મહાભારત · અધ્યાય 3.160
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.160.1
युधिष्ठिरस्तमासाद्य तपसा दग्धकिल्बिषम् ।
अभ्यवादयत प्रीतः शिरसा नाम कीर्तयन् ॥ ३.१६०.१ ॥
તપથી પાપ બાળી નાખનાર તે મુનિ પાસે જઈને યુધિષ્ઠિરે પ્રસન્ન થઈ માથું નમાવીને પોતાનું નામ કહેતાં પ્રણામ કર્યા.
3.160.2
ततः कृष्णा च भीमश्च यमौ च सुतपस्विनौ ।
शिरोभिः प्राप्य राजर्षिं परिवार्योपतस्थिरे ॥ ३.१६०.२ ॥
પછી કૃષ્ણા, ભીમ અને તપસ્વી બંને જોડિયા ભાઈઓ માથું નમાવીને રાજર્ષિ પાસે પહોંચ્યા અને તેમને ઘેરીને ઊભા રહ્યા.
3.160.3
तथैव धौम्यो धर्मज्ञः पाण्डवानां पुरोहितः ।
यथान्यायमुपाक्रान्तस्तमृषिं संशितव्रतम् ॥ ३.१६०.३ ॥
તેવી જ રીતે પાંડવોના પુરોહિત, ધર્મજ્ઞ ધૌમ્ય વિધિ મુજબ તે કઠોરવ્રતી ઋષિ પાસે ગયા.
3.160.4
अन्वजानात्स धर्मज्ञो मुनिर्दिव्येन चक्षुषा ।
पाण्डोः पुत्रान्कुरुश्रेष्ठानास्यतामिति चाब्रवीत् ॥ ३.१६०.४ ॥
ધર્મજ્ઞ મુનિએ દિવ્ય દૃષ્ટિથી જોઈને પાંડુના કુરુશ્રેષ્ઠ પુત્રોને સંમતિ આપી અને કહ્યું, 'બેસો.'
3.160.5
कुरूणामृषभं प्राज्ञं पूजयित्वा महातपाः ।
सह भ्रातृभिरसीनं पर्यपृच्छदनामयम् ॥ ३.१६०.५ ॥
મહાતપસ્વી તે મુનિએ કુરુઓમાં શ્રેષ્ઠ, પ્રાજ્ઞ યુધિષ્ઠિરનું સન્માન કરીને ભાઈઓ સાથે બેઠેલા તેમને ક્ષેમકુશળ પૂછ્યું.
3.160.6
नानृते कुरुषे भावं कच्चिद्धर्मे प्रवर्तसे ।
मातापित्रोश्च ते वृत्तिः कच्चित्पार्थ न सीदति ॥ ३.१६०.६ ॥
'તું અસત્યમાં મન નથી લગાડતો ને, ધર્મમાં સ્થિર છે ને? હે પાર્થ, માતાપિતા પ્રત્યેનું તારું આચરણ ક્ષીણ થયું નથી ને?'
3.160.7
कच्चित्ते गुरवः सर्वे वृद्धा वैद्याश्च पूजिताः ।
कच्चिन्न कुरुषे भावं पार्थ पापेषु कर्मसु ॥ ३.१६०.७ ॥
શું તેં બધા ગુરુજનો, વૃદ્ધો અને વૈદ્યોનું સન્માન કર્યું છે? હે પાર્થ, શું તું પાપકર્મોમાં મન લગાવતો નથી?
3.160.8
सुकृतं प्रतिकर्तुं च कच्चिद्धातुं च दुष्कृतम् ।
यथान्यायं कुरुश्रेष्ठ जानासि न विकत्थसे ॥ ३.१६०.८ ॥
હે કુરુશ્રેષ્ઠ, ઉપકારનો બદલો અને અપકારને ન્યાયપૂર્વક દંડ આપવાનું તું જાણે છે ને? તું બડાઈ નથી મારતો ને?
3.160.9
यथार्हं मानिताः कच्चित्त्वया नन्दन्ति साधवः ।
वनेष्वपि वसन्कच्चिद्धर्ममेवानुवर्तसे ॥ ३.१६०.९ ॥
તારા દ્વારા યથાયોગ્ય માન પામેલા સજ્જનો આનંદ પામે છે ને? વનમાં વસતાં પણ તું ધર્મનું જ અનુસરણ કરે છે ને?
3.160.10
कच्चिद्धौम्यस्त्वदाचारैर्न पार्थ परितप्यते ।
दानधर्मतपःशौचैरार्जवेन तितिक्षया ॥ ३.१६०.१० ॥
શું ધૌમ્ય તારા આચરણથી દુઃખી થતા નથી? હે પાર્થ, દાન, ધર્મ, તપ, શુચિતા, સરળતા અને સહનશીલતા સાથે તું વર્તે છે એથી?
3.160.11
पितृपैतामहं वृत्तं कच्चित्पार्थानुवर्तसे ।
कच्चिद्राजर्षियातेन पथा गच्छसि पाण्डव ॥ ३.१६०.११ ॥
હે પાર્થ, પિતા અને પિતામહોના આચરણનું તું અનુસરણ કરે છે ને? હે પાંડવ, રાજર્ષિઓએ ચાલેલા માર્ગે તું ચાલે છે ને?
3.160.12
स्वेस्वे किल कुले जाते पुत्रे नप्तरि वा पुनः ।
पितरः पितृलोकस्थाः शोचन्ति च रमन्ति च ॥ ३.१६०.१२ ॥
પોતપોતાના કુળમાં પુત્ર કે પૌત્ર જન્મે ત્યારે પિતૃલોકમાં રહેલા પિતૃઓ શોક કરે છે અને આનંદ પણ પામે છે.
3.160.13
किं तस्य दुष्कृतेऽस्माभिः संप्राप्तव्यं भविष्यति ।
किं चास्य सुकृतेऽस्माभिः प्राप्तव्यमिति शोभनं ॥ ३.१६०.१३ ॥
તેના દુષ્કૃત્યથી આપણને શું પ્રાપ્ત થશે અને તેના સુકૃત્યથી આપણે શું મેળવવું જોઈએ—એ જ શ્રેષ્ઠ છે.
3.160.14
पिता माता तथैवाग्निर्गुरुरात्मा च पञ्चमः ।
यस्यैतेपूजिताः पार्थ तस्य लोकावुभौ जितौ ॥ ३.१६०.१४ ॥
પિતા, માતા, તે જ રીતે અગ્નિ, ગુરુ અને પાંચમો આત્મા—હે પાર્થ, જેના વડે આ પૂજાયા, તેણે બંને લોક જીત્યા.
3.160.15
भगवन्नार्य माऽऽहैतद्यथावद्धर्मनिश्चयम् ।
यथाशक्ति यथान्यायं क्रियते विधिवन्मया ॥ ३.१६०.१५ ॥
હે ભગવન્, હે આર્ય, આ ધર્મનિશ્ચયને યથાવત્ ન કહો; મારા દ્વારા યથાશક્તિ, ન્યાયાનુસાર, વિધિપૂર્વક કરાય છે.
3.160.16
अब्भक्षा वायुभक्षाश्च प्लवमाना विहायसा ।
जुषन्ते पर्वतश्रेष्ठमृषयः पर्वसन्धिषु ॥ ३.१६०.१६ ॥
જળ ખાનારા, વાયુ ખાનારા અને આકાશમાં તરતા જતા ઋષિઓ પર્વસંધિઓમાં શ્રેષ્ઠ પર્વતનું સેવન કરે છે.
3.160.17
कामिनः सह कान्ताभिः परस्परमनुव्रताः ।
दृश्यन्ते शैलशृङ्गस्था यथा किंपुरुषा नृप ॥ ३.१६०.१७ ॥
હે રાજન્, પ્રેમી જનો પોતાની પ્રિયાઓ સાથે પરસ્પર અનુરક્ત થઈ પર્વતશિખરો પર ઊભેલા દેખાય છે, કિંપુરુષોની જેમ.
3.160.18
अरजांसि च वासांसि वसानाः कौशिकानि च ।
दृश्यन्ते बहवः पार्थ गन्धर्वाप्सरसां गणाः ॥ ३.१६०.१८ ॥
હે પાર્થ, ધૂળ વિનાના અને રેશમી વસ્ત્રો પહેરેલા ઘણા ગંધર્વો અને અપ્સરાઓના સમૂહ દેખાય છે.
3.160.19
विद्याधरगणाश्चैव स्रग्विणः प्रियदर्शनाः ।
महोरगगणाश्चैव सुपर्णाश्चारणादयः ॥ ३.१६०.१९ ॥
માળા પહેરેલા, જોવામાં સુંદર વિદ્યાધરગણો, મહાસર્પગણો, સુપર્ણો (ગરુડો) અને ચારણો વગેરે.
3.160.20
अस्य चोपरि शैलस्य श्रूयते पर्वसन्धिषु ।
भेरीपणवशङ्खानां मृदङ्गानां च निःस्वनः ॥ ३.१६०.२० ॥
આ પર્વતની ઉપર, તેના શિખર-સંધિઓમાં, ભેરી, પણવ, શંખ અને મૃદંગોનો નાદ સંભળાય છે.
3.160.21
इहस्थैरेव तत्सर्वं श्रोतव्यं भरतर्षभाः ।
न कार्या वः कथंचित्स्यात्तत्राभिगमने मतिः ॥ ३.१६०.२१ ॥
હે ભરતશ્રેષ્ઠો, અહીં રહેનારાઓએ એ સઘળું સાંભળવું; ત્યાં જવાનો વિચાર તમારા મનમાં કોઈ પણ રીતે ન આવે.
3.160.22
न चाप्यतः परं शक्यं गन्तुं भरतसत्तमाः ।
विहारस्तत्र देवानाममानुषगतिस्तु सा ॥ ३.१६०.२२ ॥
હે ભરતશ્રેષ્ઠો, અહીંથી આગળ જવું શક્ય નથી. ત્યાં દેવોનું વિહારસ્થાન છે; તે મનુષ્યોની ગતિ નથી.
3.160.23
ईषच्चपलकर्माणं मनुष्यमिह भारत ।
द्विषन्ति सर्वभूतानि ताडयन्ति च राक्षसाः ॥ ३.१६०.२३ ॥
હે ભારત, અહીં મનુષ્ય જો જરાક પણ ચંચળ કર્મ કરે તો સર્વ પ્રાણીઓ તેને દ્વેષ કરે છે અને રાક્ષસો તેને પ્રહાર કરે છે.
3.160.24
अस्यातिक्रम्य शिखरं कैलासस्य युधिष्ठिर ।
गतिः परमसिद्धानां देवर्षीणां प्रकाशते ॥ ३.१६०.२४ ॥
હે યુધિષ્ઠિર, કૈલાસના આ શિખરને વટાવ્યા પછી પરમસિદ્ધ દેવર્ષિઓનો માર્ગ પ્રકાશિત થાય છે.
3.160.25
चापलाद्धि न गन्तव्यं पार्त यानैस्ततः परम् ।
अयःशूलादिभिर्घ्नन्ति राक्षसाः शत्रुसूदन ॥ ३.१६०.२५ ॥
હે પાર્થ, ચપળતાથી તેની આગળ વાહનો વડે જવું નહીં; રાક્ષસો લોખંડના ભાલા આદિથી પ્રહાર કરે છે, હે શત્રુસૂદન.
3.160.26
अप्सरोभिः परिवृतः समृद्ध्या नरवाहनः ।
इह वैश्रवणस्तात पर्वसन्धिषु दृश्यते ॥ ३.१६०.२६ ॥
અપ્સરાઓથી ઘેરાયેલા, વૈભવ સહિત, નરવાહન વૈશ્રવણ અહીં, હે તાત, પર્વતસંધિઓમાં દેખાય છે.
3.160.27
शिखरे तं समासीनमधिपं यक्षरक्षसाम् ।
प्रेक्षन्ते सर्वभूतानि भानुमन्तमिवोदितम् ॥ ३.१६०.२७ ॥
શિખર પર બેઠેલા યક્ષ-રાક્ષસોના અધિપતિને સર્વ પ્રાણીઓ જુએ છે, જાણે ઉદિત સૂર્ય.
3.160.28
देवदानवसिद्धानां तथा वैश्रवणस्य च ।
गिरेः शिखरमुद्यानमिदं भरतसत्तम ॥ ३.१६०.२८ ॥
દેવ, દાનવ, સિદ્ધો અને વૈશ્રવણનું આ પર્વતશિખર ઉદ્યાન છે, હે ભરતશ્રેષ્ઠ.
3.160.29
उपासीनस्य धनदं तुम्बुरोः पर्वसन्धिषु ।
गीतसामस्वनस्तात श्रूयते गन्धमादने ॥ ३.१६०.२९ ॥
ધનદ (કુબેર)ની ઉપાસના કરતા તુંબુરુનો ગીત અને સામગાનનો ધ્વનિ, હે તાત, પર્વતસંધિઓમાં ગંધમાદન પર સંભળાય છે.
3.160.30
एतदेवंविधं चित्रमिह तात युधिष्ठिर ।
प्रेक्षन्ते सर्वभूतानि बहुशः पर्वसन्धिषु ॥ ३.१६०.३० ॥
હે તાત યુધિષ્ઠિર, અહીં આવું અદ્ભુત છે; સર્વ પ્રાણીઓ પર્વતસંધિઓમાં વારંવાર તે જુએ છે.
3.160.31
भुञ्जाना मुनिभोज्यानि रसवन्ति फलानि च ।
वसध्वं पाण्डवश्रेष्ठा यावदर्जुनदर्शनात् ॥ ३.१६०.३१ ॥
હે પાંડવશ્રેષ્ઠો, મુનિઓને યોગ્ય રસદાર ફળો ખાતાં અર્જુનનાં દર્શન થાય ત્યાં સુધી અહીં રહો.
3.160.32
न तात चपलैर्भाव्यमिह प्राप्तैः कथंचन ।
चपलः सर्वभूतानां द्वेष्यो भवति मानवः ॥ ३.१६०.३२ ॥
હે તાત, અહીં આવેલાઓએ કોઈ પણ રીતે ચંચળ ન થવું; ચંચળ મનુષ્ય સર્વ પ્રાણીઓનો દ્વેષપાત્ર બને છે.
3.160.33
उषित्वेह यथाकामं यथाश्रद्धं विहृत्य च ।
ततः शस्त्रजितां श्रेष्ठ पृथिवीं पालयिष्यसि ॥ ३.१६०.३३ ॥
અહીં ઇચ્છા પ્રમાણે વસીને અને શ્રદ્ધા પ્રમાણે વિહરીને, હે શ્રેષ્ઠ, પછી તું શસ્ત્રોથી જીતાયેલી પૃથ્વીનું પાલન કરીશ.