महाभारत · अध्याय 3.160
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.160.1
युधिष्ठिरस्तमासाद्य तपसा दग्धकिल्बिषम् ।
अभ्यवादयत प्रीतः शिरसा नाम कीर्तयन् ॥ ३.१६०.१ ॥
तपाने पापे जाळलेल्या त्या मुनींजवळ जाऊन युधिष्ठिराने प्रसन्न मनाने मस्तक नमवून आपले नाव सांगत अभिवादन केले.
3.160.2
ततः कृष्णा च भीमश्च यमौ च सुतपस्विनौ ।
शिरोभिः प्राप्य राजर्षिं परिवार्योपतस्थिरे ॥ ३.१६०.२ ॥
नंतर कृष्णा, भीम आणि दोन तपस्वी जुळे बंधू मस्तक नमवून राजर्षींजवळ जाऊन त्यांच्याभोवती उभे राहिले.
3.160.3
तथैव धौम्यो धर्मज्ञः पाण्डवानां पुरोहितः ।
यथान्यायमुपाक्रान्तस्तमृषिं संशितव्रतम् ॥ ३.१६०.३ ॥
तसेच पांडवांचे पुरोहित, धर्मज्ञ धौम्य यथाविधी त्या कठोरव्रती ऋषींजवळ गेले.
3.160.4
अन्वजानात्स धर्मज्ञो मुनिर्दिव्येन चक्षुषा ।
पाण्डोः पुत्रान्कुरुश्रेष्ठानास्यतामिति चाब्रवीत् ॥ ३.१६०.४ ॥
धर्मज्ञ मुनींनी दिव्य दृष्टीने पाहून पांडूच्या कुरुश्रेष्ठ पुत्रांना अनुमती दिली आणि 'बसा' असे म्हटले.
3.160.5
कुरूणामृषभं प्राज्ञं पूजयित्वा महातपाः ।
सह भ्रातृभिरसीनं पर्यपृच्छदनामयम् ॥ ३.१६०.५ ॥
महातपस्वी त्या मुनींनी कुरूंमध्ये श्रेष्ठ आणि प्राज्ञ युधिष्ठिराचा सन्मान करून, बंधूंसह बसलेल्या त्याला त्याचे कुशल विचारले.
3.160.6
नानृते कुरुषे भावं कच्चिद्धर्मे प्रवर्तसे ।
मातापित्रोश्च ते वृत्तिः कच्चित्पार्थ न सीदति ॥ ३.१६०.६ ॥
'तू असत्यात मन घालत नाहीस ना, धर्मात स्थिर आहेस ना? पार्था, आई-वडिलांप्रती तुझे वर्तन खचलेले नाही ना?'
3.160.7
कच्चित्ते गुरवः सर्वे वृद्धा वैद्याश्च पूजिताः ।
कच्चिन्न कुरुषे भावं पार्थ पापेषु कर्मसु ॥ ३.१६०.७ ॥
तू सर्व गुरुजन, वृद्ध आणि वैद्य यांचा सन्मान करतोस ना? हे पार्था, तू पापकर्मांकडे मन वळवत नाहीस ना?
3.160.8
सुकृतं प्रतिकर्तुं च कच्चिद्धातुं च दुष्कृतम् ।
यथान्यायं कुरुश्रेष्ठ जानासि न विकत्थसे ॥ ३.१६०.८ ॥
हे कुरुश्रेष्ठा, उपकाराची परतफेड आणि अपकाराला न्याययुक्त शिक्षा देणे तुला कळते ना? तू बढाया मारत नाहीस ना?
3.160.9
यथार्हं मानिताः कच्चित्त्वया नन्दन्ति साधवः ।
वनेष्वपि वसन्कच्चिद्धर्ममेवानुवर्तसे ॥ ३.१६०.९ ॥
तुझ्याकडून यथायोग्य सन्मान मिळालेले सज्जन आनंदी होतात ना? वनात राहतानाही तू केवळ धर्माचेच पालन करतोस ना?
3.160.10
कच्चिद्धौम्यस्त्वदाचारैर्न पार्थ परितप्यते ।
दानधर्मतपःशौचैरार्जवेन तितिक्षया ॥ ३.१६०.१० ॥
धौम्य तुझ्या आचरणाने दुःखी होत नाहीत ना? हे पार्था, दान, धर्म, तप, शुचिता, सरलता आणि सहनशीलता यांनी तू वागतोस म्हणून?
3.160.11
पितृपैतामहं वृत्तं कच्चित्पार्थानुवर्तसे ।
कच्चिद्राजर्षियातेन पथा गच्छसि पाण्डव ॥ ३.१६०.११ ॥
हे पार्था, वडील आणि आजोबांच्या आचरणाचे तू अनुसरण करतोस ना? हे पांडवा, राजर्षींनी चालवलेल्या मार्गाने तू जातोस ना?
3.160.12
स्वेस्वे किल कुले जाते पुत्रे नप्तरि वा पुनः ।
पितरः पितृलोकस्थाः शोचन्ति च रमन्ति च ॥ ३.१६०.१२ ॥
आपापल्या कुलात पुत्र किंवा नातू जन्मला की पितृलोकात राहणारे पितर शोक करतात आणि आनंदही पावतात.
3.160.13
किं तस्य दुष्कृतेऽस्माभिः संप्राप्तव्यं भविष्यति ।
किं चास्य सुकृतेऽस्माभिः प्राप्तव्यमिति शोभनं ॥ ३.१६०.१३ ॥
त्याच्या दुष्कृतामुळे आपल्याला काय प्राप्त होईल आणि त्याच्या सुकृतामुळे आपण काय मिळवावे—हेच उत्तम.
3.160.14
पिता माता तथैवाग्निर्गुरुरात्मा च पञ्चमः ।
यस्यैतेपूजिताः पार्थ तस्य लोकावुभौ जितौ ॥ ३.१६०.१४ ॥
पिता, माता, तसेच अग्नी, गुरु आणि पाचवा आत्मा—हे पार्था, ज्याच्याकडून हे पूजिले जातात, त्याने दोन्ही लोक जिंकले.
3.160.15
भगवन्नार्य माऽऽहैतद्यथावद्धर्मनिश्चयम् ।
यथाशक्ति यथान्यायं क्रियते विधिवन्मया ॥ ३.१६०.१५ ॥
हे भगवन्, हे आर्या, या धर्मनिश्चयाचे यथावत् कथन करू नका; माझ्याकडून यथाशक्ती, न्यायानुसार, विधिपूर्वक केले जाते.
3.160.16
अब्भक्षा वायुभक्षाश्च प्लवमाना विहायसा ।
जुषन्ते पर्वतश्रेष्ठमृषयः पर्वसन्धिषु ॥ ३.१६०.१६ ॥
पाणी खाणारे, वारा खाणारे आणि आकाशात तरंगत जाणारे ऋषी पर्वसंधींवेळी श्रेष्ठ पर्वताचा आश्रय घेतात.
3.160.17
कामिनः सह कान्ताभिः परस्परमनुव्रताः ।
दृश्यन्ते शैलशृङ्गस्था यथा किंपुरुषा नृप ॥ ३.१६०.१७ ॥
हे राजा, प्रेमिक आपल्या प्रियांसह परस्परांशी अनुरक्त होऊन पर्वतशिखरांवर उभे असलेले दिसतात, किंपुरुषांसारखे.
3.160.18
अरजांसि च वासांसि वसानाः कौशिकानि च ।
दृश्यन्ते बहवः पार्थ गन्धर्वाप्सरसां गणाः ॥ ३.१६०.१८ ॥
हे पार्था, धूळविरहित व रेशमी वस्त्रे परिधान केलेले अनेक गंधर्व व अप्सरांचे समूह दिसतात.
3.160.19
विद्याधरगणाश्चैव स्रग्विणः प्रियदर्शनाः ।
महोरगगणाश्चैव सुपर्णाश्चारणादयः ॥ ३.१६०.१९ ॥
माळा घातलेले, दिसायला सुंदर असे विद्याधरगण, महासर्पगण, सुपर्ण (गरुड) आणि चारण इत्यादी.
3.160.20
अस्य चोपरि शैलस्य श्रूयते पर्वसन्धिषु ।
भेरीपणवशङ्खानां मृदङ्गानां च निःस्वनः ॥ ३.१६०.२० ॥
या पर्वताच्या वर, त्याच्या शिखरसंधींमध्ये, भेरी, पणव, शंख आणि मृदंगांचा नाद ऐकू येतो.
3.160.21
इहस्थैरेव तत्सर्वं श्रोतव्यं भरतर्षभाः ।
न कार्या वः कथंचित्स्यात्तत्राभिगमने मतिः ॥ ३.१६०.२१ ॥
हे भरतश्रेष्ठांनो, येथेच राहणाऱ्यांनी ते सर्व ऐकावे; तिथे जाण्याचा विचार तुमच्या मनात कोणत्याही प्रकारे येऊ नये.
3.160.22
न चाप्यतः परं शक्यं गन्तुं भरतसत्तमाः ।
विहारस्तत्र देवानाममानुषगतिस्तु सा ॥ ३.१६०.२२ ॥
हे भरतश्रेष्ठांनो, इथून पुढे जाणे शक्य नाही. तेथे देवांचे विहारस्थान आहे; ती मनुष्यांची गती नाही.
3.160.23
ईषच्चपलकर्माणं मनुष्यमिह भारत ।
द्विषन्ति सर्वभूतानि ताडयन्ति च राक्षसाः ॥ ३.१६०.२३ ॥
हे भारता, येथे मनुष्याने थोडेसे जरी चपल कर्म केले तरी सर्व प्राणी त्याचा द्वेष करतात आणि राक्षस त्याला मारतात.
3.160.24
अस्यातिक्रम्य शिखरं कैलासस्य युधिष्ठिर ।
गतिः परमसिद्धानां देवर्षीणां प्रकाशते ॥ ३.१६०.२४ ॥
हे युधिष्ठिरा, कैलासाचे हे शिखर ओलांडल्यावर परमसिद्ध देवर्षींचा मार्ग प्रकाशित होतो.
3.160.25
चापलाद्धि न गन्तव्यं पार्त यानैस्ततः परम् ।
अयःशूलादिभिर्घ्नन्ति राक्षसाः शत्रुसूदन ॥ ३.१६०.२५ ॥
हे पार्था, चपलतेने त्यापुढे वाहनांनी जाऊ नये; राक्षस लोखंडी शूल इत्यादींनी प्रहार करतात, हे शत्रुसूदना.
3.160.26
अप्सरोभिः परिवृतः समृद्ध्या नरवाहनः ।
इह वैश्रवणस्तात पर्वसन्धिषु दृश्यते ॥ ३.१६०.२६ ॥
अप्सरांनी वेढलेला, वैभवासह नरवाहन वैश्रवण येथे, हे तात, पर्वतसंधींमध्ये दिसतो.
3.160.27
शिखरे तं समासीनमधिपं यक्षरक्षसाम् ।
प्रेक्षन्ते सर्वभूतानि भानुमन्तमिवोदितम् ॥ ३.१६०.२७ ॥
शिखरावर बसलेल्या यक्ष-राक्षसांच्या अधिपतीला सर्व भूते पाहतात, जणू उगवलेला सूर्य.
3.160.28
देवदानवसिद्धानां तथा वैश्रवणस्य च ।
गिरेः शिखरमुद्यानमिदं भरतसत्तम ॥ ३.१६०.२८ ॥
देव, दानव, सिद्ध आणि वैश्रवण यांचे हे पर्वतशिखर उद्यान आहे, हे भरतश्रेष्ठा.
3.160.29
उपासीनस्य धनदं तुम्बुरोः पर्वसन्धिषु ।
गीतसामस्वनस्तात श्रूयते गन्धमादने ॥ ३.१६०.२९ ॥
धनदाची (कुबेराची) उपासना करणाऱ्या तुंबुरूचा गीत आणि सामगानाचा ध्वनी, हे तात, पर्वतसंधींमध्ये गंधमादनावर ऐकू येतो.
3.160.30
एतदेवंविधं चित्रमिह तात युधिष्ठिर ।
प्रेक्षन्ते सर्वभूतानि बहुशः पर्वसन्धिषु ॥ ३.१६०.३० ॥
हे तात युधिष्ठिरा, येथे असे आश्चर्य आहे; सर्व भूते पर्वतसंधींमध्ये अनेकदा हे पाहतात.
3.160.31
भुञ्जाना मुनिभोज्यानि रसवन्ति फलानि च ।
वसध्वं पाण्डवश्रेष्ठा यावदर्जुनदर्शनात् ॥ ३.१६०.३१ ॥
हे पांडवश्रेष्ठांनो, मुनींना योग्य अशी रसाळ फळे खात अर्जुनाचे दर्शन होईपर्यंत येथे राहा.
3.160.32
न तात चपलैर्भाव्यमिह प्राप्तैः कथंचन ।
चपलः सर्वभूतानां द्वेष्यो भवति मानवः ॥ ३.१६०.३२ ॥
हे तात, येथे आलेल्यांनी कोणत्याही प्रकारे चंचल होऊ नये; चंचल मनुष्य सर्व प्राण्यांचा द्वेष्य होतो.
3.160.33
उषित्वेह यथाकामं यथाश्रद्धं विहृत्य च ।
ततः शस्त्रजितां श्रेष्ठ पृथिवीं पालयिष्यसि ॥ ३.१६०.३३ ॥
येथे इच्छेनुसार वास्तव्य करून आणि श्रद्धेनुसार विहार करून, हे श्रेष्ठा, मग तू शस्त्रांनी जिंकलेल्या पृथ्वीचे पालन करशील.