕੋਵਿਦਾਰ, ਦੇਵਦਾਰੂ ਰੁੱਖ, ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਲ, ਤਾਲ, ਤਮਾਲ, ਪੀਪਲ ਅਤੇ ਹਿੰਗੂ ਰੁੱਖ ਵੀ ਸਨ।
3.159.53
चकोरैः शतपत्रैश् भृङ्गराजैस्तथा शुकैः ।
कोकिलैः कलविङ्कैश्च हारितैर्जीवजीवकैः ॥ ३.१५९.५३ ॥
ਚਕੋਰ, ਸ਼ਤਪੱਤਰ, ਭ੍ਰਿੰਗਰਾਜ, ਤੋਤੇ, ਕੋਇਲਾਂ, ਚਿੜੀਆਂ, ਹਾਰੀਤ ਅਤੇ ਜੀਵਜੀਵਕ ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ (ਉਹ ਥਾਂ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ)।
3.159.54
प्रियकैश्चातकैश्चैव तथाऽन्यैर्विविधैः खगैः ।
श्रोत्ररम्यं सुमधुरं कूजद्भिश्चाप्यधिष्ठितान् ॥ ३.१५९.५४ ॥
ਪ੍ਰਿਯਕ, ਚਾਤਕ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਪੰਛੀ, ਕੰਨਾਂ ਨੂੰ ਭਾਉਣ ਵਾਲੀ ਅਤਿ ਮਿੱਠੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਕੂਕਦੇ ਹੋਏ ਉੱਥੇ ਵਸਦੇ ਸਨ।
3.159.55
सरांसि च मनोज्ञानि समन्ताज्जलचारिभिः ।
कुमुदैः पुण्डरीकैश्च तृथा कोकनदोत्पलैः।
कहारैः कमलैश्चैव आचितानि समन्ततः ॥ ३.१५९.५५ ॥
ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਜਲਚਰ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਮਨੋਹਰ ਸਰੋਵਰ, ਕੁਮੁਦ, ਪੁੰਡਰੀਕ, ਕੋਕਨਦ, ਉਤਪਲ, ਕਹਾਰ ਅਤੇ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਨ।
3.159.56
कादम्बैश्चक्रवाकैश्च कुररैर्जलकुक्कुटैः ।
कारण्डवैः प्लवैर्हंसैर्बकैर्मद्गुभिरेव च ॥ ३.१५९.५६ ॥
ਕਾਦੰਬ, ਚਕ੍ਰਵਾਕ, ਕੁਰਰ, ਜਲਕੁੱਕੁਟ, ਕਾਰੰਡਵ, ਪਲਵ, ਹੰਸ, ਬਗਲੇ ਅਤੇ ਮਦ੍ਗੁ ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ।
3.159.57
एतैश्चान्यैश्च कीर्णानि समन्ताज्जलचारिभिः ।
हृष्टैस्तथा तामरसरसासवमदालसैः ॥ ३.१५९.५७ ॥
ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜਲਚਰਾਂ ਨਾਲ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਭਰੇ, ਖੁਸ਼ ਅਤੇ ਕਮਲ ਰਸ ਦੇ ਨਸ਼ੇ ਨਾਲ ਅਲਸਾਏ ਹੋਏ।
3.159.58
पद्मोदरच्युतरजःकिञ्जल्कारुणरञ्जितैः ।
मञ्जुस्वरैर्मधुकरैर्विरुतान्कमलाकरान् ॥ ३.१५९.५८ ॥
ਕਮਲ ਦੇ ਅੰਦਰੋਂ ਝੜੇ ਪਰਾਗ ਅਤੇ ਕੇਸਰ ਨਾਲ ਲਾਲ ਰੰਗੇ, ਮਿੱਠੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਾਲੇ ਭੌਰਿਆਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦੇ ਕਮਲ-ਸਰੋਵਰ।
3.159.59
अपश्यंस्ते नरव्याघ्रा गन्धमादनसानुषु ।
तथैव पद्मषण्डैश्च मण्डितांश्च समन्ततः ॥ ३.१५९.५९ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਰਵਿਆਘ੍ਰਾਂ ਨੇ ਗੰਧਮਾਦਨ ਦੀਆਂ ਢਲਾਣਾਂ ਉੱਤੇ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਕਮਲ-ਸਮੂਹਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ (ਸਰੋਵਰ) ਵੇਖੇ।
3.159.60
शिखण्डिनीभिः सहिताँल्लतामण्डलकेषु च ।
मेघतूर्यरवोद्दाममदनाकुलितान्भृशम् ॥ ३.१५९.६० ॥
ਲਤਾ-ਮੰਡਪਾਂ ਵਿੱਚ ਮੋਰਨੀਆਂ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ, ਬੱਦਲ-ਨਗਾਰੇ ਦੀ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਕਾਮ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਵਿਆਕੁਲ (ਮੋਰ ਵੇਖੇ)।
3.159.61
कृत्वैव केकामधुरं संगीतं मधुरस्वरम् ।
चित्रान्कलापान्विस्तीर्य सविलासान्मदालसान् ॥ ३.१५९.६१ ॥
ਕੇਕਾ ਦੀ ਮਧੁਰ ਧੁਨੀ ਨਾਲ ਸੰਗੀਤ ਗਾ ਕੇ, ਮਧੁਰ ਸੁਰ ਵਿੱਚ, ਰੰਗੀਨ ਪੰਖ ਫੈਲਾ ਕੇ, ਵਿਲਾਸ ਅਤੇ ਮਦ ਨਾਲ ਅਲਸਾਏ ਹੋਏ।
3.159.62
मयूरान्ददृशुर्हृष्टान्नृत्यतो वनलालसान् ।
कांश्चित्प्रियाभिः सहितान्रममाणान्कलापिनः ॥ ३.१५९.६२ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜੰਗਲ ਲਈ ਲਾਲਸਾ ਨਾਲ ਨੱਚਦੇ ਖ਼ੁਸ਼ ਮੋਰ ਵੇਖੇ; ਕੁਝ ਆਪਣੀਆਂ ਪ੍ਰਿਯਾਵਾਂ ਨਾਲ ਰਮਦੇ ਪੰਖਾਂ ਵਾਲੇ ਸਨ।
3.159.63
वल्लीलतासंकटेषु कुटजेषु स्थितांस्तथा ।
कांश्चिच्च कुटजानां तु विटपेषूत्कटानिव ॥ ३.१५९.६३ ॥
ਵੇਲਾਂ ਅਤੇ ਲਤਾਵਾਂ ਦੀ ਘਣੀ ਥਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਟਜ ਰੁੱਖਾਂ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਕੁਝ ਅਤੇ ਕੁਟਜ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਉੱਤੇ ਮਾਣ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹੇ।
3.159.64
कलापरुचिराटोपनिचितान्मुकुटानिव ।
विवरेषु तरूणां च रुचिरान्ददृशुश्च ते ॥ ३.१५९.६४ ॥
ਸੁੰਦਰ ਪੰਖਾਂ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਨਾਲ ਭਰੇ, ਮੁਕੁਟਾਂ ਵਰਗੇ, ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਪਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁੰਦਰ ਮੋਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੇਖੇ।
3.159.65
सिन्धुवारांस्तथोदारान्मन्मथस्येव तोमरान् ।
सुवर्णवर्णकुसुमान्गिरीणां सिखरेषु च।
कर्णिकारान्विकसितान्कर्णपूरानिवोत्तमान् ॥ ३.१५९.६५ ॥
ਮਦਨ ਦੇ ਬਰਛਿਆਂ ਵਰਗੇ ਉਦਾਰ ਸਿੰਧੁਵਾਰ ਫੁੱਲ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਉੱਤੇ ਸੋਨੇ ਰੰਗੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਖਿੜੇ ਕਰਣਿਕਾਰ, ਮਾਨੋ ਉੱਤਮ ਕੰਨਾਂ ਦੇ ਗਹਿਣੇ।
3.159.66
तथाऽपश्यन्कुरबकान्वनराजिषु पुष्पितान् ।
कामवश्यौत्सुक्यकरान्कामस्येव शरोत्करान् ॥ ३.१५९.६६ ॥
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੰਗਲ ਦੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਖਿੜੇ ਕੁਰਬਕ ਫੁੱਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੇਖੇ; ਜੋ ਕਾਮ ਦੇ ਵਸ ਵਿੱਚ ਉਤਸੁਕਤਾ ਜਗਾਉਂਦੇ, ਕਾਮਦੇਵ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਦੇ ਢੇਰਾਂ ਵਾਂਗ।
3.159.67
तथैव वनराजीनामुदारान्रचितानिव ।
विराजमानांस्तेऽपश्यंस्तिलकांस्तिलकानिव ॥ ३.१५९.६७ ॥
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਨ-ਕਤਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਦਾਰ, ਜਿਵੇਂ ਸਜਾਏ ਹੋਏ, ਚਮਕਦੇ ਤਿਲਕ ਰੁੱਖ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੇਖੇ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਤਿਲਕ ਹੋਣ।
3.159.68
तथानङ्गशराकारान्सहकारान्मनोरमान् ।
अपश्यन्भ्रामरान्राजन्मञ्जरीभिर्विराजितान् ॥ ३.१५९.६८ ॥
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਨੰਗ (ਕਾਮਦੇਵ) ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਵਰਗੇ ਆਕਾਰ ਵਾਲੇ, ਮਨ ਨੂੰ ਮੋਹਣ ਵਾਲੇ ਅੰਬ ਦੇ ਰੁੱਖ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੇਖੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜੋ ਭੌਰਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਅਤੇ ਮੰਜਰੀਆਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਤ ਸਨ।
3.159.69
हिरण्यसदृशैः पुष्यैर्दावाग्निसदृशैरपि ।
लोहितैरञ्जनाभैश्च वैदूर्यसदृशैरपि।
अतीव वृक्षा राजन्ते पुष्पिताः शैलसानुषु ॥ ३.१५९.६९ ॥
ਸੋਨੇ ਵਰਗੇ, ਦਾਵਾਗਨੀ ਵਰਗੇ, ਲਾਲ ਤੇ ਸੁਰਮੇ ਵਰਗੇ, ਅਤੇ ਵੈਦੂਰਜ ਵਰਗੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਖਿੜੇ ਰੁੱਖ ਪਰਬਤਾਂ ਦੀਆਂ ਢਲਾਣਾਂ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਸ਼ੋਭਦੇ ਸਨ।
3.159.70
तथा सालांस्तमालांश्च पाटलाबकुलानपि ।
माला इव समासक्ताः शैलानां शिखरेषु च ॥ ३.१५९.७० ॥
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਲ, ਤਮਾਲ, ਪਾਟਲ ਅਤੇ ਬਕੁਲ ਰੁੱਖ ਵੀ ਪਰਬਤ ਚੋਟੀਆਂ ਉੱਤੇ ਮਾਲਾਵਾਂ ਵਾਂਗ ਲਟਕੇ ਹੋਏ ਸਨ।
3.159.71
विमलस्फाटिकाभानि पाण्डुरच्छदनैर्द्विजैः ।
कलहंसैरुपेतानि सारसाभिरुतानि च ॥ ३.१५९.७१ ॥
ਨਿਰਮਲ ਸਫ਼ਟਿਕ ਵਰਗੀ ਚਮਕ ਵਾਲੇ, ਚਿੱਟੇ ਖੰਭਾਂ ਵਾਲੇ ਪੰਛੀਆਂ, ਕਲਹੰਸਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਅਤੇ ਸਾਰਸਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦੇ (ਸਰੋਵਰ ਸਨ)।
3.159.72
सरांसि बहुशः पार्था पश्यन्तः शैलसानुषु ।
पद्मोत्पलविमिश्राणि सुखशीतजलानि च ॥ ३.१५९.७२ ॥
ਪ੍ਰਿਥਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਪਰਬਤੀ ਢਲਾਣਾਂ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਰੋਵਰ ਵੇਖਦੇ ਗਏ; ਜੋ ਕਮਲਾਂ ਅਤੇ ਉਤਪਲਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲੇ ਹੋਏ ਸਨ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਸੁਖਦਾਈ ਠੰਢਾ ਸੀ।
3.159.73
एवं क्रमेण ते वीरा वीक्षमाणाः समन्ततः ।
गन्वन्त्यथ माल्यानि रसवन्ति फलानि च ॥ ३.१५९.७३ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਵੀਰ ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ ਅੱਗੇ ਵਧੇ; ਫਿਰ ਮਾਲਾਵਾਂ ਵਰਗੇ ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਰਸੀਲੇ ਫਲ ਵੇਖੇ।
3.159.74
सरांसि च मनोज्ञानि वृक्षांश्चातिमनोरमान् ।
विविशुः पाण्डवाः सर्वेविस्मयोत्फुल्ललोचनाः ॥ ३.१५९.७४ ॥
ਮਨੋਹਰ ਸਰੋਵਰਾਂ ਅਤੇ ਅਤਿ ਸੁੰਦਰ ਰੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਖੁੱਲ੍ਹੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਪਾਂਡਵ ਅੰਦਰ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਏ।
3.159.75
कमलोत्पलकह्लारपुण्डरीकसुगन्धिना ।
सेव्यमाना वने तस्मन्सुखस्पर्शेन वायुना ॥ ३.१५९.७५ ॥
ਕਮਲ, ਉਤਪਲ, ਕਹਲਾਰ ਅਤੇ ਪੁੰਡਰੀਕ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਉਸ ਬਨ ਵਿੱਚ ਸੁਖਦਾਈ ਛੋਹ ਵਾਲੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਸੇਵਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ।
3.159.76
ततो युधिष्ठिरो भीममाहेदं प्रीतिमद्वचः ।
अहो श्रीमदिदं भीम गन्धमादनकाननम् ॥ ३.१५९.७६ ॥
ਤਦ ਯੁਧਿਸ਼ਟਰ ਨੇ ਪ੍ਰੇਮ ਭਰੇ ਬੋਲਾਂ ਵਿੱਚ ਭੀਮ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਅਹੋ ਭੀਮ! ਇਹ ਗੰਧਮਾਦਨ ਦਾ ਬਨ ਕਿੰਨਾ ਸ਼ੋਭਾਯਮਾਨ ਹੈ!"
3.159.77
वने ह्मस्मिन्मनोरम्ये दिव्या काननजा द्रुमाः ।
लताश्च विविधाकाराः पत्रपुष्पफलोपगाः।
भान्त्येते पुष्पविकचाः पुंस्कोकिलकुलाकुलाः ॥ ३.१५९.७७ ॥
ਇਸ ਮਨੋਹਰ ਬਨ ਵਿੱਚ ਦਿਵ੍ਯ, ਬਨ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਰੁੱਖ ਅਤੇ ਕਈ ਰੂਪਾਂ ਦੀਆਂ ਵੇਲਾਂ ਪੱਤੇ, ਫੁੱਲ, ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ, ਖਿੜੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦੀਆਂ ਹਨ; ਨਰ ਕੋਇਲਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਹਨ।
3.159.78
नात्र कण्टकिनः केचिन्न च विद्यन्त्यपुष्पिताः ।
स्निग्धपत्रफला वृक्षा गन्धमादनसानुषु ॥ ३.१५९.७८ ॥
ਇੱਥੇ ਕੰਡਿਆਂ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਬਿਨਾਂ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਕੋਈ ਰੁੱਖ ਨਹੀਂ ਹਨ; ਗੰਧਮਾਦਨ ਦੀਆਂ ਢਲਾਣਾਂ ਉੱਤੇ ਚਿਕਨੇ ਪੱਤਿਆਂ ਤੇ ਫਲਾਂ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖ ਹਨ।
3.159.79
भ्रमरारावमधुरा नलिनीः फुल्लपङ्कजाः ।
विलोड्यमाना पश्येमाः करिभिः सकरेणुभिः ॥ ३.१५९.७९ ॥
ਭੌਰਿਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਨਾਲ ਮਿੱਠੇ, ਖਿੜੇ ਕਮਲਾਂ ਵਾਲੇ ਇਹ ਕਮਲ-ਤਲਾਬ ਵੇਖੋ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਾਥੀ ਹਥਣੀਆਂ ਸਮੇਤ ਹਿਲਾ ਰਹੇ ਹਨ।
3.159.80
पश्येमां नलिनीं चान्यां कमलोत्पलमालिनीम् ।
स्रग्धरां विग्रहवतीं साक्षाच्छ्रियमिवापराम् ॥ ३.१५९.८० ॥
ਕਮਲ ਅਤੇ ਉਤਪਲ ਦੀ ਮਾਲਾ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਇਸ ਦੂਜੇ ਕਮਲ-ਤਲਾਬ ਨੂੰ ਵੀ ਵੇਖੋ, ਜਿਵੇਂ ਸਾਖਿਆਤ ਰੂਪ ਧਾਰੀ ਹੋਈ ਹੋਰ ਸ਼੍ਰੀ।
3.159.81
नानाकुसुमगन्धाढ्यास्तस्येमाः काननोत्तमे ।
उपगीयमाना भ्रमरै राजन्ते वनराजयः ॥ ३.१५९.८१ ॥
ਉਸ ਉੱਤਮ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਇਹ ਬਨ-ਕਤਾਰਾਂ ਭੌਰਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਗਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸ਼ੋਭਦੀਆਂ ਹਨ।
3.159.82
पश्य भीम शुभान्देशान्देवाक्रीडान्समन्ततः ।
अमानुषगतिं प्राप्ताः संसिद्धाः स्म वृकोदर ॥ ३.१५९.८२ ॥
ਭੀਮ, ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਫੈਲੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੁੰਦਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖੋ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਖੇਡ-ਭੂਮੀਆਂ; ਅਮਾਨੁਸ਼ੀ ਅਵਸਥਾ ਪਾ ਕੇ ਅਸੀਂ ਸਿੱਧ ਹੋ ਗਏ ਹਾਂ, ਹੇ ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ।
3.159.83
लताभिः पुष्पिताग्राभिः पुष्पिताः पादपोत्तमाः ।
संश्लिष्टाः पार्थ शोभन्ते गन्धमादनसानुषु ॥ ३.१५९.८३ ॥
ਹੇ ਪਾਰਥ, ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਸਿਰਿਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਵੇਲਾਂ ਨਾਲ ਲਿਪਟੇ ਹੋਏ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਉੱਤਮ ਰੁੱਖ ਗੰਧਮਾਦਨ ਦੀਆਂ ਢਲਾਣਾਂ ਉੱਤੇ ਸ਼ੋਭਦੇ ਹਨ।
3.159.84
शिखण्डिनीभिश्चरतां सहितानां शिखण्डिनाम् ।
नदतां शृणु निर्घोषं भीम पर्वतसानुषु ॥ ३.१५९.८४ ॥
ਭੀਮ, ਪਹਾੜੀ ਢਲਾਣਾਂ ਉੱਤੇ ਮੋਰਨੀਆਂ ਨਾਲ ਵਿਚਰਦੇ ਅਤੇ ਕੂਕਦੇ ਮੋਰਾਂ ਦਾ ਨਾਦ ਸੁਣੋ।
3.159.85
चकोराः शतपत्राश्च मत्तकोकिलशारिकाः ।
पत्रिणः पुष्पितानेतान्संपतन्ति महाद्रुमान् ॥ ३.१५९.८५ ॥
ਚਕੋਰ, ਸ਼ਤਪੱਤਰ, ਮਸਤ ਕੋਇਲਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਾਰਿਕਾਂ — ਇਹ ਖੰਭਾਂ ਵਾਲੇ ਪੰਛੀ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਵੱਡੇ ਰੁੱਖਾਂ ਉੱਤੇ ਉੱਤਰਦੇ ਹਨ।
3.159.86
रक्तपीतारुणाः पार्थ पादपाग्रगताः खगाः ।
परस्परमुदीन्ते बहवो जीवजीवकाः ॥ ३.१५९.८६ ॥
ਹੇ ਪਾਰਥ, ਲਾਲ, ਪੀਲੇ ਅਤੇ ਅਰੁਣ ਰੰਗਾਂ ਵਾਲੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੰਛੀ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਟਹਿਣੀਆਂ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਵੱਲ ਵੇਖ ਰਹੇ ਹਨ — ਜੀਵਜੀਵਕ।
3.159.87
हरितारुणवर्णानां शाड्वलानां समीपतः ।
सारसाः प्रतिदृश्यन्ते शैलप्रस्रवणेष्वपि ॥ ३.१५९.८७ ॥
ਹਰੇ ਅਤੇ ਅਰੁਣ ਰੰਗ ਵਾਲੇ ਘਾਹ ਦੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਨੇੜੇ ਸਾਰਸ ਦਿਸਦੇ ਹਨ — ਪਹਾੜੀ ਝਰਨਿਆਂ ਉੱਤੇ ਵੀ।
3.159.88
वदन्ति मधुरा वाचः सर्वभूतमनोरमाः ।
भृङ्गराजोपचक्राश्च लोहपृष्ठाः पतत्रिणः ॥ ३.१५९.८८ ॥
ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਲੁਭਾਉਣ ਵਾਲੀ ਮਿੱਠੀ ਬੋਲੀ ਬੋਲਦੇ ਹਨ; ਭ੍ਰਿੰਗਰਾਜ ਵਰਗੇ ਚੱਕਰ ਅਤੇ ਲੋਹੇ ਦੀ ਪਿੱਠ ਵਾਲੇ ਪੰਛੀ ਵੀ।
3.159.89
चतुर्विषाणाः पद्माभाः कुञ्जराः सकरेणवः ।
एते वैडूर्यवर्णाभं क्षोभयन्ति महत्सरः ॥ ३.१५९.८९ ॥
ਚਾਰ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲੇ, ਕਮਲ ਵਰਗੀ ਕਾਂਤੀ ਵਾਲੇ ਹਾਥੀ ਆਪਣੀਆਂ ਹਥਣੀਆਂ ਨਾਲ ਵੈਡੂਰਜ ਰੰਗ ਵਾਲੇ ਇਸ ਵੱਡੇ ਤਲਾਬ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਰਹੇ ਹਨ।
3.159.90
बहुतालसमुत्सेघाः शैलशृङ्गपरिच्युताः ।
नानाप्रस्रवणेभ्यश्च वारिधाराः पतन्ति च ॥ ३.१५९.९० ॥
ਕਈ ਤਾੜਾਂ ਜਿੰਨੀਆਂ ਉੱਚੀਆਂ, ਪਹਾੜੀ ਚੋਟੀਆਂ ਤੋਂ ਡਿੱਗੀਆਂ, ਅਨੇਕ ਝਰਨਿਆਂ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਡਿੱਗਦੀਆਂ ਹਨ।
3.159.91
भास्कराभप्रभा भीमाः शारदाभ्रघनोपमाः ।
शोभयन्ति महाशैलं नानारजतधातवः ॥ ३.१५९.९१ ॥
ਸੂਰਜ ਦੀ ਆਭਾ ਵਰਗੀ ਚਮਕ ਵਾਲੇ, ਭਿਆਨਕ, ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਦੇ ਸੰਘਣੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਰਗੇ, ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਚਾਂਦੀ ਰੰਗੀ ਧਾਤਾਂ ਉਸ ਮਹਾਪਰਬਤ ਨੂੰ ਸ਼ਿੰਗਾਰਦੀਆਂ ਹਨ।
3.159.92
क्वचिदञ्जनवर्णाभाः क्वचित्काञ्चनसन्निभाः ।
धातवो हरितालस्य क्वचिद्धिङ्गुलकस्य च ॥ ३.१५९.९२ ॥
ਕਿਤੇ ਸੁਰਮੇ ਵਰਗੇ ਰੰਗ ਦੇ, ਕਿਤੇ ਸੋਨੇ ਵਰਗੇ, ਕਿਤੇ ਹਰਤਾਲ ਅਤੇ ਕਿਤੇ ਹਿੰਗੁਲ ਦੇ ਧਾਤੂ ਹਨ।
3.159.93
मनःशिलागुहाश्चैव संध्याभ्रनिकरोपमाः ।
शशलोहितवर्णाभाः क्वचिद्गैरिकधातवः ॥ ३.१५९.९३ ॥
ਮਨਸ਼ਿਲਾ ਦੀਆਂ ਗੁਫ਼ਾਵਾਂ ਵੀ, ਸੰਧਿਆ ਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਢੇਰਾਂ ਵਰਗੀਆਂ, ਖਰਗੋਸ਼ ਦੇ ਲਹੂ ਵਰਗੇ ਰੰਗ ਵਾਲੀਆਂ, ਕਿਤੇ ਗੈਰਿਕ ਧਾਤੂ ਹਨ।
3.159.94
सितासिताभ्रप्रतिमा बालसूर्यसमप्रभाः ।
एते बहुविधाः शैलं शोभयन्ति महाप्रभाः ॥ ३.१५९.९४ ॥
ਚਿੱਟੇ ਤੇ ਕਾਲੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਰਗੇ, ਉਗਦੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਚਮਕ ਵਾਲੇ, ਇਹ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਹਾਪ੍ਰਭਾ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥ ਪਰਬਤ ਨੂੰ ਸ਼ਿੰਗਾਰਦੇ ਹਨ।
3.159.95
गन्धर्वाः सह कान्ताभिर्यथेष्टं भीमविक्रमाः ।
दृश्यन्ते शैलशृङ्गेषु पार्थ किंपुरुषैः सह ॥ ३.१५९.९५ ॥
ਗੰਧਰਬ ਆਪਣੀਆਂ ਪਿਆਰੀਆਂ ਨਾਲ, ਮਨਚਾਹੇ, ਭਿਆਨਕ ਬਹਾਦਰੀ ਵਾਲੇ, ਹੇ ਪਾਰਥ, ਕਿੰਪੁਰਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਪਰਬਤ-ਸਿਖਰਾਂ ਉੱਤੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
3.159.96
गीतानां समतालानां तथासाम्नां च निःखनः ।
श्रूयते बहुधा भीम सर्वभूतमनोहरः ॥ ३.१५९.९६ ॥
ਗੀਤਾਂ ਦਾ, ਸਮ-ਤਾਲ ਦਾ, ਤੇ ਸਾਮ-ਗਾਨਾਂ ਦਾ ਨਾਦ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਭੀਮ, ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਮਨ ਮੋਹ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
3.159.97
महागङ्गामुदीक्षख पुण्यां देवनदीं शुभाम् ।
कलहंसगणैर्जुष्टामृषिकिन्नरसेविताम् ॥ ३.१५९.९७ ॥
ਮਹਾਗੰਗਾ ਨੂੰ ਵੇਖ, ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਦੇਵਨਦੀ ਨੂੰ; ਜੋ ਕਲਹੰਸਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਕਿੰਨਰਾਂ ਨਾਲ ਸੇਵਿਤ ਹੈ।
3.159.98
धातुभिश्च सरिद्भिश्च किन्नरैर्मृगपक्षिभिः ।
गन्धर्वैरप्सरोभिश्च काननैश्च मनोरमैः ॥ ३.१५९.९८ ॥
ਧਾਤੂਆਂ, ਦਰਿਆਂ, ਕਿੰਨਰਾਂ, ਮ੍ਰਿਗਾਂ ਤੇ ਪੰਛੀਆਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ, ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਮਨ ਮੋਹਣ ਵਾਲੇ ਜੰਗਲਾਂ ਨਾਲ (ਉਹ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ)।
3.159.99
व्यालैश्च विविधाकारैः शतशीर्षैः समन्ततः ।
उपेतं पश्य कौन्तेय शैलराजमरिंदम ॥ ३.१५९.९९ ॥
ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ ਸੌ-ਸਿਰ ਸੱਪਾਂ ਨਾਲ ਚੌਤਰਫ਼ੋਂ ਘਿਰੇ ਉਸ ਪਰਬਤਰਾਜ ਨੂੰ ਵੇਖ, ਹੇ ਕੌਂਤੇਯ, ਹੇ ਵੈਰੀ-ਦਮਨ।
3.159.100
ते प्रीतमनसः शूराः प्राप्ता गतिमनुत्तमाम् ।
नातृप्यन्पर्वतेन्द्रस्य दर्शनेन परंतपाः ॥ ३.१५९.१०० ॥
ਪ੍ਰਸੰਨ ਮਨ ਵਾਲੇ ਉਹ ਸੂਰਮੇ ਪਰਮ ਗਤੀ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚੇ; ਪਰ ਪਰਬਤਾਂ ਦੇ ਇੰਦਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਉਹ ਤ੍ਰਿਪਤ ਨਾ ਹੋਏ, ਹੇ ਪਰੰਤਪ।
3.159.101
उपेतमथ माल्यैश्च फलवद्भिश्च पादपैः ।
आर्ष्टिपेणस् राजर्षेराश्रमं ददृशुस्तदा ॥ ३.१५९.१०१ ॥
ਫਿਰ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਹਾਰਾਂ ਤੇ ਫਲਦਾਰ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਿਤ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਆਰਸ਼ਟਿਸ਼ੇਣ ਦਾ ਆਸ਼ਰਮ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੇਖਿਆ।
3.159.102
ततस्ते तिग्मतपसं कृशं धमनिसंततम् ।
पारगं सर्वविद्यानामार्ष्टिषेणमुपागमन् ॥ ३.१५९.१०२ ॥
ਫਿਰ ਉਹ ਤਿੱਖੀ ਤਪਸਿਆ ਵਾਲੇ, ਕਮਜ਼ੋਰ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ, ਨਾੜੀਆਂ ਨਾਲ ਢੱਕੇ, ਸਾਰੀਆਂ ਵਿੱਦਿਆਵਾਂ ਦੇ ਪਾਰਗਾਮੀ ਆਰਸ਼ਟਿਸ਼ੇਣ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ।